Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

भवानप्यविशंकं च ततः पोतान्महार्णवे । तामनु व्रजतु क्षिप्रं यज्ञवाराहमास्तुवन्

Transliteration

bhavānapyaviśaṃkaṃ ca tataḥ potānmahārṇave | tāmanu vrajatu kṣipraṃ yajñavārāhamāstuvan

Translation

Ikaw man, walang pag-aalinlangan, ay sumunod agad sa kanya mula sa bangka tungo sa dakilang karagatan, habang pumupuri kay Yajña-Varāha, ang Baboy-Diyos na siyang mismong Sakripisyo.

Word by Word

• भवान्: you
• भवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; आदरार्थ

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Additive/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय/अपि-निपात ‘also’)

• अविशङ्कम्: without hesitation
• अविशङ्कम्: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अविशङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव/क्रियाविशेषणरूपेण (adverb) ‘without doubt/fear’

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चयार्थक-निपात/conjunction)

• ततः: then, thereafter
• ततः: Kriyāviśeṣaṇa (Sequence/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (तस्मात्/अनन्तरम्—ablatival adverb ‘then/from there’)

• पोतात्: from the boat
• पोतात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पोत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; पाठे ‘पोतान्’ इति सन्ध्यन्तर-रूपं, अर्थतः ‘पोतात्’ (from the boat)

• महा-अर्णवे: in the great ocean
• महा-अर्णवे: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + अर्णव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारय (महान् अर्णवः)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अनु: after, following
• अनु: Kriyāviśeṣaṇa (Direction/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय/उपसर्गार्थ)
• Form: अव्यय (अनुगमनार्थक-उपसर्ग/particle ‘after, following’)

• व्रजतु: go, proceed
• व्रजतु: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √व्रज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थक/imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• क्षिप्रम्: quickly
• क्षिप्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षिप्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)

• यज्ञ-वाराहम्: Yajñavārāha (the sacrificial Boar, epithet)
• यज्ञ-वाराहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + वाराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष (यज्ञस्य वाराहः/यज्ञवाराहः—epithet)

• आस्तुवन्: praising
• आस्तुवन्: Karta (Concomitant action/सहकालकर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-√स्तु (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘praising’

Speaker

Nārada

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mahārṇava (great ocean) as Varāha-protected crossing

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa (King)

Visual Art Cues

Scene: The king rises from the boat and plunges into the vast ocean, hands joined in praise, while a subtle Varāha-Yajña presence (boar-headed divine form or sacrificial aura) protects the path toward the vanished celestial maiden.

Characters & Entities

• Nārada
• King
• Mahārṇava (great ocean)
• Varāha
• Yajña (sacrifice)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In daunting passages of life, devotion expressed as praise (stuti) to the Lord becomes protection and guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The great ocean (mahārṇava) is the immediate setting; the Kāśīkhaṇḍa context frames the broader sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Praising Yajña-Varāha (stuti/japa-like remembrance) is prescribed as the devotional act while undertaking the passage.