Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

स्कंद उवाच । कृतानुज्ञा जनेत्रा सा क्षेत्रे परमपावने । तपस्तताप परमं यदसाध्यं तपस्विभिः

Transliteration

skaṃda uvāca | kṛtānujñā janetrā sā kṣetre paramapāvane | tapastatāpa paramaṃ yadasādhyaṃ tapasvibhiḥ

Translation

Sinabi ni Skanda: Nang makamtan niya ang pahintulot ng kanyang ina, ang dalagang iyon, sa lubhang nagpapadalisay na banal na Kṣetra, ay nagsagawa ng pinakamataas na tapasya—yaong hirap na maging ang mga ganap na asceta’y mahirap maisakatuparan.

Word by Word

• स्कन्दः: Skanda
• स्कन्दः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• कृत-अनुज्ञा: having obtained permission
• कृत-अनुज्ञा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु-क्त, कृदन्त) + अनुज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘कृत’ + ‘अनुज्ञा’ (अनुज्ञा कृताऽस्याः)

• जनेत्रा: the mother
• जनेत्रा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जनेत्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन (जनेत्री-शब्दस्य प्रथमा एकवचनरूपम्)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• क्षेत्रे: in the sacred place
• क्षेत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• परम-पावने: most purifying
• परम-पावने: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक) + पावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः (परमं पावनम्)

• तपः: austerity
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• तताप: performed (did austerity)
• तताप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचकं (relative pronoun)

• असाध्यम्: unattainable
• असाध्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अ + साध्य (साध् धातु-ण्यत्/यत्, कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; नञ्-समास/उपसर्गयुक्तम्

• तपस्विभिः: by ascetics
• तपस्विभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तपस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Skanda narrates: a maiden, having received her mother’s consent, enters the supremely pure Kāśī-kṣetra and begins an extraordinary austerity, her posture steady and inwardly luminous.

Characters & Entities

• Skanda
• Kāśī (Kṣetra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

With rightful permission and firm resolve, tapas performed in a holy kṣetra becomes extraordinarily potent and spiritually transformative.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī as the “paramapāvana kṣetra,” the supremely purifying sacred region celebrated throughout the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed here; the emphasis is on undertaking severe tapas in the sacred kṣetra with proper consent and discipline.