Adhyaya 46

Verse 1

। ऋषय ऊचुः । अन्यानि तत्र तीर्थानि यानि संति महामते । तानि कीर्तय सर्वाणि परं कौतूहलं हि नः

Wika ng mga ṛṣi: “O dakilang may isip, anu-ano pa ang ibang mga banal na pook-paliguang naroon? Isalaysay mo ang lahat, sapagkat kami’y puspos ng pananabik na malaman.”

Verse 2

सूत उवाच । तत्र सारस्वतं तीर्थमन्यदस्ति सुशोभनम् । यत्र स्नातोऽतिमूकोऽपि भवेद्वाक्यविचक्षणः

Sinabi ni Sūta: “Naroon pa ang isa pang marilag na tīrtha, ang Sārasvata Tīrtha. Ang sinumang maligo roon, kahit lubhang pipi, ay magiging bihasa at matalas sa pananalita.”

Verse 3

लभते चेप्सितान्कामान्मानुषान्दैविकानपि । ब्रह्मलोकादिपर्यतांस्तथालोकान्द्विजोत्तमाः

O pinakamainam sa mga dvija, makakamtan niya ang ninanais—maging pantao man o pang-diyos—at maaabot pa ang mga daigdig hanggang Brahmaloka.

Verse 4

पुरासीत्पार्थिवो ना्ना विख्यातो बलवर्धनः । समुद्रवलयामुर्वीं बुभुजे यो भुजार्जिताम्

Noong unang panahon ay may isang bantog na hari na nagngangalang Balavardhana; tinamasa niya ang daigdig na napalilibutan ng karagatan, na kanyang napagwagian sa lakas ng sariling bisig.

Verse 5

तस्य पुत्रः समुत्पन्नः सर्वलक्षणसंयुतः । तस्य नाम पिता चक्रे संप्राप्ते द्वादशेऽहनि । अम्बुवीचिरिति स्पष्टं समाहूय द्विजोत्तमान्

Nagkaanak siya ng isang prinsipe na taglay ang lahat ng mapalad na palatandaan. Pagsapit ng ikalabindalawang araw, isinagawa ng ama ang paglalagay ng pangalan, tinawag ang pinakamahuhusay na dwija, at malinaw na ipinangalan sa kanya ang “Ambuvīci.”

Verse 6

ततः स ववृधे बालो लालितस्तेन भूभुजा । मूकभावं समापन्नो न शक्रोति प्रजल्पितुम्

Pagkaraan, lumaki ang bata, inaruga at pinalaki ng haring iyon; subalit napasailalim siya sa pagkabingi ng dila at hindi makapagsalita kailanman.

Verse 7

ततोऽस्य सप्तमे वर्षे संप्राप्ते बलवर्धनः । पंचत्वं समनुप्राप्तः संग्रामे शत्रुभिर्हतः

At nang sumapit ang ikapitong taon ng bata, si Balavardhana ay nagwakas—pinatay ng mga kaaway sa digmaan at nagbalik sa kalagayan ng limang sangkap.

Verse 8

ततो मूकोऽपि बालोपि मंत्रिभिस्तस्य भूपतेः । स सुतः स्थापितो राज्ये अभावेऽन्यसुतस्य च

Pagkaraan, bagaman ang bata ay pipi at musmos pa, itinanghal siya ng mga ministro ng hari sa trono, sapagkat wala nang ibang anak na lalaki.

Verse 9

एवं तस्य महीपस्य राज्यस्थस्य जडात्मनः । बालत्वे वर्तमानस्य राज्यं विप्लवमध्यगात्

Kaya nga, ang haring iyon, bagaman nakaluklok sa paghahari, ay mapurol ang isip at nasa kabataan pa; kaya ang kaharian ay nalugmok sa gitna ng kaguluhan at pagkasira ng kaayusan.

Verse 10

ततो जलचरन्यायः संप्रवृत्तो महीतले । पीड्यंते सर्वलोकास्तु दुर्बला बलवत्तरैः

Pagkaraan, sa lupa ay nanaig ang “batas ng mga nilalang sa tubig”: ang malalakas ay umapi sa mahihina, at ang lahat ng tao’y napighati.

Verse 11

ततस्ते मंत्रिणः प्रोचुर्वसिष्ठं स्वपुरोहितम् । वचोऽर्थं नृपतेरस्य कुरूपायं महामुने

Pagkatapos, nagsalita ang mga ministro kay Vasiṣṭha, ang kanilang punong pari ng palasyo: “O dakilang muni, magbalangkas ka ng lunas sa kapighatian ng haring ito.”

Verse 12

पश्य कृत्स्नं धरापृष्ठे शून्यतां समुपस्थितम् । जडत्वान्नृपतेरस्य तस्मात्कुरु यथोचितम्

“Masdan—sa buong mukha ng daigdig ay sumapit ang kawalan at pagkalagas ng kaayusan; dahil sa kapurolan ng haring ito, gawin mo ang nararapat.”

Verse 13

ततस्तु सुचिरं ध्यात्वा दीनान्प्रोवाच मंत्रिणः । सर्वानार्तिसमोपेताञ्छृण्वतस्तस्य भूपतेः

Pagkaraan, matapos magmuni nang matagal, nagsalita siya sa mga ministrong lugmok at pasan ang sari-saring dalamhati, habang ang hari ay nakikinig.

Verse 14

अस्ति सारस्वतं तीर्थं सर्वकामप्रदं नृणाम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रायं स्नातु भूपतिः

May isang banal na tawiran na tinatawag na Sārasvata, na nagkakaloob ng lahat ng ninanais ng mga tao. Sa banal na lupain ni Hāṭakeśvara, nawa’y maligo roon ang haring ito.

Verse 15

अथ तद्वचनात्सद्यः स गत्वा तत्र सत्वरम् । स्नानात्तीर्थेऽथ संजातस्तत्क्षणात्स कल स्वनः

Pagkarinig sa mga salitang iyon, siya’y agad na nagpunta roon nang buong pagmamadali. At sa pagligo sa tīrtha, sa mismong sandaling iyon, naging malinaw at ganap ang kanyang pananalita.

Verse 16

तत्प्रभावं सरस्वत्याः स विज्ञाय महीपतिः । श्रद्धया परया युक्तो ध्यायमानः सरस्वतीम्

Nang maunawaan ng hari ang dakilang kapangyarihang espirituwal ni Sarasvatī, siya—taglay ang sukdulang pananampalataya—ay nagsimulang magnilay sa Diyosa Sarasvatī.

Verse 17

ततस्तूर्णं समादाय मृत्तिकां स नदीतटात् । चकार भारतीं देवीं स्वयमेव चतुर्भुजाम्

Pagkaraan, dali-dali siyang kumuha ng luwad mula sa pampang ng ilog, at siya mismo ang humubog ng anyo ng Diyosa Bhāratī na may apat na bisig.

Verse 18

दधतीं दक्षिणे हस्ते कमलं सुमनोहरम् । अक्षमालां तथान्यस्मिञ्जिततारक वर्चसम्

Ipinakita niya ang Diyosa na may hawak na napakagandang lotus sa isang kanang kamay; at sa isa pang kamay, isang rosaryo (akṣamālā) na nagliliwanag, humihigit sa kislap ng mga bituin.

Verse 19

कमण्डलुं तथान्यस्मिन्दिव्यवारिप्रपूरितम् । पुस्तकं च तथा वामे सर्वविद्यासमुद्भवम्

At sa isa pang kamay ay inilagay niya ang isang kamaṇḍalu na punô ng banal na tubig; at sa kaliwang kamay ng Diyosa, isang aklat—ang pinagmumulan ng lahat ng kaalaman.

Verse 20

ततो मेध्ये शिलापृष्ठे तां निवेश्य प्रयत्नतः । पूजयामास सद्भक्त्या धूपमाल्पानुलेपनैः

Pagkatapos, maingat niyang iniluklok siya sa malinis na ibabaw ng bato; at sinamba nang may tapat na debosyon—naghandog ng insenso at payak na pabango/pahid na mabango.

Verse 21

चकार च स्तुतिं पश्चाच्छ्रद्धापूतेन चेतसा । तदग्रे प्रयतो भूत्वा स्वरेण महता नृपः

Pagkaraan, taglay ang pusong dinalisay ng pananampalataya, ang hari—nakatayong mapagmatyag sa harap niya—ay naghandog ng himno ng papuri sa malakas at malinaw na tinig.

Verse 22

सदसद्देवि यत्किञ्चिद्बन्धमोक्षात्मकं पदम् । तत्सर्वं गुप्तया व्याप्तं त्वया काष्ठं यथाग्निना

O Diyosa, anumang umiiral—mabuti man o masama—anumang kalagayang ukol sa pagkagapos o paglaya: lahat ng iyon ay nilulukuban mo sa lihim na paglaganap, gaya ng apoy na nakatago sa loob ng kahoy.

Verse 23

सर्वस्य सिद्धिरूपेण त्वं जनस्य हृदि स्थिता । वाचारूपेण जिह्वायां ज्योतीरूपेण चक्षुषि

Bilang anyo ng siddhi o ganap na katuparan, nananahan ka sa puso ng lahat; bilang anyo ng pananalita, nananahan ka sa dila; at bilang anyo ng liwanag, nananahan ka sa mga mata.

Verse 24

भक्तिग्राह्यासि देवेशि त्वमेका भुवनत्रये । शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे

O Kataas-taasang Diyosa, sa debosyon lamang Kita natatamo; Ikaw ang Iisa sa tatlong daigdig—laging nakatuon sa pag-iingat sa mga dumudulog, sa mga dukha at sa mga nagdurusa.

Verse 25

त्वं कीर्तिस्त्वं धृतिर्मेधा त्वं भक्तिस्त्वं प्रभा स्मृता । त्वं निद्रा त्वं क्षुधा कीर्तिः सर्वभूतनिवासिनी

Ikaw ang karangalan; Ikaw ang katatagan at talino; Ikaw ang debosyon, at inaalala bilang liwanag. Ikaw ang pagtulog; Ikaw ang gutom; Ikaw ang kabantugan—naninirahan sa lahat ng nilalang.

Verse 26

तुष्टिः पुष्टिर्वपुः प्रीतिः स्वधा स्वाहा विभावरी । रतिः प्रीतिः क्षितिर्गंगा सत्यं धर्मो मनस्विनी

O Kataas-taasang Diyosa, Ikaw ang Kasiyahan at Pagpapalusog; Ikaw ang ganda ng anyo at Pag-ibig. Ikaw ang Svadhā (handog sa mga ninuno) at Svāhā (handog sa mga diyos), at Ikaw ang Gabi. Ikaw ang ligaya at paglingap; Ikaw ang Daigdig at ang Ilog Gaṅgā; Ikaw ang Katotohanan at Dharma, at ang lakas ng matatag at mapanuring isip.

Verse 27

लज्जा शांतिः स्मृतिर्दक्षा क्षमा गौरी च रोहिणी । सिनीवाली कुहू राका देवमाता दितिस्तथा

Ikaw ang kahinhinan at kapayapaan; Ikaw ang alaala at kasanayan; Ikaw ang pagtitiis at pagpapatawad. Ikaw si Gaurī at Rohiṇī; Ikaw si Sinīvālī, Kuhū, at Rākā (mga yugto ng buwan), at Ikaw ang Devamātā, gayundin si Diti.

Verse 28

ब्रह्माणी विनता लक्ष्मीः कद्रूर्दाक्षायणी शिवा । गायत्री चाथ सावित्री कृषिर्वृष्टिः श्रुतिः कला

Ikaw si Brahmāṇī at Vinatā; Ikaw si Lakṣmī at Kadrū; Ikaw si Dākṣāyaṇī, si Śivā. Ikaw si Gāyatrī at si Sāvitrī rin; Ikaw ang pagsasaka at ulan; Ikaw ang Śruti (ipinahayag na kasulatan) at bawat banal na sining.

Verse 29

बलानाडी तुष्टिकाष्ठा रसना च सरस्वती । यत्किञ्चित्त्रिषु लोकेषु बहुत्वाद्यन्न कीर्तितम्

O Diyosa! Ikaw si Balānāḍī, Tuṣṭikāṣṭhā, at Rasānā; ikaw mismo si Sarasvatī. Anumang nasa tatlong daigdig—dahil sa labis na kasaganaan—hindi ko pa ganap na naisa-isa ang mga pangalan.

Verse 30

इंगितं नेंगितं तच्च तद्रूपं ते सुरेश्वरि । गन्धर्वाः किन्नरा देवाः सिद्धविद्याधरोरगाः

O Sureshvarī, Ginang ng mga diyos! Ang pagkilos at ang hindi pagkilos—ang mismong kalagayang iyon—ay iyong anyo. Ang mga Gandharva, Kinnara, mga Deva, Siddha, Vidyādhara, at mga Nāga…

Verse 31

यक्षगुह्यकभूताश्च दैत्या ये च विनायकाः । त्वत्प्रसादेन ते सर्वे संसिद्धिं परमां गताः

Ang mga Yakṣa, Guhyaka, at Bhūta, pati ang mga Daitya at ang mga Vināyaka—silang lahat, sa pamamagitan ng iyong biyaya, ay nakaabot sa pinakamataas na kaganapan.

Verse 32

तथान्येऽपि बहुत्वाद्ये न मया परिकीर्तिताः । आराधितास्तु कृच्छ्रेण पूजिताश्च सुविस्तरैः । हरंतु देवताः पापमन्ये त्वं कीर्तिताऽपि च

Gayundin, marami pang iba—dahil di-mabilang—ang hindi ko pa ganap na napupuri. Ang ilan ay napapapayapa lamang sa hirap at sinasamba sa napakalawak na mga ritwal. Nawa’y ang ibang mga diyos ang mag-alis ng kasalanan; ngunit ikaw—kahit sa pagbigkas lamang ng papuri—ay nag-aalis din.

Verse 33

एवं स्तुता सा देवेशी भूभुजा तेन भारती । ययौ प्रत्यक्षतां तूर्णं प्राह चेदं सुहर्षिता

Nang siya’y mapuri nang gayon ng haring iyon, ang Diyosa, Reyna ng mga diyos—si Bhāratī—ay agad na nagpakita sa hayag na anyo; at sa galak ng puso, sinabi niya ang mga salitang ito:

Verse 34

सरस्वत्युवाच । स्तोत्रेणानेन भूपाल भक्त्या सुस्थिरया सदा । परितुष्टास्मि तेनाशु वरं वृणु यथेप्सितम्

Wika ni Sarasvatī: O hari, sa pamamagitan ng himnong ito—at ng iyong debosyong laging matatag at di-natitinag—lubos akong nalugod. Pumili ka agad ng biyayang ayon sa iyong ninanais.

Verse 35

राजोवाच । अद्यप्रभृति मद्वाक्यात्त्वया स्थेयमसंशयम् । अत्रार्चायां त्रिलोकेस्मि न्यावत्कीर्तिर्मम स्थिरा

Wika ng hari: Mula sa araw na ito, sa bisa ng aking salita, manahan ka rito nang walang pag-aalinlangan—sa banal na imaheng ito—sa tatlong daigdig, habang nananatiling matibay ang aking karangalan.

Verse 36

यस्त्वामाराधयेत्सम्यगत्रस्थां मन्निमित्ततः । भक्त्यानुरूपमेवाशु तस्मै देयं त्वया हि तत्

Sinumang sumamba sa iyo nang wasto rito, alang-alang sa akin, ipagkaloob mo agad sa kanya ang biyayang naaayon sa kanyang debosyon.

Verse 37

सरस्वत्युवाच । यो मामत्र स्थितां नित्यं स्नात्वाऽत्र सलिले शुभे । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां पूजयिष्यति मानवः

Wika ni Sarasvatī: Sinumang tao na araw-araw na maligo sa mapalad na tubig dito at sumamba sa akin na nananahan sa pook na ito—lalo na sa ikawalong at ika-labing-apat na araw ng buwan—

Verse 38

तस्याहं वांछितान्कामान्संप्रदास्यामि पार्थिव । सूत उवाच । एवं तत्र स्थिता देवी स्वयमेव सरस्वती

O hari, ipagkakaloob ko sa kanya ang mga ninanais niyang hangarin. Sabi ni Sūta: Sa gayon, ang mismong diyosang Sarasvatī ay nanatiling nakaluklok doon sa banal na pook.

Verse 39

ततःप्रभृति लोकानां हिताय परमेश्वरी । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुपवासपरायणः

Mula noon, alang-alang sa kapakanan ng lahat ng daigdig, itinatag ng Kataas-taasang Diyosa ang ganitong pagtalima: sa ikawalong at ika-labing-apat na araw ng buwan, dapat magpakatapat sa pag-aayuno.

Verse 40

यस्तां पूजयते मर्त्यः श्वेतपुष्पानुलेपनैः । स स्याद्वाग्ग्मी सुमेधावी सदा जन्मनिजन्मनि

Sinumang tao na sumasamba sa Kanya sa pamamagitan ng mapuputing bulaklak at mga pabango/pamahid ay nagiging mahusay magsalita at matalas ang isip, sa bawat kapanganakan, muli’t muli.

Verse 41

सरस्वत्याः प्रसादेन जायमानः पुनःपुनः । अन्वयेऽपि न तस्यैव कश्चिन्मूर्खः प्रजायते

Sa biyaya ni Sarasvatī, kahit ipanganak nang paulit-ulit, sa angkan ng taong iyon ay hindi kailanman magkakaroon ng isinilang na mangmang.

Verse 42

यो धर्मश्रवणं तस्याः पुरतः कुरुते नरः । स नूनं वसति स्वर्गे तत्प्रभावाद्युगत्रयम्

Sinumang magsagawa ng pakikinig sa dharma sa harap Niya ay tunay na mananahan sa langit, sa bisa ng kapangyarihang iyon, sa loob ng tatlong yuga.

Verse 43

विद्यादानं नरो यश्च तस्या ह्यायतने सदा । करोति श्रद्धया युक्तः सोऽश्वमेधफलं लभेत्

At sinumang may pananampalataya na palagiang nagkakaloob ng kaloob na kaalaman (dāna ng vidyā) sa banal na tahanan Niya ay tatamo ng bunga ng sakripisyong Aśvamedha.

Verse 44

यो यच्छति द्विजेन्द्राय धर्मशास्त्रसमुद्भवम् । पुस्तकं वाजिमेधस्य स समग्रं फलं लभेत्

Sinumang maghandog sa pinakadakilang brāhmaṇa ng isang aklat na nagmula sa tradisyon ng Dharmaśāstra, tatanggap siya ng ganap na bunga ng sakripisyong Vājimedha.

Verse 458

यो वेदाध्ययनं तस्याः करोति पुरतः स्थितः । सोऽग्निष्टोमस्य यज्ञस्य कृत्स्नं फलमवाप्नुयात्

Sinumang, nakatayo sa kanyang harapan, ay bumibigkas at nag-aaral ng Veda, makakamit niya ang ganap na bunga ng sakripisyong Agniṣṭoma.