Adhyaya 40

Verse 1

स्कंद उवाच । अविमुक्तेश माहात्म्यं वर्णितं तेग्रतो मया । अथो किमसि शुश्रूषुः कथयिष्यामि तत्पुनः

Sinabi ni Skanda: Naipahayag ko na sa iyong harapan ang kadakilaan ni Avimukteśa. Ano pa ang nais mong marinig? Isasalaysay ko itong muli.

Verse 2

अगस्त्य उवाच । अविमुक्तेश माहात्म्यं श्रावं श्रावं श्रुती मम । अतीव सुश्रुते जाते तथापि न धिनोम्यहम्

Sinabi ni Agastya: Paulit-ulit kong napakinggan ang kadakilaan ni Avimukteśa; naging lubhang sanay ang aking pandinig, gayunman ay hindi pa rin ako nasisiyahan.

Verse 3

अविमुक्तेश्वरं लिंगं क्षेत्रं चाप्यविमुक्तकम् । एतयोस्तु कथं प्राप्तिर्भवेत्षण्मुख तद्वद

Ang Liṅga ni Avimukteśvara at ang banal na kṣetra na tinatawag na Avimukta—paano nga, O Ṣaṇmukha, matatamo ang biyaya ng dalawang ito? Ipagpaliwanag mo.

Verse 4

स्कंद उवाच । शृणु कुं भज वक्ष्यामि यथा प्राप्तिर्भवेदिह । स्वश्रेयो दातुरेतस्या विमुक्तस्य महामते

Sinabi ni Skanda: Makinig at sumamba; ipaliliwanag ko kung paano nagkakamit dito. Sapagkat ang Avimukta na ito ay ipinagkakaloob para sa sariling pinakamataas na kabutihan ng nagbibigay, O dakilang-isip.

Verse 5

समीहितार्थ संसिद्धिर्लभ्यते पुण्यभारतः । तच्च पुण्यं भवेद्विप्र श्रुतिवर्त्मसभाजनात्

Ang katuparan ng minimithing layon ay nakakamit sa pamamagitan ng naipong puṇya (banal na kabutihan). At ang puṇyang iyon, O Brāhmaṇa, ay nagmumula sa paggalang sa landas na itinakda ng Śruti (mga Veda).

Verse 6

श्रुतिवर्त्मजुषः पुंसः संस्पर्शान्नश्यतो मुने । कलिकालावपि सदा छिद्रं प्राप्य जिघांसतः

O muni, kahit sa panahon ng Kali, ang mga kapahamakang laging naghahanap ng siwang upang wasakin ang taong sumusunod sa landas ng Veda ay napapawi sa simpleng pagdikit o pakikisalamuha sa kanya.

Verse 7

वर्जितस्य विधानेन प्रोक्तस्याकरणेन वै । कलिकालावपि हतो ब्राह्मणं रंध्रदर्शनात्

Tunay, kahit sa Panahon ng Kali, ang Brāhmaṇa ay napapahamak sa “paghahanap ng lusot”—sa paggawa ng ipinagbabawal at sa pagtalikod sa iniutos.

Verse 8

निषिद्धाचरणं तस्मात्कथयिष्ये तवाग्रतः । तद्दूरतः परित्यज्य नरो न निरयी भवेत्

Kaya ipahahayag ko sa harap mo ang mga gawaing ipinagbabawal. Kapag itinakwil ang mga ito nang lubos, ang tao’y hindi mapapasa-impiyerno.

Verse 9

पलांडुं विड्वराहं च शेलुं लशुन गृंजने । गोपीयूषं तंडुलीयं वर्ज्यं च कवकं सदा

Laging iwasan ang sibuyas, ang baboy-ramo na kumakain ng dumi, ang śelu, ang bawang, at ang gṛṃjana; gayundin ang gopīyūṣa, taṇḍulīya, at kavaka ay dapat iwasan palagi.

Verse 10

व्रश्चनान्वृक्षनिर्यासान्पायसापूपशष्कुलीः । अदेवपित्र्यं पललमवत्सागोपयस्त्यजेत्

Dapat talikdan ang vraścana, ang mga dagta ng punò, ang matamis na kanin (pāyasa), mga keyk (āpūpa), at pritong kakanin (śaṣkulī); gayundin, iwasan ang pagkaing/alay na di ukol sa mga deva at mga ninuno, ang palala (mga luto sa linga), at gatas ng bakang walang guya.

Verse 11

पय ऐकशफं हेयं तथा क्रामेलकाविकम् । रात्रौ न दधि भोक्तव्यं दिवा न नवनीतकम्

Dapat iwasan ang gatas ng mga hayop na may iisang kuko, gayundin ang gatas ng kamelyo. Huwag kumain ng dahi sa gabi, at huwag kumain ng sariwang mantikilya sa araw.

Verse 12

टिट्टिभं कलविंकं च हंसं चक्रं प्लवंबकम् । त्यजेन्मांसाशिनः सर्वान्सारसं कुक्कुटं शुकम्

Iwasan ang ṭiṭṭibha, kalaviṃka, haṃsa, cakra, at plavaṃbaka; at talikdan ang lahat ng ibong kumakain ng laman—gayundin ang sārasa (tagak), ang tandang, at ang loro.

Verse 13

जालपादान्खंजरीटान्बुडित्वा मत्स्यभक्षकान् । मत्स्याशी सर्वमांसाशी तन्मत्स्यान्सर्वथा त्यजेत्

Iwasan ang mga ibong may sapot ang paa, ang mga khaṃjarīṭa, ang mga sumisisid, at yaong kumakain ng isda. Sapagkat ang kumakain ng isda ay nagiging kumakain ng lahat ng laman; kaya ang gayong isda’y dapat talikdan sa lahat ng paraan.

Verse 14

हव्यकव्यनियुक्तौ तु भक्ष्यौ पाठीनरोहितौ । मांसाशिभिस्त्वमी भक्ष्याः शश शल्लक कच्छपाः

Ngunit ang isdang pāṭhīna at rohita ay maaaring kainin kapag wastong itinalaga para sa handog sa mga diyos at sa mga ninuno. Para sa mga kumakain ng karne, itinuturing na makakain ang liyebre, ang porcupine, at ang pagong.

Verse 15

श्वाविद्गोधे प्रशस्ते च ज्ञाताश्च मृगपक्षिणः । आयुष्कामैः स्वर्गकामैस्त्याज्यं मांसं प्रयत्नतः

Bagaman ang porcupine at ang bayawak ay sinasabing kapuri-puri (para sa ilan), at maraming hayop at ibon ang kilala (na maaaring kainin), ang nagnanais ng mahabang buhay at ang nagnanais ng langit ay dapat masikap na talikdan ang karne.

Verse 16

यज्ञार्थं पशुहिंसा या सा स्वर्ग्या नेतरा क्वचित् । त्यजेत्पर्युषितं सर्वमखंडस्नेह वर्जितम्

Ang pagpatay ng hayop para sa layunin ng yajña ay sinasabing nagdudulot ng langit; ang ibang pagpatay ay hindi kailanman gayon. Dapat talikdan ang lahat ng panis na pagkain, at ang anumang salat sa buo at wagas na taba (kulang sa nararapat na katas).

Verse 17

प्राणात्यये क्रतौ श्राद्धे भैषजे विप्रकाम्यया । अलौल्यमित्थं पललं भक्षयन्नैव दोषभाक्

Kapag nanganganib ang buhay, sa paghahandog na yajña, sa śrāddha, bilang gamot, o upang mapasaya ang isang brāhmaṇa—kung walang kasakiman—ang kumakain nang gayon ng palala ay hindi nagkakasala.

Verse 18

न तादृशं भवेत्पापं मृगयावृत्तिकांक्षिणः । यादृशं भवति प्रेत्य लौल्यान्मांसोपसेविनः

Ang kasalanan ng naghahanapbuhay sa pangangaso ay hindi kasingbigat ng kasalanang dumarating pagkalipas ng kamatayan sa taong nagpapakalunod sa pagkain ng karne dahil sa matinding kasakiman at pagnanasa.

Verse 19

मखार्थं ब्रह्मणा सृष्टाः पशु द्रुम मृगौषधीः । निघ्नन्नहिंसको विप्रस्तासामपि शुभा गतिः

Para sa layunin ng makha (sakripisyo), nilikha ni Brahmā ang mga hayop, mga puno, mga usa, at mga halamang-gamot. Ang brāhmaṇa na pumapatay ayon sa layuning iyon ng paghahandog ay itinuturing na hindi marahas; at para sa mga nilalang na iyon man, may mapalad na hantungan.

Verse 20

पितृदेवक्रतुकृते मधुपर्कार्थमेव च । तत्र हिंसाप्यहिंसा स्याद्धिंसान्यत्र सुदुस्तरा

Para sa mga ritwal para sa mga ninuno, sa mga diyos, at sa mga sakripisyo—at gayundin para sa handog na madhuparka—ang karahasan doon ay itinuturing na hindi-karahasan. Ngunit ang karahasan sa ibang dako ay lubhang mahirap bigyang-katwiran o tawirin.

Verse 21

यो जंतूनात्मपुष्ट्यर्थं हिनस्ति ज्ञानदुर्बलः । दुराचारस्य तस्येह नामुत्रापि सुखं क्वचित्

Ang sinumang, mahina sa wastong pag-unawa, ay nananakit ng mga nilalang upang palakasin lamang ang sariling katawan—ang taong may masamang asal na iyon ay hindi nakakakita ng kaligayahan, dito man o sa kabilang daigdig, kailanman.

Verse 22

भोक्तानुमंता संस्कर्ता क्रयिविक्रयि हिंसकाः । उपहर्ता घातयिता हिंसकाश्चाष्टधा स्मृताः

Ang mararahas ay inaalala na walong uri: ang kumakain, ang pumapayag, ang naghahanda, ang bumibili, ang nagbebenta, ang nag-aalay o nagbibigay, ang nagpapapatay, at ang mismong pumapatay.

Verse 23

प्रत्यब्दमश्वमेधेन शतं वर्षाणि यो यजेत् । अमांसभक्षको यश्च तयोरंत्यो विशिष्यते

Kahit pa may magsagawa ng Aśvamedha taun-taon sa loob ng sandaang taon, higit pa rin sa dalawa ang hindi kumakain ng karne.

Verse 24

यथैवात्मा परस्तद्वद्द्रष्टव्यः सुखमिच्छता । सुखदुःखानि तुल्यानि यथात्मनि तथा परे

Kung paanong minamahal ng tao ang sarili, gayon din dapat niyang tingnan ang kapwa kung nais niya ang kaligayahan; sapagkat magkapantay ang ligaya at dusa—ang nasa sarili ay nasa iba rin.

Verse 25

सुखं वा यदि वा चान्यद्यत्किंचित्क्रियते परे । तत्कृतं हि पुनः पश्चात्सर्वमात्मनि संभवेत्

Anuman—kaligayahan man o kabaligtaran—ang gawin sa kapwa, yaon ding gawa ang babalik at mararanasan ng sarili sa kalaunan, sa lahat ng paraan.

Verse 26

न क्लेशेन विना द्रव्यमर्थहीने कुतः क्रियाः । क्रियाहीने कुतो धर्मो धर्महीने कुतः सुखम्

Kung walang pagsisikap, walang yaman; kung kapos sa yaman, paano magagawa ang mga gawaing panrelihiyon? Kung walang gawa, saan ang dharma? At kung walang dharma, saan manggagaling ang kaligayahan?

Verse 27

सुखं हि सर्वैराकांक्ष्यं तच्च धर्मसमुद्भवम् । तस्माद्धर्मोत्र कर्तव्यश्चातुर्वर्ण्येन यत्नतः

Ang kaligayahan ay ninanais ng lahat, at ito’y sumisibol mula sa dharma. Kaya sa mundong ito, ang dharma ay dapat isagawa nang masikap ng apat na varṇa.

Verse 28

न्यायागतेन द्रव्येण कर्तव्यं पारलौकिकम् । दानं च विधिना देयं काले पात्रे च भावतः

Sa yamang natamo sa matuwid na paraan, gawin ang mga gawaing nagbubunga sa kabilang buhay. Ang dāna ay ibigay ayon sa tuntunin—sa tamang panahon, sa karapat-dapat, at may tapat na loob.

Verse 29

विधिहीनं तथाऽपात्रे यो ददाति प्रतिग्रहम् । न केवलं हि तद्याति शेषं तस्य च नश्यति

Ang nagbibigay ng handog na walang wastong tuntunin, at sa di-karapat-dapat na tatanggap, ay hindi lamang nawawalan ng handog na iyon; pati ang nalalabi niyang bisa at yaman ay nababawasan.

Verse 30

व्यसनार्थे कुटुंबार्थे यदृणार्थे च दीयते । तदक्षयं भवेदत्र परत्र च न संशयः

Ang anumang ibinigay upang maibsan ang kapahamakan, upang itaguyod ang pamilya, o upang mabayaran ang utang—ang gayong pagbibigay ay nagiging di-nasisira, dito at sa kabilang buhay, walang alinlangan.

Verse 31

मातापितृविहीनं यो मौंजीपाणिग्रहादिभिः । संस्कारयेन्निजैरर्थैस्तस्य श्रेयस्त्वनंतकम्

Ang sinumang, sa sariling yaman, magsagawa ng mga saṃskāra—gaya ng paglalagay ng banal na sinulid at pag-aasawa—para sa ulilang walang ina at ama, sa kanya ang walang-hanggang kabutihang espirituwal.

Verse 32

अग्निहोत्रैर्न तच्छ्रेयो नाग्निष्टोमादिभिर्मखैः । यच्छ्रेयः प्राप्यते मर्त्यैर्द्विजे चैके प्रतिष्ठिते

Ang gayong dakilang kabutihang espirituwal ay hindi nakakamtan sa Agnihotra, ni sa mga yajña gaya ng Agniṣṭoma; sapagkat higit ang biyayang natatamo ng mga mortal sa pagtatatag at pag-alalay kahit sa iisang dvija.

Verse 33

यो ह्यनाथस्य विप्रस्य पाणिं ग्राहयते कृती । इह सौख्यमवाप्नोति सोक्षयं स्वर्गमाप्नुयात्

Ang may kakayahang tao na nag-aayos ng pag-aasawa—ang “paghawak sa kamay”—ng isang walang-kalingang brāhmaṇa ay nagkakamit ng ligaya sa mundong ito at umaabot sa langit na di kumukupas.

Verse 34

पितृगेहे तु या कन्या रजः पश्येदसंस्कृता । भ्रूणहा तत्पिता ज्ञेयो वृषली सापि कन्यका

Kung ang isang dalaga na hindi pa napapabanal sa wastong mga ritwal (ibig sabihin, hindi pa naipapakasal) ay datnan ng buwanang dalaw habang nasa bahay ng ama, ang ama ay dapat ituring na pumapatay ng sanggol-sa-sinapupunan; at ang dalaga man ay itinuturing ding nahulog sa nararapat na kalagayan.

Verse 35

यस्तां परिणयेन्मोहात्स भवेद्वृषलीपतिः । तेन संभाषणं त्याज्यमपाङ्क्तेयेन सर्वदा

Ang sinumang, dahil sa kamangmangan, ay mag-asawa sa kanya ay nagiging asawa ng itinuturing na nahulog; at ang pakikipag-usap sa gayong tao—na di karapat-dapat sa mga ritwal na pangkomunidad—ay dapat laging iwasan.

Verse 36

विज्ञाय दोषमुभयोः कन्यायाश्च वरस्य च । संबंधं रचयेत्पश्चादन्यथा दोषभाक्पिता

Matapos munang siyasatin at malaman ang mga pagkukulang at pagiging angkop ng kapwa—ng babaeng ikakasal at ng lalaking mapapangasawa—saka lamang dapat ayusin ng ama ang ugnayan; kung hindi, ang ama ay nagiging kabahagi sa kasalanan.

Verse 37

स्त्रियः पवित्राः सततं नैता दुष्यंति केनचित् । मासिमासि रजस्तासां दुष्कृतान्यपकर्षति

Ang mga babae ay laging dalisay; hindi sila nadudungisan ng anuman. Buwan-buwan, ang kanilang pagreregla ay humihila palayo at nag-aalis ng kanilang mga kasalanan.

Verse 38

पूर्वं स्त्रियः सुरैर्भुक्ताः सोमगंधर्व वह्निभिः । भुंजते मानुषाः पश्चान्नैतादुष्यं ति केनचित्

Noong una, ang mga babae ay mistikong ‘kinuha’ ng mga Deva—ni Soma, ng mga Gandharva, at ni Agni; saka pa lamang sila pinakikisamahan ng mga tao sa pag-aasawa. Kaya sa bagay na ito, walang karumihan na natatamo ninuman.

Verse 39

स्त्रीणां शौचं ददौ सोमः पावकः सर्वमेध्यताम् । कल्याणवाणीं गंधर्वास्तेन मेध्याः सदा स्त्रियः

Ipinagkaloob ni Soma sa mga babae ang kalinisan; ipinagkaloob ni Pāvaka (Agni) ang ganap na pagiging karapat-dapat sa ritwal; at ipinagkaloob ng mga Gandharva ang mapalad na pananalita. Kaya ang mga babae ay laging itinuturing na ritwal na dalisay.

Verse 40

कन्यां भुंक्ते रजःकालेऽग्निः शशी लोमदर्शने । स्तनोद्भेदेषु गंधर्वास्तत्प्रागेव प्रदीयते

Sinasabing si Agni ang ‘nakikibahagi’ sa isang dalaga sa panahon ng pagreregla; ang Buwan sa unang paglitaw ng balahibo sa katawan; at ang mga Gandharva sa pagsibol ng mga suso—kaya itinuturing siyang naibigay na noon pa man sa mga likás na yugtong ito.

Verse 41

दृश्यरोमात्वपत्यघ्नी कुलघ्न्युद्गतयौवना । पितृघ्न्याविष्कतरजास्ततस्ताः परिवर्जयेत्

Kaya dapat iwasan sa pag-aasawa ang mga dalagang may lantad na balahibo sa katawan, yaong tinatawag na ‘sumisira sa supling,’ ‘sumisira sa angkan,’ yaong ang kabataan ay sumibol na, yaong sinasabing ‘nakapipinsala sa ama,’ at yaong nahayag na ang regla.

Verse 42

कन्यादानफलप्रेप्सुस्तस्माद्द द्यादनग्निकाम् । अन्यथा न फलं दातुः प्रतिग्राही पतेदधः

Kaya ang nagnanais ng bunga ng kanyādāna ay maghandog ng dalagang hindi pa “naangkin ni Agni”; kung hindi, walang puṇya ang nagkaloob at ang tumanggap ay bumabagsak sa kasalanan.

Verse 43

कन्यामभुक्तां सोमाद्यैर्ददद्दानफलं लभेत् । देवभुक्तां ददद्दाता न स्वर्गमधिगच्छति

Sa pag-aalay ng dalagang hindi pa “tinamasa” nina Soma at ng iba pa, nakakamit ang bunga ng dāna; datapwat ang nagkakaloob ng dalagang “tinamasa na ng mga Deva” ay hindi nakaaabot sa langit.

Verse 44

शयनासनयानानि कुणपं स्त्रीमुखं कुशाः । यज्ञपात्राणि सर्वाणि न दुष्यंति बुधाः क्वचित्

Higaan, upuan, at sasakyan; bangkay; bibig ng babae; damong kuśa; at lahat ng sisidlang pangyajña—wala sa mga ito, ayon sa marurunong, ang nagiging marumi sa dharmikong diwa kailanman.

Verse 45

अजाश्वयोर्मुखं मेध्यं गावो मेध्यास्तु पृष्ठतः । पादतो ब्राह्मणा मेध्याः स्त्रियो मेध्यास्तु सर्वतः

Sa kambing at kabayo, ang bibig ang ritwal na dalisay; sa baka, ang likod ang dalisay; sa mga Brāhmaṇa, ang mga paa ang dalisay; ngunit ang mga babae ay dalisay sa lahat ng paraan.

Verse 46

अहोरात्रोषितो भूत्वा पंचगव्येन शुध्यति

Pagkaraang manatili sa gayong karumihan sa loob ng isang araw at isang gabi, ang tao ay luminis sa pag-inom ng pañcagavya.

Verse 47

बलात्कारोपभुक्ता वा चोरहस्तगतापि वा । न त्याज्या दयिता नारी नास्यास्त्यागो विधीयते

Kahit ang minamahal na babae ay nilapastangan sa dahas, o napasakamay ng mga magnanakaw, hindi siya dapat talikuran; hindi ipinag-uutos ang pag-iwan sa kanya.

Verse 48

आम्लेन ताम्रशुद्धिः स्याच्छुद्धिः कांस्यस्य भस्मना । संशुद्धी रजसा नार्यास्तटिन्या वेगतः शुचिः

Ang tanso ay nalilinis sa asido; ang bronse ay nalilinis sa abo. Ang babae ay nagiging dalisay matapos ang panahon ng buwanang dalaw; at ang ilog ay itinuturing na dalisay sa lakas ng agos nito.

Verse 49

मनसापि हि या नेह चिंतयेत्पुरुषांतरम् । सोमया सह सौख्यानि भुंक्ते चात्रापि कीर्तिभाक्

Tunay nga, ang babaeng ni sa isip ay hindi nag-iisip ng ibang lalaki ay nagtatamasa ng kaligayahan kasama ni Somā, at sa mundong ito rin ay nagkakamit ng mabuting pangalan.

Verse 50

पिता पितामहो भ्राता सकुल्यो जननी तथा । कन्याप्रदः पूर्वनाशे प्रकृतिस्थः परःपरः

Ang ama, lolo, kapatid, kamag-anak sa angkan, at gayundin ang ina—bawat isa ay may karapatang magbigay ng dalaga sa pag-aasawa. Kapag ang nauna ay wala o hindi na makakaganap, ang kasunod, ayon sa wastong pagkakasunod, ang nagiging nararapat na tagapagpasiya.

Verse 51

अप्रयच्छन्समाप्नोति भूणहत्यामृतावृतौ । स्वयं त्वभावे दातॄणां कन्या कुर्यात्स्वयं वरम्

Ang sinumang nagkakait (sa dalaga, tumatangging ipakasal sa tamang panahon) ay nagkakamit ng kasalanang tulad ng pagpatay sa sanggol sa sinapupunan, paulit-ulit habang lumilipas ang nararapat na panahon. Ngunit kung walang karapat-dapat na tagapagbigay o tagapag-alaga, ang dalaga mismo ay maaaring pumili ng asawa sa svayaṃvara.

Verse 52

हृताधिकारां मलिनां पिंडमात्रोपजीविनीम् । परिभूतामधःशय्यां वासयेद्व्यभिचारिणीम्

Ang babaeng nangalunya ay papamumuhing mawalan ng mga karapatan, mamuhay sa kahihiyan, sa mumunting subo lamang; nilalait, patutulugin sa mababang higaan.

Verse 53

व्यभिचारादृतौ शुद्धिर्गर्भे त्यागो विधीयते । गर्भभर्तृवधादौ तु महत्यपि च कल्मषे

Pagkaraan ng pangangalunya, may paglilinis kapag dumating ang takdang panahon; ngunit kung may pagdadalantao, iniuutos ang pagtalikod. Ngunit sa mga gaya ng pagpatay sa sanggol sa sinapupunan o sa asawa, bagaman napakabigat ang kasalanan…

Verse 54

शूद्रस्य भार्या शूद्रैव सा च स्वा च विशः स्मृते । ते च स्वा चैव राज्ञस्तु ताश्च स्वाचाग्रजन्मनः

Ang asawa ng isang Śūdra ay Śūdra ring babae lamang; siya ang nararapat sa kanya. Sa isang Vaiśya, ang Vaiśya na babae ang itinuturing na sariling nararapat. Gayon din ang mga iyon para sa isang hari (Kṣatriya); at ang mga iyon din ay nararapat sa isang mas mataas ang kapanganakan (Brāhmaṇa).

Verse 55

आरोप्य शूद्रां शयने विप्रो गच्छेदधोगतिम् । उत्पाद्य पुत्रं शूद्रायां ब्राह्मण्यादेव हीयते

Kung ang isang Brāhmaṇa ay magpapahiga sa kaniyang higaan ng isang babaeng Śūdra, siya’y babagsak sa mababang kalagayan. At kung magkaanak siya sa babaeng Śūdra, nawawala siya maging sa katayuang brāhmaṇa.

Verse 56

दैवपित्र्यातिथेयानि तत्प्रधानानि यस्य तु । देवाद्यास्तन्न चाश्नंति स च स्वर्गं न गच्छति

Ngunit yaong ang mga handog sa mga deva, sa mga ninuno, at sa mga panauhin ay hindi itinuturing na pinakamahalaga—hindi tinatanggap ng mga deva at ng iba pa ang kaniyang alay, at hindi siya makararatíng sa langit.

Verse 57

जामयो यानि गेहानि शपंत्यप्रतिपूजिताः । कृत्याभिर्निहतानीव नश्येयुस्तान्यसंशयम्

Ang mga bahay na isinusumpa ng mga hipag o kamag-anak sa pag-aasawa dahil hindi sila nararapat na pinararangalan—yaong mga bahay ay tiyak na mapapahamak, na wari’y tinamaan ng masasamang ritwal.

Verse 58

तदभ्यर्च्याः सुवासिन्यो भूषणाच्छादनाशनैः । भूतिकामैर्नरैर्नित्यं सत्कारेषूत्सवेषु च

Kaya’t ang mga may-asawang babae (suvāsinī) ay dapat parangalan ng alahas, kasuotan, at pagkain—palagi ng mga lalaking nagnanais ng kasaganaan—lalo na sa pagtanggap-panauhin at sa mga pagdiriwang.

Verse 59

यत्र नार्यः प्रमुदिता भूषणाच्छादनाशनैः । रमंते देवतास्तत्र स्युस्तत्र सफलाः क्रियाः

Sa pook na ang mga babae’y pinasasaya sa alahas, kasuotan, at pagkain, doon nagagalak ang mga diyos; at ang mga gawaing panrelihiyon doon ay nagbubunga.

Verse 60

यत्र तुष्यति भर्त्रा स्त्री स्त्रिया भर्ता च तुष्यति । तत्र वेश्मनि कल्याणं संपद्येत पदे पदे

Sa tahanang ang asawa’y nasisiyahan sa kanyang kabiyak at ang kabiyak ay nasisiyahan sa kanyang asawa, doon sumisibol ang kagalingan at pagpapala sa bawat hakbang.

Verse 61

अहुतं च हुतं चैव प्रहुतं प्राशितं तथा । ब्राह्मं हुतं पंचमं च पंचयज्ञा इमे शुभाः

Ang Ahuta at Huta, gayundin ang Prahuta at Prāśita, at ang ikalima—Brāhma-huta: ito ang limang mapagpalang araw-araw na handog (pañcayajña).

Verse 62

जपोऽहुतोहुतो होमः प्रहुतो भौतिको बलिः । प्राशितं पितृसंतृप्तिर्हुतं ब्राह्मं द्विजार्चनम्

Ang japa ay tinatawag na Ahuta; ang Huta ay ang homa, ang handog sa apoy; ang Prahuta ay ang bali, alay para sa mga nilalang; ang Prāśita ay ang pagkasiyahan ng mga ninuno; at ang Brāhma-huta ay ang pagpupugay sa mga dvija, ang mga marurunong na dalawang-ulit na isinilang.

Verse 63

पंचयज्ञानिमान्कुर्वन्ब्राह्मणो नावसीदति । एतेषामननुष्ठानात्पंचसूना अवाप्नुयात्

Ang Brāhmaṇa na nagsasagawa ng limang yajña na ito ay hindi nalulugmok; ngunit sa hindi pagsasagawa ng mga ito, napapasa kaniya ang limang kasalanang pagpatay (pañcasūnā).

Verse 64

ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेद्बाहुजातमनामयम् । वैश्यं सुखं समागम्य शूद्रं संतोषमेव च

Dapat kamustahin ang Brāhmaṇa tungkol sa kaniyang kagalingan; ang Kṣatriya, na isinilang sa bisig, tungkol sa kaniyang kalusugan; pagkatagpo sa Vaiśya, tungkol sa kaniyang kaginhawahan; at ang Śūdra, tungkol sa kaniyang kasiyahan at pagkakuntento.

Verse 65

जातमात्रः शिशुस्तावद्यावदष्टौ समाः स्मृताः । भक्ष्याभक्ष्येषु नो दु्ष्येद्यावन्नैवोपनीयते

Ang sanggol na kapapanganak pa lamang ay itinuturing na ‘bagong-silang’ hanggang walong taon, ayon sa alaala ng mga pantas; at hangga’t hindi pa nagaganap ang upanayana, hindi siya sinisisi tungkol sa pagkaing dapat at di-dapat kainin.

Verse 66

भरणं पोष्यवर्गस्य दृष्टादृष्टफलोदयम् । प्रत्यवायो ह्यभरणे भर्तव्यस्तत्प्रयत्नतः

Ang pag-aaruga at pagtustos sa mga dapat alagaan ay nagbubunga ng gantimpalang nakikita at di-nakikita; ngunit ang hindi pagtustos ay nagdudulot ng kasalanan—kaya’t dapat silang alalayan nang buong pagsisikap.

Verse 67

मातापितागुरुपत्नीः त्वपत्यानि समाश्रिताः । अभ्यागतोतिथिश्चाग्निः पोष्यवर्गा अमी नव

Ang siyam na ito ang dapat alalayan: ina, ama, asawa ng guro, sariling mga anak, ang mga sumilong, ang dumarating na panauhin, at ang sagradong apoy.

Verse 68

स जीवति पुमान्योऽत्र बहुभिश्चोपजीव्यते । जीवन्मृतोथ विज्ञेयः पुरुषः स्वोदरंभरिः

Sa daigdig na ito, tunay na nabubuhay ang taong nagiging sandigan ng marami; ngunit ang nabubuhay lamang upang punuin ang sariling tiyan ay ituring na patay kahit buhay.

Verse 69

दीनानाथविशिष्टेभ्यो दातव्यं भूतिकाम्यया । अदत्तदाना जायंते परभाग्योपजीविनः

Sa pagnanais ng kasaganaan, magbigay lalo na sa dukha at walang tagapagtanggol; ang hindi nagbibigay ng limos ay nauuwi sa pamumuhay na umaasa sa kapalaran ng iba.

Verse 70

विभागशीलसंयुक्तो दयावांश्च क्षमायुतः । देवतातिथिभक्तस्तु गृहस्थो धार्मिकः स्मृतः

Ang maybahay ay tinatawag na matuwid kapag sanay sa makatarungang paghahati, mahabagin, may pagpapatawad, at may debosyon sa mga diyos at sa mga panauhin.

Verse 71

शर्वरीमध्य यामौ यौ हुतशेषं च यद्धविः । तत्र स्वपंस्तदश्नंश्च ब्राह्मणो नावसीदति

Ang dalawang gitnang pagbabantay ng gabi, at ang natirang handog (havis) matapos ialay—sa pagtulog noon at sa pagkain ng banal na tira, ang brāhmaṇa ay hindi napapahamak.

Verse 72

नवैतानि गृहस्थस्य कार्याण्यभ्यागते सदा । सुधा व्ययानि यत्सौम्यं वाक्यं चक्षुर्मनोमुखम्

Ang siyam na gawaing ito ay laging dapat tuparin ng maybahay kapag may panauhing dumarating. Ito ang “paggugol na parang amṛta”: mahinahong pananalita, at mapagkalingang pagtanggap sa pamamagitan ng mga mata, isip, at mukha.

Verse 73

अभ्युत्थानमिहायात सस्नेहं पूर्वभाषणम् । उपासनमनुव्रज्या गृहस्थोन्नति हेतवे

Para sa pag-angat ng maybahay, nararapat ang pagtindig upang salubungin ang dumarating na panauhin, ang unang pagbati na may pag-ibig, ang magalang na paglilingkod, at ang paghatid sa kanya sa pag-alis.

Verse 74

तथेषद्व्यययुक्तानि कार्याण्येतानि वै नव । आसनं पादशौचं च यथाशक्त्याशनं क्षितिः

Gayundin, ito ang siyam na tungkuling may kaunting gugol: pag-aalay ng upuan, paghuhugas ng paa, pagkain ayon sa kakayahan, at isang hihigaan o pahingahan sa lupa.

Verse 75

शय्यातृणजलाभ्यंग दीपा गार्हस्थ्य सिद्धिदाः । तथा नव विकर्माणि त्याज्यानि गृहमेधिनाम्

Ang higaan, damo (na mauupuan o mahihigaan), tubig, pagmamasahe ng langis, at ilawan ay nagdudulot ng kaganapan sa buhay-maybahay. Gayundin, may siyam na ipinagbabawal na gawain na dapat talikdan ng mga sumusunod sa landas ng maybahay.

Verse 76

पैशुन्यं परदाराश्च द्रोहः क्रोधानृताप्रियम् । द्वेषो दंभश्च माया च स्वर्गमार्गार्गलानि हि

Paninirang-puri, pagnanasa sa asawa ng iba, pagtataksil, galit, kasinungalingan, malupit na pananalita, poot, pagkukunwari, at panlilinlang—ito nga ang mga kandadong humahadlang sa landas patungong langit.

Verse 77

नवावश्यककर्माणि कार्याणि प्रतिवासरम् । स्नानं संध्या जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम्

Siyam na tungkuling gawain ay dapat isagawa araw-araw: pagligo, pagsamba sa sandhyā (panalangin sa bukang-liwayway at dapithapon), pagbigkas ng mantra (japa), handog sa banal na apoy (homa), pag-aaral ng mga banal na aral (svādhyāya), at pagsamba sa mga diyos (devatā-arcana).

Verse 78

वेश्वदेवं तथातिथ्यं नवमं पितृतर्पणम् । नव गोप्यानि यान्यत्र मुने तानि निशामय

Pakinggan, O pantas: narito ang siyam na bagay na dapat ingatan bilang lihim—kabilang ang handog na Vaiśvadeva, ang paggalang sa panauhin, at bilang ikasiyam, ang pag-aalay ng tubig at handog sa mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 79

जन्मर्क्षं मैथुनं मंत्रो गृहच्छिद्रं च वंचनम् । आयुर्धनापमानं स्त्री न प्रकाश्यानि सर्वथा

Huwag kailanman ibunyag: ang bituin ng kapanganakan, ang pakikipagtalik, ang sariling mantra, ang mga kahinaan ng tahanan, ang mga pakana at paraan, ang haba ng buhay, ang yaman, ang mga kahihiyan, at ang sariling asawa—huwag itong ilantad kailanman.

Verse 80

नवैतानि प्रकाश्यानि रहः पापमकुत्सितम् । प्रायोग्यमृणशुद्धिश्च सान्वयः क्रयविक्रयौ । कन्यादानं गुणोत्कर्षो नान्यत्केनापि कुत्रचित्

Ang siyam na ito ay hindi dapat ipangalandakan: lihim na kasalanan (kahit di hinahamak ng lipunan), ang sariling mga praktikal na paraan, ang pag-aayos at paglinis ng utang, ang angkan at pinagmulan, ang pagbili at pagbenta, ang pag-aalay ng anak na babae sa pag-aasawa (kanyādāna), at ang pagmamataas sa sariling kagalingan—huwag itong ibunyag kaninuman, saanman.

Verse 81

पात्र मित्र विनीतेषु दीनानाथोपकारिषु । मातापितुगुरूष्वेतन्नवकं दत्तमक्षयम्

Kapag ang ‘siyam na handog’ na ito ay inialay sa mga karapat-dapat—sa mga kaibigan, sa mga may disiplina, sa mga tumutulong sa dukha at walang sandigan, at sa ina, ama, at mga guro—nagiging di-nauubos ang bunga ng kabutihan.

Verse 82

निष्फलं नवसूत्सृष्टं चाटचारणतस्करे । कुवैद्ये कितवे धूर्ते शठे मल्ले च बंदिनि

Nawawalang-bisa ang “siyam-na-ulit na pag-aalay” kapag inihandog sa mga mapagbolang mambobola, mga mang-aawit ng papuri, mga magnanakaw, mga huwad na manggagamot, mga sugarol, mga tuso, mga mapanlinlang, mga mandirigmang palaaway, at mga tagapagbilanggo.

Verse 83

आपस्त्वपि न देयानि नववस्तूनि सर्वथा । अन्वये सति सर्वस्वं दारांश्च शरणागतान्

Kahit sa kagipitan, ang siyam na bagay na ito ay hindi kailanman dapat ipamigay. Habang nagpapatuloy ang angkan, huwag ipamigay ang lahat ng ari-arian, ni ang asawa, ni yaong mga dumulog na sa iyo bilang kanlungan.

Verse 84

न्यासाधीकुलवृत्तिं च निक्षेपं स्त्रीधनं सुतम् । यो ददाति स मूढात्मा प्रायश्चित्तैर्विशुध्यति

Ang nagbibigay ng bagay na ipinagkatiwala, ng ikabubuhay ng angkan, ng iniwang deposito, ng ari-arian ng babae, o ng sariling anak—siya’y may hangal na pag-iisip at kailangang luminis sa pamamagitan ng mga pag-aayuno at pagtubos-sala.

Verse 85

एतन्नवानां नवकं ज्ञात्वा प्रियमवाप्नुयात् । अन्यच्च नवकं वच्मि सर्वेषां स्वर्गमार्गदम्

Sa pagkaalam sa siyam-na-bahaging pangkat na ito tungkol sa “mga siyam,” matatamo ng tao ang minamahal at kapaki-pakinabang. Ngayon ay sasabihin ko ang isa pang siyam-na-bahaging pangkat, na nagkakaloob sa lahat ng landas tungo sa langit.

Verse 86

सत्यं शौचमहिंसा च क्षांतिर्दानं दया दमः । अस्तेयमिंद्रियाकोचः सर्वेषां धर्मसाधनम्

Katotohanan, kalinisan, di-karahasan, pagtitiis, pagkakawanggawa, habag, pagpipigil-sa-sarili, di-pagnanakaw, at pagpigil sa mga pandama—ito ang mga kasangkapan ng dharma para sa lahat.

Verse 87

अभ्यस्य नवतिं चैतां स्वर्गमार्गप्रदीपिकाम् । सतामभिमतां पुण्यां गृहस्थो नावसीदति

Sa pagsasanay sa siyam na ito—ang ilaw na nagpapaliwanag sa landas tungo sa langit, banal at sinasang-ayunan ng mga mabubuti—ang maybahay ay hindi nalulugmok.

Verse 88

जिह्वा भार्या सुतो भ्राता मित्र दास समाश्रिताः । यस्यैते विनयाढ्याश्च तस्य सर्वत्र गौरवम्

Yaong ang dila, asawa, anak, kapatid, mga kaibigan, mga lingkod, at mga umaasa sa kanya ay puspos ng pagpapakumbaba at disiplina—siya’y iginagalang saanman.

Verse 89

पानं दुर्जन संसर्गः पत्या च विरहोटनम् । स्वप्नोन्यगृहवासश्च नारीणां दूषणानि षट्

Pag-inom ng nakalalasing, pakikisama sa masasama, pagkalayo sa asawa, at pagtulog sa bahay ng iba—ito ang anim na kapintasan ng kababaihan.

Verse 90

समर्घं धान्यमुद्धत्य महर्घं यः प्रयच्छति । स हि वार्धुषिको नाम तस्यान्नं नैव भक्षयेत्

Ang nag-iimbak ng bigas sa tamang halaga at saka ibinebenta sa labis na mahal ay tinatawag na vārdhuṣika; hindi dapat kainin ang kanyang pagkain.

Verse 91

अग्रे माहिषिकं दृष्ट्वा मध्ये च वृषलीपतिम् । अंते वार्धुषिकं चैव निराशाः पितरो गताः

Kapag sa simula’y nakita ang māhiṣika, sa gitna ang asawang lalaki ng vṛṣalī, at sa wakas ang vārdhuṣika, ang mga Pitṛ ay umaalis na bigo.

Verse 92

महिषीत्युच्यते नारी या च स्याद्व्यभिचारिणी । तां दुष्टां कामयेद्यस्तु स वै माहिषिकः स्मृतः

Ang babaeng mapangalunya ay tinatawag dito na “mahiṣī”; datapwat ang sinumang magnasa sa gayong tiwaling babae ay itinuturing na “māhiṣika.”

Verse 93

स्व वृषं या परित्यज्य परवृषे वृषायते । वृषली सा हि विज्ञेया न शूद्री वृषली भवेत्

Yaong iniwan ang sariling asawa at nakikisama sa ibang lalaki ay dapat makilalang “vṛṣalī”; ang babaeng Śūdra ay hindi nagiging vṛṣalī dahil sa kapanganakan lamang.

Verse 94

यावदुष्णं भवत्यन्नं यावन्मौनेन भुज्यते । तावदश्नंति पितरो यावन्नोक्ता हविर्गुणाः

Hangga’t mainit pa ang pagkain at kinakain sa katahimikan, nakikibahagi rito ang mga Pitṛ—hanggang hindi pa binibigkas nang malakas ang mga papuri sa handog.

Verse 95

विद्याविनयसंपन्ने श्रोत्रिये गृहमागते । क्रीडंत्यौषधयः सर्वा यास्यामः परमां गतिम्

Kapag dumating sa tahanan ang isang śrotriya na may karunungan at kababaang-loob, nagagalak ang lahat ng halamang-gamot, na wari’y nagsasabi: “Ngayon mararating namin ang pinakamataas na hantungan.”

Verse 96

भ्रष्टशौचवताचारे विप्रे वेदविवर्जिते । रोदित्यन्नं दीयमानं किं मया दुष्कृतं कृतम्

Kapag ang pagkain ay inihahandog sa isang brāhmaṇa na nalaglag sa kalinisan, panata, at wastong asal, at walang pag-aaral ng Veda, ang pagkain mismo’y “umiiyak”: “Anong kasalanan ang nagawa ko?”

Verse 97

यस्य कोष्ठगतं चान्नं वेदाभ्यासेन जीर्यति । स तारयति दातारं दशपूर्वान्दशापरान्

Yaong ang pagkaing nasa tiyan ay nalulusaw sa pagbigkas at pag-aaral ng mga Veda—siya ang nagliligtas sa nagkaloob, inililigtas ang sampung salinlahi sa unahan at sampu sa kasunod.

Verse 98

न स्त्रीणां वपनं कार्यं न च गाः समनुव्रजेत् । न च रात्रौ वसेद्गोष्ठे न कुर्याद्वैदिकीं श्रुतिम्

Hindi dapat magsagawa ng pag-aahit para sa mga babae, ni sumunod-sunod sa mga baka; hindi rin dapat manuluyan sa kulungan ng baka sa gabi, at hindi dapat magbigkas doon ng mga talatang Veda.

Verse 99

सर्वान्केशान्समुद्धृत्य च्छेदयेदंगुलद्वयम् । एवमेव तु नारीणां शिरसो मुंडनं भवेत्

Tipunin ang lahat ng buhok at putulin lamang nang sukat sa dalawang daliri; sa ganitong paraan lamang nararapat gawin ang pagputol ng buhok sa ulo ng mga babae.

Verse 100

राजा वा राजपुत्रो वा ब्राह्मणो वा बहुश्रुतः । अकारयित्वा वपनं प्रायश्चित्तं विनिर्दिशेत्

Maging hari man, prinsipe, o isang Brāhmaṇa na maraming nalalaman—kung siya ang nag-utos na magsagawa ng pag-aahit (na di nararapat), dapat siyang magtakda ng pagtubos-sala.

Verse 110

माक्षिकं फाणितं शाकं गोरसं लवणं घृतम् । हस्तदत्तानि भुक्तानि दिनमेकमभोजनम्

Pulot, pulot-arnibal, gulay, mga katas ng baka, asin, at ghee—kung ang mga ito’y nakain matapos iabot sa kamay (sa di wastong kalagayan), mag-ayuno ng isang araw.

Verse 120

मा देहीति च यो ब्रूयाद्गवाग्निब्राह्मणेषु च । तिर्यग्योनिशतं गत्वा चांडालेष्वभिजायते

Sinumang magsabi ng “Huwag magbigay!” hinggil sa mga baka, sa banal na apoy, at sa mga Brāhmaṇa—pagkaraan ng sandaang kapanganakan sa sinapupunan ng mga hayop, isisilang siya sa mga Caṇḍāla.

Verse 130

चैत्यवृक्षं चितिं यूपं शिवनिर्माल्यभोजिनम् । वेदविक्रयिणं स्पृष्ट्वा सचैलो जलमाविशेत्

Pagkahipo sa punong-sambahan, sa puneraryang siga, sa haliging pangyajña, sa kumakain ng mga nalabing handog ni Śiva, o sa nagtitinda ng Veda—dapat lumusong sa tubig para sa paglilinis, suot pa rin ang kasuotan.

Verse 140

फाणितं गोरसं तोयं लवणं मधुकांजिकम् । हस्तेन ब्राह्मणो दत्त्वा कृच्छ्रं चांद्रायणं चरेत्

Kung ang isang Brāhmaṇa ay magbigay sa sariling kamay ng pulot-molases, gatas at bunga ng baka, tubig, asin, o matamis-maasim na lugaw (sa di-wastong kalagayan), dapat niyang isagawa ang Kṛcchra na penitensiya at tuparin din ang panatang Cāndrāyaṇa.

Verse 150

व्यवहारानुरूपेण न्यायेन तु यदर्जनम् । क्षत्रियस्य पयस्तेन प्रजापालनतो भवेत्

Anumang kinikita ng isang Kṣatriya sa makatarungang paraan, ayon sa wastong pakikitungo—sa pamamagitan niyon, ang kanyang ‘gatas’ o marapat na ikabubuhay ay nagmumula sa pag-iingat at pagprotekta sa mga tao.

Verse 160

न शब्दशास्त्राभिरतस्य मोक्षो न चैव रम्या वसथप्रियस्य । न भोजनाच्छादन तत्परस्य न लोकवित्त ग्रहणे रतस्य

Walang mokṣa para sa nalululong lamang sa salitang-karunungan; ni para sa umiibig sa magagarang tahanan; ni para sa abala sa pagkain at pananamit; ni para sa nagagalak sa pagkamal ng yaman ng daigdig.

Verse 167

स सर्वतीर्थसुस्नातः स सर्वक्रतुदीक्षितः । स दत्तसर्वदानस्तु काशी येन निषेविता

Siya’y nakapaligo nang wagas sa lahat ng banal na tawiran; siya’y naitalaga sa lahat ng mga yajña; siya’y nagkaloob ng bawat uri ng dāna—sapagkat ang sinumang tapat na dumadalaw at nananahan sa Kāśī ay nagkakamit ng mga ganitong bunga.