Adhyaya 48

Verse 1

उत्तानपाद उवाच । कस्मिन्स्थानेऽवसद्देव सोऽन्धको दैत्यपुंगवः । सर्वान्देवांश्च निर्जित्य कस्मिन्स्थाने समास्थितः

Sinabi ni Uttānapāda: “O Panginoon, saang pook nanirahan ang Andhaka, ang pinakadakila sa mga daitya? Matapos niyang daigin ang lahat ng mga deva, saan siya ngayo’y nananatili?”

Verse 2

श्रीमहेश उवाच । प्रविष्टो दानवो यत्र कथयामि नराधिप । पाताललोकमाश्रित्य कन्या विध्वंसते तु सः

Sinabi ni Śrī Maheśa: “O hari, sasabihin ko kung saan pumasok ang asura. Sa pagkanlong sa Pātāla, pinahihirapan at winawasak niya ang mga dalaga.”

Verse 3

तत्र स्थितं तं विज्ञाय चापमादाय केशवः । व्यसृजद्बाणमाग्नेयं दह्यतामिति चिन्तयन्

Nang malaman ni Keśava na naroon siya, kinuha niya ang kaniyang busog at pinakawalan ang isang nagliliyab na palaso, iniisip: “Masunog nawa siya.”

Verse 4

दह्यमानोऽग्निना सोऽपि वारुणास्त्रं स संदधे । वारुणास्त्रेण महता आग्नेयं शमितं तदा

Bagaman siya’y sinusunog ng apoy, inilapat din niya ang sandatang Vāruṇa; sa makapangyarihang Vāruṇāstra, napawi noon ang naglalagablab na palaso.

Verse 5

ततोऽसौ चिन्तयामास केन बाणो विसर्जितः । कस्यैषा पौरुषी शक्तिः को यास्यति यमालयम्

Pagkaraan, nagmuni-muni siya: “Sino ang nagpakawala ng palasong ito? Kanino ang ganitong lakas ng pagkalalaki? Sino ang dadalhin sa tahanan ni Yama?”

Verse 6

ततोऽन्धको मृधे क्रुद्धो बाणमार्गेण निर्गतः । स दृष्ट्वा बाणमार्गेण चापहस्तं जनार्दनम्

Pagkaraan, si Andhaka, nagngangalit sa labanan, ay sumulong sa landas ng mga palaso; at sa pagsunod sa bakas ng palaso, nakita niya si Janārdana na may busog sa kamay.

Verse 7

अन्धक उवाच । न शर्म लप्स्यसे ह्यद्य मया दृष्ट्याभिवीक्षितः । न शक्नोषि तथा गन्तुं नागः शार्दूलदर्शनात्

Sinabi ni Andhaka: “Ngayon ay hindi ka makatatamo ng kapayapaan, sapagkat ikaw ay natitigan ng aking tingin. Hindi ka makaaalis—gaya ng elepanteng di makausad pag nakita ang tigre.”

Verse 8

आगच्छति यथा भक्ष्यं मार्जारस्य च मूषिकः । न शक्नोषि तथा यातुं संस्थितस्त्वं ममाग्रतः

“Kung paanong ang daga ay lumalapit na tila pagkain ng pusa, gayon din ay hindi ka makaaalis, habang nakatayo ka rito sa aking harapan.”

Verse 9

अहं त्वां प्रेषयिष्यामि यममार्गे सुदारुणे । अहमन्वेषयिष्यामि किल यास्यामि ते गृहम्

“Ipapadala kita sa mabagsik na landas ni Yama, ang Panginoon ng kamatayan. Tunay, hahabulin kita at darating pa ako sa iyong sariling tahanan.”

Verse 10

उपनीतोऽसि कालेन सङ्ग्रामे मम केशव । ये त्वया निर्जिताः पूर्वं दानवा अप्यनेकशः

“O Keśava, ang Panahon mismo ang naghatid sa iyo sa aking digmaan—ikaw na noong una’y nagwagi sa napakaraming pangkat ng mga Dānava.”

Verse 11

न भवन्ति पुमांसस्ते स्त्रियस्ताश्चैव केशव । परं न शस्त्रसङ्ग्रामं करिष्यामि त्वया सह

“Yaong mga natalo mo noon, O Keśava, ay hindi tunay na mga lalaki—parang mga babae lamang. Kaya’t hindi ako makikipaglaban sa iyo sa digmaang sandata.”

Verse 12

वदतो दानवेन्द्रस्य न चुकोप स केशवः । अयुध्यमानं तं दृष्ट्वा चिन्तयामास दानवः

Habang nagsasalita ang panginoon ng mga Dānava, hindi nagalit si Keśava. Nang makita niyang hindi ito lumalaban, nagmuni-muni ang Dānava kung ano ang gagawin.

Verse 13

द्वन्द्वयुद्धं करिष्यामि निश्चित्य युयुधे नृप । स कृष्णेन पदाक्षिप्तः पतितः पृथिवीतले

“Makikipag-isang-laban ako,” pasya niya, at sumabak siya, O Hari. Ngunit nang masipa ng paa ni Kṛṣṇa, bumagsak siya sa lupa.

Verse 14

मुहूर्तात्स समाश्वस्य उत्थायेदं व्यचिन्तयत् । अशक्तो द्वन्द्वयुद्धाय ततः साम प्रयुक्तवान् । पाणिभ्यां सम्पुटं कृत्वा साष्टाङ्गं प्रणतः शुचिः

Pagkaraan ng ilang sandali, nakahinga siya at tumindig, at ganito ang inisip: hindi ko kaya ang isang-laban; kaya’t dumulog siya sa pakikipagkasundo. Pinagcup niya ang mga palad at, dalisay ang loob, nagpatirapa sa walong bahagi ng katawan.

Verse 15

अन्धक उवाच । जय कृष्णाय हरये विष्णवे जिष्णवे नमः । हृषीकेश जगद्धात्रे अच्युताय महात्मने

Sinabi ni Andhaka: “Tagumpay kay Kṛṣṇa! Pagpupugay kay Hari, kay Viṣṇu, sa di-matatalong Mananagumpay. O Hṛṣīkeśa, tagapagtaguyod ng mga daigdig—pagpupugay kay Acyuta, dakilang kaluluwa.”

Verse 16

नमः पङ्कजनाभाय नमः पङ्कजमालिने । जनार्दनाय श्रीशाय श्रीपते पीतवाससे

Pagpupugay sa May-Pusod na Loto; pagpupugay sa Panginoong may kuwintas ng mga loto. Pagpupugay kay Janārdana, sa Panginoon ni Śrī, kay Śrīpati, sa Nakadamit ng dilaw.

Verse 17

गोविन्दाय नमो नित्यं नमो जलधिशायिने । नमः करालवक्त्राय नरसिंहाय नादिने

Walang hanggang pagpupugay kay Govinda; pagpupugay sa Kanya na nakahimlay sa karagatan. Pagbati sa May mabagsik na mukha—kay Narasiṃha, ang umuungal na Panginoon.

Verse 18

शार्ङ्गिणे सितवर्णाय शङ्खचक्रगदाभृते । नमो वामनरूपाय यज्ञरूपाय ते नमः

Pagpupugay sa may hawak ng Śārṅga, sa Maningning na maputi ang kulay, sa may tangan ng kabibe, diskos, at pamalo. Pagpupugay sa Iyo sa anyo ni Vāmana; pagpupugay sa Iyo na ang anyo ay mismong Yajña, ang Sakripisyo.

Verse 19

नमो वराहरूपाय क्रान्तलोकत्रयाय च । व्याप्ताशेषदिगन्ताय केशवाय नमोनमः

Pagpupugay sa Iyo sa anyo ng Varāha, na tumawid sa tatlong daigdig. Muli’t muli, pagpupugay kay Keśava, na lumalaganap hanggang sa pinakadulo ng bawat panig.

Verse 20

वासुदेव नमस्तुभ्यं नमः कैटभनाशिने । लक्ष्म्यालय सुरश्रेष्ठ नमस्ते सुरनायक

O Vāsudeva, pagpupugay sa Iyo; pagpupugay sa pumatay kay Kaiṭabha. O tahanan ni Lakṣmī, pinakadakila sa mga deva—pagpupugay sa Iyo, O pinuno ng mga diyos.

Verse 21

विष्णोर्देवाधिदेवस्य प्रमाणं येऽपि कुर्वते । प्रजापतेर्जगद्धातुस्तेषामपि नमाम्यहम्

Ako’y yumuyuko maging sa mga nagpapatunay sa tunay na kadakilaan ni Viṣṇu, ang Diyos na higit sa mga diyos; at gayundin sa mga kumikilala kay Prajāpati, ang tagapagtaguyod ng sanlibutan.

Verse 22

समस्तभूतदेवस्य वासुदेवस्य धीमतः । प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमाम्यहम्

Ako’y yumuyukod maging sa mga nagpapatirapa sa marunong na si Vāsudeva, ang Panginoong banal na nananahan sa lahat ng nilalang.

Verse 23

तस्य यज्ञवराहस्य विष्णोरमिततेजसः । प्रणामं ये प्रकुर्वन्ति तेषामपि नमाम्यहम्

Ako’y yumuyukod maging sa mga nagpapatirapa sa yaong Viṣṇu na di-masukat ang kaningningan—ang Varāha ng sakripisyo.

Verse 24

गुणानां हि निधानाय नमस्तेऽस्तु पुनःपुनः । कारुण्याम्बुनिधे देव सर्वभक्तिप्रियाय च

Pagpupugay sa iyo nang paulit-ulit, O taguan ng mga kabutihan. O Diyos, karagatan ng habag at minamahal ang bawat deboto—pagpupugay sa iyo.

Verse 25

श्रीभगवानुवाच । तुष्टस्ते दानवेन्द्राहं वरं वृणु यथेप्सितम् । ददामि ते वरं नूनमपि त्रैलोक्यदुर्लभम्

Wika ng Mapalad na Panginoon: “O hari ng mga Dānava, nalulugod ako sa iyo. Pumili ka ng biyayang ninanais mo; tiyak na ipagkakaloob ko sa iyo ang biyaya—kahit yaong bihirang makamtan sa tatlong daigdig.”

Verse 26

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि चेप्सितम् । तदा ददस्व मे देव युद्धं परमशोभनम् । अवद्धस्तपूतो येनाहं लोकान्गन्तास्मि शोभनान्

Wika ni Andhaka: “Kung nalulugod ka sa akin, O Panginoon, at ipagkakaloob mo ang biyayang ninanais ko, kung gayon, O Diyos, ipagkaloob mo sa akin ang isang labang lubhang maringal—na sa pamamagitan nito, malaya at dalisay sa tapas, makararating ako sa maningning na mga daigdig.”

Verse 27

श्रीभगवानुवाच । कथं ददामि ते युद्धं तोषितोऽहं त्वया पुनः । न त्वां तु प्रभवेत्कोपः कथं युध्यामि तेऽन्धक

Sinabi ng Mapalad na Panginoon: “Paano kita pagkakalooban ng digmaan, gayong ako’y muling nalugod sa iyo? Hindi sumisibol sa akin ang poot laban sa iyo—kaya paano kita lalabanan, O Andhaka?”

Verse 28

यदि ते वर्तते बुद्धिर्युद्धं प्रति न संशयः । ततो गच्छस्व युद्धाय देवं प्रति महेश्वरम्

Kung ang iyong isip ay nakatuon sa digmaan at wala nang alinlangan, kung gayon humayo ka sa pakikipaglaban—lumapit ka sa Diyos na si Maheśvara.

Verse 29

अन्धक उवाच । न तत्र सिध्यते कार्यं देवं प्रति महेश्वरम्

Sinabi ni Andhaka: “Walang gawain ang nagtatagumpay doon, kapag ito’y itinutuon laban sa Dakilang Panginoon, si Maheśvara.”

Verse 30

श्रीभगवानुवाच । पुत्र त्वं शिखरं गत्वा धूनयस्व बलेन च

Sinabi ng Mapalad na Panginoon: “Anak, pumaroon ka sa tuktok ng bundok at yayanigin mo iyon sa iyong lakas.”

Verse 31

विधूते तत्र देवेशः कोपं कर्ता सुदारुणम् । कोपितः शङ्करो रौद्रं युद्धं दास्यति दानव

Kapag nayayanig ang tuktok na iyon, ang Panginoon ng mga diyos ay magpapakawala ng sukdulang kakila-kilabot na poot. Sa pagkagalit, si Śaṅkara ay magbibigay sa iyo ng mabangis na digmaan, O Dānava.

Verse 32

विष्णुवाक्यादसौ पापो गतो यत्र महेश्वरः । कैलासशिखरं प्राप्य धुनोति स्म मुहुर्मुहुः

Sa utos ni Viṣṇu, ang makasalanang yaon ay nagtungo sa kinaroroonan ni Maheśvara. Pagdating sa tuktok ng Kailāsa, paulit-ulit niya itong niyugyog.

Verse 33

धूनिते तत्र शिखरे कम्पितं भुवनत्रयम् । निपेतुः शिखराग्राणि कम्पमानान्यनेकशः

Nang mayugyog ang tuktok na yaon, nanginig ang tatlong daigdig. Maraming taluktok ng bato, nanginginig nang matindi, ang nagbagsakan nang sunud-sunod.

Verse 34

चत्वारः सागराः क्षिप्रमेकीभूता महीपते । निपेतुरुल्कापाताश्च पादपा अप्यनेकशः

O hari, ang apat na karagatan ay waring biglang naging iisa. Umulan ang pagbagsak ng mga bulalakaw, at marami ring punò ang nabunot at napabagsak.

Verse 35

उमया सहितो देवो विस्मयं परमं गतः । गाढमालिङ्ग्य गिरिजा देवं वचनमब्रवीत्

Ang Panginoon, kasama si Umā, ay nabalot ng matinding pagkamangha. Mahigpit na niyakap ni Girijā ang Diyos at nagsalita ng ganitong mga salita.

Verse 36

किमर्थं कम्पते शैलः किमर्थं कम्पते धरा । किमर्थं कम्पते नागो मर्त्यः पातालमेव च । किं वा युगक्षयो देव तन्ममाख्यातुमर्हसि

“Bakit nanginginig ang bundok? Bakit nanginginig ang lupa? Bakit nanginginig ang mga Nāga, ang mga mortal, at maging ang Pātāla? O Panginoon, ito ba’y wakas ng isang yugto? Ipagpaumanhin, ipahayag mo sa akin.”

Verse 37

ईश्वर उवाच । कस्यैषा दुर्मतिर्जाता क्षिप्तः सर्पमुखे करः । ललाटे च कृतं वर्म स यास्यति यमालयम्

Wika ni Īśvara: “Kanino nagmula ang masamang isip na ito—ang isuksok ang kamay sa bibig ng ahas, at maglagay ng baluting panangga sa noo? Siya’y tutungo sa tahanan ni Yama.”

Verse 38

कैलासमाश्रितो येन सुप्तोऽहं येन बोधितः । तं वधिष्ये न सन्देहः सम्मुखो वा भवेद्यदि

“Yaong, sa pagkanlong sa Kailāsa, ay gumambala sa aking pamamahinga—siya ang gumising sa akin—papatayin ko siya, walang pag-aalinlangan, kung siya’y humarap sa akin.”

Verse 39

चिन्तयामास देवेशो ह्यन्धकोऽयं न संशयः । उपायं चिन्तयामास येनासौ वध्यते क्षणात्

Nagmuni-muni ang Panginoon ng mga Deva: “Ito’y si Andhaka—walang pagdududa.” Pagkaraan, nag-isip Siya ng paraan upang mapuksa ang kaaway na iyon sa isang iglap.

Verse 40

आगताश्च सुराः सर्वे ब्रह्माद्या वसुभिः सह । रथं देवमयं कृत्वा सर्वलक्षणसंयुतम्

Dumating ang lahat ng mga deva—si Brahmā at ang iba pa, kasama ang mga Vasu—at gumawa sila ng isang makalangit na karwahe, ganap sa bawat mapalad na tanda.

Verse 41

केचिद्देवाः स्थिताश्चक्रे केचित्तुण्डाग्रपार्श्वयोः । केचिन्नाभ्यां स्थिता देवाः केचिद्धुर्येषु संस्थिताः

May ilang deva na pumuwesto sa gulong; ang ilan ay tumayo sa unahan at sa magkabilang gilid; ang ilan ay nasa gitnang buhol; at ang iba naman ay pumuwesto sa pamatok.

Verse 42

धुरीषु निश्चलाः केचित्केचिद्यूपेषु संस्थिताः । केचित्स्यन्दनसंस्तम्भाः केचित्स्यन्दनवेष्टकाः

May ilan na nanatiling matatag sa mga pamatok; may ilan na nakapuwesto sa mga haligi; may ilan na naging mga haliging-suporta ng karuwahe, at ang iba nama’y naging mga bigkis na panangga nito.

Verse 43

आमलसारकेऽन्येऽपि अन्येऽपि कलशे स्थिताः । रिपोर्भयंकरं दिव्यं ध्वजमालादिशोभितम्

Ang iba pa’y inilagay sa āmalasāraka, ang palamuting tuktok; at ang iba nama’y sa kalaśa, ang pangwakas na buslo. Ang banal na karuwahe, pinalamutian ng mga watawat at mga kuwintas ng bulaklak, ay nakapanghihilakbot sa kaaway.

Verse 44

रथं देवमयं कृत्वा तमारूढो जगद्गुरुः । निर्ययौ दानवो यत्र कोपाविष्टो महेश्वरः

Nang magawa niyang ganap na maka-diyos ang karuwahe, sumakay dito ang Guro ng Sanlibutan. Pagkaraan, si Mahēśvara, nag-aalab sa poot, ay lumisan patungo sa kinaroroonan ng Dānava.

Verse 45

तिष्ठ तिष्ठेत्युवाचाथ क्व प्रयास्यसि दुर्मते । शरासनं करे गृह्य शरांश्चिक्षेप दानवे

“Huminto! Huminto!” sigaw niya. “Saan ka tutungo, O masamang-isip?” Hinawakan niya ang busog sa kanyang kamay at pinakawalan ang mga palaso laban sa Dānava.

Verse 46

दानवेऽधिष्ठिते युद्धे शरैश्चिछेद सायकान् । शरासनेण तत्रैव अन्धकश्छादितस्तदा

Nang ang Dānava’y sumalakay sa digmaan, pinutol niya sa pamamagitan ng mga palaso ang mga lumilipad na sandata. Noon din, doon mismo, si Andhaka ay natabingan—nalambungan ng ulang busog at palaso.

Verse 47

न तत्र दृश्यते सूर्यो नाकाशं न च चन्द्रमाः । आग्नेयमस्त्रं व्यसृजद्दानवोऽपि शिवं प्रति

Doon, hindi nakita ang araw—ni ang kalangitan, ni maging ang buwan. Pagkaraan, ang Dānava man ay nagpakawala ng Apoy na Sandata (Āgneya-astra) laban kay Śiva.

Verse 48

। अध्याय

“Kabanata” — palatandaan ng pagtatapos o paglipat ng adhyāya sa tradisyong manuskrito.

Verse 49

ततो देवाधिदेवोऽसौ वारुणास्त्रमयोऽजयत् । वारुणास्त्रेण निमिषादाग्नेयं नाशितं तदा

Pagkaraan, ang Panginoon ng mga diyos ay nanaig sa paglitaw ng Sandata ni Varuṇa. Sa isang kisapmata, sa pamamagitan ng Varuṇa-sandata, napuksa noon ang sandatang apoy.

Verse 50

दानवेन तदा मुक्तं वायव्यास्त्रं रणाजिरे । वारुणं च गतं तात वायव्यास्त्रविनाशितम्

Noon, sa larangan ng digmaan, pinalaya ng Dānava ang Sandata ni Vāyu. At, mahal na giliw, maging ang Varuṇa-sandata ay napawi—winakasan ng sandatang Vāyu.

Verse 51

देवो व्यसर्जयत्सार्पं क्रोधाविष्टेन चेतसा । मारुतं नाशितं बाणैः सर्पैस्तत्र न संशयः

Ang Deva, na may pusong nilamon ng poot, ay nagpakawala ng Sandatang Ahas. Sa mga palasong tulad-ahas, napuksa roon ang lakas ng hangin—walang alinlangan dito.

Verse 52

दानवेन ततो मुक्तं गरुडास्त्रं च लीलया । गारुडास्त्रं च तद्दृष्ट्वा सार्पं नैव व्यदृश्यत

Pagkaraan, ang Dānava, na wari’y naglalaro, ay pinakawalan ang sandatang Garuḍa. At nang mahayag ang Gāruḍa-astra, ang sandatang Ahas ay hindi na nakita.

Verse 53

ततो देवाधिदेवेन नारसिंहं विसर्जितम् । नारसिंहास्त्रबाणेन गारुडास्त्रं प्रशामितम्

Pagkaraan, ang Kataas-taasang Diyos ng mga diyos ay pinakawalan ang kapangyarihang Nārasiṃha. Sa palaso ng Nārasiṃha-astra, napatahimik at napahinto ang sandatang Garuḍa.

Verse 54

अस्त्रमस्त्रेण शम्येत न बाध्येत परस्परम् । महद्युद्धमभूत्तातसुरासुरभयंकरम्

Ang sandata’y pinapawi ng kapwa sandata; hindi sila lubusang nagwawagi sa isa’t isa. Kaya, mahal na anak, sumiklab ang isang dakilang digmaan—nakapanghihilakbot sa mga deva at asura.

Verse 55

चक्रनालीकनाराचैस्तोमरैः खड्गमुद्गरैः । वत्सदन्तैस्तथा भल्लैः कर्णिकारैश्च शोभनैः

Sa mga chakrá, mga matutulis na pana, mga bakal na palaso, mga sibat, mga tabak at mga pamalo; sa mga ‘ngiping-guya’ na punglo, sa mga bhalla na palaso, at sa mariringal na karṇikāra na palaso—

Verse 56

एवं न शक्यते हन्तुं दानवो विविधायुधैः । तदा ज्वालाकरालाश्च खड्गनाराचतोमराः

Sa ganitong paraan, ang Dānava ay hindi magawang mapatay ng sari-saring sandata. Noon ay lumitaw ang naglalagablab at nakapanghihilakbot na mga tabak, bakal na palaso, at mga sibat—

Verse 57

वृषाङ्केन विमुक्तास्तु समरे दानवं प्रति । न संस्पृशन्ति शस्त्राणि गात्रं गौडवधूरिव

Ngunit ang mga sandatang pinakawalan sa digmaan ng Panginoong may sagisag na Toro laban sa Dānava ay ni hindi man lamang sumayad sa kanyang katawan—gaya ng paglapit na di tumatama sa marangal na nobyang Gauḍa.

Verse 58

आयुधानि ततस्त्यक्त्वा बाहुयुद्धमुपस्थितौ । करं करेण संगृह्य प्रहरन्तौ स्वमुष्टिभिः । रणप्रयोगैर्युध्यन्तौ युयुधाते शिवान्धकौ

Pagkaraan, itinapon nila ang mga sandata at humarap sa labang-kamay. Hinawakan ang kamay sa kamay at nagsusuntukan, gamit ang mga paraan ng digmaan, nagpatuloy sa pakikipaglaban sina Śiva at Andhaka.

Verse 59

श्रीमार्कण्डेय उवाच । अन्धकं प्रति देवेशश्चिन्तयामास निग्रहम् । हनिष्यामि न सन्देहो दुष्टात्मानं न संशयः

Sinabi ni Śrī Mārkaṇḍeya: Nagpasiya ang Panginoon ng mga Deva na supilin si Andhaka. “Papatayin ko ang masamang-loob na iyon—walang alinlangan, walang pag-aalinlangan.”

Verse 60

स शिवेन यदा क्षिप्तः पतितः पृथिवीतले । ऊर्ध्वबाहुरधोवक्त्रो दानवो नृपसत्तम

O pinakamainam sa mga hari, nang siya’y ihagis ni Śiva, ang Dānava ay bumagsak sa lupa—nakataas ang mga bisig, nakadapa ang mukha.

Verse 61

क्रोधाविष्टेन देवेशः सङ्ग्रामे देवशत्रुणा । कक्षयोः कुहरे क्षिप्त्वा बन्धेनाक्रम्य पीडितः

Sa labanan, ang Panginoon ng mga Deva, nilamon ng poot, ay sinalakay ng kaaway ng mga diyos; siya’y inihagis sa guwang ng mga kili-kili at, ginapos at dinaganan ng mga tanikala, ay nagdusa.

Verse 62

निस्पन्दश्चाभवद्देवो मूर्च्छायुक्तो महेश्वरः । मूर्च्छापन्नं तु तं ज्ञात्वा चिन्तयामास दानवः

Naging hindi gumagalaw si Mahēśvara, ang Panginoon, na dinaig ng pagkahimatay. Nang malaman ng dānava na siya’y nahulog sa pagkahilo, nagsimulang magnilay ang demonyo.

Verse 63

हाहा कष्टं कृतं मेऽद्य दुष्कृतं पापकर्मणा । किं करोमि कथं कर्म कस्मिन्स्थाने तु मोचये

“Ay, ay! Ngayon ay nakagawa ako ng napakasamang gawa—isang masamang kilos mula sa makasalanang asal. Ano ang gagawin ko? Paano ako kikilos? Saang lugar ako makatatamo ng paglaya sa kasalanang ito?”

Verse 64

गृहीत्वा देवमुत्सङ्गे गतः कैलासपर्वतम् । शय्यायां शङ्करं न्यस्य निर्ययौ दैत्यराट्ततः

Kinalong niya ang Diyos sa kaniyang kandungan at nagtungo sa Bundok Kailāsa. Inihiga niya si Śaṅkara sa isang higaan, at saka lumabas ang hari ng mga Daitya.

Verse 65

शय्यायां पतितो देवः प्रपेदे वेदनां ततः । तावद्ददर्श चात्मानं स्वकीयभवनस्थितम्

Nang ang Diyos ay nahandusay sa higaan, saka niya naranasan ang kirot. Noon din ay nakita niya ang kaniyang sarili na wari’y nasa sarili niyang tahanan.

Verse 66

पराभवः कृतो मद्यं कथं तेन दुरात्मना । क्रोधवेगसमाविष्टो निर्ययौ दानवं प्रति

“Paano ako napahiya nang ganito ng masamang-loob na iyon?” Sa bugso ng galit na sumaklaw sa kaniya, lumabas siya upang harapin ang demonyo.

Verse 67

आयसीं लगुडीं गृह्य प्रभुर्भारसहस्रजाम् । दानवं च ततो दृष्ट्वा प्राक्षिपत्तस्य मूर्धनि

Hinawakan ng Panginoon ang pamalong bakal, bigat na tila sanlibong pasanin; at pagkakita sa dambuhalang asura, inihagis Niya iyon sa kanyang ulo.

Verse 68

खड्गेन ताडयामास दानवः प्रहसन्रणे । देवेनाथस्मृतं चास्त्रं कौच्छेराख्यं महाहवे

Sa gitna ng labanan, tumatawa ang asura at humampas ng tabak. Pagkaraan, sa dakilang digmaan, inalaala ng Diyos ang sandatang tinatawag na “Kaucchera”.

Verse 69

दीप्यमानं समुत्सृज्य हृदये ताडितः क्षणात् । ततः स ताडितस्तेन रुधिरोद्गारमुद्वमन्

Itinapon niya ang nagliliyab na parang apoy, ngunit sa isang kisapmata’y tinamaan sa dibdib; at sa pagkakatama, nagsuka siya ng rumaragasang dugo.

Verse 70

पतितोऽधोमुखो भूत्वा ततः शूलेन भेदितः । पुनश्च देवदेवेन शूलेन द्विदलीकृतः

Bumagsak siyang nakadapa; saka tinuhog ng trishula. At muli, ng Diyos ng mga diyos, hinati siya sa dalawa sa pamamagitan ng trishula.

Verse 71

शूलाग्रेऽसौ स्थितः पापो भ्रान्तवांश्चक्रवत्तदा । ये ये भूम्यां पतन्ति स्म तत्कायाद्रक्तबिन्दवः

Ang makasalanang yaon, nakapako sa dulo ng trishula, ay umikot na parang gulong; at ang bawat patak ng dugong mula sa kanyang katawan na bumagsak sa lupa—

Verse 72

ते ते सर्वे समुत्तस्थुर्दानवाः शास्त्रपाणयः । व्याकुलस्तु ततो देवो दानवेन तरस्विना

Mula sa mga patak na yaon, silang lahat ay nagsibangon—mga Dānava na may sandata sa kanilang mga kamay. Pagkaraan, nabagabag ang diyos dahil sa Dānava na mabilis at marahas.

Verse 73

देवेनाथ स्मृता दुर्गा चामुण्डा भीषणानना । आयाता भीषणाकारा नानायुधविराजिता

Pagdaka’y inalaala ng diyos si Durgā—si Chamūṇḍā na may nakapanghihilakbot na mukha. Siya’y dumating, kakila-kilabot ang anyo, nagniningning sa sari-saring sandata.

Verse 74

महादंष्ट्रा महाकाया पिङ्गाक्षी लम्बकर्णिका । आदेशो दीयतां देव को यास्यति यमालयम्

‘May malalaking pangil, dambuhalang katawan, matang kulay-ginto, at mahahabang tainga—ibigay ang utos, O Panginoon: sino ang ipadadala sa tahanan ni Yama?’

Verse 75

ईश्वर उवाच । पिबास्य रुधिरं भद्रे यथेष्टं दानवस्य च । निपतद्रुधिरं भूमौ दुर्गे गृह्णीष्व माचिरम्

Sinabi ni Īśvara: ‘Inumin mo ang kanyang dugo, O pinagpala—uminom ayon sa iyong nais ng dugo ng Dānava. At ang dugong mahuhulog sa lupa, O Durgā, saluhin mo agad, huwag mag-atubili.’

Verse 76

निहन्मि दानवं यावत्साहाय्यं कुरु सुन्दरि । एवमुक्ता तु सा दुर्गा पपौ च रुधिरं ततः

‘Habang pinapatay ko ang Dānava, tumulong ka, O marikit.’ Sa gayong pananalita, si Durgā ay uminom nga ng dugo noon.

Verse 77

निहता दानवाः सर्वे देवेशेन सहस्रशः । अन्धकोऽपि च तान् दृष्ट्वा दानवानवनिं गतान् । ततो वाग्भिः प्रतुष्टाव देवदेवं महेश्वरम्

Libu-libo, pinuksa ng Panginoon ng mga deva ang lahat ng mga Dānava. At si Andhaka man, nang makita ang mga Dānava na bumagsak sa lupa, ay nagpuri kay Devadeva Maheśvara sa pamamagitan ng mga salita.

Verse 78

अन्धक उवाच । जयस्व देवदेवेश उमार्धार्धाशरीरधृक् । नमस्ते देवदेवेश सर्वाय त्रिगुणात्मने

Sinabi ni Andhaka: “Magtagumpay Ka, O Devadeveśa, Ikaw na may kalahati ni Umā bilang mismong katawan. Namaskāra sa Iyo, O Devadeveśa—Ikaw ang Lahat, na ang kalikasan ay ang tatlong guṇa.”

Verse 79

वृषभासनमारूढ शशाङ्ककृतशेखर । जय खट्वाङ्गहस्ताय गङ्गाधर नमोऽस्तु ते

O Ikaw na nakaluklok sa toro, na ang korona’y pinalamutian ng buwan—tagumpay sa Iyo, may hawak ng tungkod na khaṭvāṅga! O Gaṅgādhara, tagapagdala ng Gaṅgā, namo’stu te.

Verse 80

नमो डमरुहस्ताय नमः कपालमालिने । स्मरदेहविनाशाय महेशाय नमोऽस्तु ते

Namo sa Iyo na may hawak na ḍamaru; namo sa Iyo na may kuwintas na mga bungo. Namo’stu te, O Maheśa, tagawasak sa katawan ni Smara (Kāma).

Verse 81

पूष्णो दन्तनिपाताय गणनाथाय ते नमः । जय स्वरूपदेहाय अरूपबहुरूपिणे

Namo sa Iyo, O Gaṇanātha, na nagpabagsak ng mga ngipin ni Pūṣan. Tagumpay sa Iyo, na ang katawan ay dalisay na tunay na anyo—walang anyo, ngunit nag-aanyong marami.

Verse 82

उत्तमाङ्गविनाशाय विरिञ्चेरपि शङ्कर । श्मशानवासिने नित्यं नित्यं भैरवरूपिणे

O Śaṅkara, tagapuksa maging ng ulo ni Brahmā; ikaw na laging nananahan sa libingan ng abo, laging-lagi na nahahayag bilang Bhairava!

Verse 83

त्वं सर्वगोऽसि त्वं कर्ता त्वं हर्ता नान्य एव च । त्वं भूमिस्त्वं दिशश्चैव त्वं गुरुर्भार्गवस्तथा

Ikaw ay sumasaklaw sa lahat; ikaw ang gumagawa; ikaw ang bumabawi—wala nang iba pa. Ikaw ang lupa; ikaw ang mga direksiyon; at ikaw rin ang Guru—maging si Bhārgava.

Verse 84

सौरिस्त्वं देवदेवेश भूमिपुत्रस्तथैव च । ऋक्षग्रहादिकं सर्वं यद्दृश्यं तत्त्वमेव च

O Diyos ng mga diyos, ikaw rin si Śauri, at gayundin ang anak ng Daigdig. Lahat—mga konstelasyon, mga planeta, at anumang nakikita—yaon mismong katotohanan ay ikaw lamang.

Verse 85

एवं स्तुतिं तदा कृत्वा देवं प्रति स दानवः । संहताभ्यां तु पाणिभ्यां प्रणनाम महेश्वरम्

Sa gayong paraan, matapos ialay ang kanyang himno sa Diyos, ang Dānava ay yumukod kay Maheśvara, magkasalikop ang mga palad sa paggalang.

Verse 86

ईश्वर उवाच । साधु साधु महासत्त्व वरं याचस्व दानव । दाताहं याचकस्त्वं हि ददामीह यथेप्सितम्

Sinabi ni Īśvara: “Mabuti, mabuti, O dakilang-loob. Humiling ka ng biyaya, O Dānava. Ako ang nagbibigay at ikaw ang humihiling; dito’y ipagkakaloob Ko ang ninanais mo.”

Verse 87

अन्धक उवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । तदात्मसदृशोऽहं ते कर्तव्यो नापरो वरः

Sinabi ni Andhaka: “Kung ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga diyos, at kung may ipagkakaloob kang biyaya sa akin—gawin mo akong kawangis ng iyong sariling kalikasan; wala na akong ibang hinihiling na biyaya.”

Verse 88

भस्मी जटी त्रिनेत्री च त्रिशूली च चतुर्भुजः । व्याघ्रचर्मोत्तरीयश्च नागयज्ञोपवीतकः

(Nawa’y maging) pinahiran ng banal na abo, may buhol-buhol na buhok, at may tatlong mata; may tangan na trishula at may apat na bisig; nakabalabal ng balat ng tigre, at may ahas bilang sagradong sinulid (yajñopavīta).

Verse 89

एतदिच्छाम्यहं सर्वं यदि तुष्टो महेश्वर

Ito ang lahat ng ninanais ko, kung ikaw ay nalulugod, O Maheshvara.

Verse 90

ईश्वर उवाच । ददामि ते वरं ह्यद्य यस्त्वया याचितोऽनघ । गणेषु मे स्थितः पुत्र भृङ्गीशस्त्वं भविष्यसि

Sinabi ni Īśvara: “O walang dungis, ngayon ay ibinibigay ko sa iyo ang biyayang iyong hiniling. Anak ko, na nakatatag sa aking mga gaṇa, ikaw ay magiging Bhṛṅgīśa.”