Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

Devanagari script

पंचक्रोशप्रमाणेन क्षेत्रमेतद्व्यवस्थितम् । पूर्वेषामपि देवानां प्रासादैस्तत्समावृतम्

Transliteration

paṃcakrośapramāṇena kṣetrametadvyavasthitam | pūrveṣāmapi devānāṃ prāsādaistatsamāvṛtam

Translation

Ang banal na pook na ito ay itinakda sa sukat na limang krośa, at napalilibutan din ito ng mga templo ng mga sinaunang diyos.

Word by Word

• पञ्चक्रोशप्रमाणेन: by the measure of five krośas
• पञ्चक्रोशप्रमाणेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Indeclinable
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + क्रोश (प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (पञ्चक्रोशस्य प्रमाणम्); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (by measure)

• क्षेत्रम्: the sacred field/region
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• एतत्: this
• एतत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्षेत्रस्य विशेषणम्

• व्यवस्थितम्: is established/arranged
• व्यवस्थितम्: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: वि-√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate)

• पूर्वेषाम्: of the former/ancient
• पूर्वेषाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; देवानाम् विशेषणम्

• अपि: also
• अपि: Nipata (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (inclusive particle)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• प्रासादैः: with palaces/temples
• प्रासादैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• तत्: that (region)
• तत्: Visheshya-anvaya (Correlative)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (क्षेत्रम्) इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देशः

• समावृतम्: is surrounded/covered
• समावृतम्: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: सम्-आ-√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण

Speaker

Sūta (narration continuing)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A bird’s-eye sacred map: a central kṣetra with a five-krośa boundary ring, dotted with multiple ancient temples forming a protective circle; pilgrims moving along a circumambulatory path.

Characters & Entities

• Kṣetra
• Devas
• Prāsādas (temples)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not merely a point on a map but a sanctified kṣetra—measured, established, and filled with divine presence through temples.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A five-krośa kṣetra is described; the verse emphasizes sacred topography rather than giving a single modern place-name in this snippet.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is stated; the verse provides the kṣetra’s extent and its temple-saturated sanctity, supporting pilgrimage (yātrā) contextually.