Adhyaya 33

Verse 1

। सूत उवाच । अगस्त्यस्याश्रमोऽन्योस्ति तथा तत्र द्विजोत्तमाः । यत्र तिष्ठति विश्वात्मा स्वयं देवो महेश्वरः

Wika ni Sūta: O pinakamahuhusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, may isa pang ashram ni Agastya; doon nananahan nang hayagan ang Pandaigdigang Sarili—si Mahēśvara mismo.

Verse 2

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे दिवाकरः । स्वयमभ्येत्य देवेशं पूजयत्येव शंकरम्

Sa ika-labing-apat na araw ng maliwanag na kalahati ng buwan sa buwan ng Caitra, ang Araw mismo ay dumarating at sumasamba kay Śaṅkara, ang Panginoon ng mga diyos.

Verse 3

तस्मादन्योऽपि यस्तस्यां भक्त्या चागत्य शंकरम् । तमेव पूजयेद्भक्त्या स याति देवमन्दिरम्

Kaya nga, sinumang dumating doon na may debosyon at sumamba sa mismong Śaṅkara nang may taimtim na bhakti, siya’y tutungo sa banal na tahanan ng mga diyos.

Verse 4

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । पितरस्तस्य तृप्यंते पितृमेधे कृते यथा

Sinumang magsagawa roon ng Śrāddha nang wasto at may ganap na pananampalataya, ang kanyang mga ninuno’y masisiyahan—na parang naisagawa ang ritong Pitṛmedha.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । अगस्त्यस्याश्रमं प्राप्य कस्माद्देवो दिवाकरः । प्रदक्षिणां प्रकुरुते वदैतन्मे सुविस्तरम्

Wika ng mga rishi: “Pagdating sa āśrama ni Agastya, bakit ang banal na Araw, si Divākara, ay nagsasagawa ng pradakṣiṇā (pag-ikot na pagpupugay)? Ipaliwanag mo ito sa amin nang lubos.”

Verse 6

सूत उवाच । कथयामि कथामेतां शृणुत द्विज सत्तमाः । अस्ति विंध्य इति ख्यातः पर्वतः पृथिवीतले

Wika ni Sūta: “Isasalaysay ko ang kuwentong ito—makinig kayo, O pinakamainam sa mga dvija. Sa ibabaw ng daigdig ay may bundok na tanyag sa pangalang Vindhya.”

Verse 7

यस्य वृक्षाग्रशाखायां संलग्नास्तरणेः कराः । पुष्पपूगा इवाधःस्थैर्लक्ष्यंते मुग्धसि द्धकैः

Sa bundok na iyon, wari’y kumakapit ang mga sinag ng Araw sa pinakatuktok na mga sanga ng mga puno; sa mga payak na siddha na nananahan sa ibaba, mistula itong mga kumpol ng bulaklak na nakabiting pababa.

Verse 8

अनभिज्ञास्तमिस्रस्य यस्य सानुनिवासिनः । रत्नप्रभाप्रणुन्नस्य कृष्णपक्षनिशास्वपि

Ang mga naninirahan sa mga dalisdis nito ay hindi nakakikilala ng dilim, sapagkat itinataboy ito ng ningning ng mga hiyas—kahit sa mga gabi ng madilim na kalahating buwan.

Verse 9

यस्य सानुषु मुंचंतो भांति पुष्पाणि पादपाः । वायुवेगवशान्नूनं नीरौघ नीरदा इव

Sa mga dalisdis nito, ang mga punong naglalaglag ng mga bulaklak ay wari’y mga ulap-ulan na nagbubuhos ng agos ng tubig, tunay na tinatangay ng lakas ng hangin.

Verse 10

यस्मिन्नानामृगा भांति धावमाना इतस्ततः । कलत्रपुत्रपुष्ट्यर्थं लोभार्थं मानवा इव

Doon, maraming uri ng usa at iba pang hayop ang nakikitang tumatakbo rito’t roon—gaya ng mga taong nagmamadali dahil sa kasakiman, upang tustusan ang asawa at mga anak.

Verse 11

निर्यासच्छद्मना बाष्पं वासिताशेषदिङ्मुखम् । मुञ्चंति तरवो यत्र दन्तिदन्तक्षतत्वचः

Doon, ang mga punong nasugatan ang balat dahil sa pangil ng elepante ay naglalabas ng ‘luha’ sa anyo ng dagta, na nagpapabango sa lahat ng dako.

Verse 12

चीरिकाविरुतैर्दीर्घै रुदंत इव चापरे । हस्तिहस्तहता वृक्षा मन्यन्ते यस्य सानुषु

At may iba pa na, sa pagdinig ng mahahabang hiyaw ng ibong cīrikā, ay inaakalang ang mga punong nasa dalisdis—na hinampas ng mga kamay (nguso) ng elepante—ay tila umiiyak.

Verse 13

इतश्चेतश्च गच्छद्भिर्निर्झरांभोभिरावृतः । शुशुभे सितवस्त्राढ्यैः पुमानिव विभूषितः

Nabalutan ng mga tubig ng talon na dumadaloy sa magkabila, ang bundok ay nagningning—na wari’y isang lalaki na pinalamutian ng saganang puting kasuotan.

Verse 14

यस्य स्पर्द्धा समुत्पन्ना पूर्वं सह सुमेरुणा । ततः प्राह सहस्रांशुं गत्वा स क्रोधमूर्च्छितः

Sa Vindhya, unang sumiklab ang paglalaban ng dangal laban sa Bundok Sumeru; saka siya lumapit sa Araw na may sanlibong sinag at nagsalita, nilamon ng poot.

Verse 15

कस्माद्भास्कर मेरोस्त्वं प्रकरोषि प्रदक्षिणाम् । कुलपर्वतसंज्ञेऽपि न करोषि कथं मयि

Wika ni Vindhya: “O Bhāskara (Araw), bakit mo ginagawa ang pradakṣiṇā sa Bundok Meru? Kahit ako’y kilala ring ‘Kulaparvata’, bakit hindi mo rin ako nililibutan?”

Verse 16

भास्कर उवाच । न वयं श्रद्धया तस्य गिरेः कुर्मः प्रदक्षिणाम् । एष मे विहितः पन्था येनेदं विहितं जगत्

Wika ni Bhāskara: “Hindi namin nililibutan ang bundok na iyon dahil sa pansariling debosyon. Ito ang landas na itinakda para sa akin—ang takbong siyang nag-aayos sa sanlibutang ito.”

Verse 17

तस्य तुंगानि शृंगाणि व्याप्य खं संश्रितानि च । तेन संजायते तस्य बलादेव प्रद क्षिणा

“Ang matatayog nitong tuktok ay lumalaganap at sumasandig sa langit; kaya sa mismong lakas ng bundok na iyon, nabubuo ang landas ng pag-ikot (pradakṣiṇā).”

Verse 18

एतच्छ्रुत्वा विशेषेण संक्रुद्धो विंध्यपर्वतः । प्रोवाच पश्य भानो त्वं तर्हि तुंगत्वमद्य मे । रुरोधाथ नभोमार्गं येन गच्छति भास्करः

Nang marinig ito, nag-alab sa matinding galit ang Bundok Vindhya at nagsabi: “Masdan mo, O Bhānu! Ngayon ay masasaksihan mo ang aking kataasan.” Pagkaraan, hinarangan niya ang landas sa kalangitan na dinaraanan ni Bhāskara (Araw).

Verse 19

अथ रुद्धं समालोक्य मार्गं वासरनायकः । चिन्तयामास चित्ते स्वे सांप्रतं किं करोम्यहम्

Nang makita ng panginoon ng araw, ang Araw, na naharang ang kanyang daraanan, nagmuni-muni siya sa sarili: “Ano ang dapat kong gawin ngayon?”

Verse 20

करोमि यद्यहं चास्य पर्वतस्य प्रदक्षिणाम् । तद्भविष्यति कालस्य चलनं भुवनत्रये

“Kung iikutan ko sa pradakṣiṇā ang bundok na ito, malilihis ang takbo ng panahon sa tatlong daigdig.”

Verse 21

मासर्तुभुवनानां च तथा भावी विपर्ययः । अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया यास्यंति संक्षयम् । नष्टयज्ञोत्सवे लोके देवानां स्यान्महाव्यथा

“Magkakagulo ang mga buwan, mga panahon, at mga daigdig. Lahat ng ritwal—mula sa Agniṣṭoma—ay hihina at mauuwi sa pagkalagas. Kapag naglaho sa mundo ang mga pagdiriwang ng yajña, magdurusa nang matindi ang mga diyos.”

Verse 22

एवं संचिन्त्य चित्तेन बहुधा तीक्ष्णदीधितिः । जगाम मनसा भीतः सोऽगस्त्यं मुनिपुंगवम्

Matapos pag-isipan ito sa maraming paraan, ang Araw na may matatalim na sinag ay natakot sa puso at sa isip ay bumaling kay Agastya, ang pinakadakilang muni.

Verse 23

नान्योस्ति वारणे शक्तो विंधस्यास्य हि तं विना । अगस्त्यं ब्राह्मणश्रेष्ठं मित्रावरुणसंभवम्

Walang iba ang may kakayahang pumigil sa Vindhya na ito kundi siya—si Agastya, ang pinakadakila sa mga brāhmaṇa, isinilang mula kina Mitra at Varuṇa.

Verse 24

ततो द्विजमयं रूपं स कृत्वा तीक्ष्णदीधितिः । चमत्कारपुरक्षेत्रे तस्याश्रमपदं ययौ

Pagkaraan, ang Araw na may matatalim na sinag ay nag-anyong brāhmaṇa at nagtungo sa tahanang āśrama ni Agastya sa banal na lupain ng Cāmatkārapura.

Verse 25

ततस्तु वैश्वदेवांते वेदोच्चारपरायणः । प्रोवाच सोऽतिथिः प्राप्तस्तवाहं मुनिसत्तम

Pagkatapos, sa pagtatapos ng ritong Vaiśvadeva, ang panauhing yaon—nakatuon sa pagbigkas ng Veda—ay nagsalita: “O pinakamainam sa mga pantas, dumating ako bilang iyong panauhin.”

Verse 26

ततोऽगस्त्यः कृतानन्दः स्वागतं ते महामुने । मनोरथ इवाध्यातो योऽग्निकार्यांत आगतः

Pagkaraan, si Agastya na napuspos ng galak ay nagsabi: “Maligayang pagdating sa iyo, O Mahāmuni! Dumating ka sa pagtatapos ng aking ritong apoy, na parang isang minimithing hangarin na biglang natupad.”

Verse 27

तत्त्वं ब्रूहि मुनिश्रेष्ठ यद्ददामि तवेप्सितम् । अदेयं नास्ति मे किञ्चित्कालेऽस्मिन्प्रार्थितस्य च

“Ipahayag mo ang iyong tunay na layon, O pinakamainam sa mga pantas, upang maibigay ko ang iyong ninanais. Sa sandaling ito, para sa humihiling, wala akong anumang ipagkakait.”

Verse 28

भास्कर उवाच । अहं भास्कर आयातो विप्ररूपेण सन्मुने । सर्वकार्यक्षमं मत्वा त्वामेकं भुवनत्रये

Wika ni Bhāskara: “Ako si Bhāskara (ang Araw). O marangal na muni, dumating ako sa anyo ng isang brāhmaṇa, sapagkat nalalaman kong sa tatlong daigdig, ikaw lamang ang may kakayahang tumupad sa bawat gawain.”

Verse 29

त्वया पूर्वं सुरार्थाय प्रपीतः पयसांनिधिः । वातापिश्च तथा दैत्यो भक्षितो द्विजकण्टकः

“Noon, alang-alang sa mga deva, ininom mo ang karagatan; at gayundin, nilamon mo ang asurang si Vātāpi, ang salot at pahirap sa mga brāhmaṇa.”

Verse 30

तस्माद्गतिर्भवास्माकं सांप्रतं मुनिसत्तम । देवानामिह वर्णानां त्वमेव शरणं यतः

“Kaya nga, O pinakadakilang muni, maging kanlungan namin ngayon. Sapagkat dito, para sa mga deva at sa lahat ng mga varṇa, ikaw lamang ang tanging masisilungan.”

Verse 31

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा स मुनिर्विप्रा विशेषेण प्रहर्षितः । अर्घ्यं दत्त्वा दिनेशाय ततः प्रोवाच सादरम्

Sabi ni Sūta: Nang marinig iyon, ang muning iyon—O mga brāhmaṇa—ay labis na nagalak. Matapos maghandog ng arghya kay Dineśa (Panginoon ng Araw, ang Araw), saka siya nagsalita nang may paggalang.

Verse 32

धन्योऽस्म्यनुगृहीतोस्मि यन्मे त्वं गृहमागतः । तस्माद्ब्रूहि करिष्यामि तव वाक्यमखंडितम्

“Mapalad ako; tunay akong pinagpala, sapagkat dumating ka sa aking tahanan. Kaya magsalita ka; ang iyong utos ay aking tutuparin nang walang pagkukulang.”

Verse 33

भास्कर उवाच । एष विंध्याचलोऽस्माकं मार्गमावृत्य संस्थितः । स्पर्द्धया गिरिमुख्यस्य सुमेरोर्मुनिसतम

Wika ni Bhāskara: “Ang Bundok Vindhya na ito ay tumindig na humaharang sa aming landas, dahil sa pakikipagpaligsahan sa pinakadakila sa mga bundok, ang Sumeru—O pinakamainam sa mga pantas.”

Verse 34

सामाद्यैर्विविधोपायैस्तस्मादेनं निवारय । कालात्ययो यथा न स्याद्गतेर्भंगस्तथा कुरु

“Kaya nga, pigilan mo siya sa iba’t ibang paraan, simula sa mahinahong pakikipagkasundo. Kumilos ka upang walang pagkaantala at upang hindi masira ang aming paglalakbay.”

Verse 35

अगस्त्य उवाच । अहं ते वारयिष्यामि वर्धमानं कुलाचलम् । स्वस्थानं गच्छ तस्मात्त्वं सुखीभव दिवाकर

Wika ni Agastya: “Pipigilan ko ang bundok na iyon, ang sinaunang bundok na patuloy na lumalaki. Kaya, O Divākara (Araw), bumalik ka sa iyong sariling kinalalagyan at maging panatag.”

Verse 36

ततः स प्रेषितस्ते न भास्करस्तीक्ष्णदीधितिः । स्वं स्थानं प्रययौ हृष्टस्तमामंत्र्य मुनीश्वरम्

Pagkaraan, si Bhāskara na may matatalim na sinag, nang siya’y iyong pinahintulutang umalis, ay masayang nagbalik sa sariling kinalalagyan, matapos magpaalam sa panginoon ng mga pantas.

Verse 37

अगस्त्योऽपि द्रुतं गत्वा विंध्यं प्रोवाच सादरम् । न्यूनतां व्रज मद्वाक्याच्छीघ्रं पर्वतसत्तम

Si Agastya rin ay nagmadaling lumapit at magalang na nagsalita kay Vindhya: “Sa aking salita, agad kang magpakababa, O pinakamainam sa mga bundok.”

Verse 38

दाक्षिणात्येषु तीर्थेषु स्नाने जाताद्य मे मतिः । तवायत्ता गिरे सैव तत्कुरुष्व यथोचितम्

Ngayong araw, sumibol ang aking panata na maligo sa mga banal na tawiran sa timog. Ang balak na iyon ay nakasalalay sa iyo, O bundok; kaya kumilos ka nang nararapat ayon sa dharma.

Verse 39

स तस्य वचनं श्रुत्वा विंध्यः पर्वतसत्तमः । अभजन्निम्नतां सद्यो विनयेन समन्वितः

Nang marinig ang kanyang mga salita, si Vindhya—ang pinakadakila sa mga bundok—ay agad na nagpakababa, puspos ng pagpapakumbaba.

Verse 40

अगस्त्योऽपि समासाद्य तस्यांतं दक्षिणं द्विजाः । त्वयैवं संस्थितेनाथ स्थातव्यमित्युवाच तम्

O mga brāhmaṇa, si Agastya man ay dumating sa dulong timog nito at sinabi sa kanya: “Yamang ikaw ay nakatindig nang ganito, manatili kang nakatatag nang gayon din.”

Verse 42

स तथेति प्रतिज्ञाय शापाद्भीतो नगोत्तमः । न जगाम पुनर्वृद्धिं तस्यागमनवांछया

Ang pinakadakilang bundok ay nangakong, “Gayon nga,” at sa takot sa sumpa ay hindi na muling lumaki, habang nananabik sa pagbabalik ni Agastya.

Verse 43

सोऽपि तेनैवमार्गेण निवृत्तिं न करोति च । यावदद्यापि विप्रेंद्रा दक्षिणां दिशमाश्रित तः

At siya man ay hindi rin bumabalik sa gayong daan; hanggang ngayon, O pinakamainam sa mga brāhmaṇa, siya’y nananatiling nananahan sa dakong timog.

Verse 44

अथ तत्रैव चानीय लोपामुद्रां मुनीश्वरः । समाहूय सहस्रांशुं ततः प्रोवाच सादरम्

Pagkaraan, doon din mismo, dinala ng dakilang muni si Lopāmudrā; at tinawag si Sahasrāṃśu (Araw na may sanlibong sinag), saka nagsalita nang may paggalang.

Verse 45

तव वाक्यान्मया त्यक्तः स्वाश्रमस्तीक्ष्णदी धिते । तवार्थे च न गंतव्यं भूयस्तत्र कथंचन

“Sa iyong mga salita, O may matalim na sinag, iniwan ko ang sarili kong ashram. At alang-alang sa iyo, hindi na ako dapat bumalik doon—magpakailanman, sa anumang paraan.”

Verse 46

तस्मान्मद्वचनाद्भानो चतुर्दश्यां मधौ सिते । यन्मया स्थापितं तत्र लिंगं पूज्यं हि तत्त्व या

“Kaya nga, O Bhānu (Araw), ayon sa aking salita, sa maliwanag na ika-labing-apat na araw ng buwan ng Madhu (Caitra), ang liṅga na aking itinatag doon ay dapat sambahin nang may tunay na pagkaunawa at wastong alituntunin.”

Verse 47

भास्कर उवाच । एवं मुने करिष्यामि तव वाक्यादसंशयम् । पूजयिष्यामि तल्लिंगं वर्षांते स्वयमेव हि

Sinabi ni Bhāskara (Araw): “Gayon nga, O muni; walang pag-aalinlangan, gagawin ko ayon sa iyong salita. Tunay, sa katapusan ng taon, ako mismo ang sasamba sa liṅga na iyon.”

Verse 48

योऽन्यो हि तद्दिने लिंगं पूजयिष्यति मानवः । मम लोकं समासाद्य स भविष्यति मुक्तिभाक्

“At sinumang iba na sasamba sa liṅga sa mismong araw na iyon—pagdating sa aking daigdig—ay magiging tumatanggap ng mokṣa, ang kalayaan.”

Verse 49

सूत उवाच । एतस्मात्कारणात्तत्र भगवांस्तीक्ष्णदीधितिः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां सांनिध्यं कुरुते सदा

Sinabi ni Sūta: “Dahil dito, ang Mapagpalang may matatalim na sinag (ang Araw) ay laging nagpapakita ng Kanyang banal na pagdalo roon sa ika-labing-apat na araw ng maliwanag na kalahati ng Caitra.”

Verse 50

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोस्मि द्विजोत्तमाः । भूयो वदत वै कश्चित्संदेहश्चे द्धृदि स्थितः

“Naipahayag ko na sa inyo ang lahat ng aking tinanong, O mga pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-isinilang. Kung may alinmang pag-aalinlangan pang nananatili sa inyong puso, magsalita pa at magtanong muli.”