Adhyaya 101

Verse 1

सूत उवाच । एवं तां रजनीं तत्र स उषित्वा रघूत्तमः । उपास्यमानः सर्वैस्तैः सद्भक्त्या वानरोत्तमैः

Sinabi ni Sūta: Sa gayon, matapos niyang gugulin ang gabing iyon doon, nanatili si Raghūttama, na buong paggalang na inaalayan ng paglilingkod ng lahat ng pinakadakilang Vānara, sa tapat na debosyon.

Verse 2

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । कृत्वा प्राभातिकं कर्म समाहूयाथ पुष्पकम्

Pagkaraan, sa dalisay at maningning na bukang-liwayway, nang sumikat ang bilog ng araw, matapos gampanan ang mga tungkuling pang-umaga, saka niya ipinatawag ang Puṣpaka, ang karwaheng panghimpapawid.

Verse 3

सुग्रीवेण सुषेणेन तारेण कुमुदेन च । अंगदेनाथ कुण्डेन वायुपुत्रेण धीमता

Kasama sina Sugrīva, Suṣeṇa, Tārā, at Kumuda; gayundin sina Aṅgada at Kuṇḍa, at ang marunong na anak ni Vāyu (Hanumān)…

Verse 4

गवाक्षेण नलेनेव तथा जांबवतापि च । दशभिर्वानरैः सार्धं समारूढः स पुष्पके

Kasama sina Gavākṣa, Nala, at si Jāmbavān din, sumakay siya sa Puṣpaka kasama ang sampung mandirigmang Vānara.

Verse 5

ततः संप्रस्थितः काले लंकामुद्दिश्य राघवः । मनोजवेन तेनैव विमानेन सुवर्चसा

Pagkaraan, sa takdang panahon, umalis si Rāghava patungong Laṅkā, sakay ng yaong kaparehong makinang na sasakyang panghimpapawid, kasingbilis ng isip.

Verse 6

संप्राप्तस्तत्क्षणादेव लंकाख्यां च महापुरीम् । वीक्षयंस्तान्प्रदेशांश्च यत्र युद्धं पुराऽभवत्

Sa mismong sandali ring iyon, narating niya ang dakilang lungsod na tinatawag na Laṅkā, at minasdan ang mga pook na doon naganap ang digmaan noong una.

Verse 7

ततो विभीषणो दृष्ट्वा प्रोद्द्योतं पुष्पकोद्भवम् । रामं विज्ञाय संप्राप्तं प्रहृष्टः सम्मुखो ययौ । मंत्रिभिः सकलैः सार्धं तथा भृत्यैः सुतैरपि

Pagkatapos, si Vibhīṣaṇa, nang makita ang maningning na liwanag na mula sa Puṣpaka at makilalang dumating na si Rāma, ay nagalak at sumalubong—kasama ang lahat ng kanyang mga ministro, gayundin ang mga lingkod at mga anak niya.

Verse 8

अथ दृष्ट्वा सुदूरात्तं रामदेवं विभीषणः । पपात दण्डवद्भूमौ जयशब्दमुदीरयन्

Nang magkita niya mula sa malayo si Śrī Rāma—ang banal na Panginoon—si Vibhīṣaṇa ay nagpatirapa sa lupa na parang tuwid na tungkod, sumigaw ng sigaw ng tagumpay: “Jaya!”

Verse 9

तथागतं परिष्वज्य सादरं स विभीषणम् । तेनैव सहितः पश्चाल्लंकां तां प्रविवेश ह

Yakapin niya nang may paggalang at pag-ibig si Vibhīṣaṇa na dumating, at pagkaraan ay pumasok siya sa Laṅkā na iyon kasama niya.

Verse 10

विभीषणगृहं प्राप्य तत्र सिंहासने शुभे । निविष्टो वानरैस्तैश्च समन्तात्परिवारितः

Pagdating sa tahanan ni Vibhīṣaṇa, umupo siya roon sa mapalad na trono, at napalibutan sa lahat ng panig ng mga vānarang iyon.

Verse 11

ततो निवेदयामास तस्मै सर्वं विभीषणः । राज्यं पुत्रकलत्रादि यच्चान्यदपि किंचन

Pagkaraan, inihandog ni Vibhīṣaṇa sa kanya ang lahat—ang kaharian, ang mga anak at asawa, at anumang iba pang mayroon.

Verse 12

ततः प्रोवाच विनयात्कृतांजलिपुटः स्थितः । आदेशो दीयतां देव ब्रूहि कृत्यं करोमि किम्

Pagkatapos, nakatayo siyang mapagpakumbaba na magkadikit ang mga palad sa pagdarasal, at nagsabi: “O Panginoon, ipagkaloob ang Iyong utos; sabihin ang dapat gawin—ano ang gagawin ko?”

Verse 14

सूत उवाच । निवेद्य राघवस्तस्मै सर्वं गद्गदया गिरा । वाष्पपूरप्रतिच्छन्नवक्त्रो भूयो विनिःश्वसन्

Wika ni Sūta: Matapos maipahayag sa kanya ang lahat, nagsalita si Rāghava sa tinig na nabubulol sa hikbi; natatakpan ang mukha ng agos ng luha, at paulit-ulit na bumubuntong-hininga nang malalim.

Verse 15

ततः प्रोवाच सत्यार्थं विभीषणकृते हितम् । तं चापि शोकसंतप्तं संबोध्य रघुनंदनः

Pagkatapos, ang kagalakan ng angkan ni Raghu ay nagsalita ng mga salitang totoo at kapaki-pakinabang para kay Vibhīṣaṇa; at inaliw din niya ang taong sinusunog ng dalamhati.

Verse 16

अहं राज्यं परित्यज्य सांप्रतं राक्षसोत्तम । यास्यामि त्रिदिवं तूर्णं लक्ष्मणो यत्र संस्थितः

O pinakamainam sa mga Rākṣasa, ngayon ay iiwan ko ang paghahari; agad akong tutungo sa mga makalangit na daigdig, sa kinaroroonan ni Lakṣmaṇa.

Verse 17

न तेन रहितो मर्त्ये मुहूर्तमपि चोत्सहे । स्थातुं राक्षसशार्दूल बांधवेन महात्मना

Kung wala siya, wala akong loob na manatili sa daigdig ng tao kahit isang saglit, O tigre sa mga Rākṣasa—kung wala ang kamag-anak na may dakilang diwa.

Verse 18

अहं शिक्षापणार्थाय तव प्राप्तो विभीषण । तस्मादव्यग्रचित्तेन संशृणुष्व कुरुष्व च

Vibhīṣaṇa, naparito ako sa iyo upang magbigay ng aral; kaya makinig kang mabuti nang hindi naliligalig ang isip, at gawin mo ayon dito.

Verse 19

एषा राज्योद्भवा लक्ष्मीर्मदं संजनयेन्नृणाम् । मद्यवत्स्वल्पबुद्धीनां तस्मात्कार्यो न स त्वया

Ang kasaganahang mula sa paghahari ay nagbubunga ng pagkalasing ng pagmamataas sa tao; sa makitid ang isip, ito’y gaya ng alak—kaya huwag kang padadala rito.

Verse 20

शक्राद्या अमराः सर्वे त्वया पूज्याः सदैव हि । मान्याश्च येन ते राज्यं जायते शाश्वतं सदा

Ang lahat ng mga walang-kamatayang deva—mula kay Śakra—ay dapat mong sambahin at igalang palagi; sa gayong paggalang, ang iyong paghahari ay sisibol at mananatiling walang humpay.

Verse 21

मम सत्यं भवेद्वाक्य मेतस्मादहमागतः । प्राप्तराज्यप्रतिष्ठोऽपि तव भ्राता महाबलः

Nawa’y maging totoo ang aking salita—kaya ako naparito. Bagama’t ang iyong kapatid na makapangyarihan ay nakamtan at naitatag sa paghahari, alalahanin ang panganib ng pagmamataas at magpigil ayon sa dharma.

Verse 22

विनाशं सहसा प्राप्तस्तस्मान्मान्याः सुराः सदा । यदि कश्चित्समायाति मानुषोऽत्र कथंचन । मत्काय एव द्रष्टव्यः सर्वैरेव निशाचरैः

Ang biglaang kapahamakan ay dumarating sa mapagmataas; kaya ang mga deva ay dapat laging parangalan. At kung sakaling may taong mapadpad dito, ang lahat ng nilalang sa gabi ay dapat tumingin sa kanya na parang mismong katawan ko—igalang at huwag saktan.

Verse 23

तथा निशाचराः सर्वे त्वया वार्या विभीषण । मम सेतुं समुल्लंघ्य न गंतव्यं धरातले

Gayundin, Vibhīṣaṇa, pigilan mo ang lahat ng nilalang sa gabi; kapag nalampasan na nila ang aking tulay, huwag silang pahintulutang tumungo sa lupa upang manggulo sa daigdig.

Verse 24

विभीषण उवाच । एवं विभो करिष्यामि तवादेशमसंशयम् । परं त्वया परित्यक्ते मर्त्ये मे जीवितं व्रजेत्

Wika ni Vibhīṣaṇa: “Gayon nga, O Panginoon, tutuparin ko ang Iyong utos nang walang pag-aalinlangan. Ngunit kung iiwan Mo ang daigdig ng mga mortal, ang aking buhay ay lilisan din.”

Verse 25

तस्मान्मामपि तत्रैव त्वं विभो नेतुमर्हसि । आत्मना सह यत्रास्ते प्राग्गतो लक्ष्मणस्तव

Kaya nga, O Panginoon, isama Mo rin ako roon—kasama ng Iyong sarili—sa kinaroroonan ngayon ng Iyong Lakṣmaṇa na nauna nang pumaroon.

Verse 26

श्रीराम उवाच । मया तेऽक्षयमादिष्टं राज्यं राक्षससत्तम । तस्मान्नार्हसि मां कर्तुं मिथ्याचारं कथंचन

Wika ni Śrī Rāma: “O pinakamainam sa mga Rākṣasa, itinakda Ko para sa iyo ang isang kahariang di-masisira. Kaya huwag mo Akong ipakita na tila kumikilos nang may kasinungalingan sa anumang paraan.”

Verse 27

अहमस्मिन्स्वके सेतौ शंकरत्रितयं शुभम् । स्थापयिष्यामि कीर्त्यर्थं तत्पूज्यं भवता सदा । भक्तिमान्प्रतिसंधाय यावच्चंद्रार्कतारकम्

“Sa tulay na ito na Aking sarili, itatatag Ko ang mapalad na tatluhang liṅga ni Śaṅkara upang manatili ang dakilang alaala. Dapat mo silang sambahin palagi, na may pusong debosyon—hangga’t nananatili ang buwan, araw, at mga bituin.”

Verse 28

एवमुक्त्वा रघुश्रेष्ठो राक्षसेन्द्रं विभीषणम् । दशरात्रं तत्र तस्थौ लंकायां वानरैः सह

Pagkasabi nito sa Vibhīṣaṇa, panginoon ng mga Rākṣasa, ang pinakadakila sa angkan ni Raghu ay nanatili roon sa Laṅkā nang sampung gabi, kasama ang mga Vānara.

Verse 29

कुर्वन्युद्धकथाश्चित्रा याः कृताः पूर्वमेव हि । पश्यन्युद्धस्य सर्वाणि स्थानानि विविधानि च

Isinalaysay nila ang maraming makukulay na salaysay ng digmaang naganap noon, at minasdan nila ang sari-saring pook na pinaglabanan sa labanan.

Verse 30

शंसमानः प्रवीरांस्तान्राक्षसान्बलवत्तरान् । कुम्भकर्णेन्द्रजित्पूर्वान्संख्ये चाभिमुखागतान्

Pinuri niya ang mga makapangyarihan at matatapang na Rākṣasa—panguna sina Kumbhakarṇa at Indrajit—na humarap nang tuwiran sa digmaan.

Verse 31

ततश्चैकादशे प्राप्ते दिवसे रघुनंदनः । पुष्पकं तत्समारुह्य प्रस्थितः स्वपुरीं प्रति

Pagdating ng ikalabing-isang araw, si Rāma, ligaya ng angkan ni Raghu, ay sumakay sa Puṣpaka at naglakbay patungo sa sarili niyang lungsod.

Verse 32

वानरैस्तैः समोपेतो विभीषणपुरःसरः । ततः संस्थापयामास सेतुप्रांते महेश्वरम्

Kasama ang mga Vānara, at si Vibhīṣaṇa ang nangunguna, itinatag niya si Maheśvara sa dulo ng Setu.

Verse 33

मध्ये चैव तथादौ च श्रद्धापूतेन चेतसा । रामेश्वरत्रयं राम एवं तत्र विधाय सः

Taglay ang isip na dalisay dahil sa pananampalataya, inayos ni Rāma roon ang tatlong Rāmeśvara—isa sa gitna at isa rin sa pasimula—at sa gayon ay itinatag niya ang mga ito sa pook na iyon.

Verse 34

सेतुबंधं तथासाद्य प्रस्थितः स्वगृहं प्रति । तावद्विभीषणेनोक्तः प्रणिपत्य मुहुर्मुहुः

Nang marating niya ang Setubandha, siya’y tumulak patungo sa sariling tahanan. Noon din, nagsalita si Vibhīṣaṇa, na paulit-ulit na yumuyuk at nagpapatirapa.

Verse 35

विभीषण उवाच । अनेन सेतुमार्गेण रामेश्वरदिदृक्षया । मानवा आगमिष्यंति कौतुकाच्छ्रद्धयाविताः

Sinabi ni Vibhīṣaṇa: “Sa landas ng Setu na ito, darating ang mga tao—nagnanais masilayan si Rāmeśvara—hinahatak ng banal na pagkamangha at pinasisigla ng pananampalataya.”

Verse 36

राक्षसानां महाराज जातिः क्रूरतमा मता । दृष्ट्वा मानुषमायांतं मांसस्येच्छा प्रजायते

O dakilang hari, ang lahi ng mga Rākṣasa ay itinuturing na pinakamarahas. Kapag nakakita sila ng taong papalapit, sumisiklab sa kanila ang pagnanasa sa laman.

Verse 37

यदा कश्चिज्जनं कश्चिद्राक्षसो भक्षयिष्यति । आज्ञाभंगो ध्रुवं भावी मम भक्तिरतस्य च

Kung sakaling may sinumang Rākṣasa na lumamon ng sinumang tao, tiyak na magkakaroon ng paglabag sa aking utos—kahit pa yaong nakatuon sa aking bhakti.

Verse 38

भविष्यंति कलौ काले दरिद्रा नृपमानवाः । तेऽत्र स्वर्णस्य लोभेन देवतादर्शनाय च

Sa kapanahunan ng Kali, O hari, ang mga tao’y magiging dukha. Gayunman, darating sila rito—dahil sa pagnanasa sa ginto, at upang magkamit din ng darśana ng Diyos.

Verse 39

नित्यं चैवागमिष्यन्ति त्यक्त्वा रक्षःकृतं भयम् । तेषां यदि वधं कश्चिद्राक्षसात्प्रापयिष्यति

Sila’y darating nang palagian, matapos iwaksi ang takot na dulot ng mga Rākṣasa. Kung may sinumang magpapahamak sa kanila sa kamay ng isang Rākṣasa…

Verse 40

भविष्यति च मे दोषः प्रभुद्रोहोद्भवः प्रभो । तस्मात्कंचिदुपायं त्वं चिन्तयस्व यथा मम । आज्ञाभंगकृतं पापं जायते न गुरो क्वचित्

At isang kasalanan ang babagsak sa akin, O Panginoon—isinilang mula sa pagtataksil sa aking pinuno. Kaya, O Guru, mag-isip ka ng isang paraan upang ang kasalanang dulot ng pagsuway sa utos ay hindi kailanman mapasaakin.

Verse 41

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा ततः स रघुसत्तमः । बाढमित्येव चोक्त्वाथ चापं सज्जीचकार सः

Nang marinig ang mga salitang iyon, ang pinakadakila sa angkan ni Raghu ay sumagot, “Mangyari nawa,” at saka inihanda ang kaniyang busog.

Verse 42

ततस्तं कीर्तिरूपं च मध्यदेशे रघूत्तमः । अच्छिनन्निशितैर्बाणैर्दशयोजनविस्तृतम्

Pagkaraan, tinagpas ni Raghūttama ang tanyag na anyong iyon sa gitnang dako sa pamamagitan ng matatalim na palaso—na umaabot sa sampung yojana ang lawak.

Verse 43

तेन संस्थापितो यत्र शिखरे शंकरः स्वयम् । शिखरं तत्सलिंगं च पतितं वारिधेर्जले

Sa pook na doon niya mismo itinatag si Śaṅkara sa tuktok ng isang bundok—ang tuktok na iyon at ang liṅga na naroon ay nahulog sa tubig ng karagatan.

Verse 44

एवं मार्गमगम्यं तं कृत्वा सेतुसमुद्भवम् । वानरै राक्षसैः सार्धं ततः संप्रस्थितो गृहम्

Kaya nito, matapos gawing Setu—ang tulay na isinilang sa dagat—ang dating di-malampasang daan, siya’y naglakbay pauwi kasama ng mga Vānara at mga Rākṣasa.

Verse 101

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये सेतुमध्ये श्रीरामकृतरामेश्वरप्रतिष्ठावर्णनंनामैको त्तरशततमोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ika-101 kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Pagpapatatag kay Rāmeśvara na isinagawa ni Śrī Rāma sa gitna ng Setu,” sa Hāṭakeśvara-kṣetra-māhātmya ng ikaanim na Nāgara-khaṇḍa ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, ang Saṃhitā na may walumpu’t isang libong taludtod.