Adhyaya 55

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । माहात्म्यं तीर्थजं दृष्ट्वा चित्रसेनो नरेश्वरः । किं चकार क्व वा वासं किमाहारो बभूव ह

Sinabi ni Uttānapāda: “Nang makita ang kadakilaan na nagmumula sa banal na tawiran, ano ang ginawa ni Haring Citrasena? Saan siya nanirahan, at anong pagkain ang kanyang ikinabuhay?”

Verse 2

ईश्वर उवाच । भृगुतुङ्गं समारुह्य ऐशानीं दिशमाश्रितः । तपश्चचार विपुलं कुण्डे तत्र नृपोत्तमः

Sinabi ni Īśvara: “Umakyat siya sa Bhṛgutuṅga at sumandig sa hilagang-silangang dako. Doon, sa sagradong lawa, ang pinakadakila sa mga hari ay nagsagawa ng masaganang pag-aayuno at tapas.”

Verse 3

सर्वान् देवान् हृदि ध्यात्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वरान् । विचिक्षेप यदात्मानं प्रत्यक्षौ रुद्रकेशवौ । करे गृहीत्वा राजानं रुद्रो वचनमब्रवीत्

Sa puso niya’y taimtim niyang pinagmunihan ang lahat ng mga diyos—sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara. Nang ihahagis na niya ang sariling katawan, hayagang nagpakita sa harap niya sina Rudra at Keśava. Hinawakan ni Rudra ang kamay ng hari at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 4

ईश्वर उवाच । प्राणत्यागं महाराज मा काले त्वं कृथा वृथा । अद्याप्यसि युवा त्वं वै न युक्तं मरणं तव

Sinabi ni Īśvara: “O dakilang hari, huwag mong iwan ang iyong hininga bago dumating ang takdang oras—huwag mong gawin ito nang walang saysay. Hanggang ngayon ay bata ka pa; hindi nararapat sa iyo ang kamatayan.”

Verse 5

स्वस्थानं गच्छ शीघ्रं त्वं भुक्त्वा भोगान्यथेप्सितान् । कुरु निष्कण्टकं राज्यं नाके शक्र इवापरः

“Magbalik ka agad sa iyong sariling tahanan. Tamuhin at lasapin ang mga kaligayahang marapat mong minimithi, at itatag ang isang kahariang walang tinik—walang ligalig at kaaway—na parang isa pang Śakra (Indra) sa langit.”

Verse 6

चित्रसेन उवाच । न राज्यं कामये देव न पुत्रान्न च बान्धवान् । न भार्यां न च कोशं च न गजान्न तुरंगमान्

Sinabi ni Citrasena: “O Panginoon, hindi ko ninanais ang kaharian; ni mga anak, ni mga kamag-anak; ni asawa, ni kayamanan sa kabang-yaman; ni mga elepante, ni mga kabayo.”

Verse 7

मुञ्च मुञ्च महादेव मा विघ्नः क्रियतां मम । स्वर्गप्राप्तिर्ममाद्यैव त्वत्प्रसादान्महेश्वर

“Pakawalan mo ako, pakawalan mo ako, O Mahādeva—huwag nawang lumikha ng anumang hadlang para sa akin. Nawa’y makamtan ko ang langit ngayong araw din, O Maheśvara, sa pamamagitan ng iyong biyaya.”

Verse 8

ईश्वर उवाच । यस्याग्रतो भवेद्ब्रह्मा विष्णुः शम्भुस्तथैव च । स्वर्गेण तस्य किं कार्यं स गतः किं करिष्यति

Sinabi ni Īśvara: “Sa harap ng sinumang naroroon sina Brahmā, Viṣṇu, at Śambhu—ano pa ang kailangan niya sa langit? Kung makarating man siya roon, ano nga ba ang tunay niyang matatamo?”

Verse 9

तुष्टा वयं त्रयो देवा वृणीष्व वरमुत्तमम् । यथेप्सितं महाराज सत्यमेतदसंशयम्

“Kami, ang tatlong Diyos, ay lubos na nalugod. Pumili ka ng pinakamataas na biyaya. Anuman ang iyong naisin, O dakilang hari—ito’y totoo, walang alinlangan.”

Verse 10

चित्रसेन उवाच । यदि तुष्टास्त्रयो देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । अद्यप्रभृति युष्माभिः स्थातव्यमिह सर्वदा

Sinabi ni Citrasena: “Kung ang tatlong Diyos—Brahmā, Viṣṇu, at Maheśvara—ay tunay ngang nalugod, mula sa araw na ito ay nararapat kayong manahan dito magpakailanman.”

Verse 11

गयाशिरो यथा पुण्यं कृतं युष्माभिरेव च । तथैवेदं प्रकर्तव्यं शूलभेदं च पावनम्

“Kung paanong ang banal na Gayāśiras ay ginawang puspos ng kabutihang-dharma ng inyong sarili, gayon din dapat itatag ito—ang nagpapadalisay na Śūlabheda—bilang isang sagradong tīrtha.”

Verse 12

यत्रयत्र स्थिता यूयं तत्रतत्र वसाम्यहम् । गणानां चैव सर्वेषामाधिपत्यमथास्तु मे

“Saan man kayo manahan, doon din ako maninirahan; at nawa’y ipagkaloob sa akin ang pagka-panginoon sa lahat ng mga Gaṇa.”

Verse 13

ईश्वर उवाच । अद्यप्रभृति तिष्ठामः शूलभेदे नरेश्वर । त्रिकालां हि त्रयो देवाः कलांशेन वसामहे

Wika ni Īśvara: “Mula sa araw na ito, O panginoon ng mga tao, mananatili kami sa Śūlabheda. Tunay na ang tatlong Diyos ay nananahan dito sa pamamagitan ng isang bahagi ng kanilang banal na kapangyarihan sa tatlong panahon.”

Verse 14

नन्दिसंज्ञो गणाधीशो भविष्यति भवान्ध्रुवम् । मत्समीपे तु भवत आदौ पूजा भविष्यति

“Tunay na ikaw ay magiging pinunò ng mga Gaṇa na tatawaging Nandi. At sa aking harapan, ang iyong pagsamba ay isasagawa muna, bilang una.”

Verse 15

प्रक्षिप्य तानि चास्थीनि यत्र दीर्घतपा ययौ । सकुटुम्बो विमानस्थः स्वर्गतस्त्वं तथा कुरु

“Ihagis mo ang mga butong iyon sa pook na pinuntahan ni Dīrghatapā; at ikaw man—kasama ang iyong pamilya—na nakasakay sa makalangit na sasakyan, ay makaaabot sa langit. Gawin mo ito ayon dito.”

Verse 16

एवं देवा वरं दत्त्वा चित्रसेनाय पार्थिव । कुण्डमूर्धनि याम्यायां त्रयो देवास्तदा स्थिताः

Sa gayon, O hari, ipinagkaloob ng mga Diyos ang biyaya kay Citrasena; at noon, ang tatlong diyos ay nanirahan sa may ulo ng sagradong lawa, sa dakong timog.

Verse 17

परस्परं वदन्त्येवं पुण्यतीर्थमिदं परम् । यथा हि गयाशिरः पुण्यं पूर्वमेव पठ्यते । तथा रेवातटे पुण्यं शूलभेदं न संशयः

Nag-usap-usap sila at nagpahayag: “Ito ang kataas-taasang banal na tīrtha. Kung paanong ang Gayāśiras ay matagal nang kinikilalang mapagpala, gayon din sa pampang ng Revā, ang Śūlabheda ay mapagpala—walang alinlangan.”

Verse 18

ईश्वर उवाच । इदं तीर्थं तथा पुण्यं यथा पुण्यं गयाशिरः । सकृत्पिण्डोदकेनैव नरो निर्मलतां व्रजेत्

Sinabi ni Īśvara: “Ang tīrthang ito’y kasing-banal at kasing-punyá ng Gayāśiras. Sa minsang pag-aalay ng piṇḍa at tubig, ang tao’y nagkakamit ng kadalisayan.”

Verse 19

एकं गयाशिरो मुक्त्वा सर्वतीर्थानि भूपते । शूलभेदस्य तीर्थस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम्

“O hari, bukod sa Gayāśiras lamang, ang lahat ng iba pang tīrtha ay hindi man lamang umaabot sa ikalabing-anim na bahagi ng bisa at punyá ng tīrtha ng Śūlabheda.”

Verse 20

कुण्डमुदीच्यां याम्यायां दशहस्तप्रमाणतः । रौद्रवारुणकाष्ठायां प्रमाणं चैकविंशति

Ang sagradong kuṇḍa ay may sukat na sampung hasta sa hilaga at sampung hasta sa timog; at sa mga dako ni Rudra at ni Varuṇa, ang sukat nito’y ipinahayag na dalawampu’t isa (na hasta).

Verse 21

एतत्प्रमाणं तत्तीर्थं पिण्डदानादिकर्मसु । नाधर्मनिरता दातुं लभन्ते दानमत्र हि

Ganyan ang sukat ng tīrthang yaon para sa mga gawaing tulad ng pag-aalay ng piṇḍa at iba pang ritwal para sa mga ninuno. Sapagkat yaong mga nalulugmok sa adharma ay hindi nagkakamit ng bunga ng pag-aalay dito; tunay, ang kawanggawa rito’y walang wagas na punyá para sa kanila.

Verse 22

विष्णुस्तु पितृरूपेण ब्रह्मरूपी पितामहः । प्रपितामहो रुद्रोऽभूदेवं त्रिपुरुषाः स्थिताः

Si Viṣṇu ay nananatili bilang Ama sa anyo ng mga Pitṛ; si Brahmā, bilang Lolo; at si Rudra ay nagiging Ninuno-sa-ikatlong salin—sa gayon naitatatag ang tatlong taong-ninuno.

Verse 23

कदा पश्यति तीर्थं वै कदा नस्तारयिष्यति । इति प्रतीक्षां कुर्वन्ति पुत्राणां सततं नृप । शूलभेदे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा शूलधरं सकृत्

“Kailan niya masisilayan ang banal na tawiran—kailan niya kami tatawirin sa kaligtasan?” Gayon, O Hari, laging hinihintay ng mga ninuno ang kanilang mga anak. Datapuwa’t sa Śūlabheda, kapag ang tao’y naligo at minsan man lamang nasilayan ang Panginoong may dalang trishula, tiyak ang pagkaligtas.

Verse 24

नापुत्रो नाधनो रोगी सप्तजन्मसु जायते । एकविंशतिं पितुः पक्षे मातुश्वैवेकविंशतिम्

Sa pitong kapanganakan, hindi siya isisilang na walang anak, ni dukha, ni may karamdaman. Inililigtas niya ang dalawampu’t isang salinlahi sa panig ng ama, at gayundin ang dalawampu’t isa sa panig ng ina.

Verse 25

भार्यापक्षे दशैवेह कुलान्येतानि तारयेत् । शूलभेदवने राजञ्छाकमूलफलैरपि

At sa panig ng asawa, sampung angkan dito ang kanyang inililigtas. O Hari, sa gubat ng Śūlabheda—kahit mga gulay, ugat, at bunga lamang (na inihahandog nang may debosyon)—nakakamtan ang ganitong kabanalan.

Verse 26

एकस्मिन्भोजिते विप्रे कोटीर्भवति भोजिता । पञ्चस्थानेषु यः श्राद्धं कुरुते भक्तिमान्नरः

Kapag kahit isang brāhmaṇa ang napakain, nagiging parang isang koti ang napakain. Ang taong may debosyon na nagsasagawa ng śrāddha sa limang banal na pook ay nagkakamit ng gayong pinalaking gantimpala.

Verse 27

कुलानि प्रेतभूतानि सर्वाण्यपि हि तारयेत् । द्विजदेवप्रसादेन पितॄणां च प्रसादतः

Inililigtas niya maging ang lahat ng angkang nahulog sa kalagayan ng mga preta-espiritu. Sa biyaya ng mga brāhmaṇa—na mga ‘diyos sa lupa’—at sa pagkasiya ng mga Pitṛ, ito’y nagaganap.

Verse 28

श्राद्धदो निवसेत्तत्र यत्र देवो महेश्वरः । स्युरात्मघातिनो ये च गोब्राह्मणहनाश्च ये

Manahan doon ang nagsasagawa ng śrāddha, sa pook na tinatahanan ng Diyos na si Maheśvara. Doon din naroroon ang mga nagpakamatay at ang mga pumatay ng baka at ng mga brāhmaṇa—mabibigat na makasalanan.

Verse 29

दंष्ट्रिभिर्जलपाते च विद्युत्पातेषु ये मृताः । न येषामग्निसंस्कारो नाशौचं नोदकक्रिया

Yaong namatay dahil sa mga may pangil, o sa pagbagsak sa tubig, o sa tama ng kidlat—yaong hindi napagdausan ng pagsusunog na libing, walang naobserbahang panahon ng karumihan, at walang naihandog na tubig—(kabilang din).

Verse 30

तत्र तीर्थे तु यस्तेषां श्राद्धं कुर्वीत भक्तितः । मोक्षावाप्तिर्भवेत्तेषां युगमेकं न संशयः

Sinumang may debosyon na magsagawa roon sa banal na tīrtha ng śrāddha para sa kanila—walang pag-aalinlangan na makakamtan nila ang mokṣa sa loob ng iisang yuga.

Verse 31

अज्ञानाद्यत्कृतं पापं बालभावाच्च यत्कृतम् । तत्सर्वं नाशयेत्पापं स्नानमात्रेण भूपते

O Hari, anumang kasalanang nagawa dahil sa kamangmangan, at anumang nagawa dahil sa kabataan at kawalang-muwang—lahat ng kasalanang iyon ay napapawi sa pamamagitan lamang ng pagligo roon.

Verse 32

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा पापोऽपि तत्तीर्थे स्नातो भवति निर्मलः

Kung paanong ang kasuotang nilabhan ng tagalaba ay nagiging ganap na malinis, gayon din ang makasalanan, kapag naligo sa tīrtha na iyon, ay nagiging dalisay.

Verse 33

संन्यासं कुरुते योऽत्र तीर्थे विधिसमन्वितम् । ध्यायन्नित्यं महादेवं स गच्छेत्परमं पदम्

Sinumang magsagawa rito sa tīrtha ng saṃnyāsa ayon sa wastong tuntunin, at laging nagmumuni kay Mahādeva—siya’y makararatíng sa kataas-taasang kalagayan.

Verse 34

क्रीडित्वा स यथाकामं स्वेच्छया शिवमन्दिरे । वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो जायतेऽसौ शुभे कुले

Matapos magalak nang malaya ayon sa nais sa templo ni Śiva, siya’y muling isisilang sa mapalad na angkan, bilang nakaaalam ng katotohanan ng mga Veda at Vedāṅga.

Verse 35

रूपवान्सुभगश्चैव सर्वव्याधिविवर्जितः । राजा वा राजपुत्रो वाचारसमन्वितः

Siya’y magiging kagandahan at mapalad, walang anumang karamdaman—maging hari o prinsipe—na may marangal na asal.

Verse 36

एतत्ते कथितं राजंस्तीर्थस्य फलमुत्तमम् । यच्छ्रुत्वा मानवो नित्यं मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

O Hari, ito ang aking isinalaysay sa iyo: ang walang kapantay na bunga ng tīrtha; sa pakikinig nito, ang tao’y palagiang napapalaya sa lahat ng kasalanan.

Verse 37

य इदं श्रावयेन्नित्यमाख्यानं द्विजपुंगवान् । श्राद्धे देवकुले वापि पठेत्पर्वणि पर्वणि

Yaong pinakadakilang Brāhmaṇa na laging nagpaparinig ng banal na salaysay na ito, at bumibigkas nito sa mga ritong śrāddha o sa templo, sa bawat pagdiriwang—

Verse 38

गीर्वाणास्तस्य तुष्यन्ति मनुष्याः पितृभिः सह । पठतां शृण्वतां चैव नश्यते सर्वपातकम्

Nalulugod sa kanya ang mga deva, at ang mga tao kasama ang kanilang mga ninuno; sa mga bumibigkas at sa mga nakikinig, napapawi ang lahat ng kasalanan.

Verse 39

लिखित्वा तीर्थमाहात्म्यं ब्राह्मणेभ्यो ददाति यः । जातिस्मरत्वं लभते प्राप्नोत्यभिमतं फलम्

Sinumang magsulat ng kaluwalhatian ng tīrtha at maghandog nito sa mga Brāhmaṇa, nagkakamit ng pag-alaala sa mga nakaraang kapanganakan at tinatamo ang minimithing bunga.

Verse 40

रुद्रलोके वसेत्तावद्यावदक्षरमन्वितम्

Mananahan siya sa daigdig ni Rudra nang kasingtagal ng panahong nananatili sa kanya ang bisa ng di-nasisirang banal na pantig.

Verse 55

। अध्याय

“Kabanata” — tanda ng tagasulat na naghihiwalay sa mga bahagi ng kabanata.