Adhyaya 10
Isinalaysay ni Sūta ang pangyayari tungkol kay Haring Camatkāra ng rehiyong Ānarta. Sa isang pangangaso, nakita ng hari ang isang inang usa na payapang nagpapasuso sa kanyang anak sa ilalim ng puno, at sa bugso ng kasiglahan ay tinamaan niya ito ng palaso. Sa kanyang huling hininga, nagsalita ang inang usa: hindi niya gaanong ipinagdadalamhati ang sariling kamatayan kundi ang kawalang-kaya ng anak na umaasa pa sa gatas. Ipinaliwanag niya ang pamantayang pagpipigil sa pangangaso ng isang kṣatriya: ang pagpatay sa nilalang na nakikipag-asawa, natutulog, nagpapasuso/nakakain, o nasa kalagayang marupok at walang panlaban (kabilang ang mga hayop na nakaugnay sa tubig) ay nagdudulot ng kasalanan sa pumatay. Dahil dito, isinumpa niya ang hari na agad tatamaan ng karamdaman na tulad ng ketong (kuṣṭha). Nagtanggol ang hari na tungkulin ng isang pinuno ang magbawas ng mababangis na hayop; bahagyang umayon ang usa sa pangkalahatang prinsipyo ngunit iginiit ang hangganang tuntunin at ang paglabag sa pagkakataong iyon. Pagkamatay ng usa, tunay na nagkasakit ang hari at kinilala ang bunga nito, kaya nagpasya siyang magsagawa ng tapas at sumamba kay Śiva bilang lunas. Pinanatili niya ang pagkakapantay ng loob sa kaibigan at kaaway at naglakbay sa mga tīrtha. Sa kalaunan, sa turo ng mga brāhmaṇa, itinuro siya sa bantog na Śaṅkhatīrtha sa Hāṭakeśvara-kṣetra, na kilala sa pag-alis ng mga sakit. Sa pagligo roon, agad siyang gumaling at nagningning, na nagpapakita ng kapangyarihang mapagpalaya ng banal na pook at ng etikang may pagpipigil.
Shlokas
Verse 2
सूत उवाच । आनर्त्ताधिपतिर्भूपश्चमत्कार इति स्मृतः । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तस्तत्र हंतुं वने मृगान् । स ददर्श मृगीं दूरान्निश्चलांगीं तरोरधः । स्तनं सुताय यच्छंतीं विश्वस्तामकुतोभयाम्
Sinabi ni Sūta: May isang hari, panginoon ng Ānarta, na naaalala sa pangalang Camatkāra. Noong panahong iyon, dumating siya sa gubat upang manghuli ng mga usa. Mula sa malayo, nakita niya ang isang inahing usa sa ilalim ng puno, hindi gumagalaw ang mga paa’t katawan, payapang nagpapasuso sa kanyang anak—tiwala at walang takot sa alinmang panig.
Verse 3
अथ तां पार्थिवस्तूर्णं शरेणानतपर्वणा । जघानाकर्णकृष्टेन मर्मस्थाने प्रहर्षितः
Pagkaraan, mabilis siyang tinamaan ng hari ng palasong hindi nababaluktot ang mga dugtungan, hinila hanggang tainga, tumama sa mahalagang bahagi, sa kanyang pagkalugod at pananabik.
Verse 4
सहसा सा हता तेन गार्द्ध्रपत्रेण पत्रिणा । दिशो विलोकयामास समंताद्व्यथयार्दिता
Bigla siyang nasugatan ng palasong may balahibo na wari’y pakpak ng buwitre; sa tindi ng sakit, tumingin siya sa paligid sa lahat ng dako.
Verse 5
अथ दृष्ट्वा महीपालं नातिदूरे धनुर्धरम् । प्रोवाचाश्रुपरिक्लिन्नवदना सुतवत्सला
Nang makita niya ang hari na hindi kalayuan, tangan ang busog, ang inang usa—basang-basa ang mukha sa luha at puspos ng pag-ibig sa anak—ay nagsalita sa kanya.
Verse 6
मृग्युवाच । अयुक्तं पृथिवीपाल यत्त्वयैतदनुष्ठितम् । हताऽहं बालवत्साऽद्य शरेणानतपर्वणा
Wika ng inang usa: “O tagapangalaga ng lupa, hindi nararapat ang ginawa mo. Ngayon, ako—isang inang may munting anak—ay nabuwal dahil sa palasong hindi nababaluktot ang dugtungan.”
Verse 7
नाऽहं शोचामि भूपाल मरणं स्वशरीरगम् । यथेमं वालकं दीनं क्षीरास्वादनलंपटम्
“O hari, hindi ko gaanong ipinagluluksa ang kamatayang dumarating sa aking katawan; higit kong ikinapighati ang munting abang na ito—walang magawa, sabik sa lasa ng gatas.”
Verse 8
यस्मात्त्वयेदृशं कर्म निर्दयं समनुष्ठितम् । कुष्ठव्याधिसमायुक्तस्तस्मात्सद्यो भविष्यसि
Sapagkat gumawa ka ng gayong gawaing walang-awa, kaya agad kang tatamaan ng sakit na ketong.
Verse 9
राजोवाच । स्वधर्म एष भूपानां कुर्वंति मृगसंक्षयम् । तस्मात्स्वधर्मसंयुक्तं न मां त्वं शप्तुमर्हसि
Wika ng hari: “Ito ang itinakdang dharma ng mga hari—ang bawasan ang mga hayop sa gubat. Kaya’t yamang kumilos ako ayon sa sarili kong dharma, hindi mo nararapat akong sumpain.”
Verse 10
मृग्युवाच । सत्यमेतन्महीपाल यत्त्वया परिकीर्तितम् । क्षत्त्रियाणां वधार्थाय मृगाः सृष्टाः स्वयंभुवा
Sabi ng inahing usa: “O hari, totoo ang iyong sinabi. Nilalang ng Sariling-Silang (Brahmā) ang mga hayop upang maging panghuli ng mga mandirigmang Kshatriya.”
Verse 11
परं तेन विधिस्तेषांकृतो यस्तं महीपते । शृणुष्वाऽवहितो भूत्वा वदंत्या मम सांप्रतम्
Ngunit, O hari, may itinakdang natatanging tuntunin para sa kanila. Ngayon pakinggan mo ako—maging masinop at makinig habang ako’y nagsasalita.
Verse 12
सुप्तं मैथुनसंयुक्तं स्तनपानक्रियोद्यतम् । हत्वा मृगं जलासक्तं नरः पापेन लिप्यते
Kapag pinatay ng tao ang hayop na natutulog, nakikipagtalik, abala sa pagpapasuso, o nakatuon sa pag-inom ng tubig, siya’y nadudungisan ng kasalanan.
Verse 13
एतस्मात्कारणाच्छापस्तव दत्तो मया नृप । न कामतो न मृत्योर्वा सत्येनात्मानमालभे
Dahil sa dahilang ito, O hari, ibinigay ko sa iyo ang sumpang ito—hindi dahil sa pagnanasa, ni dahil sa takot sa kamatayan. Sa katotohanan, taimtim kong ipinahahayag ito.
Verse 14
एवमुक्त्वा मृगी प्राणान्सा मुमोच व्यथान्विता । कुष्ठव्याधिसमायुक्तः सोऽपि राजा बभूव ह
Pagkasabi nito, ang inahing usa, na pinahihirapan ng matinding sakit, ay binitiwan ang hininga ng buhay. At ang haring iyon din, tunay nga, ay tinamaan ng ketong.
Verse 15
स दृष्ट्वा कुष्ठसंयुक्तं पार्थिवः स्वं कलेवरम् । ततः स्वान्सेवकानाह समाहूय सुदुःखितः
Nang makita ng hari ang sariling katawan na tinamaan ng ketong, siya’y labis na nalugmok sa dalamhati. Pagkaraan, tinawag niya ang kanyang mga lingkod, pinapunta silang lahat, at nagsalita sa kanila.
Verse 16
अहं तपश्चरिष्यामि पूजयिष्यामि शंकरम् । तावद्यावत्प्रणाशो मे कुष्ठव्याधेर्भविष्यति
“Magsasagawa ako ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay) at sasambahin ko si Śaṅkara, hanggang sa tuluyang mapuksa ang aking ketong.”
Verse 17
यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु प्रार्थयंति नराः सुखम् । तत्सर्वं तपसा साध्यं तस्मात्कार्यं मया तपः
“Anumang kaligayahang hinihiling ng tao sa tatlong daigdig, lahat ay natatamo sa pamamagitan ng tapas; kaya nararapat kong isagawa ang tapas.”
Verse 20
समः शत्रुषु मित्रेषु समलोष्टाश्मकांचनः । भूत्वा कालं नयिष्यामि यावत्कालस्य संस्थितिः
Magiging pantay ang aking loob sa kaaway at kaibigan, at ituturing na iisa ang putik, bato, at ginto; sa ganitong disiplina ko lilipas ang aking panahon hangga’t pinahihintulutan ng panahon.
Verse 21
एवं तान्सेवकान्भूपः सोऽभिधाय विसृज्य च । तीर्थयात्रा परो भूत्वा बभ्राम वसुधातले
Pagkasabi niya nang gayon sa mga tagapaglingkod at matapos silang pauwiin, ang hari ay lubos na nag-alay ng sarili sa paglalakbay-dambana at gumala sa ibabaw ng daigdig.
Verse 22
ततः कालेन महता प्राप्य विप्रसमुद्भवम् । उपदेशं नृपः प्राप्तः शंखतीर्थं महोदयम्
Pagkaraan ng mahabang panahon, nakatagpo ang hari ng isang Brahmana at tumanggap ng aral tungkol sa Śaṅkhatīrtha, ang lubhang mapalad na tīrtha.
Verse 23
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वव्याधिविनाशकम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु पूरितं स्वच्छवारिणा
Sa banal na pook ng Hāṭakeśvara naroon ang isang tīrtha na pumupuksa sa lahat ng karamdaman—tanyag sa tatlong daigdig at puspos ng malinaw at dalisay na tubig.
Verse 24
तत्राऽसौ स्नानमात्रेण तत्क्षणात्पार्थिवोतमः । कुष्ठव्याधिवि निर्मुक्तः संजातः सुमहाद्युतिः
Doon, sa pagligo lamang, ang dakilang hari ay agad na napalaya sa sakit na ketong at naging maningning sa napakalaking liwanag.