Adhyaya 117
Nagara KhandaTirtha MahatmyaAdhyaya 117

Adhyaya 117

Ang Kabanata 117 ay isang teolohikong salaysay na nasa anyong tanong-at-sagot. Tinanong ng mga ṛṣi si Sūta kung bakit nalaglag ang makamandag na pangil ng ahas mula sa katawan ni Bhaṭṭikā, at kung ang sanhi ba nito ay tapas (mahigpit na pag-aayuno/penitensiya) o mantra. Isinalaysay ni Sūta na si Bhaṭṭikā ay nabalo nang maaga at nagpatuloy sa matatag na debosyon sa Kedāra, araw-araw na umaawit ng papuri sa harap ng diyos. Dahil sa kagandahan at lakas ng bhakti ng kanyang awit, dumating sina Takṣaka at Vāsuki sa anyong brāhmaṇa; ngunit kalaunan, si Takṣaka ay nagpakita sa nakapanghihilakbot na anyong nāga at dinukot siya patungong Pātāla. Hindi nagpasupil si Bhaṭṭikā sa pamimilit; nanindigan siya sa dharma at nagwika ng sumpang may kundisyon na nag-udyok kay Takṣaka na maghanap ng pakikipagkasundo. Sumunod ay nagkaroon ng alitan sa mga asawa ng nāga dahil sa selos; isang vidyā na pananggalang ang inusal, at nang kumagat ang isang nāginī, nalaglag ang kanyang mga pangil—ito ang pinagmulan ng paliwanag sa unang tanong. Nagbigay pa si Bhaṭṭikā ng sumpa na magpapatao sa mananalakay, at itinakda ang mga susunod na kapalaran: si Takṣaka ay isisilang bilang hari sa Saurāṣṭra, at si Bhaṭṭikā ay muling isisilang bilang Kṣemaṃkarī upang muling magtagpo sila. Pagbalik sa Kedāra, hinarap niya ang pagdududa ng pamayanan tungkol sa kanyang kalinisan. Kusang-loob siyang pumasok sa pagsubok sa apoy; ang apoy ay naging tubig, umulan ng mga bulaklak, at isang banal na sugo ang nagpahayag na siya’y walang bahid. Sa wakas, itinatag ang isang tīrtha na ipinangalan sa kanya, na may pangakong mataas na gantimpalang espirituwal sa mga maliligo roon sa mga pagdiriwang ng Viṣṇu-śayana/bodhana; at nagpatuloy siya sa asetikong pagsamba, naglagay ng anyo ni Trivikrama at kalaunan ay nagtatag ng liṅga ni Maheśvara at isang templo.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । भट्टिकाख्या पुरा प्रोक्ता या त्वया सूतनन्दन । कस्मात्तस्याः शरीरान्ताद्दंष्ट्रा नागसमुद्भवाः

Nagsalita ang mga ṛṣi: “O anak ni Sūta, binanggit mo noon ang isang nagngangalang Bhaṭṭikā. Bakit mula sa dulo ng kanyang katawan ay sumibol ang mga pangil na isinilang mula sa mga nāga?”

Verse 2

विशीर्णाः किं प्रभावश्च तपसः सूतनन्दन । किं वा मंत्रप्रभावश्च एतन्नः कौतुकं परम्

O anak ni Sūta, sa anong kapangyarihan sila nadurog—sa bisa ng tapas (pagpapakasakit/ascetismo) ba, o sa bisa ng mantra? Ito ang aming pinakamataas na pag-uusisa; ipaliwanag mo sa amin.

Verse 3

यन्मानुषशरीरेऽपि विशीर्णास्ता विषोल्बणाः । नागानां तु विशेषेण तस्मात्सर्वं प्रकीर्तय

Ang mga bagay na mabangis sa kamandag ay kayang dumurog maging sa katawan ng tao; lalo na sa mga nāga. Kaya isalaysay mo ang buong pangyayari nang detalyado.

Verse 4

।सूत उवाच । सा पुरा ब्राह्मणी बाल्ये वर्तमाना पितुर्गृहे । वैधव्येन समायुक्ता जाता कर्मविपाकतः

Sinabi ni Sūta: Noong unang panahon, may isang babaeng brāhmaṇa na sa kanyang kabataan ay naninirahan sa bahay ng kanyang ama; dahil sa paghinog ng bunga ng dating karma, siya’y naging balo.

Verse 5

ततो बाल्येऽपि शुश्राव शास्त्राणि विविधानि च । देवयात्रां प्रचक्रेऽथ तीर्थे स्नाति समाहिता

Pagkaraan, kahit sa kanyang kabataan, nakinig siya sa sari-saring mga śāstra; sumunod ay nagsagawa siya ng banal na paglalakbay sa mga deva, at sa isip na natipon, naligo siya sa sagradong tawiran (tīrtha).

Verse 6

तत्र केदारदेवं च गत्वा नित्यं समाहिता । प्रातरुत्थाय गीतं च भक्त्या चक्रे तदग्रतः

Doon, araw-araw siyang lumalapit kay Panginoong Kedāra, matatag ang isip; pagbangon sa madaling-araw, umaawit siya ng mga awiting debosyonal sa harap Niya nang may pananampalataya.

Verse 7

ततस्तद्गीतलौल्येन पातालात्समुपेत्य च । तक्षको वासुकिश्चैव द्विज रूपधरावुभौ

Pagkaraan, dahil sa pananabik sa kanyang pag-awit, sina Takṣaka at Vāsuki ay umahon mula sa Pātāla; kapwa sila nag-anyong mga brāhmaṇa.

Verse 8

साऽपि तत्र महद्गीतं तानैः सर्वैरलंकृतम् । मूर्च्छनाभिः समोपेतं सप्तस्वरविराजितम्

Siya man ay umawit doon ng isang dakilang awit, pinalamutian ng lahat ng himig at pagliko ng tono; puspos ng mga mūrcchanā, at nagniningning sa pitong nota.

Verse 9

यतिभिश्च तथा ग्रामैर्वर्णग्रामैः पृथ ग्विधैः । ततं च विततं चैव घनं सुषिरमेव च

May sukat na kumpas (yati) at mga paraan ng himig (grāma), na may iba’t ibang pag-uugnay ng mga nota at pantig; at may mga tugtugin—may kuwerdas (tata), may lamad na pinapalo (vitata), matitigas (ghana), at hinihipan (suṣira)—naging ganap ang kanyang pag-awit.

Verse 10

तालकालक्रियामानवर्धमानादिकं च यत् । अविदग्धापि सा तेषां गीतांगानां द्विजांगना । केवलं कंठसंशुद्ध्या ताभ्यां तोषं समादधे

Anumang may kinalaman sa kumpas, tiyempo, paraan ng pag-awit, sukat, at paglalangkap—bagaman hindi siya pormal na naturuan, ang babaeng brāhmaṇa ay nagpalugod sa dalawang iyon sa kadalisayan lamang ng kanyang tinig.

Verse 12

ततस्तद्गीतलोभेन सर्वे तत्पुरवासिनः । प्रातरुत्थाय केदारं समागच्छंति कौतुकात् । कस्य चित्त्वथ कालस्य नागौ तौ स्वपुरं प्रति । निन्युर्बलात्समुद्यम्य सर्वलोकस्य पश्यतः

Pagkaraan, dahil sa pananabik sa pag-awit na iyon, ang lahat ng taga-bayan ay bumangon nang maaga at dumating sa Kedāra na may masiglang pagkamangha. Ngunit makalipas ang ilang panahon, sa harap ng lahat, sapilitang binuhat siya ng dalawang nāga at dinala patungo sa sarili nilang lungsod.

Verse 13

नागरूपं समाधाय रौद्रं जनविभीषणम् । भोगाग्र्येण च संवेष्ट्य पातालतलमभ्ययुः

Nag-anyong mabangis na ahas na nakapanghihilakbot sa mga tao, at binalot siya ng pinakamahigpit na likaw ng kanyang katawan, siya’y bumaba sa mga antas ng Pātāla, ang daigdig sa ilalim.

Verse 14

अथ तां स्वगृहं नीत्वा प्रोचतुः कामपीडितौ । भवावाभ्यां विशालाक्षि भार्या धर्मपरायणा । एतदर्थं समानीता त्वं पाताले महीतलात्

Pagkatapos, dinala siya sa sariling tahanan, at ang pinahihirapan ng pagnanasa ay nagsabi: “O babaeng malalaki ang mata, ikaw ang magiging matuwid at maka-dharma na asawa naming dalawa. Dahil dito ka dinala mula sa lupa pababa sa Pātāla.”

Verse 15

भट्टिकोवाच । यत्त्वं तक्षक मां शांतामनपेक्षां रतोत्सवे । आनैषीरपहृत्याशु ब्राह्मणान्वय संभवाम्

Sinabi ni Bhaṭṭikā: “Sapagkat ikaw, O Takṣaka, sa pagkahibang ng pita, ay bigla akong dinukot—ako na payapa at hindi pumapayag—bagaman ako’y isinilang sa angkan ng mga brāhmaṇa.”

Verse 16

मानुषं रूपमास्थाय पुरा मां त्वं समाश्रितः । कामोपहृतचित्तात्मा तस्मान्मर्त्यो भविष्यसि

Noong una, sa anyong tao, lumapit ka sa akin; ang iyong isip at sarili ay nadala ng pagnanasa. Kaya naman ikaw ay magiging mortal.

Verse 17

यदि मां त्वं दुराचार धर्षयिष्यसि वीर्यतः । शतधा तव मूर्धाऽयं सद्य एव भविष्यति

Kung ikaw, O masama, ay magtatangkang lapastanganin ako sa pamamagitan ng dahas, ang iyong ulo ay agad na mabibiyak sa isandaang piraso.

Verse 18

तं श्रुत्वा सुमहाशापं तस्याः स भयविह्वलः । ततः प्रसादयामास कृतांजलिपुटः स्थितः

Nang marinig ang napakatinding sumpang iyon mula sa kanya, siya ay nanginig sa takot; pagkatapos, nakatayo na magkadaop ang mga palad, sinikap niyang suyuin siya.

Verse 19

मया त्वं कामसक्तेन समानीता सुमोहतः । तस्मात्कुरु प्रसादं मे शापस्यांतो यथा भवेत्

Ako, na inalipin ng pagnanasa at lubos na nalinlang, ay dinala ka rito. Kaya't pagpakitaan mo ako ng pabor, upang ang sumpa ay magwakas.

Verse 20

सूत उवाच । एवं प्रसादिता तेन तक्षकेण द्विजात्मजा । ततः प्रोवाच तं नागं बाष्पव्याकुललोचना

Sinabi ni Sūta: Sa gayong pagsusumamo ni Takṣaka, ang anak na babae ng brāhmaṇa—na ang mga mata ay naluluha—ay nagsalita sa nāga na iyon.

Verse 21

यदि मां मर्त्यलोके त्वं भूयो न यसि तक्षक । तत्र शापस्य पर्यंतं करिष्यामि न संशयः

“Kung hindi ka muling tutungo sa daigdig ng mga mortal alang-alang sa akin, O Takṣaka, wawakasan ko ang sumpa—walang alinlangan.”

Verse 22

एतस्मिन्नंतरे ज्ञात्वा मानुषीं स्वगृहागताम् । तक्षकेण समानीतां कामोपहतचे तसा

Samantala, nang mabatid na may isang babaeng tao na dumating sa kanyang tahanan—dinala roon ni Takṣaka na ang isip ay tinamaan ng pagnanasa—(kumilos ang iba ayon dito).

Verse 23

ततस्तस्य कलत्राणि महेर्ष्यासंश्रितानि च । तस्या नाशार्थमाजग्मुः कोपरक्तेक्षणानि च

Pagkaraan, ang kanyang mga asawa—na dahil sa paninibugho ay sumilong sa dakilang rishi—ay dumating na namumula sa galit ang mga mata, hangad ang kapahamakan ng babae.

Verse 24

अथ तासां परिज्ञाय तक्षकः स विचेष्टितम् । वाञ्छञ्छापस्य पर्यंतं तत्पार्श्वाद्भयसंयुतः

Nang maunawaan ang kanilang balak at pagkakagulo, si Takṣaka—tinamaan ng takot—ay naghanap ng hangganan (wakas) ng sumpa at umurong sa tabi niya upang magpasanggalang.

Verse 25

वज्रां नामास्मरद्विद्यां तस्या गात्रं ततस्तया । योजयामास रक्षार्थं प्राप्ता चाथ भुजंगमी

Naalaala niya ang kapangyarihang-mantra na tinatawag na “Vajrā,” at sa bisa nito’y pinangalagaan ang kanyang katawan; saka lumapit ang babaeng ahas (nāginī).

Verse 26

अदशत्तां ततः क्रुद्धा ब्राह्मणस्य सुतां सतीम् । सपत्नीं मन्यमानोच्चैः शीर्णदंष्ट्रा व्यजायत

Pagkaraan, sa matinding poot, kinagat niya ang banal na anak na babae ng Brahmana, inakalang siya’y karibal na asawa; at ang kanyang mga pangil ay nabasag at napinsala.

Verse 27

अथ तामपि सा क्रुद्धा शशाप द्विजसंभवा । दृष्ट्वा सापत्न्यजैर्भावैर्वर्तमानां सहेर्ष्यया

Pagkatapos, ang babaeng isinilang sa angkan ng Brahmana, sa galit, ay isinumpa rin siya—nang makita niyang kumikilos ito na may paninibugho na gaya ng karibal na asawa.

Verse 28

यस्मात्त्वं दोषहीनां मां सदोषामिव मन्यसे । तस्माद्भव द्रुतं पापे मानुषी दुःखभागिनी

“Sapagkat inakala mo akong walang sala na para bang may kasalanan, kaya, O makasalanan, maging agad na isang babaeng tao, na makikibahagi sa pagdurusa.”

Verse 29

अथ तां संगृहीत्वा स तक्षको नागसत्तमः । केदारायतने तस्मिन्नर्धरात्रे मुमोच ह

Pagkatapos, si Takṣaka, ang pinakadakila sa mga nāga, ay binuhat siya at pinalaya sa yaong Kedārāyatana sa hatinggabi.

Verse 30

ततः प्रोवाच तां देवीं कृतां जलिपुटः स्थितः । शापांतं कुरु मे साध्वि स्वगृहं येन याम्यहम्

Pagkatapos, nakatayo na nakatiklop ang mga kamay, nagsalita siya sa marangal na ginang: “O banal na babae, wakasan mo ang aking sumpa upang makabalik ako sa sarili kong tahanan.”

Verse 31

भट्टिकोवाच । सौराष्ट्रविषये राजा त्वं भविष्यसि पन्नग । भूमौ रैवतको नाम भोगानां भाजनं सदा

Wika ni Bhaṭṭikā: “O ahas na serpiyente, ikaw ay magiging hari sa lupain ng Saurāṣṭra. Sa daigdig, ang pook na tinatawag na Raivataka ay laging magiging sisidlan ng kasaganaan at ligaya.”

Verse 32

ततश्चैव तनुं त्यक्त्वा क्षेत्रेष्वाश्रममध्यतः । संप्राप्स्यसि निजं स्थानं तत्क्षेत्रस्य प्रभावतः

At pagkaraan, sa loob ng banal na kṣetra, sa gitna ng ashram, iiwan mo ang katawang yaon; at sa bisa ng kabanalan ng pook na iyon, mararating mo ang sarili mong tunay na kalagayan.

Verse 33

तक्षक उवाच । एषा मम प्रिया कांता त्वया शापेन योजिता । या सा भवतु मे भार्या मानुषत्वेऽपि वर्तिते

Sinabi ni Takṣaka: “Ito ang aking minamahal na asawa, na naitaling ng iyong sumpa. Nawa’y siya—kahit nasa kalagayang-tao—ay maging asawa ko pa rin.”

Verse 34

एत त्कुरु प्रसादं मे दीनस्य परियाचतः । माऽस्या भवतु चान्येन पुरुषेण समागमः

“Ipagkaloob mo sa akin ang pabor na ito—ako na nagdurusa at nakikiusap: nawa’y huwag siyang makipag-ugnay sa sinumang ibang lalaki.”

Verse 35

भट्टिकोवाच । आनर्ताधिपतेरेषा भवित्री दुहिता शुभा । ततः पाणिग्रहं प्राप्य भार्या तव भविष्यति

Wika ni Bhaṭṭikā: “Isisilang siya bilang mapalad na anak na babae ng panginoon ng Ānarta. Pagkaraan, sa pagdaraos ng kasal (pagkuha sa kamay), siya’y magiging asawa mo.”

Verse 36

क्षेमंकरीति विख्याता रूपयौवनशालिनी । त्वया सार्धं बहून्भोगान्भुक्त्वाऽथ पृथिवीतले । परलोके पुनस्त्वां वै चानुयास्यति शोभना

Kilala bilang Kṣemaṃkarī, hitik sa ganda at kabataan; kasama mo sa ibabaw ng lupa ay tatamasahin niya ang maraming ligayang makamundo, at sa kabilang daigdig, ang marilag na iyon ay susunod pa rin sa iyo.

Verse 37

सूत उवाच । एवं च स तया प्रोक्तः क्षम्यतामिति सादरम् । प्रणिपत्य जगामाऽथ निजं स्थानं प्रहर्षितः

Sinabi ni Sūta: Nang siya’y masabihan nang gayon, magalang niyang sinabi, “Nawa’y patawarin ako.” Pagkaraan, siya’y yumukod at nagtungo sa sariling tahanan, puspos ng galak.

Verse 38

साऽपि प्राप्ते निशाशेषे केदारस्य पुरः स्थिता । पुनश्चक्रे च तद्गीतं श्रुतिसौख्यकरं परम्

Nang lubusang magwakas ang gabi, siya man ay tumindig sa harap ni Kedāra at muling inawit ang awit na yaon—pinakamataas at lubhang nakalulugod sa pandinig.

Verse 39

अथ तस्य समायाताः केदारस्य दिदृक्षवः । पुनः केदारभक्त्याढ्या ब्राह्मणाः शतशः परम्

Pagkaraan, dumating ang mga nagnanais masilayan si Kedāra; at muli, daan-daan pang mga brāhmaṇa na hitik sa debosyon kay Kedāra ang nagtipon doon.

Verse 40

ते तां दृष्ट्वा समायातां भट्टिंकां तां द्विजोद्भवाम् । विस्मयेन समायुक्ताः पप्रच्छुस्तदनंत रम्

Nang makita nila si Bhaṭṭiṃkā, ang babaeng isinilang sa angkan ng brāhmaṇa na dumating doon, napuno sila ng pagkamangha at agad siyang tinanong pagkaraan.

Verse 42

कस्मात्पुनः प्रमुक्ताऽसि सर्वं वद यथातथम् । अत्र नः कौतुकं जातं सुमहत्तव कारणात्

“Bakit ka muling pinalaya? Isalaysay mo ang lahat nang tumpak ayon sa nangyari. Dito sa amin ay sumiklab ang napakalaking pag-uusisa dahil sa iyong pambihirang kalagayan.”

Verse 43

सूत उवाच । ततः सा कथयामास सर्वं तक्षकसंभवम् । वृत्तांतं नागसंभूतं शापानुग्रहजं तथा

Sinabi ni Sūta: Pagkaraan, isinalaysay niya ang lahat ng nagmula kay Takṣaka—ang pangyayaring isinilang sa nāga, at gayundin ang sunod-sunod na kaganapang bunga ng sumpa at biyaya.

Verse 44

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तं सर्वं तस्याः कुटुम्बकम् । रोरूयमाणं दुःखार्तं श्रुत्वा तां तत्र चागताम्

Sa sandaling iyon, dumating doon ang buong pamilya niya. Nang marinig nilang siya’y dumating—habang sila mismo’y humahagulhol, lugmok sa dalamhati—nagmamadali silang sumugod sa pook na iyon.

Verse 45

अथ सा जननी तस्या वाष्प पर्याकुलेक्षणा । सस्वजे तां तथा चान्याः सख्यः स्निग्धेन चेतसा

Pagkaraan, ang kanyang ina, na nalalambungan ng luha ang mga mata, ay niyakap siya; gayundin ang iba pang kababaihan—mga kaibigan niya—ay yumakap sa kanya nang may pusong hitik sa pagmamahal.

Verse 46

ततो निन्युर्गृहं स्वं च शृण्वंतश्च मुहुर्मुहुः । नागलोकोद्भवां वार्तां विस्य याविष्टचेतसः

Pagkaraan, dinala nila siya sa sarili nilang tahanan, at paulit-ulit na pinakinggan ang salaysay na nagmula sa daigdig ng Nāga; namangha sila, at lubos na nabihag ang kanilang isipan dito.

Verse 47

अथ तत्र पुरे पौराः सर्वे प्रोचुः परस्परम् । अयुक्तं कृतमेतेन ब्राह्मणेन दुरात्मना

Pagkaraan, sa lungsod na iyon, nag-usap-usap ang lahat ng mamamayan: “Isang di-nararapat na gawa ang ginawa ng masamang-isip na brāhmaṇa na ito.”

Verse 48

यदानीता सुतरुणी परहर्म्योषिता तया । अन्येषामपि विप्राणां संति नार्यो ह्यनेकशः

“Sapagkat ibinalik niya ang isang dalagang napakabata—na naging asawa na ng ibang lalaki. At maging sa iba pang mga brāhmaṇa, marami ring kababaihan (na nasa gayong kalagayan).”

Verse 49

तरुण्यो रूपवत्यश्च वैधव्येन समन्विताः । तासामपि च सर्वासामेष न्यायो भविष्यति । योनिसंकरजो नूनं तस्मान्निर्वास्यतामिति

“Mayroon ding mga kabataang babae na magaganda ngunit nabalo. Para sa kanilang lahat, ang ‘halimbawang’ ito rin ang magiging tuntunin. Tiyak na siya’y isinilang sa halong maruming lahi; kaya siya’y ipatapon”—gayon ang sinabi nila.

Verse 50

एकीभूय ततः सर्वे ब्राह्मणं तं द्विजोत्तमाः । सामपूर्वमिदं वाक्यं प्रोचुः शास्त्र समुद्भवम्

Pagkatapos, nagkaisa ang lahat ng pinakadakilang mga dwija at hinarap ang brāhmaṇa na iyon—una’y may mapagpayapang pananalita—at sinabi ang pahayag na nakabatay sa śāstra.

Verse 51

एषा तव सुता विप्र तरुणी रूपसंयुता । सानुरागेण नागेण पाताले च समाहृता

“Ito ang iyong anak na babae, O brāhmaṇa—batang-bata at pinagkalooban ng kagandahan. Siya’y dinala sa Pātāla ng isang Nāga na puspos ng pagnanasa.”

Verse 52

तद्वक्ष्यति प्रमुक्ताहं निर्दोषा तेन रागिणा । न श्रद्धां याति लोकोऽयं शुद्धैषा समुदाहृता

Sasabihin niya: “Ako’y pinalaya; ako’y walang sala—bagaman dahil sa taong alipin ng pagnanasa.” Ngunit ang sanlibutan ay hindi naniniwala sa kanya, kahit siya’y ipinahayag na dalisay.

Verse 53

तस्माच्छुद्धिं द्विजेद्राणां प्रयच्छतु द्विजोत्तम । येनान्येषामपि प्राज्ञ विनश्यंति न योषितः

Kaya nga, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak, ipagkaloob mo ang isang paraan ng paglilinis para sa mga pinuno ng mga dvija, upang—O marunong—ang iba pang kababaihan ay hindi mapahamak dahil sa hinala at kahihiyan.

Verse 54

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा ततस्तां विजने सुताम् । पप्रच्छ यदि ते दोषः कश्चिदस्ति प्रकीर्तय

Sa pagsasabing, “Gayon nga,” saka niya tinanong ang kanyang anak na babae sa isang liblib na lugar: “Kung may anumang kasalanan sa iyo, ipahayag mo nang malinaw.”

Verse 55

नो चेत्प्रयच्छ संशुद्धिं ब्राह्मणानां प्रतुष्टये

Kung hindi, ipagkaloob ang ganap na paglilinis, upang lubos na masiyahan ang mga brāhmaṇa.

Verse 56

भट्टिकोवाच । युक्तमुक्तं त्वया तात तथान्यैरपि च द्विजैः । युक्ता स्याद्योषितः शुद्धिर्द्वारातिक्रमणादपि

Sinabi ni Bhaṭṭikā: “Ang sinabi mo, mahal na ama, ay makatuwiran, gaya rin ng sinabi ng iba pang mga brāhmaṇa. Tunay nga, ang paglilinis ng isang babae ay maaaring makatarungang hingin, kahit sa paglagpas lamang sa may pintuan.”

Verse 57

किं पुनः परदेशं च गताया रागिणा सह । तस्मादहं न संदेहः प्रातः स्नाता हुताशनम्

“Lalo pang higit,” patuloy niya, “sa taong naparoon sa banyagang lupain na kasama ang lalaking pinaghaharian ng pagnanasa. Kaya wala akong alinlangan: matapos maligo sa bukang-liwayway, lalapit ako sa Banal na Apoy (Agni).”

Verse 58

प्रविश्य सर्वविप्राणां शुद्धिं दास्याम्य संशयम् । अहमत्र च पानं च यच्चान्यदपि किंचन । प्राशयिष्यामि संप्राप्य शुद्धिं चैव हुताशनात्

“Pagpasok sa lugar ng ritwal, walang alinlangan na ipagkakaloob ko ang paglilinis sa lahat ng mga brāhmaṇa. At dito ay mag-aalay ako ng inumin at anumang iba pa; matapos matamo ang kadalisayan mula sa Banal na Apoy (Agni), pakakainin ko rin sila.”

Verse 59

एवमुक्तस्तया सोऽथ हर्षेण महतान्वितः । प्रातरुत्थाय दारूणि पुरबाह्ये न्ययोजयत्

Nang masabi niya iyon, siya’y napuspos ng malaking galak; pagbangon nang maaga, inayos niya ang mga panggatong sa labas ng bayan.

Verse 60

भट्टिकाऽपि ततः स्नात्वा शुक्लांबरधरा शुचिः । सर्वैः परिजनैः सार्धं तथा निज कुटुंबकैः

Pagkaraan, si Bhaṭṭikā man ay naligo at naging dalisay, nakasuot ng puting kasuotan; sumama siya sa lahat ng mga kasama at sa sarili niyang mga kapamilya.

Verse 61

प्रसन्नवदना हृष्टा विष्णुध्यानपरायणा । जगाम तत्र यत्रास्ते सुमहान्दारुपर्वतः

May payapang mukha at masayang puso, nakatuon sa pagninilay kay Viṣṇu, nagtungo siya sa pook na kinaroroonan ng napakalaking bunton ng panggatong na nakatindig na wari’y bundok.

Verse 62

ततो वह्निं समाधाय स्वयं तत्र द्विजोत्तमाः । प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा प्राह चैव कृतांजलिः

Pagkaraan, ang pinakadakila sa mga dwija ay siya mismong nagsindi ng banal na apoy doon; matapos umikot nang tatlong ulit, siya’y nagsalita na magkapatong ang mga palad sa paggalang.

Verse 63

यदि मेऽस्ति क्वचिद्दोषः कामजोऽल्पोऽपि गात्रके । कृतो वाऽपि बलात्तेन तक्षकेण दुरात्मना

“Kung may anumang kapintasan sa akin saanman—na isinilang mula sa pagnanasa, kahit bahagya sa katawan na ito—o kung ito man ay ipinilit sa akin ng masamang Takṣaka…,”

Verse 64

अन्येनापि च केनापि भविष्यत्यथवा परः । तस्मात्प्रदहतु क्षिप्रं समिद्धोऽयं हुताशनः

“Kung ito’y mangyayari sa pamamagitan ng iba o sa alinmang paraan, mangyari nawa. Kaya’t nawa’y ang banal na apoy na ito, na naglalagablab nang ganap, ay agad na lumamon sa (katawang ito).”

Verse 65

एवमुक्त्वाऽथ सा साध्वी प्रविष्टा निजहर्म्यवत् । सुसमिद्धो हुतो वह्निर्जातो जलमयः क्षणात्

Pagkasabi nito, ang banal na babae ay pumasok sa sarili niyang tahanan. Ang apoy—bagaman naglalagablab at napaghandugan—ay biglang, sa isang kisapmata, naging tubig.

Verse 66

पपाताऽथ महावृष्टिः कुसुमानां नभस्तलात्

Pagkatapos, mula sa langit, bumuhos ang isang malaking ulang ng mga bulaklak.

Verse 67

देवदूतो विमानस्थ इदं वाक्यमुवाच ह । शुद्धासि त्वं महाभागे चारित्रै र्निजगात्रजैः

Isang sugo ng mga diyos, nakaupo sa makalangit na karwahe, ang nagsalita: “O lubhang mapalad, ikaw ay dalisay—sa bisa ng mga birtud na isinilang mula sa sarili mong wastong asal.”

Verse 68

न त्वया सदृशी चान्या काचिन्नारी भविष्यति । तिस्रः कोट्योर्धकोटी च यानि लोमानि मानुषे । प्रभवंति महाभागे सर्वगात्रेषु सर्वदा

“Walang ibang babae ang magiging kapantay mo. O lubhang mapalad—sa katawan ng tao, ang mga balahibong tumutubo sa lahat ng bahagi sa bawat sandali ay tatlong krore at kalahating krore ang bilang.”

Verse 69

तेषां मध्ये न ते साध्वि पापमेकमपि क्वचित् । तस्माच्छीघ्रं ग्रहं गच्छ निजं बांधवसंयुता

“Sa gitna ng lahat ng iyon, O babaeng malinis ang dangal, wala ni isang kasalanan mo ang matatagpuan saanman. Kaya magbalik ka agad sa sarili mong tahanan, kasama ang iyong mga kamag-anak.”

Verse 70

कुरु कृत्यानि पुण्यानि समाराधय केशवम् । एतच्चैव चितेः स्थानं त्वदीयं जलपूरितम्

“Gawin mo ang mga gawaing may kabanalan at sambahin nang wagas si Keśava. At ang mismong pook ng punerarya (pugon ng pagsusunog) na ito ay naging sa iyo—napuno ng tubig.”

Verse 71

तव नाम्ना सुविख्यातं तीर्थं लोके भविष्यति । येऽत्र स्नानं करिष्यंति शयने बोधने हरेः

“Isang tīrtha na magiging tanyag sa daigdig sa pamamagitan ng iyong pangalan ang lilitaw. Yaong mga maliligo rito sa panahon ng paghimlay at paggising ni Hari…”

Verse 72

ते यास्यंति परां सिद्धिं दुष्प्राप्या याऽमरैरपि । उक्त्वैवं विरता वाणी देवदूतसमुद्भवा

“…makakamtan nila ang kataas-taasang siddhi—isang dakilang kaganapang espirituwal na mahirap makuha kahit ng mga deva.” Pagkasabi nito, ang tinig na nagmula sa banal na sugo ay tumahimik.

Verse 73

भट्टिका तु ततो हृष्टा प्रणम्य जनकं निजम् । नाहं गृहं गमिष्यामि किं करिष्याम्यहं गृहे

Pagkaraan, si Bhaṭṭikā ay nagalak; yumukod at nagbigay-galang sa sarili niyang ama at nagsabi: “Hindi ako uuwi. Ano ang magagawa ko sa loob ng tahanan?”

Verse 74

अत्रैवाराधयिष्यामि निजतीर्थे सदाऽच्यु तम् । तथा तपः करिष्यामि भिक्षान्नकृतभोजना

“Dito mismo, sa sarili kong banal na tīrtha, palagi kong sasambahin si Acyuta (Viṣṇu). At dito rin ako magsasagawa ng tapasya, mamumuhay sa limos—kakain lamang ng pagkaing nakamtan sa pamamalimos.”

Verse 75

तस्मात्तात गृहं गच्छ स्थिताऽहं चाग्र संश्रये

“Kaya nga, mahal kong ama, umuwi na kayo. Mananatili ako rito, sumisilong sa pinakadakilang santuwaryong ito.”

Verse 76

ततः स जनकस्तस्यास्ते वाऽपि पुरवासिनः । संप्रहृष्टा गृहं जग्मुः शंसतस्तां पृथक्पृथक्

Pagkatapos, ang ama niya at ang mga taga-lungsod ay nagalak sa puso at umuwi sa kani-kanilang tahanan—bawat isa’y hiwa-hiwalay na nagpupuri sa kanyang panata at asal.

Verse 77

तया त्रैविक्रमी तत्र प्रतिमा प्राग्विनिर्मिता । पश्चान्माहेश्वरं लिंगं कृत्वा प्रासादमुत्तमम्

Sa pamamagitan niya, unang nililok doon ang banal na larawan ni Trivikrama. Pagkaraan, nang maitindig ang liṅga ni Māheśvara, itinayo niya ang isang napakahusay na dambana-templo.

Verse 78

ततः परं तपश्चक्रे भिक्षान्नकृतभोजना । शस्यमाना जनैः सर्वैश्चमत्कारपुरोद्भवैः

Pagkaraan, nagsagawa siya ng matinding pag-aayuno at pagninilay, nabubuhay lamang sa pagkaing limos. Ang lahat ng tao, namangha sa mga kababalaghang naganap, ay nagpuri sa kanya nang lubos.

Verse 79

सूत उवाच । एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । यथा तस्या दृढं कायमभेद्यं संस्थितं सदा

Wika ni Sūta: “O mga pinakadakilang Brahmin, naipahayag ko na sa inyo ang lahat ng inyong itinanong—kung paanong nanatiling matatag ang kanyang katawan, hindi nababasag at di-masasalakay, laging nakatindig sa gayong kalagayan.”

Verse 80

सा च पश्यति चात्मानं जलमध्यगतां शुभा

At ang mapalad na babae ay namasdan ang kanyang sarili—na nananatili sa gitna ng mga tubig.