Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 32

Devanagari script

त्वया हृतं पुरा रुक्मं ब्राह्मणस्य महात्मनः । तेन कर्मविपाकेन कुष्ठव्याधिरुपस्थितः

Transliteration

tvayā hṛtaṃ purā rukmaṃ brāhmaṇasya mahātmanaḥ | tena karmavipākena kuṣṭhavyādhirupasthitaḥ

Translation

“Noon, ninakaw mo ang ginto ng isang dakilang-loob na brāhmaṇa. Sa paghinog ng bungang-karma na iyon, dumating sa iyo ang sakit na ketong.”

Word by Word

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया (3rd case), एकवचन; कर्तृकरणे (agent in passive)

• हृतम्: taken/stolen
• हृतम्: Kriya (Passive predicate/कर्मणि-क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: हृ (धातु) → हृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त, भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; here with रुक्मम् (object) as predicate ‘was taken’

• पुरा: formerly
• पुरा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• रुक्मम्: gold/ornament
• रुक्मम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म (object)

• ब्राह्मणस्य: of a Brahmin
• ब्राह्मणस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध (possessor)

• महात्मनः: of the great-souled
• महात्मनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ब्राह्मणस्य इति विशेषण

• तेन: by that/thereby
• तेन: Hetu/Karana (Cause/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु

• कर्मविपाकेन: by the fruition of (that) karma
• कर्मविपाकेन: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: कर्म-विपाक (प्रातिपदिक); कर्मन् + विपाक
• Form: तत्पुरुष-समास (कर्मणः विपाकः), पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कारणे

• कुष्ठव्याधिः: the disease of leprosy
• कुष्ठव्याधिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुष्ठ-व्याधि (प्रातिपदिक); कुष्ठ + व्याधि
• Form: तत्पुरुष-समास (कुष्ठस्य व्याधिः), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता (subject)

• उपस्थितः: has arisen/come upon (you)
• उपस्थितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: उप-स्था (धातु) → उपस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate to कुष्ठव्याधिः

Speaker

Sahasrāṃśu (Sūrya, the Sun-god)

Visual Art Cues

Scene: A solemn revelation scene: the deity or sage points to a memory-like vignette of the brāhmaṇa stealing gold; the present-day sufferer bears marks of leprosy, illustrating karma’s ripening.

Characters & Entities

• Sahasrāṃśu
• Brāhmaṇa
• rukma (gold)
• kuṣṭha (leprosy)
• karma-vipāka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma—especially theft from a Brāhmaṇa—ripens into suffering; karmic law is precise and inevitable until remedied by dharma and devotion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions within a tīrtha narrative of Nāgarakhaṇḍa, emphasizing that sacred-place merit and divine encounter can address karmic afflictions.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is named here; it diagnoses the karmic cause (karma-vipāka) behind the illness.