Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

अप्सरोमुनिगंधर्व सर्पग्रामणि नैरृतैः । स्यंदनेनातिजविना प्रणनाम कृतांजलिः

apsaromunigaṃdharva sarpagrāmaṇi nairṛtaiḥ | syaṃdanenātijavinā praṇanāma kṛtāṃjaliḥ

Napapaligiran ng mga Apsaras, mga muni, mga Gandharva, mga panginoon ng mga ahas, at mga Nairṛta, siya—sa karwaheng lubhang matulin—ay yumukod na magkadikit ang mga palad.

अप्सरःApsarases
अप्सरः:
Karana (Agent group in instrumental phrase with नैरृतैः implied)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (पाठभेदे समास/समाहार); यहाँ समुच्चय-समासाङ्ग
मुनिsages
मुनि:
Karana (Group member)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (समासाङ्ग/समुच्चय)
गन्धर्वGandharvas
गन्धर्व:
Karana (Group member)
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (समासाङ्ग/समुच्चय)
सर्पserpents
सर्प:
Karana (Group member)
TypeNoun
Rootसर्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (समासाङ्ग/समुच्चय)
ग्रामणिchieftains
ग्रामणि:
Karana (Group member)
TypeNoun
Rootग्रामणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (समासाङ्ग/समुच्चय); ‘leaders/chiefs’
नैरृतैःwith the Nairṛtas
नैरृतैः:
Sahakari-karana (Accompaniment/सहकारी-करण)
TypeNoun
Rootनैरृत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; ‘by/with the Nairṛtas (demons of Nirṛti)’
स्यन्दनेनby a chariot
स्यन्दनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्यन्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘by/with the chariot’
अतिvery
अति:
None (Prefix/उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय (उपसर्ग/पूर्वपद); ‘excessively/very’ (in compound)
जविनाvery swift
जविना:
Karana (Instrumental qualifier/करण-विशेषण)
TypeAdjective
Rootजविन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अतिजविना’ = अतिशयेन जवः यस्य (very swift)
प्रणनामbowed down
प्रणनाम:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-नम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद; ‘he bowed’
कृताञ्जलिःwith folded hands
कृताञ्जलिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत (कृ धातु, क्त) + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कृतः अञ्जलिः येन’ (with hands joined)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa narration to Agastya)

Scene: A swift celestial chariot scene: the devotee bows with joined palms while surrounded by apsarases, sages, gandharvas, serpent-lords, and fierce guardians (nairṛtas), all witnessing the act of reverence.

A
Apsaras
M
Muni
G
Gandharva
N
Nāga (sarpa-grāmaṇi)
N
Nairṛta

FAQs

Humility and reverential salutation (praṇāma) remain essential even amid celestial grandeur.

No specific tīrtha; the scene is a celestial court-like setting connected to Sūrya’s realm.

The act of praṇāma with añjali (joined palms) is shown as a dharmic gesture of worship.