Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 11

Devanagari script

कस्यचित्त्वथ कालस्य वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तेन प्रोक्तः सभामध्ये संस्थितो नतिपूर्वकम्

Transliteration

kasyacittvatha kālasya vasiṣṭho bhagavānmuniḥ | tena proktaḥ sabhāmadhye saṃsthito natipūrvakam

Translation

Pagkaraan, sa isang pagkakataon, kinausap niya ang kagalang-galang na muni na si Vasiṣṭha; at habang nakatindig sa gitna ng kapulungan ng hari, nagsalita siya nang may nararapat na paggalang.

Word by Word

• कस्यचित्: of some
• कस्यचित्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
• Form: पुं/नपुंसक; षष्ठी-विभक्ति (6), एकवचन; अनिश्चित-सम्बन्ध (‘of some’)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्यय (particle: ‘but/indeed’)

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Sequencer)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• कालस्य: of time/at a time
• कालस्य: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (6), एकवचन; सम्बन्ध (time’s/of time)

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन

• भगवान्: venerable/divine
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; विशेषणम् (मुनिः/वसिष्ठः)

• मुनिः: sage
• मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; apposition to वसिष्ठः

• तेन: by him
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक; तृतीया-विभक्ति (3), एकवचन; करण/कर्तृ-निर्देश (‘by him’)

• प्रोक्तः: addressed/spoken to
• प्रोक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र-√वच् (धातु) + क्त (कृदन्त) → प्रोक्त (past passive participle)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; predicate adjective (spoken/addressed)

• सभामध्ये: in the assembly
• सभामध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सभा + मध्ये (अव्ययीभाव-समास)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अधिकरणार्थक-अव्यय (locative sense: ‘in the assembly’)

• संस्थितः: standing/positioned
• संस्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम्-√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त) → संस्थित (past passive participle)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1), एकवचन; विशेषणम् (वसिष्ठः)

• नतिपूर्वकम्: after bowing/with prior salutation
• नतिपूर्वकम्: Kriya-visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: नति + पूर्वक (अव्ययीभाव-समास)
• Form: अव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb: ‘with obeisance first’)

Speaker

Sūta (narrator)

Visual Art Cues

Scene: Vasiṣṭha stands or sits honored in the center of a royal assembly; the king addresses him with folded hands; courtiers and priests witness the exchange.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• royal assembly (sabhā)
• Triśaṅku (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even sovereign power bows before spiritual authority; dharma begins with humility and proper approach to the guru.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named; this verse transitions into the guru–king dialogue that frames the tīrtha-related teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the implied discipline is respectful approach (nati) when seeking religious counsel.