Adhyaya 157
Ipinapakita ng Kabanata 157 ang masinsing aral tungkol sa bisa ng ritwal at sa dalisay na layon. Isinalaysay ni Sūta na ang brāhmaṇa na si Puṣpa, nababalot ng dalamhati at galit, ay tumangging kumain hanggang makahanap ng lunas sa inaakala niyang pagkukulang, at naghanap ng diyos o mantra na kilala sa agarang bunga. Itinuro ng mga taga-roon ang dambana ni Sūrya sa Cāmatkārapura, na sinasabing itinayo ni Yājñavalkya, at ang gawi: sa Linggo na tumapat sa saptamī, ang deboto na may hawak na prutas ay iikot nang 108 pradakṣiṇā upang magtagumpay; binanggit din nila si Śāradā sa Kāśmīra bilang nagbibigay ng siddhi sa pamamagitan ng pag-aayuno. Dumating si Puṣpa sa Cāmatkārapura, naligo nang banal, nagsagawa ng 108 pradakṣiṇā, at naghandog ng mahabang pagpupuri at mga ritwal na kilos. Umigting ang salaysay sa detalyadong homa (paghahanda ng kuśāṇḍikā/altar, paglalagay ayon sa mantra, at mga alay), hanggang sa sukdulang hakbang na ialay niya ang sariling laman—isang pagsamba na tāmasika at mapilit. Nagpakita si Sūrya, pinigil siya, at nagkaloob ng dalawang pildoras (puti/itim) upang makapag-anyong iba pansamantala at makabalik sa tunay na anyo, pati kaalamang may kaugnayan sa isang mayamang tao sa Vaidīśa na nagngangalang Maṇibhadra. Tinanong ni Puṣpa kung bakit hindi agad nagbunga ang ipinangakong bisa ng 108 pag-ikot. Ipinaliwanag ni Sūrya na ang gawaing may tāmasikong disposisyon ay nawawalan ng bunga; hindi kayang tumbasan ng panlabas na kawastuhan ang sirang intensiyon. Pinagaling ni Sūrya ang mga sugat ni Puṣpa at naglaho, iniwan ang aral na ang bhāva—ang kalidad ng isip at asal—ang tunay na nagtatakda ng kinalabasan ng ritwal.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । एवं संबोधितस्तैस्तु लोकैः पुष्पस्तदा द्विजाः । तानब्रवीत्ततः कुद्धो न करिष्यामि भोजनम्
Sinabi ni Sūta: Nang siya’y kausapin nang gayon ng mga taong iyon, si Puṣpa na brāhmaṇa ay nagsalita sa kanila nang may poot: “Hindi ako tatanggap ng pagkain.”
Verse 2
यावन्न चास्य पापस्य करिष्यामि प्रतिक्रियाम् । तद्वदध्वं महाभागा देवो वा देवताऽथवा
“Hangga’t hindi ko pa nagagawa ang nararapat na pagtubos sa kasalanang ito, sabihin ninyo sa akin, O mga mararangal—diyos ba ito o isang diyosang dapat lapitan?”
Verse 3
तथान्ये सिद्धमन्त्रा वा सद्यः प्रत्ययकारकाः । आराधिता यथा सद्यो मानुषाणां वरप्रदाः
“O kung hindi, sabihin ninyo ang iba pang ganap na mantra na nagbibigay ng agarang katiyakan—yaong kapag sinamba nang wasto ay agad na nagkakaloob ng biyaya sa mga tao.”
Verse 4
जना ऊचुः । एको देवः स्थितश्चात्र सद्यःप्रत्ययकारकः । तथैका देवता चात्र श्रूयते जगती तले
Sumagot ang mga tao: “Dito ay may iisang diyos na nakatatag, na nagbibigay ng agarang katiyakan (sa pamamagitan ng mabilis at hayag na bunga). At dito rin sa ibabaw ng lupa ay binabanggit ang isang natatanging diyosa.”
Verse 5
पुष्प उवाच । कोऽसौ देवः कियद्दूरे कस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । तथा च देवता ब्रूत दयां कृत्वा ममोपरि
Sinabi ni Puṣpa: “Sino ang diyos na iyon? Gaano kalayo, at saang lugar siya nakatatag? At sabihin din ninyo ang tungkol sa diyosang iyon—mahabag kayo sa akin.”
Verse 6
जना ऊचुः । चमत्कारपुरे सूर्यो याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठितः । अस्ति विप्र श्रुतोऽस्माभिः सद्यः प्रत्ययकारकः
Sumagot ang mga tao: “Sa Camatkārapura ay naroon si Sūrya, ang Diyos-Araw, na itinatag ni Yājñavalkya. O brāhmaṇa, narinig namin na tunay siyang naroon, na nagbibigay ng agarang katiyakan—nagkakaloob ng mabilis at nahahawakang bunga.”
Verse 7
सूर्यवारेण सप्तम्यां फलहस्तः प्रदक्षिणाम् । यः करोति नरस्तस्य ह्यष्टोत्तरशतं द्विज
Sa araw ng Linggo, sa ikapitong araw ng buwan (Saptamī), ang lalaking may hawak na prutas sa kamay at nagsasagawa ng pradakṣiṇā—O brāhmaṇa—ay dapat umikot nang isang daan at walo (108) na ulit.
Verse 8
तस्य सिद्धिप्रदः सम्यङ्मनसा वांछितं ददेत् । तथान्या शारदा नाम देवी काश्मीरसंस्थिता
Ang Sūrya na iyon ang nagbibigay ng siddhi at tunay na ipinagkakaloob ang ninanais ng isipan. Gayundin, may isa pang diyosa na nagngangalang Śāradā, na nananahan sa Kāśmīra.
Verse 9
उपवासकृतेरेव सापि सिद्धिप्रदायिनी । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां जनानां स द्विजोत्तमाः
Siya man ay tagapagkaloob ng siddhi, lalo na sa pamamagitan ng pagtalima sa upavāsa (pag-aayuno). Nang marinig ang mga salitang iyon ng mga tao, ang dakilang brāhmaṇa (Puṣpa)…
Verse 10
समुद्दिश्य चमत्कारं तस्मात्स्थानात्ततः परम् । चमत्कारपुरं प्राप्य सप्तम्यां सूर्यवासरे
Pagkaraan, itinakda niya ang layon sa ‘Camatkāra’ (dambana ng kababalaghan); umalis siya roon at nagpatuloy, at sa Saptamī, sa araw ng Linggo, narating niya ang Camatkārapura.
Verse 11
तत्रागत्य ततः स्नात्वा शुचिर्भूत्वा समाहितः । गतः संति ष्ठते यत्र याज्ञवल्क्यकृतो रविः
Pagdating doon, siya’y naligo; naging dalisay at nakatuon ang isip, at nagtungo sa pook na kinaroroonan ng Ravi (Araw) na itinatag ni Yājñavalkya.
Verse 12
ततः प्रदक्षिणाः कृत्वा अष्टोत्तरशतं मिताः । नालिकेराणि चादाय श्रद्धया परयाः युतः
Pagkaraan, matapos magsagawa ng isandaang walo (108) na pradakṣiṇā ayon sa takdang bilang, at magdala ng mga niyog bilang handog, siya’y napuspos ng pinakamataas na pananampalataya.
Verse 13
ततः क्षुत्क्षामकंठः स परिश्रांतस्तदग्रतः । उपविष्टो जपं कुर्वन्सूर्येष्टैः स्तवनैस्तदा
Pagkaraan, tuyot ang kanyang lalamunan dahil sa gutom at siya’y pagod na pagod; umupo siya sa harap ng Diyos. Pagdaka’y nagsagawa siya ng japa, pinupuri si Sūrya sa mga himnong minamahal ng Araw.
Verse 14
मंडलब्राह्मणाद्यैश्च तारं स्वरमुपाश्रितः । सप्तयुंजर वाद्यैश्च अग्निरेवेति भक्तितः
Sa pag-alalay ng mga Maṇḍala-brāhmaṇa at ng iba pa, itinaas niya ang mataas at umaalingawngaw na pag-awit; at sa tugtugin ng pitong uri ng mga instrumento, buong debosyon niyang ipinahayag: “Si Agni nga (ang dapat sambahin).”
Verse 15
आदित्यव्रतसंज्ञाद्यैः सामभिर्दृढभक्तिभाक् । क्षुरिकामंत्रपूर्वैश्च तथैवाथर्वणोद्भवैः
Matatag sa debosyon, pinuri niya ang Diyos sa mga awit na Sāman na kilala sa pangalang gaya ng Ādityavrata; gayundin sa mga mantrang nagsisimula sa Kṣurikā, at sa mga mantrang nagmumula sa tradisyong Atharva.
Verse 16
यावदन्योर्कवारस्तु नैव तुष्टो दिवाकरः । पौर्णमासीदिने प्राप्ते वैराग्यं परमं गतः
Hangga’t ibang araw pa (hindi angkop), hindi nalugod si Divākara, ang Araw; ngunit nang dumating ang araw ng Pūrṇamāsī (kabilugan ng buwan), naabot niya ang pinakamataas na vairāgya, ang ganap na paglayo sa pagnanasa.
Verse 17
ततः पुष्पो विधायाथ स्नानं धौतांबरः शुचिः । भूनाम्ना साध्य भूमिं च स्थंडिलार्थं द्विजोत्तमाः
Pagkaraan, matapos ialay ang mga bulaklak, siya’y naligo; nagsuot ng nilabhang kasuotan at naging dalisay. Ang pinakadakila sa mga dalawang-beses-na-ipinanganak ay inihanda ang lupa sa pamamagitan ng pormulang “Bhū” upang likhain ang sthaṇḍila, ang sagradong puwang ng dambana.
Verse 18
स्थंडिलं हस्तमात्रं च स्थंडिले प्रत्यकल्पयत् । अग्निमीऌएतिमंत्रेण ततोऽग्निं स निधाय च
Hinubog niya ang sthaṇḍila na kasinlaki ng isang dangkal, at sa ibabaw nito’y inayos ang ritwal. Pagkaraan, sa pamamagitan ng mantrang nagsisimula sa “Agnim īḷe…”, itinatag niya ang sagradong apoy.
Verse 19
तृणैः परिस्तृणामीतिकृत्वोपस्तरणं ततः । आब्रह्मन्निति मन्त्रेण दत्त्वा ब्रह्मासनं ततः
Pagkatapos, sa pormulang “paristṛṇāmi”, ikinalat niya ang sagradong damo bilang wastong sapin. Pagkaraan nito, sa mantrang “ā brahman…”, inihandog niya ang upuan para kay Brahman—ang banal na prinsipyo ng pari at pagka-Diyos.
Verse 20
सुत्रामाणमिति प्रोच्य समिधःस्थापनं च यत् । प्रोक्षणीपात्रमासाद्य प्रोक्षणं कृतवांस्ततः
Sa pagbigkas ng “Sutrāmāṇam…”, inilagay niya sa ayos ang mga panggatong na samidh. Pagkaraan, kinuha niya ang sisidlang pangwisik (prokṣaṇī) at isinagawa ang ritwal na pagwiwisik para sa paglilinis.
Verse 21
पात्राणामथ सर्वेषां स्रुवादीनां यथाक्रमम् । ततः प्रकल्पयामास हविःस्थाने निजां तनुम्
Sumunod, inayos niya ang lahat ng sisidlan—mula sa sruva, ang sandok na pang-alay, at iba pa—ayon sa wastong pagkakasunod. Pagkaraan, inilagay niya ang sarili sa lugar ng paghahandog ng havis, ang mga alay sa apoy.
Verse 22
न्यायं तु देवतास्थाने स आचार्यविधानतः । ग्रहणं प्रोक्षणं चैव सूर्याय त्वेति चोत्तरम्
Sa harap ng dambana ng diyos, isinagawa niya ang wastong ritwal ayon sa tuntunin ng guro—tinanggap ang handog, winisikan ng banal na tubig, at nagtapos sa pananalitang: “Para kay Sūrya—ito’y sa Iyo.”
Verse 23
अयं त इध्म आत्मेति जप्त्वाथ समिधं ततः । अग्निसोमेति मन्त्राभ्यां हुत्वा चाज्याहुती ततः
Bumulong siya: “Ang panggatong na ito ay ang Iyong sariling sarili,” at inihandog ang mga panggatong; pagkaraan, sa dalawang mantra na “Agnī–Soma…,” nag-alay siya ng mga handog na ghee sa apoy.
Verse 24
कृत्वा व्याहृतिहोमं तु भूर्भुवः स्वेति भो द्विजाः । ये ते शतेति मन्त्राद्यैर्हुत्वात्रैव च दारुणम्
O mga dwija! Matapos isagawa ang homa sa mga banal na bigkas na “Bhūḥ, Bhuvaḥ, Svaḥ,” naghandog siya rito mismo, sa mga mantra na nagsisimula sa “ye te śata…,” ng isang mabagsik at nakapanghihilakbot na alay.
Verse 25
आह्वयामास वह्निं च प्रत्यक्षो भव देव मे । एवं मन्त्रेण कृत्वा तं संमुखं ज्वलनं ततः
Tinawag niya si Agni: “Magpakita Ka sa harap ko, O aking banal na Panginoon!” Sa gayong mantra, pinaharap niya sa sarili ang naglalagablab na apoy.
Verse 26
कालीकरालिकाद्याश्च सप्तजिह्वाश्च याः स्मृताः । तासामाह्वानकं कृत्वा ततो दीप्ते हविर्भुजि
At ang pitong “dila” ng Apoy na inaalala—mula kina Kālī at Karālikā—matapos niyang anyayahan at tawagin ang mga ito, nang magningas nang maliwanag ang Tagakain ng handog (ang apoy)…
Verse 27
जुहाव च स मांसानि स्वानि चोत्कृत्त्य शस्त्रतः । लोमभ्यः स्वाहेति विदिशो दिग्भ्यो दत्त्वा ततः परम्
At inialay niya ang kanyang sariling laman, hiniwa ito gamit ang sandata; at sa pagbigkas ng 'Svāhā sa mga buhok!' siya ay nag-alay sa mga direksyon...
Verse 28
अग्नये स्विष्टकृतैति यावदात्मानमाक्षिपेत् । तावद्धृतः स सूर्येण स्वहस्तेन समंततः
Nang siya ay akmang tatalon sa apoy, na nagsasabing 'Kay Agni Sviṣṭakṛt (Svāhā),' sa sandaling iyon siya ay pinigilan sa lahat ng panig ni Surya gamit ang kanyang sariling kamay.
Verse 29
धृतश्च सादरं तेन मा विप्र कुरु साहसम् । नेदृग्घोमः कृतः क्वापि कदाचित्केनचिद्द्विज
Sa pagpigil sa kanya nang may paggalang, sinabi niya: 'O brāhmaṇa, huwag kang gumawa ng padalos-dalos na desisyon. Kailanman at saanman ay hindi pa naisagawa ang ganitong homa ng sinuman.'
Verse 30
तुष्टोऽहं च महाभाग ब्रूहि किं करवाणि ते । अदेयमपि दास्यामि यत्ते मनसिवर्तते
'Ako ay nasisiyahan, O lubos na pinagpala. Sabihin mo—ano ang gagawin ko para sa iyo? Kahit ang karaniwang hindi ibinibigay, ipagkakaloob ko, anuman ang nasa iyong isipan.'
Verse 31
पुष्प उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । तद्देयं गुटिकायुग्मं यदर्थं प्रार्थयाम्यहम्
Sinabi ni Puṣpa: 'Kung ikaw ay nasisiyahan, O Panginoon ng mga diyos, at kung may biyaya na ipagkakaloob sa akin—ipagkaloob mo ang pares ng mga tableta (guṭikā) na aking ipinagdarasal.'
Verse 32
वैदिशे नगरे चास्ति मणिभद्रो महाधनी । कुब्जांगः क्षत्रियो देव जरावलिसमन्वितः
Sa lungsod ng Vidiśā ay naroon si Maṇibhadra, labis na mayaman—isang kṣatriya, O Panginoon; kuba ang katawan at may tanda ng garlandang katandaan.
Verse 33
अब्रह्मण्यो महानीचः कीनाशो जनदूषितः । द्वयोरेकां यदा वक्त्रे सदा चैव करोम्यहम्
Kaaway siya ng mga brāhmaṇa, lubhang hamak, isang sakim na abang nilalang, at dumudungis sa mga tao. At tuwing may dalawa, lagi kong ginagawang isa sa kanyang bibig (ibig sabihi’y laging binabawasan ang kanyang bahagi).
Verse 34
तदा मे तादृशं रूपमविकल्पं भवत्विति । यदा पुनर्गृहीत्वा तां द्वितीयां प्रक्षिपाम्यहम्
Kung gayon, nawa’y taglayin ko ang gayong anyo, na walang pag-aalinlangan. At kapag muli kong kinuha ang ikalawa at inihagis na naman…
Verse 35
ततश्च सहजं रूपं मम भूयात्सुरेश्वर । वैदिशे नगरे चास्ति मणिभद्रः सुरेश्वर
At pagkaraan nito, O Panginoon ng mga diyos, nawa’y magbalik ang aking likás na anyo. Sa lungsod ng Vaidīśa ay may isang Maṇibhadra, O Panginoon ng mga diyos.
Verse 36
अपरं तस्य यत्किंचिद्धनधान्यादिकं गृहे । तत्सर्वं विदितं मे स्यात्तथा देव प्रजायताम्
Bukod pa rito, anuman ang nasa kanyang bahay—kayamanan, butil at iba pa—nawa’y maging ganap na nalalaman ko ang lahat. Ipagkaloob nawa ito, O Diyos.
Verse 37
किं वानेन बहूक्तेन तस्य मित्राणि बांधवाः । व्यवहारास्तथा सर्वे प्रकटाः स्युः सदैव हि
Ngunit ano ang silbi ng mahabang pagsasalita? Nawa’y ang kaniyang mga kaibigan at mga kamag-anak, gayundin ang lahat ng kaniyang pakikitungo, ay laging mahayag sa akin.
Verse 38
न कश्चिज्जायते तत्र विकल्पः कस्यचित्क्वचित् । मम तस्याधम स्यापि सर्वकृत्येषु सर्वदा
Doon, walang pag-aalinlangan na lilitaw kaninuman sa anumang oras. Kahit ako’y maging pinakamababa, sa lahat ng gawain, lagi akong magiging mabisà.
Verse 39
भास्कर उवाच । गृहाण त्वं महाभाग गुटिकाद्वितयं शुभम् । शुक्लं कृष्णं च वक्त्रस्थं विभेद जननं महत्
Wika ni Bhāskara: “O mapalad, tanggapin mo ang mapalad na pares ng mga butil na ito—isang puti at isang itim. Kapag iningatan sa bibig, nagbubunga ito ng dakilang kapangyarihan ng pag-iiba-iba.”
Verse 40
शुक्लया तस्य रूपं च तव नूनं भविष्यति । कृष्णयापि पुनः स्वं च संप्राप्स्यसि महाद्विज
Sa pamamagitan ng puti, tiyak na aangkinin mo ang anyo niya. At sa pamamagitan ng itim naman, O dakilang brāhmaṇa, muli mong mababawi ang sarili mong anyo.
Verse 41
पुष्प उवाच । अपरं वद मे देव संदेहं हृदये स्थितम् । यत्त्वां पृच्छामि देवेश तव कीर्तिविवर्धनम्
Sinabi ni Puṣpa: “Sabihin mo pa sa akin, O Diyos; may pagdududang nananahan sa aking puso. Ang itinatanong ko sa iyo, O Panginoon ng mga diyos, ay para sa pagdami ng iyong kaluwalhatian.”
Verse 42
मया श्रुतं सुरश्रेष्ठ सप्तम्यां सूर्यवासरे । यस्ते प्रदक्षिणानां च कुर्यादष्टोत्तरं शतम् । तस्य त्वं तत्क्षणादेव फलहस्तस्य सिद्धिदः
Narinig ko, O pinakamainam sa mga diyos, na sa ikapitong araw ng buwan (saptamī), kapag natapat sa Linggo, sinumang magsagawa ng 108 na pradakṣiṇā (pag-ikot na may paggalang) para sa Iyo—sa kanya ay ipinagkakaloob Mo agad ang siddhi, na wari’y inilalagay ang bunga ng gantimpala sa kanyang kamay.
Verse 43
मूर्खस्यापि च पापस्य सर्वदोषान्वितस्य च । चतुर्वेदस्य मे कस्मात्तीर्थयात्रापरस्य च
Maging ito man ay para sa isang mangmang na makasalanan, puspos ng lahat ng kapintasan—o para sa isang bihasa sa apat na Veda at deboto sa tīrtha-yātrā (paglalakbay sa mga banal na pook)—paano at bakit nagiging gayon ito para sa akin?
Verse 44
सप्तरात्रे गते तुष्टो होम एवंविधे कृते
Nang lumipas na ang pitong gabi, at nang maisagawa nang wasto ang ganitong homa (handog sa apoy), ang Panginoon ay nalugod.
Verse 46
यत्किंचित्क्रियते विप्र तामसं भावमाश्रितैः । तत्सर्वं जायते व्यर्थं किं न वेत्ति भवा निदम्
O Brāhmaṇa, anumang gawa na ginagawa ng mga kumakapit sa mapurol at tamasik na disposisyon—lahat iyon ay nauuwi sa walang bunga. Bakit hindi mo ito nalalaman?
Verse 47
एवमुक्त्वा ततः सूर्यस्तस्य गात्राण्युपास्पृशत् । खंडितानि स्वहस्तेन निर्व्रणानि कृतानि च
Pagkasabi nito, hinipo ni Sūrya ang kanyang mga sangkap ng katawan; at sa sarili Niyang kamay, ginawa Niyang buo ang mga napinsalang bahagi at inalis ang mga sugat.
Verse 48
अब्रवीच्च पुनः पुष्पं प्रसन्न वदनः स्थितः । अनेनैव विधानेन यः करोति कुशंडिकाम्
At muli, nakatayo roon na may payapang mukha, nagsalita siya kay Puṣpa: “Sinumang magsagawa ng ritong kuśaṇḍikā ayon sa mismong paraang ito…”
Verse 49
श्रीसूर्य उवाच । तामसेन तु भावेन त्ववा सर्वमिदं कृतम् । तेन सर्वं वृथा जातं त्वया सर्वं च यत्कृतम्
Wika ni Śrī Sūrya: “Ngunit ginawa mo ang lahat ng ito sa diwang tamas; kaya ang lahat ay nauwi sa walang kabuluhan—lahat ng ginawa mo.”
Verse 51
एवमुक्त्वा सहस्रांशुस्तत्रैवां तरधीयत । दीपवल्लक्षितो नैव केन मार्गेण निर्गतः
Pagkasabi nito, si Sahasrāṃśu (ang Araw na may sanlibong sinag) ay naglaho roon din. Hindi man lamang siya nakita na parang ilawan, at hindi rin nalaman kung saang landas siya umalis.
Verse 157
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सूर्यसकाशात्पुष्पब्राह्मणस्य वरलब्धिवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
Kaya, sa banal na Skanda Mahāpurāṇa, sa Ekāśītisāhasrī Saṃhitā, sa ikaanim na bahagi—ang Nāgara Khaṇḍa—sa Māhātmya ng Hāṭakeśvara Kṣetra, nagtatapos ang ika-157 kabanata na pinamagatang “Salaysay ng Pagkamit ni Brāhmaṇa Puṣpa ng Biyaya mula kay Sūrya.”