Adhyaya 4
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 4

Adhyaya 4

Isinalaysay ni Sūta ang matibay na pasiya ni Triśaṅku: matapos siyang sumpain ng mga anak ni Vasiṣṭha at ibaba sa kalagayang caṇḍāla, si Viśvāmitra lamang ang ginawa niyang tanging kanlungan. Dumating si Triśaṅku sa Kurukṣetra at natagpuan ang āśrama ni Viśvāmitra sa tabing-ilog, ngunit sa una’y pinagalitan siya ng mga alagad dahil hindi siya nakilala sanhi ng mga bakas sa kanyang katawan. Ipinakilala ni Triśaṅku ang sarili at ipinaliwanag ang alitan: humiling siya ng isang yajña upang makaaakyat sa langit na dala ang sariling katawan, ngunit tinanggihan, iniwan, at saka isinumpa. Si Viśvāmitra, na nasa tunggalian sa angkan ni Vasiṣṭha, ay nangakong magbibigay-lunas sa pamamagitan ng tīrtha-yātrā upang maibalik ang kadalisayan at karapatang pang-ritwal. Maraming banal na pook ang binanggit—Kurukṣetra, Sarasvatī, Prabhāsa, Naimiṣa, Puṣkara, Vārāṇasī, Prayāga, Kedāra, Ilog Śravaṇā, Citrakūṭa, Gokarṇa, Śāligāma, at iba pa—ngunit hindi pa rin nalinis si Triśaṅku hanggang sa marating ang Arbuda. Doon, itinuro ni Mārkaṇḍeya ang liṅga ni Hāṭakeśvara sa rehiyong Anarta, na may ugnay sa pātāla at sa mga tubig ng Jāhnavī. Pagpasok sa landas sa ilalim ng lupa, nagsagawa si Triśaṅku ng ritwal na pagligo at, sa darśana kay Hāṭakeśvara, napawi ang kalagayang caṇḍāla at nagbalik ang kanyang ningning. Pagkaraan, inutusan siya ni Viśvāmitra na magsagawa ng ganap na yajña, at humarap kay Brahmā upang hilingin ang pagtanggap sa ritong magpapahintulot ng pag-akyat sa langit na may katawan. Sumagot si Brahmā sa aral na may hangganan: hindi nakakamtan ang langit sa pamamagitan ng sakripisyo habang pinananatili ang parehong katawan; dapat sundin ang pamamaraan ng Veda at ang karaniwang tuntunin ng pagbitaw sa katawan.

Shlokas

Verse 1

। सूत उवाच । त्रिशंकुरिति संचिन्त्य विश्वामित्रं महामुनिम् । मनसा सुचिरं कालं ततश्चक्रे विनिश्चयम्

Sinabi ni Sūta: Matagal niyang pinagbulayan sa isip si Triśaṅku at ang dakilang muni na si Viśvāmitra, at pagkaraan ay dumating siya sa isang matibay na pasiya.

Verse 2

विश्वामित्रं परित्यज्य नान्योस्ति भुवनत्रये । यः कुर्यान्मे परित्राणं दुःखादस्मात्सुदारुणात्

“Maliban kay Viśvāmitra, wala nang iba sa tatlong daigdig na makapagliligtas sa akin mula sa napakasindak na pagdurusang ito.”

Verse 3

कुरुक्षेत्रं समुद्दिश्य प्रतस्थे स ततः परम् । सुश्रांतः क्षुत्पिपासार्तो मार्गपृच्छापरायणः

Pagkaraan, itinakda niya ang layon sa Kurukṣetra at naglakbay. Pagod na pagod at pinahihirapan ng gutom at uhaw, nagpatuloy siya habang palaging nagtatanong ng daan.

Verse 4

ततः कालेन संप्राप्य कुरुक्षेत्रं स पार्थिवः । यत्नेनान्वेषयामास विश्वामित्राश्रमं ततः

Sa paglipas ng panahon, dumating ang haring iyon sa Kurukṣetra. Pagkaraan, sa masikap na pagsisikap, sinimulan niyang hanapin ang āśrama, ang banal na ermita ni Viśvāmitra.

Verse 5

एवं चान्वेषमाणेन तेन भूमिभृता तदा । सुदूरादेव संदृष्टं नीलद्रुमकदम्बकम्

Habang naghahanap siya nang gayon, nakita ng pinuno ng lupain mula sa malayo ang isang kumpol ng mga punong kadamba na may madilim na bughaw na mga punò.

Verse 6

उपरिष्टाद्बकैर्हंसैर्भ्रममाणैः समंततः । आटिभिर्मद्गुभिश्चैव समन्ताज्जलपक्षिभिः

Sa lahat ng dako, sa itaas at sa paligid, napuno ang langit at tubig ng mga ibong-tubig—mga tagak at mga gansa na umiikot-ikot, at iba pang ibong-lawa gaya ng āṭi at madgu—na gumagalaw sa buong banal na pook.

Verse 7

स मत्वा सलिलं तत्र पिपासार्तो महीपतिः । प्रतस्थे सत्वरो हृष्टो जलवातहृतक्लमः

Sa pag-aakalang may tubig doon, ang hari na pinahihirapan ng uhaw ay agad na nagmadaling lumakad, nagagalak; napawi ang pagod sa malamig na simoy at sa paglapit sa tubig.

Verse 8

अथापश्यन्मनोहारि सौम्यसत्त्वनिषेवितम् । आश्रमं नदितीरस्थं मनःशोकविनाशनम्

Pagkaraan, nasilayan niya ang isang kaaya-ayang āśrama, dinadalaw ng mga nilalang na maamo, nasa pampang ng ilog—isang ermita na pumapawi sa dalamhati ng puso.

Verse 9

पुष्पितैः फलितैर्वृक्षैः समंतात्परिवारितम् । विविधैर्मधुरारावैर्नादितं विहगोत्तमैः

Ang pook na iyon ay napalilibutan sa lahat ng panig ng mga punong namumulaklak at namumunga, at umaalingawngaw sa sari-saring matatamis na huni ng mga ibong mararangal.

Verse 10

क्रीडंति नकुलाः सर्पैरूलूका यत्र वायसैः । मूषकैर्वृषदंशाश्च द्वीपिनो विविधैर्मृगैः

Doon, ang mga monggós ay nakikipaglaro sa mga ahas; ang mga kuwago sa mga uwak; ang mga daga sa mga nilalang na vṛṣadaṃśa; at maging ang mga leopardo sa iba’t ibang usa—napawi ang pagkapoot sa banal na pook na iyon.

Verse 11

अथापश्यन्नदीतीरे स तपस्विगणावृतम् । स्वाध्यायनिरतं दांतं विश्वामित्रं तपोनिधिनम्

Pagkaraan, sa pampang ng ilog ay nakita niya si Viśvāmitra—kayamanang-lagakan ng tapas—na napalilibutan ng mga pangkat ng mga asceta, disiplinado at mapagpigil, at nakatuon sa svādhyāya, ang banal na pag-aaral at pagbigkas.

Verse 12

तेजसा तपसातीव दीप्यमानमिवानलम् । चीरवल्कलसंवीतं शालवृक्षं समाश्रितम्

Nagniningas siya sa ningning ng matinding tapas na wari’y apoy mismo; nakabalot sa kasuotang balat-kahoy at mga pirasong basahan, at nakaupo na sumisilong sa punong śāla.

Verse 13

अथ गत्वा स राजेन्द्रो दूरस्थोऽपि प्रणम्य तम् । अष्टांगेन प्रणामेन स्वनाम परिकीर्तयन्

Pagkaraan, lumapit ang hari; kahit mula sa malayo ay yumukod siya sa kanya, naghandog ng aṣṭāṅga praṇāma—pagpapatirapa ng walong bahagi—at buong paggalang na binigkas ang sarili niyang pangalan.

Verse 14

तथान्यानपि तच्छिष्यान्कृताञ्जलिपुटः स्थितः । यथाक्रमं यथाज्येष्ठं श्रद्धया परया युतः

Gayundin, tumindig siya na magkasanib ang mga palad sa añjali, at nagbigay-galang din sa iba pang mga alagad ayon sa pagkakasunod at sa katandaan, taglay ang pinakamataas na pananampalataya.

Verse 15

धूलिधूसरितांगं तं ते तु दृष्ट्वा महीपतिम् । चंडाल इति मन्वानाश्चिह्नैर्गात्रसमुद्भवैः

Ngunit nang makita nila ang haring yaon na ang mga sangkap ay namumuti sa alikabok, sila—batay sa mga palatandaang lumitaw sa katawan—ay inakala siyang isang caṇḍāla.

Verse 16

भर्त्सयामासुरेवाथ वचनैः परुषाक्षरैः । धिक्छब्दैश्च तथैवान्ये याहियाहीति चासकृत्

Pagkaraan, sinimulan nilang laitin siya sa mababagsik na salita; ang iba nama’y paulit-ulit na sumigaw ng “Nakakahiya!” at “Umalis ka, umalis ka!”

Verse 17

कस्त्वं पापेह संप्राप्तो मुनीनामाश्रमोत्तमे । वेदध्वनिसमाकीर्णे साधूनामपि दुर्लभे

“Sino ka, makasalanan, na naparito sa pinakadakilang āśrama ng mga muni—na punô ng himig ng Veda—isang pook na mahirap makamtan kahit ng mga banal?”

Verse 18

तस्माद्गच्छ द्रुतं यावन्न कश्चित्तापसस्तव । दत्त्वा शापं करोत्याशु प्राणानामपि संक्षयम्

“Kaya’t umalis ka agad—bago ka masumpa ng sinumang tapasvin, at sa isang iglap ay magdulot ng pagkapuksa maging ng iyong hininga-buhay.”

Verse 19

त्रिशंकुरुवाच । त्रिशंकुर्नाम भूपोऽहं सूर्यवंशसमुद्भवः । शप्तो वसिष्ठपुत्रैश्च चंडालत्वे नियोजितः

Wika ni Triśaṅku: “Ako ang haring nagngangalang Triśaṅku, isinilang sa angkan ng Araw. Isinumpa ako ng mga anak ni Vasiṣṭha at itinakda sa kalagayang caṇḍāla.”

Verse 20

सोऽहं शरणमापन्नः शापमुक्त्यै द्विजोत्तमाः । विश्वामित्रं जगन्मित्रं नान्या मेऽस्ति गतिः परा

“Kaya ako’y lumapit upang manalig at magpasaklolo, O pinakadakila sa mga dwija, upang mapalaya sa sumpa. Si Viśvāmitra—kaibigan ng daigdig—ang tanging sandigan ko; wala na akong ibang higit na kanlungan.”

Verse 21

विश्वामित्र उवाच । वसिष्ठस्य भवान्याज्यस्तत्पुत्राणां विशेषतः । तत्कस्मादीदृशे पापे तैस्त्वमद्य नियोजितः

Sinabi ni Viśvāmitra: “Karapat-dapat kang parangalan ni Vasiṣṭha, lalo na ng kanyang mga anak. Bakit nga ba ngayon ay isinadlak ka nila sa gayong makasalanang kalagayan?”

Verse 22

कोऽपराधस्त्वया तेषां कृतः पार्थिवसत्तम । प्राणद्रोहः कृतः किं वा दारधर्षणसंभवः

“O pinakadakila sa mga hari, anong pagkakasala ang nagawa mo sa kanila? May pananakit ba sa buhay, o isang kahihiyang may kinalaman sa asawa ng iba?”

Verse 23

त्रिशंकुरुवाच । अनेनैव शरीरेण स्वर्गाय गमनं प्रति । मया संप्रार्थितो यज्ञो वसिष्ठान्मुनिसत्तमात्

Wika ni Triśaṅku: “Sa mismong katawang ito, ninasa kong makarating sa langit. Kaya nakiusap ako kay Vasiṣṭha, ang pinakadakilang muni, na magsagawa ng yajña para roon.”

Verse 24

तेनोक्तं न स यज्ञोऽस्ति येन स्वर्गे प्रगम्यते । अनेनैव शरीरेण मुक्त्वा देहांतरं नृप

Sinabi niya sa akin: “Walang handog na yajña na makapagpaparating sa langit sa mismong katawang ito, nang hindi ito iniiwan at tumatanggap ng ibang katawan, O hari.”

Verse 25

तच्छ्रुत्वा स मया प्रोक्तो यदि मां न नयिष्यति । स्वर्गं चानेन कायेन सद्यो यज्ञप्रभावतः

Nang marinig ko iyon, sinabi ko sa kanya: “Kung hindi mo ako dadalhin sa langit sa mismong katawang ito—agad, sa bisa ng yajña—(kung gayon …)”

Verse 26

तदन्यं गुरुमेवाद्य कर्ताहं नास्ति संशयः । एतज्ज्ञात्वा मुनिः प्राह यत्क्षेमं तत्समाचर

“Ngayong araw, siya lamang ang tatanggapin kong guru—walang pag-aalinlangan.” Nang maunawaan ng pantas ang pasya, sinabi niya: “Gawin mo ang maghahatid sa iyong kapakanan at kaligtasang espirituwal.”

Verse 27

ततोऽहं तेन संत्यक्तस्तत्पुत्रान्प्राप्य निष्ठुरान् । प्रोक्तवानथ तत्सर्वं यद्वसिष्ठस्य कीर्तितम्

Pagkaraan, iniwan niya ako; at nang makaharap ko ang kanyang malulupit na mga anak, isinalaysay ko sa kanila ang lahat ng sinabi at ipinahayag ni Vasiṣṭha.

Verse 28

ततस्तैः शोकसंतप्तैः शप्तोस्मि मुनिसत्तम । नीतश्चेमां दशां पापां चंडालत्वे नियोजितः

Pagkaraan, ang mga pinahihirapan ng dalamhati ay nagsumpa sa akin, O pinakadakila sa mga pantas; at ako’y itinulak sa makasalanang kalagayang ito—itinakdang maging isang caṇḍāla.

Verse 29

सोऽहं त्वां मनसा ध्यात्वा सुदूरादिहरागतः । आशां गरीयसीं कृत्वा कुरुक्षेत्रे मुनीश्वर

Ako, na nagmumuni-muni sa iyo sa aking isipan, ay dumating dito mula sa napakalayong dako, inilalagak ang aking pinakamataas na pag-asa sa iyo—O panginoon ng mga muni—dito sa Kurukṣetra.

Verse 30

नासाध्यं विद्यते किंचित्त्रिषु लोकेषु ते मुने । तस्मात्कुरु प्रतीकारं दुःखितस्य ममाधुना

O pantas, walang anumang hindi magagawa para sa iyo sa tatlong daigdig. Kaya ngayon, ipagkaloob mo ang lunas sa akin na nagdurusa.

Verse 31

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो मुनीश्वरः । वसिष्ठस्पर्धयोवाच मुनिमध्ये व्यवस्थितः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang kanyang mga salita, si Viśvāmitra, panginoon ng mga muni—na nakatayo sa gitna ng mga pantas—ay nagsalita, udyok ng tunggalian kay Vasiṣṭha.

Verse 32

अहं त्वां याजयिष्यामि तेन यज्ञेन पार्थिव । गच्छसि त्रिदिवं येन इष्टमात्रेण तत्क्षणात्

O hari, ipagaganap ko sa iyo ang paghahandog na yajña ayon sa ritong iyon; sa pamamagitan nito’y makaaakyat ka sa langit—tunay, sa sandaling matapos ang handog.

Verse 33

त्वमेवं विहितो भूप वासिष्ठैरंत्यजस्तु तैः । मया भूयोऽपि भूपालः कर्तव्यो नात्र संशयः

O hari, bagaman ibinaba ka ng mga tagasunod ni Vasiṣṭha sa kalagayang itinakwil, muli kitang gagawing hari—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 34

तस्मादागच्छ भूपाल तीर्थयात्रां मया सह । कुरु तीर्थप्रभावेण येन त्वं स्याः शुचिः पुनः

Kaya nga, O hari, sumama ka sa akin sa banal na paglalakbay sa mga tīrtha. Sa bisa ng mga sagradong tawiran, kumilos ka nang wasto upang ikaw ay muling maging dalisay.

Verse 35

तथा यज्ञक्रियार्हश्च चंडालत्वविवर्जितः । नास्ति तत्पातकं यच्च तीर्थस्नानान्न नश्यति

Sa gayon, muli kang magiging karapat-dapat sa mga ritwal na yajña at malalaya sa kalagayang caṇḍāla. Walang kasalanang hindi napapawi sa pagligo sa mga banal na tīrtha.

Verse 36

सूत उवाच । एवं स निश्चयं कृत्वा गाधिपुत्रो मुनीश्वरः । त्रिशंकुं पृष्ठतः कृत्वा तीर्थयात्रामथाव्रजत्

Sinabi ni Sūta: Nang mapagtibay niya ang gayong pasiya, ang dakilang pantas na si Viśvāmitra, anak ni Gādhi, ay umalis sa paglalakbay sa mga banal na tīrtha, na isinasama si Triśaṅku sa likuran.

Verse 37

कुरुक्षेत्रं सरस्वत्यां प्रभासे कुरुजांगले । पृथूदके गयाशीर्षे नैमिषे पुष्करत्रये

Dinalaw niya ang Kurukṣetra, ang lupain ng Sarasvatī, ang Prabhāsa at Kurujāṅgala; gayundin ang Pṛthūdaka, Gayāśīrṣa, Naimiṣa, at ang tatluhang Puṣkara.

Verse 38

वाराणस्यां प्रयागे च केदारे श्रवणे नदे । चित्रकूटे च गोकर्णे शालिग्रामेऽचलेश्वरे

Nagpunta siya sa Vārāṇasī at sa Prayāga; sa Kedāra; sa ilog Śravaṇa; sa Citrakūṭa at Gokarṇa; at sa Śāligrāma at Acaleśvara.

Verse 39

शुक्लतीर्थे सुराज्याख्ये दृषद्वति नदे शुभे । अथान्येषु सुपुण्येषु तीर्थेष्वायतनेषु च

Sa Śuklatīrtha, sa pook na tinatawag na Surājya, at sa mapalad na ilog na Dṛṣadvatī—gayundin, dinalaw niya ang iba pang lubhang banal na mga tīrtha at mga dambanang sagrado.

Verse 40

एवं तस्य नरेंद्रस्य सार्धं तेन महात्मना । अतिक्रांतो महान्कालो भ्रममाणस्य भूतले

Kaya nito, habang ang haring iyon ay naglalagalag sa ibabaw ng daigdig kasama ang dakilang-makaluluwang na muni, lumipas ang mahabang panahon.

Verse 41

मुच्यते न च पापेन चंडालत्वेन स द्विजाः । एवंविधेषु तीर्थेषु स्नातोपि च पृथक्पृथक्

O mga dalawang-ulit-na-isinilang, kahit siya’y naligo nang paulit-ulit sa mga tīrtha na gaya nito, hindi pa rin siya napalaya sa kasalanan ni sa kalagayang caṇḍāla.

Verse 42

ततः क्रमात्समायातः सोऽर्बुदं पर्वतं प्रति । तत्रारुह्य समालोक्य पापघ्नमचलेश्वरम्

Pagkaraan, sa takdang pagkakasunod, dumating siya sa Bundok Arbuda. Pag-akyat niya roon at pagtanaw, nasilayan niya si Acaleśvara—ang Di-Nagagalaw na Panginoon na pumupuksa sa kasalanan.

Verse 43

यावदायतनात्तस्मान्निर्गच्छति मुनीश्वरः । तावत्तेनेक्षितो नाममार्कंडो मुनिसत्तमः

Nang ang panginoong muni ay malapit nang lumisan mula sa dambanang iyon, siya’y namataan ng pinakadakilang sa mga pantas—si Mārkaṇḍa ang pangalan.

Verse 44

सोऽपि दृष्ट्वा जगन्मित्रं विश्वामित्रं मुनीश्वरम् । प्रोवाचाथ कुतः प्राप्तः सांप्रतं त्वं मुनीश्वर

Nang makita niya si Viśvāmitra, ang dakilang muni at kaibigan ng sanlibutan, nagsalita si Mārkaṇḍa: “Saan ka nagmula ngayon, O marangal na pantas?”

Verse 45

कोऽयं तवानुगो रौद्रो दृश्यते चांत्यजाकृतिः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व पृच्छतो मम सन्मुने

“At sino ang mabagsik na tagasunod na iyan na sumusunod sa iyo, na waring may anyong itinuturing na mababang uri? Isalaysay mo ang lahat, O mabuting pantas, sapagkat ako’y nagtatanong.”

Verse 46

विश्वामित्र उवाच । एष पार्थिवशार्दूलस्त्रिशंकुरिति विश्रुतः । वसिष्ठस्य सुतैर्नीतश्चंडालत्वं प्रकोपतः

Sumagot si Viśvāmitra: “Ito ang tigre sa mga hari, tanyag sa pangalang Triśaṅku. Sa galit ng mga anak ni Vasiṣṭha, siya’y itinulak sa kalagayang Caṇḍāla.”

Verse 47

मया चास्य प्रतिज्ञातं सप्तद्वीपवतीं महीम् । प्रभ्रमिष्याम्यहं यावन्मेध्यत्वं त्वमुपेष्यसि

“At ipinangako ko sa kanya na lilibot ako sa daigdig na may pitong kontinente hanggang sa ikaw ay magtamo ng kadalisayan, karapat-dapat sa mga banal na ritwal.”

Verse 48

भ्रांतोऽहं भूतले यानि तीर्थान्यायतनानि च । नचैष मेध्यतां प्राप्तः परिश्रांतोस्मि सांप्रतम्

“Ako’y nagpagala sa lupa, sa lahat ng mga tīrtha at banal na dambana; ngunit hindi pa rin niya natatamo ang kadalisayan. Ngayon ako’y lubhang pagod.”

Verse 49

तस्मात्सर्वां महीं त्यक्त्वा लज्जया परया युतः । द्वीपान्महार्णवांस्त्यक्त्वा संप्रयास्याम्यतः परम्

Kaya nga, sa matinding hiya, iiwan ko ang buong daigdig; tatalikuran ko ang mga kontinente at ang malalawak na karagatan, at mula rito’y lalakbay ako tungo sa isang dako na higit pa roon.

Verse 50

मा वसिष्ठस्य पुत्राणामुपहासपदं गतः । प्रतिज्ञारहितो विप्र सत्यमेद्ब्रवीम्यहम्

Huwag nawa akong maging paksa ng panlilibak ng mga anak ni Vasiṣṭha. O brāhmaṇa, sinasabi ko sa iyo ang katotohanang ito: hindi ako dapat matagpuang walang aking panata.

Verse 51

श्रीमार्कंडेय उवाच । यद्येवं मुनिशार्दूल कुरुष्व वचनं मम । सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं मा त्यक्त्वा कुत्रचिद्व्रज

Wika ni Śrī Mārkaṇḍeya: “Kung gayon, O tigre sa mga pantas, gawin mo ang aking sinasabi. Huwag mong iwan ang daigdig na ito na may pitong kontinente at magtungo sa iba.”

Verse 52

एतस्मात्पर्वतात्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । अस्ति नैरृतदिग्भागे देशे चानर्तसंज्ञके

Mula sa bundok na ito, sa dakong timog-kanluran, may isang banal na pook na tinatawag na Hāṭakeśvara, sa lupain na kilala bilang Anarta.

Verse 53

तत्राद्यं स्थापितं लिंगं हाटकेन सुरोत्तमैः । यत्तत्संकीर्त्यते लोके पाताले हाटकेश्वरम्

Doon, unang itinindig ni Hāṭaka, kasama ang mga pinakadakilang diyos, ang isang liṅga. Ang dambanang iyon ay ipinagdiriwang sa daigdig bilang Hāṭakeśvara sa Pātāla.

Verse 54

पातालजाह्नवीतोयं यत्रैवास्ति द्विजोत्तम । उद्धृते शंभुना लिंगे विनिष्क्रांतं रसातलात्

O pinakamainam sa mga dalawang-beses-isinilang, naroon mismo ang tubig na tinatawag na “Pātāla-Jāhnavī.” Nang itinaas ni Śambhu (Śiva) ang liṅga, ang tubig na iyon ay umagos mula sa Rasātala.

Verse 55

तत्र प्रविश्य यत्नेन पातालं वसुधाधिपः । करोतु जाह्नवीतोये स्नानं श्रद्धासमन्वितः

Doon, sa masusing pagsisikap na pagpasok sa Pātāla, nawa’y ang panginoon ng lupa ay magsagawa ng banal na paliligo sa tubig ng Jāhnavī, na may ganap na pananampalataya.

Verse 56

पश्चात्पश्यतु तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । भविष्यति ततः शुद्धश्चंडालत्वविवर्जितः

Pagkaraan, pagmasdan niya ang liṅga na kilala bilang Hāṭakeśvara. Pagkatapos nito, siya’y magiging dalisay at malalaya sa kalagayang caṇḍāla.

Verse 57

त्वमपि प्राप्स्यसि श्रेयः परं हृदयसंस्थितम् । ततोन्यदपि यत्किंचित्तत्रैव तपसि स्थितः

Ikaw man ay makakamtan ang pinakamataas na kabutihan na nananahan sa puso. Pagkaraan, anumang iba pang iyong hangarin, manatili ka roon sa pag-aayuno at pagninilay (tapas), at ito’y iyong matatamo.

Verse 58

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो मुनीश्वरः । त्रिशंकुना समायुक्तो गतस्तत्र द्रुतं ततः

Sinabi ni Sūta: Nang marinig ang mga salitang iyon, ang dakilang muni na si Viśvāmitra, kasama si Triśaṅku, ay dagling nagtungo sa mismong pook na iyon.

Verse 59

पाताले देवमार्गेण प्रविश्य नृपसत्तमम् । त्रिशंकुं स्नापयामास विधिदृष्टेन कर्मणा

Pagpasok sa Pātāla sa landas ng mga deva, pinaliguan niya si Triśaṅku—ang pinakadakilang hari—sa ritwal na itinakda ayon sa banal na tuntunin.

Verse 60

स्नातमात्रोथ राजा स हाटकेश्वदर्शनात् । चंडालत्वेन निर्मुक्तो बभूवार्कसमद्युतिः

Pagkatapos maligo ng hari, sa mismong pagtanaw kay Hāṭakeśvara, napalaya siya sa pagka-caṇḍāla at nagningning na parang araw.

Verse 61

ततस्तं स मुनिः प्राह प्रणतं गतकल्मषम् । दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र चंडालत्वेन सांप्रतम्

Pagkaraan, nagsalita ang muni sa kanya—nakayukod at nalinis sa dungis: “Sa mabuting kapalaran, O pinakamainam na hari, ngayo’y malaya ka na sa pagka-caṇḍāla.”

Verse 62

दिष्ट्या प्राप्तः परं तेजो दिष्ट्या प्राप्तः परं तपः । तस्माद्यजस्व सत्रेण विधिवद्दक्षिणावता

Sa mabuting kapalaran, natamo mo ang sukdulang liwanag; sa mabuting kapalaran, natamo mo ang sukdulang tapas. Kaya isagawa mo ang satra nang ayon sa ritwal, kalakip ang wastong dakṣiṇā na handog.

Verse 63

येन संप्राप्स्यसे सिद्धिं नित्यं या हृदये स्थिता । त्वत्कृते प्रार्थयिष्यामि स्वयं गत्वा पितामहम्

Sa pamamagitan niyon, matatamo mo ang ganap na tagumpay—na laging nananahan sa puso. Para sa iyo, ako mismo ang pupunta at mananalangin kay Pitāmaha (Brahmā).

Verse 64

मखांशं सर्वदेवाद्यो येन गृह्णाति ते मखे । तस्मादत्रैव संभारान्सर्वान्यज्ञसमुद्भवान् । आनय ब्रह्मलोकाच्च यावदागमनं मम

Siya na dahil sa kaniya ang pinakapangunahing Diyos sa lahat ng mga deva ay tumatanggap ng bahagi sa iyong yajña—kaya dalhin dito ang lahat ng kasangkapang panghandog na nagmumula at nauukol sa yajña; at dalhin din mula sa Brahmaloka hanggang sa aking pagbabalik.

Verse 65

बाढमित्येव सोऽप्याह स मुनिः संशितव्रतः । पितामहमुपागम्य प्रणिपत्याब्रवीद्वचः

“Gayon nga,” tugon din niya—ang pantas na may matibay na panata. Lumapit siya kay Pitāmaha (Brahmā), nagpatirapa sa pagpupugay, at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 66

याजयिष्याम्यहं भूपं त्रिशंकुं प्रपितामह । मानुषेण शरीरेण येन गच्छति ते पदम्

“O Pratitāmaha (Brahmā), ipagaganap ko kay Haring Triśaṅku ang yajña; sa pamamagitan nito—kahit nasa katawang-tao pa—makararating siya sa iyong tahanan.”

Verse 67

तस्मादागच्छ तत्र त्वं यज्ञवाटं पितामह । सर्वैः सुरगणैः सार्धं शिवविष्णुपुरःसरैः

“Kaya nga, O Pitāmaha (Brahmā), pumaroon ka sa dako roon, sa pook ng yajña, kasama ang lahat ng pangkat ng mga deva, na pinangungunahan nina Śiva at Viṣṇu.”

Verse 68

प्रगृहाण स्वहस्तेन यज्ञभागं यथोचितम् । सशरीरो दिवं याति येनासौ त्वत्प्रसादतः

“Tanggapin mo sa sarili mong kamay ang bahagi ng yajña ayon sa nararapat. Sa gayon, sa iyong biyaya, siya’y aakyat sa langit na taglay ang kaniyang katawan.”

Verse 69

ब्रह्मोवाच । न यज्ञकर्मणा स्वर्गःस्वेन कायेन लभ्यते । मुक्त्वा देहांतरं ब्रह्मंस्तस्मान्मैवं वदस्व माम्

Wika ni Brahmā: “Hindi nakakamit ang langit sa mga gawaing yajña habang pinananatili pa ang sariling katawan. Pagkatapos iwaksi ang katawan at tumanggap ng iba, saka lamang ito mararating; kaya, O Brahmana, huwag mo akong kausapin nang ganyan.”

Verse 70

वयमग्निमुखाः सर्वे हविर्गृह्णामहे मखे । वेदोक्तविधिना सम्यग्यजमानहिताय वै

“Kami lahat, na si Agni ang aming bibig, ay tumatanggap ng handog sa yajña—nang wasto ayon sa paraang itinakda ng Veda—tunay na para sa kapakanan ng nagsasagawa ng sakripisyo.”

Verse 71

तस्माद्वह्निमुखे भूयः स जुहोति हविर्द्विज । ततः संप्राप्स्यति स्वर्गं त्वत्प्रसादादसंशयम्

“Kaya nga, O dalawang-ulit-na-isinilang, hayaang muli niyang ihandog ang havis sa bibig ng Apoy. Pagkaraan nito, sa iyong biyaya, tiyak na mararating niya ang langit—walang pag-aalinlangan.”