Adhyaya 15

Vyasa

Kashi KhandaUttara ArdhaAdhyaya 15

Binubuksan ng kabanata ang pagsasalita ni Skanda kay Kumbhaja, na naglilista ng napakaraming liṅga sa paligid ni Jyeṣṭheśvara sa Jyeṣṭhasthāna at ipinahahayag ang bisa ng mga ito bilang mga banal na anyong nagbibigay-siddhi at naglilinis. May ilang liṅga na tinukoy na may tiyak na bunga: sa darśana pa lamang kay Parāśareśvara ay nakakamit ang “dalisay na kaalaman”; si Māṇḍavyeśvara ay pumipigil sa pagkalito ng isip; si Jābālīśvara ay nag-iingat laban sa durgati; at ang Āditya na itinatag ni Sumantu ay sinasabing nakapagpapagaan ng kuṣṭha (sakit sa balat) kapag nasilayan. Pagkaraan, itinatag ang pangkalahatang aral: ang pag-alaala, pagtingin, paghipo, pagsamba, pagyukod, at pagpupuri sa mga liṅga ay pumipigil sa paglitaw ng kaluṣa, ang dungis na moral at espirituwal. Sumunod ang unang alamat ng pinagmulan: habang naglalaro si Śivā/Devī ng bola (kaṇḍuka) malapit sa Jyeṣṭhasthāna, dalawang kaaway ang lumapit upang siya’y agawin; ngunit nakita ito ng Diyosang nakaaalam ng lahat, at sa mismong bolang iyon sila napuksa. Ang bola ay naging liṅga na tinawag na Kaṇḍukeśvara, inilarawang tagapag-alis ng mga pagdurusa at tanda ng patuloy na pananatili ni Devī para sa mga deboto. Ipinakilala naman ang ikalawang alamat sa Daṇḍakhāta tīrtha: isang masamang nilalang ang nagbalak pahinain ang mga deva sa pagpatay ng mga brāhmaṇa, sapagkat ang Veda-yajña ang nagpapatibay sa kanilang lakas. Nagkubli siya at nanila sa mga ascetic, hanggang sa gabi ng Śivarātri ay nanatiling ligtas ang isang tapat na sumasamba; nagpakita si Śiva sa anyong kaugnay ng tigre at naitatag ang Vyāghreśvara liṅga. Binibigyang-diin ng phala ang pag-iingat laban sa panganib (magnanakaw, mababangis na hayop), tagumpay sa krisis kapag inalaala ang liṅga, at kawalang-takot ng mga sumasamba. Nagtatapos ang kabanata sa pagbanggit kay Uṭajeśvara sa kanluran ng Vyāghreśvara, na sinasabing lumitaw rin para sa pagprotekta sa mga deboto.

Shlokas

Verse 1

स्कंद उवाच । ज्येष्ठेश्वरस्य परितो यानि लिंगानि कुंभज । तानि पंचसहस्राणि मुनीनां सिद्धिदान्यलम्

Sinabi ni Skanda: O Kumbhaja (Agastya), ang mga liṅga na nakapaligid sa Jyeṣṭheśvara ay limang libo ang bilang—ganap na makapagkakaloob ng mga siddhi sa mga muni.

Verse 2

पराशरेश्वरं लिंगं ज्येष्ठेशादुत्तरे महत् । तस्य दर्शनमात्रेण निर्मलं ज्ञानमाप्यते

Sa hilaga ng Jyeṣṭheśvara ay nakatayo ang dakilang liṅga na tinatawag na Parāśareśvara; sa pagtanaw pa lamang dito, nakakamtan ang dalisay at walang dungis na kaalaman.

Verse 3

तत्रैव सिद्धिदं लिंगं मांडव्येश्वरसंज्ञितम् । न तस्य दर्शनाज्जातु दुर्बुद्धिं प्राप्नुयान्नरः

Doon din ay naroon ang liṅgang nagbibigay-siddhi na tinatawag na Māṇḍavyeśvara; sa pagtanaw dito, ang tao ay hindi kailanman mahuhulog sa masamang pag-iisip o baluktot na unawa.

Verse 4

लिंगं च शंकरेशाख्यं तत्रैव शुभदं सदा । भृगुनारायणस्तत्र भक्तानां सर्वसिद्धिदः

Naroon din ang liṅga na tinatawag na Śaṅkareśa, na laging nagkakaloob ng kabutihang-mapalad. Naroon din si Bhṛgunārāyaṇa, na nagbibigay sa mga deboto ng lahat ng siddhi.

Verse 5

जाबालीश्वर संज्ञं च लिंगं तत्रातिसिद्धिदम् । तस्य संदर्शनाज्जातु न जंतुर्दुर्गतिं व्रजेत्

Naroon din ang liṅga na tinatawag na Jābālīśvara, lubhang makapangyarihan sa pagbibigay ng ganap na kaganapan; sa pagtanaw lamang dito, ang nilalang ay hindi kailanman mapapasa masamang hantungan.

Verse 6

सुमंतु मुनिना श्रेष्ठस्तत्रादित्यः प्रतिष्ठितः । तस्य संदर्शनादेव कुष्ठव्याधिः प्रशाम्यति

Doon, ang dakilang pantas na si Sumaṃtu ay nagtatag kay Āditya (ang Araw). Sa pagtanaw lamang sa Kanya, ang sakit na ketong ay napapawi at humuhupa.

Verse 7

भैरेवी भीषणा नाम तत्र भीषणरूपिणी । क्षेत्रस्य भीषणं सर्वं नाशयेद्भावतोर्चिता

Naroon ang Diyosa na si Bhairevī, na tinatawag na Bhīṣaṇā, na may kakila-kilabot na anyo. Kapag sinamba nang taos-pusong debosyon, winawasak niya ang bawat pangamba at sindak na kaugnay ng banal na kṣetra (Kāśī).

Verse 8

तत्रोपजंघने लिंगं कर्मबंधविमोक्षणम् । नृभिः संसेवितं भक्त्या षण्मासात्सिद्धिदं परम्

Doon sa Upajaṃghana ay may isang Liṅga na nagpapalaya sa gapos ng karma. Kapag pinaglilingkuran ito ng mga tao nang may debosyon, sa loob ng anim na buwan ay ipinagkakaloob nito ang sukdulang kaganapan.

Verse 9

भारद्वाजेश्वरं लिंगं लिंगं माद्रीश्वरं वरम् । एकत्र संस्थिते द्वे तु द्रष्टव्ये सुकृतात्मना

Ang Bhāradvājeśvara na Liṅga at ang marangal na Mādrīśvara na Liṅga—ang dalawang ito’y magkasamang nakatindig sa iisang pook, at dapat pagmasdan ng may pusong hitik sa kabutihang-gawa.

Verse 10

अरुणि स्थापितं लिंगं तत्रैव कलशोद्भव । तस्य लिंगस्य सेवातः सर्वामृद्धिमवाप्नुयात्

O Kalaśodbhava (Agastya), naroon din ay may Liṅga na itinatag ni Aruṇi. Sa paglilingkod sa Liṅgang iyon, matatamo ang lahat ng kasaganaan at pagyabong.

Verse 11

लिंगं वाजसनेयाख्यं तत्रास्त्यतिमनोहृरम् । तस्य संदर्शनात्पुंसां वाजपेयफलं भवेत्

May isang lubhang kaakit-akit na Liṅga roon na tinatawag na Vājasaneya. Sa pagdarśana lamang nito, nakakamtan ng mga tao ang bunga ng handog na Vājapeya.

Verse 12

कण्वेश्वरं शुभं लिंगं लिंगं कात्यायनेश्वरम् । वामदेवेश्वरं लिंगमौतथ्येश्वरमेव च

Naroon ang mapalad na Kaṇveśvara Liṅga; ang Kātyāyaneśvara Liṅga; ang Vāmadeveśvara Liṅga; at gayundin ang Autathyeśvara Liṅga.

Verse 13

हारीतेश्वरसंज्ञं च लिंगं वै गालवेश्वरम् । कुंभेर्लिंगं महापुण्यं तथा वै कौसुमेश्वरम्

Naroon din ang Liṅga na tinatawag na Hārīteśvara, at ang Gālaveśvara Liṅga; ang lubhang mapunyaging Liṅga ni Kuṃbha; at gayundin ang Kausumeśvara Liṅga.

Verse 14

अग्निवर्णेश्वरं चैव नैध्रुवेश्वरमेव च । वत्सेश्वरं महालिंगं पर्णादेश्वरमेव च

Naroon din ang Agnivarṇeśvara at ang Naidhruveśvara; ang dakilang Liṅga na tinatawag na Vatseśvara; at gayundin ang Parṇādeśvara.

Verse 15

सक्तुप्रस्थेश्वरं लिंगं कणादेशं तथैव च । अन्यत्तत्र महालिंगं मांडूकाय निरूपितम्

Naroon ang Liṅga na Saktuprastheśvara, gayundin ang Kaṇādeśa; at may isa pang dakilang liṅga roon, na itinakda para kay Māṃḍūka.

Verse 16

वाभ्रवेयेश्वरं लिंगं शिलावृत्तीश्वरं तथा । च्यवनेश्वर लिंगं च शालंकायनकेश्वरम्

Sa banal na pook na yaon ay naroon ang mga liṅga na tinatawag na Vābhraveyeśvara, Śilāvṛttīśvara, Cyavaneśvara, at Śālaṃkāyanakeśvara.

Verse 17

कलिंदमेश्वरं लिंगं लिंगमक्रोधनेश्वरम् । लिंगं कपोतवृत्तीशं कंकेशं कुंतलेश्वरम

Naroon din ang mga liṅga na tinatawag na Kaliṃdameśvara, Akrodhaneśvara, Kapotavṛttīśvara, Kaṅkeśa, at Kuṃtaleśvara.

Verse 18

कंठेश्वरं कहोलेशं लिंगं तुंबुरुपूजितम् । मतगेशं मरुत्तेशं मगधेयेश्वरं तथा

Naroon din ang Kaṃṭheśvara, ang Kaholeśa, ang liṅga na sinasamba ni Tuṃburu, at ang mga liṅga na Matageśa, Marutteśa, at Magadheyeśvara.

Verse 19

जातूकर्णेश्वरं लिंगं जंबूकेश्वरमेव च । जारुधीशं जलेशं च जाल्मेशं जालकेश्वरम्

Naroon ang mga liṅga na kilala bilang Jātūkarṇeśvara at Jaṃbūkeśvara; gayundin ang Jārudhīśa, Jaleśa, Jālmeśa, at Jālakeśvara.

Verse 20

एवमादीनि लिंगानि अयुतार्धानि कुंभज । स्मरणाद्दर्शनात्स्पर्शादर्चनान्नमनात्स्तुतेः

“O Kuṃbhaja (Agastya),” sa ganito at marami pang paraan ay di-mabilang ang mga liṅga; sa pag-alaala, pagtanaw, paghipo, pagsamba, pagyukod, at pagpupuri sa kanila, nagkakamit ng mapalad na bunga.

Verse 21

न जातु जायते जंतोः कलुषस्य समुद्भवः । एतेषां शुभलिंगानां ज्येष्ठस्थानेति पावने

Kailanman ay hindi sumisibol ang karumihan sa nilalang; sapagkat ang mga mapalad na liṅgang ito ay nasa Jyeṣṭhasthāna, ang lubhang nagpapadalisay na pook.

Verse 22

स्कंद उवाच । एकदा तत्र यद्वृत्तं ज्येष्ठस्थाने महामुने । तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणुष्वाघविनाशनम्

Sinabi ni Skanda: O dakilang muni, isasalaysay ko sa iyo ang minsang naganap doon sa Jyeṣṭhasthāna. Makinig—ang salaysay na ito’y pumupuksa ng kasalanan.

Verse 23

स्वैरं विहरतस्तत्र ज्येष्ठस्थाने महेशितुः । कौतुकेनैव चिक्रीड शिवा कंदुकलीलया

Doon sa Jyeṣṭhasthāna, habang si Maheśa ay malayang namamasyal, si Śivā, dahil sa mapaglarong pag-uusisa, ay nagsimulang maglaro ng bola.

Verse 24

उदंच न्न्यंचदंगानां लाघवं परितन्वती । निःश्वासामोदमुदित भ्रमराकुलितेक्षणा

Itaas-baba ang kaniyang mga sangkap, ipinamalas niya ang magaan at marikit na galaw; nalulugod sa halimuyak ng kaniyang hininga, at ang kaniyang mga mata’y ginugulo ng mga bubuyog na umiikot.

Verse 25

भ्रश्यद्ध म्मिल्लसन्माल्य स्थपुटीकृत भूमिका । स्विद्यत्कपोलपत्राली स्रवदंबुकणोज्ज्वला

Dumudulas ang buhol ng kaniyang buhok at ang kuwintas na bulaklak; nayuyupi ang lupa sa bawat malakas na yapak. Ang mga palamuting tila dahon sa kaniyang pisngi’y kumikislap sa pawis, nagniningning sa mga patak na dumadaloy.

Verse 26

स्फुटच्चोलांशुकपथनिर्यदंगप्रभावृता । उल्लसत्कंदुकास्फालातिशोणितकरांबुजा

Sa mga siwang ng kaniyang kasuotan, sumisilip ang kislap ng liwanag ng kaniyang mga sangkap. At sa masiglang paghampas sa bola, ang kaniyang mga kamay na tila lotus ay nagningning sa malalim na pulang ningas.

Verse 27

कंदुकानुग सदृष्टि नर्तित भ्रूचलतांचला । मृडानी किल खेलंती ददृशे जगदंबिका

Habang sinusundan ng kaniyang tingin ang bola, sumasayaw ang kaniyang mga kilay at umiindayog ang laylayan ng kaniyang kasuotan; si Mṛḍānī—ang Jagadambikā—ay tunay na namataan na naglalaro.

Verse 28

अंतरिक्षचराभ्यां च दितिजाभ्यां मनोहरा । कटाक्षिताभ्यामिव वै समुपस्थितमृत्युना

Dalawang kaakit-akit na asurang anak ni Diti, na lumilibot sa kalagitnaang langit, ang lumapit; ngunit wari’y si Kamatayan mismo ang dumating, sapagkat sa isang sulyap lamang niya’y napasailalim na sila.

Verse 29

विदलोत्पल संज्ञाभ्यां दृप्ताभ्यां वरतो विधेः । तृणीकृतत्रिजगती पुरुषाभ्यां स्वदोर्बलात्

Ang dalawang palalong nilalang—na tinawag na Vidala at Utpala—ay tumanggap ng mga biyaya mula kay Brahmā; at sa lakas ng sarili nilang mga bisig, itinuring nilang dayami lamang ang tatlong daigdig.

Verse 30

देवीं परिजिहीर्षू तौ विषमेषु प्रपीडितौ । दिवोवतेरतुः क्षिप्रं मायां स्वीकृत्य शांबरीम्

Nagnanais na dukutin ang Diyosa, ang dalawa—na gipit sa mapanganib nilang balak—ay mabilis na bumaba mula sa langit, tinanggap ang mapanlinlang na māyā ni Śambara.

Verse 31

धृत्वा पारषदीं मूर्तिमायातावंबिकांतिकम् । तावत्यंतं सुदुर्वृत्तावतिचंचलमानसा

Nag-anyong mga tagapaglingkod, lumapit sila kay Ambikā—yaong dalawang lubhang masasama, ang isip ay marahas na balisa at di-mapakali.

Verse 32

सर्वज्ञेन परिज्ञातौ चांचल्याल्लोचनोद्भवात् । कटाक्षिताथ देवेन दुर्गादुर्गारिघातिनी

Agad silang nakilala ng Panginoong Ganap na Nakaaalam—sa pagkabalisa na sumibol sa galaw ng kanilang mga mata; at si Durgā, tagapagpuksa ng mga kaaway ng kuta ng Dharma, ay tumingin sa kanila.

Verse 33

विज्ञाय नेत्रसंज्ञां तु सर्वज्ञार्ध शरीरिणी । तेनैव कंदुकेनाथ युगपन्निजघान तौ

Nabatid ang hudyat ng mga mata, ang Diyosa—na siyang kalahati ng Katawang-banal ng Ganap na Nakaaalam—ay sabay na pinabagsak ang dalawa sa pamamagitan ng mismong bolang iyon.

Verse 34

महाबलौ महादेव्या कंदुकेन समाहतौ । परिभ्रम्य परिभ्रम्य तौ दुष्टौ विनिपेततुः

Yaong dalawang makapangyarihang masasama, tinamaan ng Dakilang Diyosa sa pamamagitan ng bola, ay umikot nang umikot at saka bumagsak sa lupa.

Verse 35

वृंतादिव फले पक्वे तालादनिललोलिते । दंभोलिना परिहते शृंगेइव महागिरेः

Sila’y bumagsak na wari’y hinog na bungang nayayanig sa tangkay ng hangin sa punong palma; o gaya ng tuktok ng dakilang bundok na pinabagsak ng kidlat.

Verse 36

तौ निपात्य महादैत्यावकार्यकरणोद्यतौ । ततः परिणतिं यातो लिंगरूपेण कंदुकः

Nang maibagsak niya ang dalawang makapangyarihang asura na handang gumawa ng kasamaan, si Kanduka ay sumailalim sa isang kahanga-hangang pagbabago at naitatag sa anyo ng Śiva-liṅga.

Verse 37

कंदुकेश्वरसंज्ञं च तल्लिंगमभवत्तदा । ज्येष्ठेश्वर समीपे तु सर्वदुष्टनिवारणम्

Noon, ang liṅga na iyon ay tinawag na “Kandukeśvara”; nakalagay malapit kay Jyeṣṭheśvara, ito’y bantog bilang pinakamataas na tagapagtaboy ng lahat ng kasamaan.

Verse 38

कंदुकेश समुत्पत्तिं यः श्रोष्यति मुदान्वितः । पूजयिष्यति यो भक्तस्तस्य दुःखभयं कुतः

Sinumang may galak na makikinig sa salaysay ng pagpapakita ni Kandukeśa—at sinumang deboto na sasamba sa kanya—paano pa magkakaroon ng dalamhati o takot ang gayong tao?

Verse 39

कंदुकेश्वर भक्तानां मानवानां निरेनसाम् । योगक्षेमं सदा कुर्याद्भवानी भयनाशिनी

Para sa mga walang kasalanang deboto ni Kandukeśvara, si Bhavānī—ang pumupuksa sa takot—ay laging nagkakaloob ng yoga-kṣema: pag-abot at pag-iingat ng kanilang kabutihan.

Verse 40

मृडानी तस्य लिंगस्य पूजां कुर्यात्सदैव हि । तत्रैव देव्या सान्निध्यं पार्वत्या भक्तसिद्धिदम्

Tunay ngang si Mṛḍānī (Pārvatī) ay laging nagsasagawa ng pagsamba sa liṅga na yaon; at doon mismo nananahan ang presensya ng Diyosa, na nagbibigay ng kaganapan sa mga deboto.

Verse 41

कंदुकेशं महालिंगं काश्यां यैर्न समर्चितम् । कथं तेषां भवनीशौ स्यातां सर्वेप्सितप्रदौ

Yaong mga hindi marapat na sumamba sa dakilang liṅga na Kandukeśa sa Kāśī—paano sa kanila magiging tagapagkaloob ng lahat ng ninanais na biyaya sina Bhavānī at Īśa?

Verse 42

द्रष्टव्यं च प्रयत्नेन तल्लिंगं कंदुकेश्वरम् । सर्वोपसर्गसंघातविघातकरणं परम्

Dapat ding masdan nang may taimtim na pagsisikap ang liṅga na iyon—si Kandukeśvara—sapagkat siya ang kataas-taasang may kapangyarihang wasakin ang nagkakaisang paglusob ng lahat ng kapahamakan.

Verse 43

कंदुकेश्वर नामापि श्रुत्वा वृजिनसंततिः । क्षिप्रं क्षयमवाप्नोति तमः प्राप्योष्णगुं यथा

Kahit sa pagkarinig lamang ng pangalang “Kandukeśvara,” ang tuluy-tuloy na hanay ng kasalanan ay agad na naglalaho—gaya ng dilim na napapawi kapag sumapit sa init at liwanag.

Verse 44

स्कंद उवाच । संशृणुष्व महाभाग ज्येष्ठेश्वर समीपतः । यद्वृत्तांतमभूद्विप्र परमाश्चर्यकृद्ध्रुवम्

Sinabi ni Skanda: O napakapalad na brāhmaṇa, makinig kang mabuti; mula sa kalapitan ni Jyeṣṭheśvara ay naganap ang isang pangyayaring tunay na kamangha-mangha at tiyak na nakapagtataka.

Verse 45

दंडखाते महातीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदे । तप्यमानेषु विप्रेषु निष्कामं परमं तपः

Sa dakilang tīrtha na tinatawag na Daṇḍakhāta—na nagbibigay-kasiyahan sa mga deva, mga ṛṣi, at mga ninuno—habang ang mga brāhmaṇa’y nagsasagawa ng mga austeridad, isinasakatuparan ang pinakamataas na tapas na walang pagnanasa.

Verse 46

दैत्यो दुंदुभिनिर्ह्रादो दुष्टः प्रह्लादमातुलः । देवाः कथं सुजेयाः स्युरित्युपायमचिंतयत्

Ang masamang Daitya na si Duṃdubhinirhrāda, ang tiyuhin sa ina ni Prahlāda, ay nag-isip ng isang paraan, na nagsasabi sa sarili: “Paano magiging madaling magapi ang mga deva?”

Verse 47

किं बलाश्च किमाहाराः किमाधारा हि देवताः । विचार्य बहुशो दैत्यस्तत्त्वं विज्ञाय निश्चितम्

“Ano ang kanilang lakas? Ano ang kanilang ikinabubuhay? Sa ano tunay na nakasalalay ang mga deva?”—sa gayon paulit-ulit na nagmuni ang Daitya, at nang maunawaan ang tunay na prinsipyo, siya’y nagpasya nang matatag.

Verse 48

अवश्यमग्रजन्मानो हेतवोत्र विचारतः । ब्राह्मणान्हंतुमसकृत्कृतवानुद्यमं ततः

Sa gayong pangangatwiran, napagpasyahan niyang ang mga unang-ipinanganak, ang mga Brāhmaṇa, ang tunay na mapagpasya rito; kaya’t paulit-ulit siyang nagsikap na patayin ang mga Brāhmaṇa.

Verse 49

यतः क्रतुभुजो देवाः क्रतवो वेदसंभवाः । ते वेदा ब्राह्मणाधीनास्ततो देवबलं द्विजाः

Sapagkat ang mga deva’y nabubuhay sa mga handog na ritwal; ang mga ritwal ay nagmumula sa mga Veda; at ang mga Veda’y nakasalalay sa mga Brāhmaṇa—kaya, O mga dalawang-ulit na isinilang, ang lakas ng mga deva ay nakaugat sa mga Brāhmaṇa.

Verse 50

निश्चितं ब्राह्मणाधाराः सर्वे वेदाः सवासवाः । गीर्वाणा ब्राह्मणबला नात्र कार्या विचारणा

Tiyak: ang lahat ng Veda, kasama si Indra at ang mga diyos, ay nakasalig sa mga Brāhmaṇa. Pinalalakas ng mga Brāhmaṇa ang mga nilalang sa langit—hindi na kailangan dito ang higit pang pagninilay.

Verse 51

ब्राह्मणा यदि नष्टाः स्युर्वेदा नष्टास्ततः स्वयम् । आम्नायेषु प्रणष्टेषु विनष्टाः शततंतवः

Kung maglalaho ang mga Brāhmaṇa, maglalaho rin ang mga Veda pagkaraan. At kapag napuksa ang mga āmnāya, guguho ang sandaang ulit na pagpapatuloy ng tradisyon.

Verse 52

यज्ञेषु नाशं गच्छत्सु हृताहारास्ततः सुराः । निर्बलाः सुखजेयाः स्युर्जितेषु त्रिदशेष्वथ

Kapag ang mga yajña ay napapariwara, nawawalan ng pagkain ang mga Deva; kaya sila’y nanghihina at madaling magapi. At kapag nagapi ang tatlumpung diyos, saka nababaligtad ang kaayusan ng daigdig.

Verse 53

अहमेव भविष्यामि मान्यस्त्रिजगतीपतिः । आहरिष्यामि देवानामक्षयाः सर्वसंपदः

“Ako lamang ang magiging pinararangalan, ang panginoon ng tatlong daigdig. Aagawin ko sa mga diyos ang lahat nilang di-nauubos na yaman at kasaganaan.”

Verse 54

निर्वेक्ष्यामि सुखान्येव राज्ये निहतकंटके । इति निश्चित्य दुर्बुद्धिः पुनश्चिंतितवान्मुने

“Titikman ko ang pawang ligaya sa isang kahariang naputol na ang mga tinik—ang mga hadlang.” Sa gayong pasya, ang masamang-isip na iyon ay muling nagmuni-muni, O pantas.

Verse 55

द्विजाः क्व संति भूयांसो ब्रह्मतेजोतिबृंहिताः । श्रुत्यध्ययन संपन्नास्तपोबल समन्विताः

Saan naroon ang maraming dalawang-ulit-na-ipinanganak—yaong pinalalago ng ningning ng Brahman, ganap sa pag-aaral ng Śruti, at may lakas ng mahigpit na pag-aayuno?

Verse 56

भूयसां ब्राह्मणानां तु स्थानं वाराणसी भवेत् । तानादावुपसंहृत्य यामि तीर्थांतरं ततः

Ang Vārāṇasī nga ang pangunahing tahanan ng maraming Brāhmaṇa. Doon ko muna sila wawasakin, at pagkaraan ay tutungo ako sa iba pang mga banal na tawiran (tīrtha).

Verse 57

यत्रयत्र हि तीर्थेषु यत्रयत्राश्रमेषु च । संति सर्वेऽग्रजन्मानस्ते मयाद्याः समंततः

Saanman may mga banal na tīrtha, saanman may mga āśrama—doon nananahan ang mga nakatatandang dalawang-ulit-na-ipinanganak; sila’y aking tatamaan at ibabagsak sa lahat ng panig.

Verse 58

इति दुंदुभिनिर्ह्रादो मतिं कृत्वा कुलोचिताम् । प्राप्यापि काशीं दुर्वृत्तो मायावी न्यवधीद्द्विजान्

Sa gayon, si Duṃdubhi-nirhrāda, matapos buuin ang pasyang naaayon sa kanyang lahing demonyo, ay dumating sa Kāśī; at ang masama at mapanlinlang na iyon ay pumatay sa mga dalawang-ulit-na-ipinanganak.

Verse 60

यथा कोपि न वेत्त्येव तथाच्छन्नोऽभवत्पुनः । वने वनेचरो भूत्वा यादोरूपी जलाशये

Upang walang sinumang makaalam sa kanya, muli siyang nagkubli: gumala bilang naninirahan sa gubat sa mga kakahuyan, at nag-anyong nilalang-tubig sa mga lawa.

Verse 61

अदृश्यरूपी मायावी देवानामप्यगोचरः । दिवाध्यानपरस्तिष्ठेन्मुनिवन्मुनिमध्यगः

Di-nakikitang anyo, salamangkero ng māyā, lampas sa abot-malas kahit ng mga deva; sa araw ay tumitindig na nakatuon sa dhyāna—gaya ng isang muni, nakikihalo sa mga muni.

Verse 62

प्रवेशमुटजानां च निर्गमं च विलोकयन् । यामिन्यां व्याघ्ररूपेण ब्राह्मणान्भक्षयेद्बहून्

Binabantayan niya ang pagpasok sa mga kubong-dahon at ang paglabas mula roon; sa gabi, sa anyong tigre, nilalapa niya ang maraming Brāhmaṇa.

Verse 63

निःशब्दमेव नयति नत्यजेदपि कीकसम् । इत्थं निपातिता विप्रास्तेन दुष्टेन भूरिशः

Sa ganap na katahimikan ay dinadala niya sila, ni hindi man iniiwan kahit bangkay. Sa ganitong paraan, napakaraming Brāhmaṇa ang ibinagsak ng masamang iyon.

Verse 64

एकदा शिवरात्रौ तु भक्तस्त्वेको निजोटजे । सपर्यां देवदेवस्य कृत्वा ध्यानस्थितोभवत्

Minsan, sa Śivarātri, isang deboto, nag-iisa sa sariling kubo, ay nagsagawa ng pagsamba sa Deva ng mga deva at pumasok sa matatag na pagninilay.

Verse 65

स च दुंदुभिनिर्ह्राद दैत्येंद्रो बलदर्पितः । व्याघ्र रूपं समास्थाय तमादातुं मतिं दधे

At si Duṃdubhi-nirhrāda, panginoon ng mga Daitya, lasing sa lakas at pagmamataas, ay nag-anyong tigre at nagpasiyang agawin siya (ang deboto).

Verse 66

तं भक्तं ध्यानमापन्नं दृढचित्तं शिवेक्षणे । कृतास्त्रमंत्रविन्यासं तं क्रांतुमशकन्न सः

Ngunit ang debotong yaon—nalubog sa pagninilay, matatag ang diwa sa pagtanaw kay Śiva, at pinatibay ng pag-aayos ng mga banal na mantra at pananggalang na ritwal—hindi siya nagawang daigin.

Verse 67

अथ सर्वगतः शंभुर्ज्ञात्वा तस्याशयं हरः । दैत्यस्य दुष्टरूपस्य वधाय विदधे धियम्

Pagkaraan, ang lahat-laganap na Śambhu, si Hara, nang mabatid ang nasa-loob niya, ay nagbalak upang lipulin ang Daityang may masamang anyo—upang mapangalagaan ang banal na dako.

Verse 68

यावदादित्सति व्याघ्रस्तावदाविरभूद्धरः । जगद्रक्षामणिस्त्र्यक्षो भक्तरक्षण दक्षधीः

Nang sandaling susugod na ang tigre, agad na nagpakita ang Tagapagdala (Śiva)—tatlong-mata, hiyas ng pag-iingat sa daigdig, na ang matalas na pasya’y bihasa sa pagligtas sa Kanyang mga deboto.

Verse 69

रुद्रमायांतमालोक्य तद्भक्तार्चित लिंगतः । दैत्यस्तेनैव रूपेण ववृधे भूधरोपमः

Nang makita ng Daitya si Rudra na dumarating mula sa liṅgang sinasamba ng deboto, siya’y lumaki sa gayong anyo rin—lumawak na parang bundok—dahil sa mapusok na paghamon.

Verse 70

सावज्ञमथसर्वज्ञं यावत्पश्यति दानवः । तावदायांतमादाय कक्षायंत्रे न्यपीडयत्

Pagkatapos, ang demonyo, na may paghamak na tumitingin sa Ganap na Nakaaalam na Panginoon, ay sinunggaban Siya sa paglapit at dinurog sa mahigpit na yakap—na wari’y bisyong pumipiga sa baywang.

Verse 71

पंचास्यस्त्वथ पंचास्यं मुष्ट्या मूर्धन्यताडयत् । स च तेनैव रूपेण कक्षानिष्पेषणेन च

Pagdaka, ang Limang-Mukha ay sinuntok sa tuktok ng ulo ang kapwa limang-mukhang kaaway; at sa gayong anyo ring yaon—sa pagpisil at pagdurog sa tagiliran—kanyang napigil ang pagsalakay ng demonyo.

Verse 72

अत्यार्तमरटद्व्याघ्रो रोदसी परिपूरयन् । तेन नादेन सहसा सं प्रवेपितमानसाः

Ang tigre, sa matinding paghihirap, ay umungal, pinuno ng alingawngaw ang langit at lupa; at sa biglang dagundong na iyon, ang mga isipan ay agad nanginig sa pangamba.

Verse 73

तपोधनाः समाजग्मुर्निशि शब्दानुसारतः । तत्रेश्वरं समालोक्य कक्षीकृत मृगेश्वरम्

Ang mga puspos ng tapasya ay nagtipon doon sa gabi, sumusunod sa tunog; at doon nila nakita ang Panginoon, kalinga sa Kanyang tagiliran ang hari ng mga hayop.

Verse 74

तुष्टुवुः प्रणता सर्वे शर्वं जयजयाक्षरैः । परित्राता जगत्त्रातः प्रत्यूहाद्दारुणादितः

Lahat sila’y yumukod at nagpuri kay Śarva sa sigaw na “Tagumpay! Tagumpay!” sapagkat Siya ang tagapagligtas, tagapagtanggol ng daigdig, na nagliligtas sa mababangis na balakid.

Verse 75

अनुग्रहं कुरुध्वेश तिष्ठात्रैव जगद्गुरो । अनेनैव हि रूपेण व्याघ्रेश इति नामतः

Magkaloob Ka ng biyaya, O Panginoon; manatili Ka rito mismo, O Guro ng sanlibutan—sa ganitong anyo ring ito, at sa pangalang ‘Vyāghreśa,’ ang Panginoon ng Tigre.

Verse 76

कुरु रक्षां महादेव ज्येष्ठस्थानस्य सर्वदा । अन्येभ्योप्युपसर्गेभ्यो रक्ष नस्तीर्थवासिनः

Magkaloob ka ng pag-iingat, O Mahādeva, sa pinakamatandang banal na luklukan na ito sa lahat ng panahon; at ingatan mo rin kaming mga naninirahan sa tīrtha na ito laban sa iba pang mga kapighatian.

Verse 77

इति श्रुत्वा वचस्तेषां देवश्चंद्रविभूषणः । तथेत्युक्त्वा पुनः प्राह शृणुध्वं द्विजपुंगवाः

Nang marinig ang kanilang mga salita, ang Panginoon na may palamuti ng buwan ay nagsabi, “Gayon na nga.” Pagkaraan, muling nagsalita siya: “Makinig kayo, O pinakamainam sa mga dalawang-ulit na isinilang.”

Verse 78

यो मामनेन रूपेण द्रक्ष्यति श्रद्धयात्र वै । तस्योपसर्गसंघातं घातयिष्याम्यसंशयम्

Sinumang makakita sa akin dito sa ganitong anyo, na may pananampalataya—sa kanya ay tiyak kong wawasakin ang pulutong ng mga kapighatian, walang alinlangan.

Verse 79

एतल्लिंगं समभ्यर्च्य यो याति पथि मानवः । चौरव्याघ्रादिसंभूत भयं तस्य कुतो भवेत्

Ang sinumang tao na taimtim na sumamba sa Liṅga na ito at saka maglakbay sa daan—paano pa siya darapuan ng takot na mula sa mga magnanakaw, tigre, at iba pa?

Verse 80

मच्चरित्रमिदं श्रुत्वा स्मृत्वा लिंगमिदं हृदि । संग्रामे प्रविशन्मर्त्यो जयमाप्नोति नान्यथा

Pagkarinig sa salaysay na ito tungkol sa akin, at pag-alaala sa Liṅga na ito sa puso, ang mortal na pumapasok sa digmaan ay nagkakamit ng tagumpay—hindi sa ibang paraan.

Verse 81

इत्युक्त्वा देवदेवशस्तस्मिंल्लिंगे लयं ययौ । सविस्मयास्ततो विप्राः प्रातर्याता यथागतम्

Pagkasabi nito, ang Diyos ng mga diyos ay naglaho at lumagom sa yaong Liṅga. Pagkaraan, ang mga Brāhmaṇa, punô ng pagkamangha, ay umalis sa bukang-liwayway, nagbalik gaya ng kanilang pagdating.

Verse 82

स्कन्द उवाच । तदा प्रभृति कुंभोत्थ लिंगं व्याघ्रेश्वराभिधम् । ज्येष्ठेशादुत्तरेभागे दृष्टं स्पृष्टं भयापहम्

Sinabi ni Skanda: Mula noon, O Agastya na isinilang sa banga, ang Liṅgang yaon ay tinawag na Vyāghreśvara. Sa hilaga ng Jyeṣṭheśa, ang pagtanaw lamang—o paghipo—rito ay nag-aalis ng takot.

Verse 83

व्याघ्रेश्वरस्य ये भक्तास्तेभ्यो बिभ्यति किंकराः । यामा अपि महाक्रूरा जयजीवेति वादिनः

Ang mga deboto ni Vyāghreśvara—sa harap nila’y nanginginig maging ang mga lingkod ni Yama; kahit ang ubod-lupit na mga sugo ng Kamatayan ay sumisigaw, “Tagumpay! Mabuhay!”

Verse 84

पराशरेश्वरादीनां लिंगानामिह संभवम् । श्रुत्वा नरो न लिप्येत महापातककर्दमैः

Sa pakikinig tungkol sa pagpapakita rito ng mga Liṅga—gaya ni Parāśareśvara at iba pa—ang tao’y hindi nadudungisan ng putik ng malalaking kasalanan.

Verse 85

कंदुकेश समुत्पत्तिं व्याघ्रे शाविर्भवं तथा । समाकर्ण्य नरो जातु नोपसर्गैः प्रदूयते

Sa pakikinig sa pinagmulan ni Kaṇḍukeśa, at gayundin sa pagpapakita sa tigre, ang tao’y kailanman ay hindi nadudungisan ng mga kapahamakan.

Verse 86

उटजेश्वर लिंगं तु व्याघ्रेशात्पश्चिमे स्थितम् । भक्तरक्षार्थमुद्भूतं स्यात्समभ्यर्च्य निर्भयः

Ang Liṅga na tinatawag na Uṭajeśvara ay nakatindig sa kanluran ng Vyāghreśvara. Ito’y lumitaw upang ingatan ang mga deboto; sa pagsamba rito, nagiging walang-takot ang tao.