Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

श्रुत्वा कोपगतां वार्तामुपशामकृतां तथा । गार्हस्थ्याप्रतिपन्नानां वाक्यैर्भार्यासमुद्भवैः

Transliteration

śrutvā kopagatāṃ vārtāmupaśāmakṛtāṃ tathā | gārhasthyāpratipannānāṃ vākyairbhāryāsamudbhavaiḥ

Translation

Nang marinig ang balitang sumiklab ang galit—at gayundin na ito’y napawi—sa pamamagitan ng mga salitang nagmula sa mga asawa ng mga nakatuon sa buhay-grihastha.

Word by Word

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund)

• कोपगताम्: gone into anger; angry
• कोपगताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कोप + गत (गम् धातु, क्त)
• Form: तत्पुरुष-समासः (कोपं गता); भूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘वार्ताम्’ इति विशेषणम्

• वार्ताम्: news/account
• वार्ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वार्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• उपशामकृताम्: made pacifying/soothing
• उपशामकृताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उपशाम + कृत (कृ धातु, क्त)
• Form: तत्पुरुष-समासः (उपशामः कृतः/कृता); भूतकृदन्तः (क्त), स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘वार्ताम्’ इति विशेषणम्

• तथा: thus/also
• तथा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; प्रकारवाचक/समुच्चयार्थक (adverb: ‘thus/also’)

• गार्हस्थ्य: by household-life/householder state
• गार्हस्थ्य: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गार्हस्थ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; ‘गार्हस्थ्येन’ इत्यर्थे (Vedic/poetic shortening)

• अप्रतिपन्नानाम्: of those who had not accepted/undertaken
• अप्रतिपन्नानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्रति-पद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), बहुवचनम्; ‘...नाम्’ सम्बन्धे

• वाक्यैः: with words
• वाक्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), बहुवचनम्

• भार्या: of (the) wife
• भार्या: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; समासे पूर्वपदम्

• समुद्भवैः: arisen from
• समुद्भवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-उद्-भू (धातु) + वै (णिच्/तद्धित-प्रत्यय; ‘उद्भव’ प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘वाक्यैः’ इति विशेषणम् (उद्भव-जात)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator; specific speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A report is delivered to the king: anger flared among householders but was calmed by the wives’ words; the king listens thoughtfully, the atmosphere settling from tension to peace.

Characters & Entities

• wives (bhāryāḥ)
• householders (gārhasthya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even intense anger can be calmed through dharmic speech and household virtue, showing the stabilizing power of righteous family life.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse sits within a Tīrthamāhātmya sequence of Nāgarakhaṇḍa, Adhyāya 113; the exact tīrtha name is not stated in this single shloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual (snāna, dāna, japa) is prescribed in this verse; it describes a narrative circumstance of pacification.