Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 39

Devanagari script

पश्यतामेव सर्वेषां सा कन्यान्तरधीयत । पुनस्तां ददृशुः सर्वे योजनान्तरधिष्ठिताम्

Transliteration

paśyatāmeva sarveṣāṃ sā kanyāntaradhīyata | punastāṃ dadṛśuḥ sarve yojanāntaradhiṣṭhitām

Translation

Habang nakatingin ang lahat, biglang naglaho ang dalaga. Muli nila siyang nakita, nakatayo sa layo na isa pang yojana.

Word by Word

• पश्यताम्: of (those) watching
• पश्यताम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle) ‘पश्यत्’ का षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘पश्यताम्’ = of those who were watching

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphasis)

• सर्वेषाम्: of all
• सर्वेषाम्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सर्वनाम

• कन्या: the maiden
• कन्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• अन्तरधीयत: disappeared/vanished
• अन्तरधीयत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अन्तर्+धा (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: पुनरावृत्तिवाचक अव्यय (again)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• ददृशुः: saw
• ददृशुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन; विशेषण

• योजन: of a yojana
• योजन: Sambandha (Genitive in compound)
• Type: Noun
• Root: योजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; समासपूर्वपद (योजन+अन्तर)

• अन्तर: distance/interval
• अन्तर: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रातिपदिक (compound member)

• अधिष्ठिताम्: situated/placed
• अधिष्ठिताम्: Karma (Object qualifier)
• Type: Verb
• Root: अधि+स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; ‘स्थित’ अर्थे

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tirtha-zone (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Before the assembled gaze, the maiden dissolves from sight; moments later she reappears far away—tiny yet radiant on the horizon—leaving the crowd stunned.

Characters & Entities

• the maiden (kanyā)
• Devas
• Asuras

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The desired object slips away even when ‘seen’; the verse dramatizes māyā—how pursuit based on craving leads to endless chasing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the Revā Khaṇḍa context remains in the background.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse.