Adhyaya 30
Nagsisimula ang kabanatang ito sa pagtatanong ng mga pantas kung paano nalugod si Siddheśvara (Śiva) sa pook na iyon. Isinalaysay ni Sūta ang naunang pangyayari tungkol sa isang siddha na nagngangalang Haṃsa, na nababagabag dahil sa kawalan ng anak at sa paglapit ng katandaan. Lumapit siya kay Bṛhaspati, anak ni Aṅgiras, upang humingi ng mabisang paraan—paglalakbay-dambana, panata (vrata), o ritong pampayapa—upang magkaanak. Pagkaraan ng pagninilay, itinuro ni Bṛhaspati ang kṣetra na tinatawag na Camatkārapura at inutusan si Haṃsa na magsagawa roon ng tapas, sapagkat ito ang mapalad na daan upang makamit ang isang karapat-dapat na anak na makapagtataguyod ng angkan. Dumating si Haṃsa, sinamba ang liṅga ayon sa itinakdang pamamaraan, at nagpatuloy sa disiplinadong debosyon araw at gabi sa pamamagitan ng handog, musika, at mahihigpit na pag-aayuno at pagtalima—kabilang ang cāndrāyaṇa, kṛcchra, prājāpatya/parāka at mga pag-aayunong tumatagal ng isang buwan. Pagkalipas ng isang libong taon, nagpakita si Mahādeva kasama si Umā, nagkaloob ng darśana, at pinahiling si Haṃsa ng biyaya. Hiningi ni Haṃsa ang mga anak na lalaki upang maibalik ang lahi. Itinatag ni Śiva ang walang-hanggang pananatili ng liṅga at ipinahayag ang pangkalahatang pangako: sinumang sumamba roon nang may bhakti ay tatanggap ng ninanais na bunga; at ang magsasagawa ng japa mula sa timog na panig ng liṅga ay pagkakalooban ng ṣaḍakṣara-mantra at mga biyayang gaya ng mahabang buhay at mga anak. Pagkaraan ay naglaho ang Panginoon; umuwi si Haṃsa at nagkaroon ng mga anak. Nagtatapos ang kabanata sa tagubilin ng masusing paggalang—paghipo, pagsamba, pagpapatirapa, at makapangyarihang pagbigkas ng ṣaḍakṣara—para sa mga naghahangad ng mahirap makamit.
Shlokas
Verse 1
। ऋषय ऊचुः । तोषितः केन सिद्धेन तत्र सिद्धेश्वरो विभुः । एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरात्सूतनन्दन
Wika ng mga rishi: Sa pook na yaon, sinong ganap na siddha ang nagpalugod sa makapangyarihang Panginoong Siddheśvara? Isalaysay mo ang lahat nang may paglalawig, O anak ni Sūta.
Verse 2
सूत उवाच । आसीत्सिद्धाधिपोनाम पुरा हंस इति स्मृतः । अनपत्यतया तस्य कालश्चक्राम भूरिशः
Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon ay may isang panginoon sa mga siddha, na inaalala sa pangalang Haṃsa. Dahil wala siyang supling, lumipas ang mahabang panahon para sa kanya.
Verse 3
ततश्चिन्ता प्रपन्नः स गत्वा देवपुरोहितम् । पप्रच्छागिरसः पुत्रं विप्रश्रेष्ठं बृहस्पतिम्
Pagkaraan, dahil sa matinding pag-aalala, nagtungo siya sa pari ng mga deva at nagtanong kay Bṛhaspati—anak ni Aṅgiras, pinakadakila sa mga brahmin—upang humingi ng patnubay.
Verse 4
भगवंश्चानपत्यस्य वार्द्धकं मे समागतम् । तस्मादपत्यलाभाय ममोपायं प्रकीर्तय
Sinabi niya: “O kagalang-galang, dumating na sa akin ang katandaan habang ako’y nananatiling walang anak. Kaya ipahayag mo sa akin ang paraan upang magkamit ng supling.”
Verse 5
तीर्थयात्रां व्रतं वापि शांतिकं वा द्विजोत्तम । येन स्यात्संततिः शीघ्रं त्वत्प्रसादाद्बृहस्पते
“O pinakamahusay sa mga dalawang-ulit na isinilang, maging paglalakbay sa mga banal na tīrtha, pagtalima sa vrata, o ritwal na śāntika—ipahayag mo sa akin, sa iyong biyaya, O Bṛhaspati, ang magpapasibol ng supling nang madali.”
Verse 6
बृहस्पतिश्चिरं ध्यात्वा सिद्धं प्राह ततः परम् । चमत्कारपुरं क्षेत्रं गत्वा तत्र तपः कुरु
Si Bṛhaspati, matapos magnilay nang matagal, ay nagsalita sa Siddha: “Pumaroon ka sa banal na kṣetra ng Camatkārapura at magsagawa roon ng tapas, ang mahigpit na pag-aayuno at pagninilay.”
Verse 7
ततः प्राप्स्यसि सत्पुत्रं वंशोद्धारक्षमं शुभम् । नान्यं पश्यामि सिद्धेश सुतोपायं शुभावहम्
“Pagkaraan nito, magkakamit ka ng isang anak na lalaki na may kabutihang-asal—mapalad at may kakayahang magpanatili at mag-angat sa iyong angkan. O panginoon sa mga Siddha, wala akong nakikitang ibang paraan ng pagkamit ng anak na kasingbuti ng bungang ito.”
Verse 8
ततस्तत्क्षेत्रमासाद्य स सिद्धः श्रद्धयान्वितः । लिंगं संपूजयामास यथोक्तविधिना स्वयम्
Pagdating niya sa banal na pook na iyon, ang Siddha na puspos ng pananampalataya ay personal na sumamba sa Śiva-liṅga ayon sa itinakdang ritwal.
Verse 9
ततश्चाराधयामास दिवानक्तमतंद्रितः । बलि पूजोपहारेण गीतवाद्योच्छ्रयादिभिः
Pagkaraan, walang kapagurang sumamba siya araw at gabi, upang palugdan si (Śiva) sa pamamagitan ng mga handog na bali, mga gawaing pūjā, mga kaloob at alay, pati pag-awit, tugtugin, at iba pang debosyonal na pagtalima.
Verse 10
चांद्रायणैस्तथा कृच्छ्रैः पाराकैर्द्विजसत्तमाः । तथा मासोपवासैश्च तोषयामास शंकरम्
Sa pamamagitan ng mga panatang Cāndrāyaṇa, gayundin ng mahihigpit na Kṛcchra at Pārāka na pag-austeridad, at ng mga pag-aayunong tumatagal ng isang buwan, ang pinakadakila sa mga dvija ay nagpalugod kay Śaṅkara (Śiva).
Verse 11
ततो वर्षसहस्राभ्यां तस्य तुष्टो महेश्वरः । प्रोवाच दर्शनं गत्वा वृषारूढः सहोमया
Pagkaraan, matapos ang isang libong taon, nalugod si Maheśvara sa kanya; nakasakay sa banal na toro at kasama si Umā, ipinagkaloob Niya ang Kanyang darśana at nagsalita.
Verse 12
हंसाद्य तव तुष्टोऽहं तस्मात्प्रार्थय वांछितम् । अहं ते संप्रदास्यामि दुष्प्राप्यमपि निश्चितम्
“O Haṃsa, ngayon ay nalulugod Ako sa iyo; kaya hingin mo ang ninanais mo. Tunay na ipagkakaloob Ko sa iyo—kahit yaong mahirap makamtan—nang walang pag-aalinlangan.”
Verse 13
हंस उवाच । अपत्यार्थं समारंभो मयाऽद्य विहितः पुरा । तस्मात्त्वं देहि मे पुत्रान्वंशोद्धारक्ष मान्विभो
Wika ni Haṃsa: “Noon pa man, sinimulan ko ang pagtalima at panata na ito alang-alang sa pagkakaroon ng supling. Kaya, O Panginoong sumasaklaw sa lahat, ipagkaloob Mo sa akin ang mga anak na lalaki—mga tagapagligtas na mag-aangat at magpapanumbalik ng aking angkan.”
Verse 14
त्वया चैव सदा लिंगे स्थेयमत्र सुरोत्तम । मम वाक्यादसंदिग्धं सर्वलोकहितार्थतः
“At Ikaw rin, O pinakadakila sa mga diyos, manatili Ka rito magpakailanman sa liṅga na ito. Sa aking salita, ito’y walang pag-aalinlangan—para sa kapakanan ng lahat ng daigdig.”
Verse 16
यो मामत्र स्थितं मर्त्यः पूजयिष्यति भक्तितः । तस्याहं संप्रदास्यामि चित्तस्थं सकलं फलम्
“Sinumang mortal na sasamba sa Akin dito, sa pook na ito na Aking pinananahanan, nang may debosyon—ipagkakaloob Ko sa kanya nang ganap ang lahat ng bunga ng ninanais ng kanyang puso.”
Verse 17
यो मे लिंगस्य याम्याशां स्थित्वा मंत्रं जपिष्यति । षडक्षरं प्रदास्यामि तस्यायुष्यं सुतान्वितम्
Sinumang tumayo sa timog ng aking liṅga at mag-japa ng mantra, ipagkakaloob Ko sa kanya ang mantrang may anim na pantig at ang mahabang buhay na may kasamang mga anak.
Verse 18
एवमुक्त्वा महादेवस्ततश्चादर्शनं गतः । हंसोऽपि च गृहं गत्वा पुत्रानाप महोदयान्
Pagkasabi nito, si Mahādeva ay naglaho sa paningin. Si Haṃsa naman ay umuwi at nagkamit ng mga anak na lalaki na may dakilang kapalaran at kasaganaan.
Verse 19
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तल्लिंगं यत्नतो द्विजाः । स्पर्शनीयं च पूज्यं च नमस्कार्यं प्रयत्नतः
Kaya nga, O mga dvija, sa buong pagsisikap at maingat na pag-iingat, ang liṅga na iyon ay dapat hipuin, sambahin, at bigyan ng pagpupugay sa pamamagitan ng taimtim na pagpapatirapa.
Verse 20
षडक्षरेण मन्त्रेण कीर्तनीयं च शक्तितः । वांछद्भिर्वांछितान्कामान्दुर्लभांस्त्रिदशैरपि
At ayon sa kakayahan, ang mantrang may anim na pantig ay dapat bigkasin at ipahayag; sa mga nagnanais, ipinagkakaloob nito ang minimithing layon—mga biyayang mahirap makamtan kahit ng mga diyos.