Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । कृत्वा प्राभातिकं कर्म समाहूयाथ पुष्पकम्

Transliteration

tataḥ prabhāte vimale prodgate ravimaṇḍale | kṛtvā prābhātikaṃ karma samāhūyātha puṣpakam

Translation

Pagkaraan, sa dalisay at maningning na bukang-liwayway, nang sumikat ang bilog ng araw, matapos gampanan ang mga tungkuling pang-umaga, saka niya ipinatawag ang Puṣpaka, ang karwaheng panghimpapawid.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; काल/क्रमवाचक (then)

• प्रभाते: in the morning
• प्रभाते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (प्रयोगे), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• विमले: clear, pure
• विमले: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘प्रभाते’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रोद्गते: having risen
• प्रोद्गते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: प्र-उद्-√गम् (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकृदन्त (क्त), सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘(when) had risen’

• रविमण्डले: in the sun’s orb (sun-disc)
• रविमण्डले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रवि (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—रवेः मण्डलम् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त्वान्त (absolutive) ‘having done’

• प्राभातिकम्: morning (ritual)
• प्राभातिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राभातिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘कर्म’ इत्यस्य विशेषणम्

• कर्म: duty, rite
• कर्म: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समाहूय: having summoned
• समाहूय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: सम्-आ-√ह्वे (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त्वान्त (absolutive) ‘having summoned/called’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भसूचक (then/now)

• पुष्पकम्: Puṣpaka (the aerial car)
• पुष्पकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्पक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (विमाननाम)

Speaker

Narrator (Sūta continues contextually from 101.1)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At spotless dawn, the sun’s disc rises; Rāma completes morning observances and calls for the Puṣpaka aerial chariot, preparing for onward journey.

Characters & Entities

• Puṣpaka
• Ravi (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Daily discipline—beginning with morning purity and duties—supports dharmic action; auspicious beginnings are rooted in right conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this verse; it sets the auspicious morning context for onward travel within the Māhātmya narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prābhātika karma (morning observances) is referenced generally, without detailing specific rites.