Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

Devanagari script

प्रसन्नः करुणेशोत्र तस्य दास्यति वांछितम् । द्रष्टव्यः करुणेशोत्र काश्यां यत्नेन मानवैः

Transliteration

prasannaḥ karuṇeśotra tasya dāsyati vāṃchitam | draṣṭavyaḥ karuṇeśotra kāśyāṃ yatnena mānavaiḥ

Translation

Dito, kapag nalulugod si Karuṇeśa, ipinagkakaloob Niya ang ninanais na biyaya. Kaya sa Kāśī na ito, dapat Siyang dalawin ng mga tao nang may taimtim na pagsisikap.

Word by Word

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karya (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक/कृदन्त-रूप)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (to Karuṇeśa)

• करुणेश: O Karuṇeśa
• करुणेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष; पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• उत्र: here
• उत्र: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: here); पाठभेदे ‘अत्र’ (here) इति

• तस्य: to him/of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• दास्यति: will give
• दास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• वाञ्छितम्: the desired (boon/thing)
• वाञ्छितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाञ्छित (कृदन्त, क्त-प्रत्यय; √वाञ्छ्)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मपद (desired thing)

• द्रष्टव्यः: to be seen/visited
• द्रष्टव्यः: Karya (Predicate adjective/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → द्रष्टव्य (कृदन्त, क्तव्यत्/तव्यत्-प्रत्यय)
• Form: कर्तव्य/योग्यता-वाचक (gerundive: ‘to be seen/visited’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• करुणेश: O Karuṇeśa
• करुणेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: करुणा (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष; पुल्लिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• उत्र: here
• उत्र: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय; पाठभेदे ‘अत्र’

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण (location)

• यत्नेन: with effort
• यत्नेन: Karana (Means/Manner/करण)
• Type: Noun
• Root: यत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; साधन/प्रकार (with effort)

• मानवैः: by people/men
• मानवैः: Kartr (Agent in passive sense/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; कर्तृ-सम्बन्धे साधन (by men)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Karuṇeśvara (Kāśī)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims approach Karuṇeśvara shrine with folded hands; the liṅga radiates a gentle aura; a devotee receives symbolic ‘boon’—a flower garland or sacred ash—from the priest, signifying Śiva’s pleasure.

Characters & Entities

• Karuṇeśa/Karuṇeśvara
• Kāśī (Vārāṇasī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Grace follows sincere effort: pilgrimage-darśana and devotion in Kāśī are depicted as effective means for both worldly and spiritual fulfillment.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Karuṇeśvara/Karuṇeśa in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Make earnest effort to visit (darśana) Karuṇeśa; the implied practice is worship that pleases him.