Adhyaya 52
Isinasalaysay ni Sūta sa Kabanata 52 ang isang sagradong “mikro-heograpiya” na nakasentro sa dambana: isang hari ang nagtatag ng Umā–Maheśvara at nagtayo ng templo, na may dalisay na lawa sa harapan. Pagkaraan, inililista ang mga kalapit na pook ng kapakinabangan ayon sa direksiyon: isang vāpī (balon/imbakan ng tubig) na lubhang nakapaglilinis malapit sa Agastya-kuṇḍa (silangan), ang Ilog Kapilā (timog) na kaugnay ng siddhi mula sa Sāṃkhya ni Kapila, at ang Siddhakṣetra kung saan di-mabilang na siddha ang nagkamit ng katuparan. Ipinakikilala rin ang Vaiṣṇavī śilā na apat ang panig at nakapupuksa ng kasalanan. Itinatanghal ang aral ng pagtatagpo ng mga ilog: ang Sarasvatī ay nasa pagitan ng Gaṅgā at Yamunā, at ang Triveṇī ay dumadaloy sa harap, nagbibigay ng kapakanan sa daigdig at kalayaan (mokṣa). May tagubilin din sa ritwal para sa yumao: ang pagsusunog at mga seremonya sa Triveṇī ay sinasabing nagdudulot ng paglaya, lalo na sa mga brāhmaṇa, at binabanggit ang tandang tulad ng goṣpada bilang patunay sa lugar. Sa wakas, ang alamat ng Rudrakoṭi/Rudrāvarta: mga brāhmaṇa mula Timog India na nagnanais mauna sa darśana ay hinarap ni Maheśvara na nagpakita sa “koṭi” na anyo, kaya nabuo ang pangalan ng pook. Itinakdang pagsasagawa ang pagdalaw tuwing caturdaśī (lalo na sa Āṣāḍha, Kārtika, Māgha, Caitra), śrāddha, pag-aayuno at pagpupuyat, pag-aalay ng kapilā na baka sa karapat-dapat na brāhmaṇa, pagbigkas ng mantra (ṣaḍakṣara japa; pagbigkas ng Śatarudrīya), at mga handog na debosyonal tulad ng awit at sayaw bilang pinagmumulan ng punya.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । उमामहेश्वरौ तत्र स्थापितौ तेन भूभुजा । प्रासादं परमं कृत्वा साधुदृष्टिसुखप्रदम्
Wika ni Sūta: Doon ay itinatag ng hari sina Umā at Maheśvara; at matapos magtayo ng isang napakamarilag na templo, na nagbibigay-galak sa paningin ng mga banal, ay itinatag niya ang sagradong dambanang iyon.
Verse 2
तस्याग्रतः शुभं कुंडं तत्र चैव विनिर्मितम् । स्वच्छोदकेन सम्पूर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्
Sa harap ng dambanang iyon ay itinayo rin ang isang magandang sagradong lawa (kuṇḍa), hitik sa malinaw na tubig at pinalamutian ng mga kumpol ng halamang lotus.
Verse 3
स्नात्वा तत्र नरो भक्त्या तौ पश्येद्यः समाहितः । माघशुक्लचतुर्दश्यां न स भूयोऽत्र जायते
Ang taong maliligo roon nang may debosyon at, sa isip na natipon, masdan ang Banal na Magkaparis—sa ika-14 na araw ng maliwanag na kalahati ng Māgha—ay hindi na muling isisilang dito.
Verse 4
तस्यैव पूर्वदिग्भागेऽगस्त्यकुण्डसमीपतः । अस्ति वापी महापुण्या सर्वपातकनाशिनी
Sa silangang panig ng pook na iyon, malapit sa Kuṇḍa ni Agastya, may isang banal na balon na may hagdan (vāpī), dakilang mapagpala at pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 5
तस्यां यः कुरुते स्नानं मासि वै फाल्गुने नरः । सोपवासः सिताष्टम्यां वांछितं लभते च सः
Sinumang maligo sa balong iyon sa buwan ng Phālguna, at mag-ayuno (upavāsa) sa ikawalong araw ng maliwanag na kalahati, matatamo niya ang ninanais na biyaya.
Verse 6
तस्या दक्षिणदिग्भागे तत्रास्ति कपिला नदी । कपिलो यत्र संप्राप्तः सिद्धिं सांख्यसमुद्भवाम्
Sa timog na panig nito ay dumadaloy ang Ilog Kapilā—doon nakamit ni Kapila ang siddhi na isinilang mula sa Sāṅkhya.
Verse 7
कपिलायाश्च पूर्वेण सिद्धक्षेत्रं प्रकीर्तितम् । यत्र सिद्धिं गताः सिद्धाः पुरा शत सहस्रशः
Sa silangan ng Kapilā ay tanyag ang Siddha-kṣetra, kung saan noong unang panahon ang mga Siddha—daan-daang libo—ay nakarating sa ganap na kasakdalan.
Verse 8
यो यं काममभिध्याय तपस्तत्र समाचरेत् । षण्मासाभ्यंतरे नूनं स तमाप्नोति मानवः
Anumang hangarin ang pagnilayan ng tao at magsagawa ng tapas (pagpapakasakit-ascetic) doon—sa loob ng anim na buwan, tiyak na matatamo niya ang layuning iyon.
Verse 9
तस्याधस्ताच्छिला विप्रा विद्यते वैष्णवी शुभा । भ्रमन्ती चतुरस्रा च सर्वपातकनाशिनी
Sa ibaba ng pook na iyon, O mga brāhmaṇa, naroon ang mapalad na batong-lapida ni Vaiṣṇavī; umiikot na tila bilog at may apat na panig, na pumupuksa sa lahat ng kasalanan.
Verse 10
सदा महानदीतोयक्षालिता मुक्तिदा नृणाम् । गंगायमुनयोर्मध्ये संनिविष्टा सरस्वती
Laging hinuhugasan ng tubig ng dakilang ilog, siya’y nagkakaloob ng kalayaan sa mga tao—si Sarasvatī, na nakalugar sa pagitan ng Gaṅgā at Yamunā.
Verse 11
त्रिवेणी वहते तस्याः पुरतो भुक्तिमुक्तिदा । तस्यामुपरि दग्धानां ब्राह्मणानां विशेषतः
Sa harapan nito ay umaagos ang Triveṇī, na nagbibigay ng kapwa ginhawang makamundo at kalayaan; at lalo na para sa mga brāhmaṇa na ang katawan ay sinusunog sa pampang nito (ito ang ipinahahayag na biyaya).
Verse 12
नूनं मुक्तिर्भवेत्तेषां चिता भस्मनि गोष्पदम् । दृश्यते तत्र तज्ज्ञात्वा संस्कार्या ब्राह्मणा मृताः
Tunay na darating sa kanila ang kalayaan: doon, sa abo ng punerarya, makikita ang tanda na gaya ng “bakás ng kuko ng baka.” Sa pagkakilala sa palatandaang ito, ang mga yumao na brāhmaṇa ay dapat ganapan ng wastong mga ritong panglibing doon.
Verse 13
तस्यैवोत्तरदिग्भागे रुद्रकोटिर्द्विजोत्तमाः । अस्ति संपूजिता विप्रै र्दाक्षिणात्यैर्महात्मभिः
Sa hilagang panig niyon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, naroon ang banal na pook na tinatawag na Rudrakoṭi—na sinasamba nang may paggalang ng mga brāhmaṇa na dakila ang loob mula sa katimugang lupain.
Verse 14
महायोगिस्वरूपेण दाक्षिणात्या द्विजोत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे श्रुत्वा स्वयमुमापतिम्
O pinakamainam sa mga Brahmin! Nang marinig ng mga Brahmin sa timog na si Umāpati (Śiva) mismo ay naroroon sa banal na pook ng Camatkārapura sa anyo ng isang dakilang yogin, sila’y napukaw at nagnasang magtungo roon.
Verse 15
ततः कौतूहलाविष्टाः श्रद्धया परया युताः । कोटिसंख्या द्रुतं जग्मुस्तस्य दर्शनवांछया
Pagkaraan, nabihag sila ng banal na pag-uusisa at napuspos ng sukdulang pananampalataya; sila—na umaabot sa mga koro—ay nagmadaling umalis, sabik sa darśana niya.
Verse 16
अहंपूर्वमहंपूर्वं वीक्षयिष्यामि तं हरम् । इति श्रद्धासमो पेताश्चक्रुस्ते शपथं गताः
“Ako muna! Ako muna ang makakakita kay Hara!”—sa gayon, dala ng kanilang pananampalataya, gumawa sila ng panata sa isa’t isa.
Verse 17
एतेषां मध्यतो यस्तं महायोगिनमीश्वरम् । चरमं देवमीक्षेत भविष्यति स पापकृत्
Sa kanilang kalagitnaan, sinumang makakita sa Panginoon—ang dakilang Yogin—sa pinakahuli, siya’y magiging tagagawa ng kasalanan.
Verse 18
ततस्तेषामभिप्रायं ज्ञात्वा देवो महेश्वरः । भक्तिप्रीतो हितार्थाय कोटिरूपैर्व्यवस्थितः
Pagkaraan, nang maunawaan ni Mahēśvara ang kanilang layon, at nalugod dahil sa bhakti, para sa kanilang kapakanan ay inayos niya ang sarili sa mga anyong umaabot sa isang koro.
Verse 19
हेलया दर्शनं प्राप्तः सर्वेषां द्विजसत्तमाः । ततः प्रभृति तत्स्थानं रुद्रकोटीतिविश्रुतम्
Nang walang hirap (walang pagpupunyagi), natamo ng lahat ang banal na darśana ng Kanya, O pinakadakilang mga Brahmin; mula noon, ang pook na iyon ay sumikat sa pangalang “Rudrakoṭi.”
Verse 20
तदर्थं पठितः श्लोको नारदेन पुरा द्विजाः । रुद्रावर्तं समालोक्य प्रहृष्टेन द्विजोत्तमाः
Dahil sa layuning ito, O mga Brahmin, noong unang panahon ay binigkas ni Nārada ang isang śloka; at nang masilayan ang Rudrāvarta, ang pinakadakilang mga Brahmin ay napuspos ng galak.
Verse 21
आषाढीं कार्तिकीं माघीं तथा चैत्रसमुद्भवाम् । धन्याः पृथिव्यां लप्स्यंते रुद्रावर्ते चतुर्दशीम्
Mapalad sa daigdig ang mga nagkakamit ng Chaturdaśī (ika-14 na tithi) sa Rudrāvarta—maging ito man ay sa Āṣāḍha, Kārtika, Māgha, o sumibol sa buwan ng Caitra.
Verse 22
आजन्मशतसाहस्रं कृत्वा पापं नरः क्षितौ । रुद्रावर्तं समालोक्य विपाप्मत्वं प्रपद्यते
Kahit ang tao sa lupa ay nakagawa ng kasalanan sa loob ng sandaang libong kapanganakan, sa pagtanaw lamang sa Rudrāvarta ay nakakamtan niya ang pagiging malaya sa kasalanan.
Verse 23
रुद्रावर्त्ते नरो गत्वा दृष्ट्वा योगेश्वरं हरम् । शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां विपाप्मा जायते ध्रुवम्
Ang taong pumaparoon sa Rudrāvarta at sumisilay kay Hara, ang Panginoon ng Yoga, sa Chaturdaśī (ika-14 na tithi) ng maliwanag na kalahati ng buwan, ay tiyak na nagiging malaya sa kasalanan.
Verse 24
यस्तत्र कुरुते श्राद्धं महायोगिपुरे द्विजाः । रुद्रावर्ते स चाप्नोति फलं शतमखोद्भवम्
O mga dalawahang-ipinanganak, sinumang magsagawa roon ng śrāddha sa Mahāyogipura, sa Rudrāvarta, ay tatamo ng bunga ng kabanalang nagmumula sa sandaang paghahandog (Satamakha) ni Indra.
Verse 25
उपवासपरो भूत्वा यः कुर्याद्रात्रिजागरम् । कामगेन विमानेन स स्वर्गे याति मानवः
Sinumang masigasig sa pag-aayuno at magpuyat sa buong gabi, ang taong iyon ay tutungo sa langit, sakay ng makalangit na vimāna na sumusunod sa ninanais.
Verse 26
तत्र यः कपिलां दद्याद्ब्राह्मणायाहिताग्नये । स गणः स्यान्न संदेहो हरस्य दयितस्तथा
Doon, sinumang maghandog ng kapilā na baka sa isang brāhmaṇa na nag-iingat ng mga banal na apoy, siya—walang alinlangan—ay magiging isa sa mga gaṇa, mga tagapaglingkod ni Śiva, at magiging minamahal ni Hara.
Verse 27
षडक्षरं जपेद्यस्तु महायोगिपुरः स्थितः । मंत्रं तस्य भवेच्छ्रेयः षङ्गुणं राजसूयतः
Ngunit sinumang nananatili sa Mahāyogipura at bumibigkas sa japa ng anim-na-pantig na mantra, ang biyaya nito sa kanya ay nagiging anim na ulit na higit kaysa bunga ng Rājasūya na paghahandog.
Verse 28
यस्तस्य पुरतो भक्त्या जपेद्वा शतरुद्रियम् । चतुर्णामपि वेदानां सोऽधीतानां भजेत्फलम्
Sinumang may debosyon na umaawit ng Śatarudriya sa harap Niya, tatanggap siya ng bunga na para bang napag-aralan na niya ang lahat ng apat na Veda.
Verse 29
गीतं वा यदि वा नृत्यं तत्पुरः कुरुते नरः । स सर्वेषां भजेच्छ्रेयो मखानां नात्र संशयः
Maging awit man o sayaw, ang taong nag-aalay nito sa harap ng Panginoong iyon ay nakakamit ang pinakamataas na kabutihan, kapantay ng bunga ng lahat ng paghahandog na yajña; walang alinlangan dito.
Verse 30
एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठाः स मुनिर्ब्रह्मसंभवः । विरराम ततो हृष्टस्तीर्थयात्रां गतो द्रुतम्
Pagkasabi nito, O pinakamainam sa mga dwija, ang pantas na iyon—isinilang mula kay Brahmā—ay tumigil. Pagkaraan, sa galak ng puso, mabilis siyang naglakbay sa paglalakbay-dambana sa mga tīrtha.