
Isinalaysay ni Skanda ang isang pangyayaring nakasentro sa Kāśī: dumating ang pantas na si Durvāsas matapos ang mahabang paglalagalag at nasilayan ang Ānandakānana ni Śiva, na inilalarawan sa ganda ng mga ashram, tanawin ng pagninilay, at mga pamayanang ascetic. Nang makita niya ang natatanging kagalakang iniuugnay sa mga nilalang sa Kāśī, pinuri niya ang pambihirang kapangyarihang espirituwal ng lungsod, na aniya’y higit pa maging sa mga makalangit na daigdig. Ngunit sumunod ang biglang pagbaligtad: sa kabila ng matagal na tapas, nagalit si Durvāsas at wari’y naghahanda ng sumpa laban sa Kāśī. Tumawa si Śiva, at lumitaw/kinilala ang isang liṅga na kaugnay ng “banal na halakhak,” ang Prahasiteśvara. Kumilos ang mga gaṇa ni Śiva bilang tugon sa poot ng pantas, subalit namagitan si Śiva upang matiyak na walang sumpang magiging hadlang sa katayuan ng Kāśī bilang lupang nagbibigay-laya. Nagsisi si Durvāsas, ipinahayag ang Kāśī bilang pangkalahatang Ina at kanlungan ng lahat ng nilalang, at pinagtibay na ang sinumang susubok sumpain ang Kāśī ay babalikan ng sumpa. Pinuri ni Śiva ang Kāśī-stuti bilang dakilang gawa ng bhakti at ipinagkaloob ang mga biyaya: ang pagtatatag/pagpapangalan ng liṅgang tumutupad ng hiling na Kāmeśvara (tinatawag ding Durvāseśvara) at ang pagtatalaga sa isang lawa bilang Kāmakūṇḍa. Ibinigay din ang mga tuntunin: ang pagligo sa Kāmakūṇḍa at pagdarśan sa liṅga sa pradoṣa sa tiyak na pagsasanib ng kalendaryo ay nakapagpapahinay ng mga pagkukulang na kaugnay ng pagnanasa at nakaaalis ng naipong demerit; ang pagbigkas o pakikinig sa salaysay ay itinuturing na nagpapadalisay.
Verse 1
स्कंद उवाच । जगज्जनन्याः पार्वत्याः पुरोगस्ते पुरारिणा । यथाख्यायि कथा पुण्या तथा ते कथयाम्यहम्
Sinabi ni Skanda: Ang mapagpalang salaysay na minsang isinalaysay ng Kaaway ng Tatlong Lungsod (Śiva) kay Agastya, sa harap ni Pārvatī, Ina ng sanlibutan—yaon ding gayon ang isasalaysay ko sa iyo.
Verse 2
पुरा महीमिमां सर्वां ससमुद्राद्रिकाननाम् । ससरित्कां सार्णवां च सग्रामपुरपत्तनाम्
Noong unang panahon, may isang pantas na naglakbay sa buong daigdig na ito—kasama ang mga dagat, bundok, at kagubatan; kasama ang mga ilog at mga tubig; kasama ang mga nayon, lungsod, at mga bayan.
Verse 3
परिभ्रम्य महातेजा महामर्षो महातपाः । दुर्वासाः संपरिप्राप्तः शंभोरानंदकाननम्
Pagkaraan ng paglalagalag, ang maningning na dakilang pantas na may matinding pag-aayuno—si Durvāsā—ay dumating sa Ānandakānana ni Śambhu, ang Gubat ng Kaligayahan (Kāśī).
Verse 5
विलोक्याक्रीडमखिलं बहुप्रासादमंडितम् । बहुकुंडतडागं च शंभोस्तोषमुपागमत् । पदेपदे मुनीनां च जितकाल महाभियाम् । दृष्टोटजानि रम्याणि दुर्वासा विस्मितोभवत्
Nang mamasdan niya ang buong kaaya-ayang luntiang pook, pinalamutian ng maraming palasyo at hitik sa sari-saring lawa at tangke, napuspos si Durvāsā ng kagalakan kay Śambhu. Sa bawat hakbang ay nakita niya ang maririkit na mga kubol-ermita ng mga muni—dakilang kaluluwang nagwagi sa panahon—kaya’t namangha si Durvāsā.
Verse 6
सर्वर्तुकुसुमान्वृक्षान्सुच्छायस्निग्धपल्लवान् । सफलान्सुलताश्लिष्टान्दृष्ट्वा प्रीतिमगान्मुनिः
Nang makita ng muni ang mga punong namumulaklak sa bawat panahon, may kaaya-ayang lilim at makintab na murang usbong—hitik sa bunga at niyayakap ng maririkit na baging—napuspos siya ng galak.
Verse 7
दुर्वासाश्चातिहृष्टोभू्द्दृष्ट्वा पाशुपतोत्तमान् । भूतिभूषितसर्वांगाञ्जटाजटितमौलिकान्
Si Durvāsā ay lubhang nagalak nang makita ang pinakadakilang mga Pāśupata—ang buong katawan ay pinalamutian ng banal na abo, at ang ulo’y pinutungan ng nagkabuhol-buhol na jaṭā.
Verse 8
कौपीनमात्र वसनान्स्मरारि ध्यान तत्परान् । कक्षीकृतमहालाबून्हुडुत्कारजितांबुदान्
Nasaksihan niya sa Kāśī ang mga ascetic na tanging kaupin lamang ang suot, lubos na nakatuon sa pagninilay kay Smarāri (Śiva), may malalaking upong nakasabit sa tagiliran, at ang kanilang payak na sigaw ay wari’y humihigit pa sa dagundong ng ulap.
Verse 9
करंडदंडपानीय पात्रमात्रपरिग्रहान् । क्वचित्त्रिदंडिनो दृष्ट्वा निःसंगा निष्परिग्रहान्
Sa ilang dako, nakita niya ang mga tridaṇḍin na ascetic—walang pagkakapit at walang pag-aangkin—na ang tanging dala ay tungkod, basket, at sisidlang tubig.
Verse 10
कालादपि निरातंकान्विश्वेशशरणं गतान् । क्वचिद्वेदरहस्यज्ञानाबाल्यब्रह्मचारिणः
Nakita niya ang ilan na hindi man lamang natitinag sa Kāla (Panahon/Kamatayan), sapagkat kumupkop sila sa Viśveśa, ang Panginoon ng Sansinukob; at ang iba nama’y batid ang lihim na diwa ng mga Veda at nag-ingat ng brahmacarya mula pagkabata.
Verse 11
विलोक्य काश्यां दुर्वासा ब्राह्मणान्मुमुदेतराम्
Nang masdan ni Durvāsā ang mga Brāhmaṇa sa Kāśī, siya’y nagalak nang labis.
Verse 12
पशुष्वपि च या तुष्टिर्मृगेष्वपि च या द्युतिः । तिर्यक्ष्वपि च या हृष्टिः काश्यां नान्यत्र सा स्फुटम्
Ang kasiyahang natatagpuan kahit sa mga baka, ang ningning na nakikita kahit sa mababangis na hayop, at ang galak na naroroon kahit sa mga nilalang na mababa ang kapanganakan—ang mga ito’y malinaw na nasa Kāśī at wala sa iba pang dako.
Verse 13
इदं सुश्रेयसो व्युष्टिः क्वामरेषु त्रिविष्टपे । यत्रत्येष्वपि तिर्यक्षु परमानंदवर्धिनी
Ito ang pagsikat ng pinakamataas na kabutihan—saan ito masusumpungan sa mga diyos sa langit?—sapagkat dito, maging sa mga hayop na naninirahan sa pook na ito, ang sukdulang kaligayahan ay lalo pang lumalago.
Verse 14
वरमेतेपि पशव आनंदवनचारिणः । सदानंदाः पुनर्देवाननंदनवनाश्रिताः
Mas mainam pa ang mga hayop na ito na gumagala sa Ānandavana (Kāśī), sapagkat sila’y laging nasa ānanda; samantalang ang mga diyos, bagaman nananahan sa Nandana-gubat, ay muli lamang ‘nalulugod’—hindi kapantay ang kanilang tuwa.
Verse 15
वरं काशीपुरीवासी म्लेच्छोपि हि शुभायतिः । नान्यत्रत्यो दीक्षितोपि स हि मुक्तेरभाजनम्
Mas mainam pa ang isang ‘mleccha’ na naninirahan sa lungsod ng Kāśī, sapagkat siya’y nagiging mapalad; ngunit ang sinumang tumanggap ng dīkṣā sa ibang dako, kahit pa nabasbasan, ay hindi tunay na karapat-dapat na sisidlan ng kalayaan (kung ihahambing).
Verse 16
वैश्वेश्वरी पुरी चैषा यथा मे चित्तहारिणी । सर्वापि न तथा क्षोणी न स्वर्गो नैव नागभूः
Ang lungsod na Vaiśveśvarī na ito (Kāśī ni Viśveśvara) ay bumibihag sa aking puso na wari’y wala nang ibang katulad—hindi ang buong daigdig, hindi ang langit, ni maging ang daigdig ng mga Nāga ang maihahambing dito.
Verse 17
स्थैर्यं बबंध न क्वापि भ्रमतो मे मनोगतिः । सर्वस्मिन्नपि भूभागे यथा स्थैर्यमगादिह
Walang saanman nakatagpo ng katatagan ang aking ligalig na isip sa paglalagalag; datapwat dito sa Kāśī, natamo nito ang tibay na di nito nakamtan sa alinmang lupain sa daigdig.
Verse 18
रम्या पुरी भवेदेषा ब्रह्मांडादखिलादपि । परिष्टुत्येति दुर्वासाश्चेतोवृत्तिमवाप ह
“Ang lungsod na ito’y lubhang kaibig-ibig—higit pa sa buong sansinukob.” Sa gayong pagpupuri, si Durvāsā na pantas ay nagkamit ng panibagong anyo ng kalooban.
Verse 19
तप्यमानोपि हि तपः सुचिरं स महातपाः । यदा नाप फलं किंचिच्चुकोप च तदा भृशम्
Bagaman matagal niyang isinagawa ang mga pag-aayuno at pagdurusa, ang dakilang mapagtapa—nang wala siyang makuhang anumang bunga—ay nag-alab sa matinding galit.
Verse 20
धिक्च मां तापसं दुष्टं धिक्च मे दुश्चरं तपः । धिक्च क्षेत्रमिदं शंभोः सर्वेषां च प्रतारकम्
“Kasuklam-suklam ako, masamang mapagtapa! Kasuklam-suklam ang aking napakahirap na tapa! Kasuklam-suklam ang banal na pook ni Śambhu, na wari’y nanlilinlang sa lahat!”
Verse 21
यथा न मुक्तिरत्र स्यात्कस्यापि करवै तथा । इति शप्तुं यदोद्युक्तः संजहास तदा शिवः
“Gawin nawa na walang sinuman dito ang magkamit ng kalayaan (mokṣa)!”—nang siya’y handa nang magbitaw ng sumpa, si Śiva ay tumawa nang malakas.
Verse 22
तत्र लिंगमभूदेकं ख्यातं प्रहसितेश्वरम् । तल्लिंगदर्शनात्पुंसामानंदः स्यात्पदेपदे
Doon ay lumitaw ang iisang liṅga, tanyag bilang Prahāsiteśvara. Sa pagtanaw lamang sa liṅgang iyon, ang mga tao’y nakararanas ng kagalakang banal sa bawat hakbang.
Verse 23
उवाच विस्मयाविष्टो मनस्येव महेशिता । ईदृशेभ्यस्तपस्विभ्यो नमोस्त्विति पुनःपुनः
Nababalot ng pagkamangha, siya’y nagsalita—na wari’y nagmumuni sa loob tungkol sa kapangyarihan ng Mahēśvara—“Pagpupugay, muli’t muli, sa gayong mga asceta!”
Verse 24
यत्रैव हि तपस्यंति यत्रैव विहिताश्रमाः । लब्धप्रतिष्ठा यत्रैव तत्रैवामर्षिणो द्विजाः
Saanman sila magsagawa ng tapas, saanman maitayo ang kanilang āśrama, at saanman sila magtamo ng pagkakakilala—doon mismo ang mga brāhmaṇa na dvija ay nagiging madaling magdamdam at masaling.
Verse 25
मनाक्चिंतितमात्रं तु चेल्लभंते न तापसाः । क्रुधा तदैव जीयंते हारिण्या तपसां श्रियः
Kapag ang mga asceta’y hindi man lamang makamtan ang bahagyang naisip, kung gayon dahil sa galit, ang ningning na bunga ng kanilang tapas ay agad humihina at nawawala.
Verse 26
तथापि तापसा मान्याः स्वश्रेयोवृद्धिकांक्षिभिः । अक्रोधनाः क्रोधना वा का चिंता हि तपस्विनाम्
Gayunman, ang mga asceta ay nararapat pa ring parangalan ng mga naghahangad ng pag-unlad ng sariling kabutihan. Maging sila’y walang galit o madaling magalit—ano ang dapat ipangamba ng naghahanap kapag humaharap sa mga tapasvin?
Verse 27
इति यावन्महेशानो मनस्येव विचिंतयेत् । तावत्तत्क्रोधजो वह्निर्व्यानशे व्योममंडलम्
Habang si Maheśa’y nagmumuni-muni pa sa loob ng Kanyang isipan, sa gayong sandali rin ang apoy na isinilang sa galit ay lumaganap at pumuno sa buong bilog ng kalangitan.
Verse 28
तत्कोधानलधूमोघैर्व्यापितं यन्नभोंगणम् । तद्दधाति नभोद्यापि नीलिमानं महत्तरम्
Ang kalangitan, na nabalot ng mga ulap ng usok mula sa apoy ng poot na iyon, hanggang ngayon ay nagtataglay pa rin ng higit na malalim at mas malawak na pagkabughaw.
Verse 29
ततो गणाः परिक्षुब्धाः प्रलयार्णव नीरवत् । आः किमेतत्किमेतद्वै भाषमाणाः परस्परम्
Pagkaraan, ang mga gaṇa ay nabalisa, na wari’y mga tubig ng karagatan sa panahon ng pagkalipol; at sila’y sumisigaw, “Ay! Ano ito—ano nga ba ito?” habang nag-uusap-usap sila.
Verse 30
गर्जंतस्तर्जयंतश्च प्रोद्यता युधपाणयः । प्रमथाः परितस्थुस्ते परितो धाम शांभवम्
Umungal at nananakot, nakataas ang mga sandata sa kanilang mga kamay, ang mga pramatha ay pumuwesto sa paligid, pinaliligiran ang banal na tahanan ni Śaṃbhu.
Verse 31
को यमः कोथवा कालः को मृत्युः कस्तथांतकः । को वा विधाता के लेखाः कुद्धेष्वस्मासु कः परः
“Sino si Yama? Sino naman ang Kāla, ang Panahon? Sino ang Kamatayan, at sino ang Tagapagwakas? Sino ang Tagapag-ayos ng tadhana, at ano ang mga kautusan ng kapalaran—kung kami’y nagngangalit, sino pa ang makahihigit sa amin?”
Verse 32
अग्निं पिबामो जलवच्चूर्णीकुर्मोखिलान्गिरीन् । सप्तापि चार्णवांस्तूर्णं करवाम मरुस्थलीम्
“Kaya naming inumin ang apoy na parang tubig; kaya naming durugin sa alikabok ang lahat ng bundok; at kaya naming gawing ilang sa isang iglap maging ang pitong karagatan.”
Verse 33
पातालं चानयामोर्ध्वमधो दध्मोथवा दिवम् । एकमेव हि वा ग्रासं गगनं करवामहे
“Kaya naming iahon ang Pātāla pataas, o itulak ang langit pababa; tunay, kaya naming gawing iisang subo ang mismong kalangitan upang lamunin.”
Verse 34
ब्रह्मांडभांडमथवा स्फोटयामः क्षणेन हि । आस्फालयामो वान्योन्यं कालं मृत्युं च तालवत्
“O kaya naming basagin sa isang kisap ang sisidlan ng sansinukob; at kaya naming paluin at itaboy maging ang Panahon at Kamatayan—na parang pinapaspas na pamaypay na dahon ng palma.”
Verse 35
ग्रसामो वाथ भुवनं मुक्त्वा वाराणसीं पुरीम् । यत्र मुक्ता भवंत्येव मृतमात्रेण जंतवः
“Kaya rin naming lamunin ang mga daigdig—ngunit palalampasin namin ang banal na lungsod ng Vārāṇasī, sapagkat doon ang mga nilalang ay tunay na nakakamit ang kalayaan sa pagpanaw pa lamang.”
Verse 36
कुतोऽयं धूमसंभारो ज्वालावल्यः कुतस्त्वमूः । को वा मृत्युंजयं रुद्रं नो विद्यान्मदमोहितः
“Saan nagmumula ang nagtitipong usok na ito, at saan nagmumula ang mga kuwintas ng liyab? Sino, nalalasing sa yabang at pagkahibang, ang hindi makakakilala kay Rudra—ang Manlulupig sa Kamatayan?”
Verse 37
इति पारिषदाः शंभोर्महाभय भयप्रदाः जल्पंतः कल्पयामासुः प्राकारं गगनस्पृशम्
Sa gayon nagsalita ang mga tagapaglingkod ni Śaṃbhu—nakapanghihilakbot sa kanilang dakilang pangamba—at sa kanilang pag-uusap-usap ay nagbalak sila ng isang tanggulang pader na sumasayad sa langit.
Verse 38
शकलीकृत्य बहुशः शिलावत्प्रलयानलम् । नंदी च नंदिषेणश्च सोमनंदी महोदरः
Muli’t muli nilang dinurog ang apoy ng pagkalipol, na wari’y karaniwang bato lamang. Naroon din sina Nandī, Nandiṣeṇa, Somanandī, at Mahodara—makapangyarihang pinuno sa mga gaṇa ni Śiva.
Verse 39
महाहनुर्महाग्रीवो महाकालो जितांतकः । मृत्युप्रकंपनो भीमो घंटाकर्णो महाबलः
Sina Mahāhanu, Mahāgrīva, Mahākāla, at Jitāntaka; gayundin sina Mṛtyuprakampana, Bhīma, Ghaṇṭākarṇa, at Mahābala—mga kakila-kilabot na gaṇa na tumayong bantay ni Śiva.
Verse 40
क्षोभणो द्रावणो जृंभी पचास्यः पंचलोचनः । द्विशिरास्त्रिशिराः सोमः पंचहस्तो दशाननः
Naroon sina Kṣobhaṇa, Drāvaṇa, at Jṛmbhī; sina Pacāsya at Pañcalocana; sina Dviśiras at Triśiras; si Soma; sina Pañcahasta at Daśānana—mga gaṇa na may kahanga-hangang anyo, na nakapagpapamangha sa lahat ng daigdig.
Verse 41
चंडो भृंगिरिटिस्तुंडी प्रचंडस्तांडवप्रियः । पिचिंडिलः स्थूलशिराः स्थूलकेशो गभस्तिमान्
Naroon sina Caṇḍa, Bhṛṅgiriṭi, Tuṇḍī, at Pracaṇḍa—mga umiibig sa Tāṇḍava; gayundin sina Piciṃḍila, Sthūlaśiras, Sthūlakeśa, at Gabhastimān—mga gaṇa na nagliliyab sa mabangis na lakas.
Verse 42
क्षेमकः क्षेमधन्वा च वीरभद्रो रणप्रियः । चंडपाणिः शूलपाणिः पाशपाणिः करोदरः
Si Kṣemaka at Kṣemadhanvā; si Vīrabhadra na umiibig sa digmaan; si Caṇḍapāṇi, Śūlapāṇi, Pāśapāṇi, at Karodara—mga gaṇa na may sandata, tagapagpatupad ng kalooban ni Śiva.
Verse 43
दीर्घग्रीवोथ पिंगाक्षः पिंगलः पिंगमूर्धजः । बहुनेत्रो लंबकर्णः खर्वः पर्वतविग्रहः
Sumunod sina Dīrghagrīva, Piṅgākṣa, Piṅgala, at Piṅgamūrdhaja; sina Bahunetra, Laṃbakarṇa, Kharva, at Parvatavigraha—mga gaṇa na may kahanga-hangang anyo at dambuhalang presensya.
Verse 44
गोकर्णो गजकर्णश्च कोकिलाख्यो गजाननः । अहं वै नैगमेयश्च विकटास्योट्टहासकः
Naroon sina Gokarṇa at Gajakarṇa, Kokilākhya at Gajānana; at ako mismo—si Naigameya—kasama sina Vikaṭāsya at Oṭṭahāsaka: ganyan pinangalan ang mga gaṇa.
Verse 45
सीरपाणिः शिवारावो वैणिको वेणुवादनः । दुराधर्षो दुःसहश्च गर्जनो रिपुतर्जनः
Si Sīrapāṇi, Śivārāva, Vaiṇika, at Veṇuvādana; si Durādharṣa at Duḥsaha; si Garjana at Riputarjana—mga gaṇa na ang tinig at lakas ay di mapasuko.
Verse 46
इत्यादयो गणेशानाः शतकोटि दुरासदाः । काश्यां निवारयामासुरपि प्राभंजनीं गतिम्
Ganyan, at marami pang iba, ang mga panginoon ng gaṇa—daan-daang koro, di malapitan. Sa Kāśī, napigil nila maging ang daluyong na kasingbilis ng bagyo, at hininto ang mismong pag-usad nito.
Verse 47
क्षुब्धेषु तेषु वीरेषु चकंपे भुवनत्रयम् । दुर्वाससश्च कोपाग्नि ज्वालाभिर्व्याकुलीकृतम्
Nang mag-alab sa poot ang mga bayaning iyon, nanginig ang tatlong daigdig. At ang apoy ng galit ni Durvāsas, na may mga dila ng liyab, ay nagpagulo sa lahat.
Verse 48
तदा विविशतुः काश्यां सूर्याचंद्रमसावपि । न गणैरकृतानुज्ञौ तत्तेजः शमितप्रभौ
Noon, pumasok sa Kāśī maging ang Araw at ang Buwan. Ngunit dahil hindi sila nakakuha ng pahintulot mula sa mga gaṇa ni Śiva, napahinahon ang kanilang liwanag at napasupil ang ningning.
Verse 49
निवार्य प्रमथानीकमतिक्षुब्धमुमाधवः । मदंश एव हि मुनीरानसूये य एष वै
Pinigilan ni Umā-nātha ang labis na nagngangalit na hukbo ng mga pramatha at nagsabi: “O walang kapintasan, ang pantas na ito ay tunay na bahagi ng aking sariling kapangyarihan.”
Verse 50
अथो दुर्वाससे लिंगादाविरासीत्कृपानिधिः । महातेजोमयः शंभुर्मुनिशापात्पुरीमवन्
Pagkaraan, para kay Durvāsas, mula sa liṅga ay nagpakita ang karagatan ng habag. Si Śambhu, na puspos ng dakilang liwanag, ay nag-ingat sa lungsod laban sa sumpa ng pantas.
Verse 51
माभूच्छापो मुनेः काश्यां निर्वाणप्रतिबंधकः । इत्यनुक्रोशतो देवस्तस्य प्रत्यक्षतां गतः
“Huwag nawa ang sumpa ng pantas sa Kāśī ay maging hadlang sa nirvāṇa.” Sa habag, ang Panginoon ay nagpakita nang hayagan sa harap niya.
Verse 52
उवाच च प्रसन्नोस्मि महाक्रोधन तापस । वरयस्व वरः कस्ते मया देयो विशंकितः
At nagsalita ang Panginoon: “Ako’y lubhang nalulugod, O tapasing may dakilang poot. Pumili ka ng biyaya—anong kaloob ang igagawad ko sa iyo? Huwag mag-alinlangan.”
Verse 53
ततो विलज्जितोगस्त्य शापोद्यतकरो मुनिः । अपराद्धं बहु मया क्रोधांधेनेति दुर्धिया
Pagkaraan, ang pantas—nakataas ang kamay upang magpataw ng sumpa—ay napahiya, O Agastya, at umamin: “Bulag sa galit at sa masamang paghatol, ako’y lubhang nagkasala.”
Verse 54
उवाच चेति बहुशो धिङ्मां क्रोधवशंगतम् । त्रैलोक्याभयदां काशीं शप्तुमुद्यतचेतसम्
At paulit-ulit niyang sinabi: “Kasuklam-suklam ako, nadala ng galit—ang isip ko’y nag-udyok pang sumpain ang Kāśī, ang nagbibigay ng kawalang-takot sa tatlong daigdig.”
Verse 55
दुःखार्णव निमग्नानां यातायातेति खेदिनाम् । कर्मपाशितकंठानां काश्येका मुक्तिसाधनम्
Sa mga lumulubog sa dagat ng dalamhati, napapagod sa walang-hanggang pagparito’t pagparoon, at sinasakal ng tali ng karma—ang Kāśī lamang ang daan sa kalayaan.
Verse 56
सर्वेषां जंतुजातानां जनन्येकैक्काशिका । महामृतस्तन्यदात्री नेत्री च परमं पदम्
Sa lahat ng uri ng nilalang, ang Kāśikā lamang ang natatanging Ina—siya ang nagbibigay ng gatas ng dakilang amṛta at umaakay sa sukdulang kalagayan.
Verse 57
जनन्या सह नो काशी लभेदुपमितिं क्वचित् । धारयेज्जननी गर्भे काशी गर्भाद्विमोचयेत्
Kailanman ay di matutumbasan ang Kāśī, kahit ng sariling ina. Ang ina’y nagdadala sa sinapupunan, ngunit ang Kāśī ang nagpapalaya sa nilalang mula sa sinapupunan ng paulit-ulit na kapanganakan.
Verse 58
एवंभूतां तु यः काशीमन्योपि हि शपिष्यति । तस्यैव शापो भविता न तु काश्याः कथंचन
Kahit sinuman ang magsumpa sa gayong banal na Kāśī, ang sumpa’y babalik sa mismong nanunumpa; kailanman ay hindi mapipinsala ang Kāśī sa anumang paraan.
Verse 59
इति दुर्वाससो वाक्यं श्रुत्वा देवस्त्रिलोचनः । अतीव तुषितो जातः काशीस्तवन लब्धमुत्
Nang marinig ng Tatlong-Matang Panginoon ang mga salitang ito ni Durvāsas, siya’y labis na nalugod, sapagkat natamo niya ang himno ng pagpupuri sa Kāśī.
Verse 60
यः काशीं स्तौति मेधावी यः काशीं हृदि धारयेत् । तेन तप्तं तपस्तीव्रं तेनेष्टं क्रतुकोटिभिः
Ang marunong na pumupuri sa Kāśī, at ang nagtatangan sa Kāśī sa puso—sa gawaing iyon pa lamang, wari’y naisagawa na ang matinding tapas at naihandog na ang mga sakripisyong di-mabilang.
Verse 61
जिह्वाग्रे वर्तते यस्य काशीत्यक्षरयुग्मकम् । न तस्य गर्भवासः स्यात्क्वचिदेव सुमेधसः
Sa tunay na may malinaw na pag-unawa, na sa dulo ng dila’y nananahan ang dalawang pantig na “Kāśī,” hindi na magkakaroon kailanman ng paninirahan sa sinapupunan.
Verse 62
यो मंत्रं जपति प्रातः काशी वर्णद्वयात्मकम् । स तु लोकद्वयं जित्वा लोकातीतं व्रजेत्पदम्
Sinumang sa bukang-liwayway ay bumibigkas ng mantra na “Kāśī,” na binubuo ng dalawang titik, ay magwawagi sa dalawang daigdig at makaaabot sa kalagayang lampas sa mga daigdig.
Verse 63
आनुसूयेय ते ज्ञानं काशीस्तवन पुण्यतः । यथेदानीं समुत्पन्नं तथा न तपसः पुरा
O anak ni Anasūyā, dahil sa kabanalan ng pagpupuri sa Kāśī, ang ganitong kaalaman ay sumibol sa iyo gaya ng ngayo’y nahahayag; noon ay hindi ito lumitaw sa pamamagitan lamang ng pag-aayuno at pagdurusa.
Verse 64
मुने न मे प्रियस्तद्वद्दीक्षितो मम पूजकः । यादृक्प्रियतरः सत्यं काशीस्तवन लालसः
O pantas, para sa akin, ang tumanggap ng diksha o ang sumasamba sa akin ay hindi kasinghalaga; tunay na higit kong minamahal ang taong sabik na magpuri sa Kāśī.
Verse 65
तादृक्तुष्टिर्न मे दानैस्तादृक्तुष्टिर्न मे मखैः । न तुष्टिस्तपसा तादृग्यादृशी काशिसंस्तवैः
Hindi ako nalulugod nang gayon sa mga handog; hindi rin sa mga paghahain; ni sa mga pagdurusa ng pag-aayuno—gaya ng kagalakang nakukuha ko sa mga himno ng pagpupuri sa Kāśī.
Verse 66
आनंदकाननं येन स्तुतमेतत्सुचेतसा । तेनाहं संस्तुतः सम्यक्सर्वैः सूक्तैः श्रुतीरितैः
Sa pamamagitan ng may dalisay na isip na nagpuri sa Ānandakānana na ito, ako mismo ay napuri nang wasto sa lahat ng mabubuting himno na ipinahayag sa mga Veda.
Verse 67
तव कामाः समृद्धाः स्युरानुसूयेय तापस । ज्ञानं ते परमं भावि महामोहविनाशनम्
O mapag-asceta, anak ni Anasūyā: nawa’y ganap na matupad ang iyong mga ninanais. At nawa’y sumilang sa iyo ang kataas-taasang kaalaman—yaong pumupuksa sa dakilang pagkalito.
Verse 68
अपरं च वरं ब्रूहि किं दातव्यं तवानघ । त्वादृशा एव मुनयः श्लाघनीया यतः सताम्
“Magsalita pa ng isa pang biyaya: ano ang dapat ipagkaloob sa iyo, O walang kasalanan? Sapagkat ang mga muning tulad mo lamang ang karapat-dapat purihin ng mga matutuwid.”
Verse 69
यस्यास्त्वेव हि सामर्थ्यं तपसः क्रुद्ध्यतीहसः । कुपितोप्यसमर्थस्तु किं कर्ता क्षीणवृत्तिवत्
“Sapagkat yaong ang pag-aayuno at tapas ay tunay na may kapangyarihan, maging ang galit ay nagkakabisa. Ngunit kung kahit nagngangalit ay salat sa lakas—ano ang magagawa niya, gaya ng kabuhayang nauubos?”
Verse 70
इति श्रुत्वा परिष्टुत्य दुर्वासाः कृत्तिवाससम् । वरं च प्रार्थयामास परिहृष्ट तनूरुहः
Pagkarinig nito, si Durvāsā ay pumuri sa Kṛttivāsa (Śiva) sa lahat ng dako; at nang mangilabot sa galak ang balahibo ng kanyang katawan, humiling siya ng isang biyaya.
Verse 71
दुर्वासा उवाच । देवदेव जगन्नाथ करुणाकर शंकर । महापराधविध्वंसिन्नंधकारे स्मरांतक
Sinabi ni Durvāsā: “O Diyos ng mga diyos, Panginoon ng sanlibutan, mahabaging Śaṅkara; tagapuksa ng malalaking pagkakasala; pumatay kay Andhakāra; wakas ni Smara (Kāma)!”
Verse 72
मृत्युंजयोग्रभूतेश मृडानीश त्रिलोचन । यदि प्रसन्नो मे नाथ यदि देयो वरो मम
O Manlulupig sa kamatayan, O makapangyarihang Panginoon ng mga nilalang, Panginoon ni Mṛḍānī, Tatlong-mata—kung ikaw ay nalulugod sa akin, O Guro; kung may biyayang igagawad sa akin…
Verse 73
तदिदं कामदं नाम लिगमस्त्विह धूर्जटे । इदं च पल्वलं मेत्र कामकुंडाख्यमस्तु वै
Kaya, O Dhūrjaṭi, ang liṅga na ito rito ay tawagin nawa na ‘Kāmada’, ang Tagapagkaloob ng ninanais. At ang lawaing ito, O Kaibigan, ay tunay na matawag na ‘Kāmakūṇḍa’.
Verse 74
देवदेव उवाच । एवमस्तु महातेजो मुने परमकोपन । यत्त्वया स्थापितं लिंगं दुर्वासेश्वरसंज्ञितम्
Ang Panginoon ng mga diyos ay nagsabi: “Gayon na nga, O pantas na may dakilang ningning, O lubhang mabagsik. Ang liṅgang itinatag mo ay makikilala sa pangalang Durvāseśvara.”
Verse 75
तदेव कामकृन्नृणां कामेश्वरमिहास्त्विति । यः प्रदोषे त्रयोदश्यां शनिवासरसंयुजि
“Nawa ang yaong (liṅga) ring ito ay manatili rito bilang ‘Kāmeśvara’, ang tumutupad sa mga hangarin ng tao. At sinumang—sa pradoṣa, sa ikalabintatlong araw ng buwan, kapag tumapat sa araw ng Sabado—”
Verse 76
संस्नास्यति नरो धीमान्कामकुंडे त्वदास्पदे । त्वत्स्थापितं च कामेशं लिंगं द्रक्ष्यति मानवः
“Ang marunong na taong maliligo sa Kāmakūṇḍa—na siyang banal mong tahanan—at ang taong makakakita sa liṅgang Kāmeśa na itinatag mo—”
Verse 77
स वै कामकृताद्दोषाद्यामीं नाप्स्यति यातनाम् । बहवोपि हि पाप्मानो बहुभिर्जन्मभिः कृताः
Tunay nga, dahil sa mga pagkukulang na nagmumula sa pagnanasa, hindi niya mararanasan ang pagpapahirap ni Yama. Kahit pa maraming kasalanan ang nagawa sa maraming kapanganakan…
Verse 78
कामतीर्थांबु संस्नानाद्यास्यंति विलयं क्षणात् । कामाः समृद्धिमाप्स्यंति कामेश्वर निषेवणात्
Sa pagligo sa banal na tubig ng Kāmatīrtha, ang mga pighati ay natutunaw sa isang kisap. At sa taimtim na paglilingkod kay Kāmeśvara, ang mga minimithing layon at hangarin ay nagkakamit ng ganap na kasaganaan.
Verse 79
इति दत्त्वा वराञ्शंभुस्तल्लिंगे लयमाययौ । स्कंद उवाच । तल्लिंगाराधनात्कामाः प्राप्ता दुर्वाससा भृशम्
Pagkaloob ng mga biyaya, si Śambhu (Śiva) ay lumubog at nagkaisa sa mismong liṅga na iyon. Wika ni Skanda: “Sa pagsamba sa liṅga na iyon, si Durvāsas ay nagkamit ng kanyang minimithi nang sagana.”
Verse 80
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन काश्यां कामेश्वरः सदा । पूजनीयः प्रयत्नेन महाकामाभिलाषुकैः
Kaya nga, sa buong pagsisikap, si Kāmeśvara sa Kāśī ay dapat laging sambahin nang taimtim—ng mga naghahangad ng dakilang katuparan.
Verse 81
कामकुंडकृतस्नानैर्महापातकशांतये । इदं कामेश्वराख्यानं यः पठिष्यति पुण्यवान् । यः श्रोष्यति च मेधावी तौ निष्पापौ भविष्यतः
Sa pagligo sa Kāma-kuṇḍa, napapawi ang mabibigat na kasalanan. Sinumang may kabutihan na babasa ng salaysay na ito tungkol kay Kāmeśvara, at sinumang marunong na makikinig—kapwa sila magiging walang sala.
Verse 85
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां चतुर्थे काशीखंड उत्तरार्धे दुर्वाससो वरप्रदानं नाम पंचाशीतितमोऽध्यायः
Sa ganito nagtatapos ang ika-85 kabanata, “Ang Pagkakaloob ng Biyaya kay Durvāsas,” sa Uttarārdha ng Kāśī Khaṇḍa, sa ikaapat na bahagi ng Śrī Skanda Mahāpurāṇa, sa Saṃhitā na may walumpu’t isang libong (taludtod).