Adhyaya 21
Vidyesvara SamhitaAdhyaya 2156 Verses

Pārthiva-Śiva-liṅga Saṃkhyā-vidhāna (Enumeration and Procedure of Earthen Liṅga Worship)

Ang Adhyaya 21 ay inihabi bilang teknikal na tanong-at-sagot sa loob ng isang diyalogo: ang mga ṛṣi ay humihiling kay Sūta (alagad ni Vyāsa) ng tiyak na pagbilang (saṃkhyā) ng mga Pārthiva-Śiva-liṅga—mga liṅga ni Śiva na yari sa lupa—na dapat sambahin ayon sa iba’t ibang layon at hangarin (kāmanā-bheda). Sumagot si Sūta na sapat na ang pagsasagawa ng ganitong pagsamba upang ang tao’y maging “kṛtakṛtya” (ganap na natupad ang tungkulin), at iginiit ang isang mahigpit na tuntuning pang-ritwal: ang pagsamba na hindi muna gumagawa ng liṅga sa lupa ay “vṛthā” (walang bisa), kahit pa may kasamang mga birtud ng pagpipigil at pagkakaloob gaya ng dama at dāna. Pagkaraan, inilalatag ng kabanata ang isang pag-uuri na inuugnay ang mga ninanais na bunga—pag-aaral, yaman, supling, kasuotan, lupain, banal na paglalakbay, pagkakaibigan, kapangyarihang mangibabaw, at iba pa—sa tiyak na bilang ng liṅga, na itinuturing ang numero bilang mahalagang salik ng ritwal na agad nagbubunga. Ibinubukod din nito ang mga yugto ng āvāhana, pratiṣṭhā, at pūjana bilang magkakahiwalay na gawain, na waring “balangkas” ng ritwal. Sa kabuuan, ito’y isang gabay na talaan para sa pagsunod sa Śaiva ayon sa layon, na naglalagay ng banal na awtoridad sa anyo ng liṅga at ng bisa ng pagsasanay sa inuulit na bilang.

Shlokas

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत सूत महाभाग व्यासशिष्य नमोस्तु ते । सम्यगुक्तं त्वया तात पार्थिवार्चाविधानकम्

Sinabi ng mga rishi: “O Sūta, O Sūta, mapalad na dakila—alagad ni Vyāsa—pagpupugay sa iyo. Mahal naming guro, wasto mong naipaliwanag ang tuntunin ng pagsamba sa pamamagitan ng pārthiva, ang ritwal ng pagdakila kay Śiva sa pamamagitan ng luwad na Liṅga.”

Verse 2

कामनाभेदमाश्रित्य संख्यां ब्रूहि विधानतः । शिवपार्थिवलिंगानां कृपया दीनवत्सल

Isinasaalang-alang ang iba’t ibang layunin ng mga deboto, maawaing ipahayag sa amin—ayon sa wastong tuntunin—ang itinakdang bilang ng mga Liṅga ni Śiva na yari sa luwad na dapat likhain at sambahin. O mahabagin, mapagkalinga sa mga nagdurusa!

Verse 3

सूत उवाच । शृणुध्वमृषयः सर्वे पार्थिवार्चाविधानकम् । यस्यानुष्ठानमात्रेण कृतकृत्यो भवेन्नरः

Sinabi ni Sūta: “Makinig kayo, lahat ng rishi, sa itinakdang paraan ng pagsambang pārthiva (luwad). Sa pagsasagawa lamang ng pagtalimang ito, ang tao’y nagiging yaong nakatupad na sa layon ng buhay.”

Verse 4

अकृत्वा पार्थिवं लिंगं योन्यदेवं प्रपूजयेत् । वृथा भवति सा पूजा दमदानादिकं वृथा

Kung sasamba ang tao sa ibang diyos nang hindi muna hinuhubog at sinasamba ang Liṅga na yari sa lupa (pārthiva), ang pagsambang iyon ay nagiging walang bunga; gayundin, ang pagpipigil-sa-sarili, pagdidisiplina, at mga gawaing gaya ng pagkakawanggawa ay nawawalan ng saysay kapag nahiwalay sa wastong pagsamba kay Śiva bilang Liṅga.

Verse 5

संख्या पार्थिवलिंगानां यथाकामं निगद्यते । संख्या सद्यो मुनिश्रेष्ठ निश्चयेन फलप्रदा

Ang bilang ng mga Liṅgang yari sa lupa (pārthiva) na lililukin at sasambahin ay maaaring itakda ayon sa kakayahan at nais. Ngunit, O pinakadakila sa mga pantas, ang mismong pagbilang at pagtupad sa itinakdang bilang ay tiyak na nagbubunga agad.

Verse 6

प्रथमावाहनं तत्र प्रतिष्ठा पूजनं पृथक् । लिंगाकारं समं तत्र सर्वं ज्ञेयं पृथक्पृथक्

Doon, una ang āvāhana (pag-anyaya); saka ang pratiṣṭhā (pagpapatatag) at ang pūjana (pagsamba)—bawat isa’y isinasagawa bilang hiwalay na ritwal. Sa pagsambang iyon, ang anyong Liṅga ay dapat ituring na iisa at ganap; gayunman, ang lahat ng sangkap ng ritwal ay dapat maunawaan at isagawa nang magkakahiwalay, bawat isa ayon sa wastong paraan nito.

Verse 7

विद्यार्थी पुरुषः प्रीत्या सहस्रमितपार्थिवम् । पूजयेच्छिवलिंगं हि निश्चयात्तत्फलप्रदम्

Ang lalaking tapat sa pag-aaral ay dapat, sa pusong nagagalak, sumamba sa Śiva-liṅga na yari sa lupa na may sukat na isang libo; sapagkat tiyak itong nagbibigay ng bungang ninanais.

Verse 8

नरः पार्थिवलिंगानां धनार्थी च तदर्द्धकम् । पुत्रार्थी सार्द्धसाहस्रं वस्त्रार्थी शतपंचक्रम्

Ang taong naghahangad ng kasaganaan ay dapat gumawa ng isang libong Śiva-liṅga na putik; ang naghahangad ng yaman ay kalahati niyon. Ang nagnanais ng anak na lalaki ay dapat gumawa ng isang libo’t limang daan; ang nagnanais ng kasuotan ay limang daan.

Verse 9

मोक्षार्थी कोटिगुणितं भूकामश्च सहस्रकम् । दयार्थी च त्रिसाहस्रं तीर्थार्थी द्विसहस्रकम्

Ang naghahangad ng mokṣa ay tumatanggap ng kabutihang pinarami hanggang isang koṭi; ang nagnanais ng ligayang makamundo ay isang libo; ang naghahangad ng habag at kagandahang-loob ay tatlong libo; at ang naghahangad ng bunga ng paglalakbay sa banal na pook ay dalawang libo.

Verse 10

सुहृत्कामी त्रिसाहस्रं वश्यार्थी शतमष्टकम् । मारणार्थी सप्तशतं मोहनार्थी शताष्टकम्

Ang naghahangad ng kabutihan para sa kaibigan ay dapat magsagawa ng tatlong libo (pagbigkas/handog). Ang nagnanais ng pagpapasunod ay magsagawa ng isang daan at walo. Ang may layong pagwasak ay magsagawa ng pitong daan. Ang naghahangad ng pagkalito o pag-akit sa maling akala ay magsagawa ng isang daan at walo.

Verse 11

उच्चाटनपरश्चैव सहस्रं च यथोक्ततः । स्तंभनार्थी सहस्रं तु द्वेषणार्थी तदर्द्धकम्

Para sa ritwal na uccāṭana (pagpapaalis), ayon sa itinakda, magsagawa ng isang libong pag-uulit. Para sa stambhana (pagpigil o pagpapahinto) ay isang libo rin ang iniutos; ngunit para sa dveṣaṇa (pagpapasibol ng pag-ayaw o poot) ay kalahati lamang ng bilang na iyon ang sinabi.

Verse 12

निगडान्मुक्तिकामस्तु सहस्रं सर्द्धमुत्तमम् । महाराजभये पंचशतं ज्ञेयं विचक्षणैः

Ang sinumang nagnanais na makalaya sa mga gapos ay dapat magbigkas (mag-japa) nang isang libo at limang daang ulit bilang pinakamainam na sukat. Ngunit kung may takot sa dakilang hari (kaparusahan ng kaharian), dapat malaman ng marurunong na limang daang ulit ay sapat na.

Verse 13

चौरादिसंकटे ज्ञेयं पार्थिवानां शतद्वयम् । डाकिन्यादिभये पंचशतमुक्तं जपार्थिवम्

Sa panganib mula sa mga magnanakaw at kahalintulad na banta, dapat malaman na ang wastong pagsasagawa ay dalawang daang Pārthiva-liṅga (lingga na yari sa lupa). Sa takot na dulot ng mga ḍākinī at iba pa, itinuturo na limang daang japa ng Pārthiva-liṅga ang dapat isagawa.

Verse 14

दारिद्र ये पंचसाहस्रमयुतं सर्वकामदम् । अथ नित्यविधिं वक्ष्ये शृणुध्वं मुनिसत्तमाः

Sa panahon ng karalitaan, ang pagsasagawa na may limampung libo (50,000) ay nagkakaloob ng katuparan ng lahat ng ninanais. Ngayon ay ipahahayag ko ang araw-araw na tuntunin (nitya-vidhi); makinig kayo, O pinakadakila sa mga muni.

Verse 15

एकं पापहरं प्रोक्तं द्विलिंगं चार्थसिद्धिदम् । त्रिलिंगं सर्वकामानां कारणं परमीरितम्

Ipinahayag na ang isang Liṅga ay tagapag-alis ng kasalanan; ang dalawang Liṅga ay nagbibigay ng tagumpay sa mga layunin at kasaganaan; at ang tatlong Liṅga ay sinasabing, sa kataas-taasan, sanhi ng katuparan ng lahat ng ninanais.

Verse 16

उत्तरोत्तरमेवं स्यात्पूर्वोक्तगणनाविधि । मतांतरमथो वक्ष्ये संख्यायां मुनिभेदतः

Kaya nga, sa bawat kasunod na pagkakataon, ang paraan ng pagbibilang ay dapat ayon sa naunang sinabi. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang isa pang pananaw tungkol sa bilang, sapagkat nagkakaiba ang mga muni sa kanilang pag-uurì.

Verse 17

लिंगानामयुतं कृत्वा पार्थिवानां सुबुद्धिमान् । निर्भयो हि भवेन्नूनं महाराजभयं हरेत्

Ang matalinong deboto na humuhubog ng sampung libong Liṅga na yari sa lupa ay tiyak na magiging walang takot, at mawawala maging ang pangamba sa isang dakilang hari.

Verse 18

कारागृहादिमुक्त्यर्थमयुतं कारयेद्बुधः । डाकिन्यादिभये सप्तसहस्रं कारयेत्तथा

Upang makalaya sa pagkakabilanggo at mga kahirapang tulad nito, ang marunong ay dapat magsagawa ng japa—pag-uulit ng mantra ni Śiva—ng sampung libong ulit. Gayundin, kapag pinahihirapan ng takot sa ḍākinī at iba pang masasamang nilalang, magsagawa ng pitong libong ulit.

Verse 19

सहस्राणि पंचपंचाशदपुत्रः प्रकारयेत् । लिंगानामयुतेनैव कन्यकासंततिं लभेत्

Ang lalaking walang anak na lalaki ay dapat magpagawa nang wasto ng limampu’t limang libong (Śiva-)Liṅga. At sa pagsamba sa pamamagitan ng sampung libong liṅga lamang, makakamit niya ang isang salinlahing mga anak na babae.

Verse 20

लिंगानामयुतेनैव विष्ण्वादैश्वर्यमाप्नुयात् । लिंगानां प्रयुतेनैव ह्यतुलां श्रियमाप्नुयात्

Sa pagsamba (o pagtatatag) ng sampung libong Śiva-liṅga lamang, nakakamit ang kasaganaan at pagka-panginoon na maihahambing kay Viṣṇu at sa iba pang mga diyos. Sa pagsamba (o pagtatatag) ng isang daang libong liṅga lamang, tunay na nakakamit ang di-mapapantayang kapalaran at kaningningan.

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे प्रथमायां विद्येश्वरसंहितायां साध्यसाधनखण्डे पार्थिवपूजनवर्णनं नामैकविंशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva-Mahāpurāṇa, sa unang Saṃhitā na tinatawag na Vidyeśvara-saṃhitā, sa loob ng Sādhyasādhanakhaṇḍa, nagtatapos ang ika-dalawampu’t isang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pārthiva (lupang) Pagsamba.”

Verse 22

अर्चा पार्थिवलिंगानां कोटियज्ञफलप्रदा । भुक्तिदा मुक्तिदा नित्यं ततः कामर्थिनां नृणाम्

Ang pagsamba sa mga Pārthiva (lupang) Liṅga ay nagkakaloob ng bunga ng milyun-milyong yajña. Tiyak nitong ibinibigay ang ginhawang makamundo at ang mokṣa; kaya ito’y laging kapaki-pakinabang sa mga taong naghahangad ng ninanais na layon.

Verse 23

विना लिंगार्चनं यस्य कालो गच्छति नित्यशः । महाहानिर्भवेत्तस्य दुर्वृत्तस्य दुरात्मनः

Ang sinumang ang mga araw ay patuloy na lumilipas nang walang pagsamba sa Śiva-liṅga ay nagkakamit ng malaking pagkalugi sa espiritu; siya’y may masamang asal at bagsak ang kalooban.

Verse 24

एकतः सर्वदानानि व्रतानि विविधानि च । तीर्थानि नियमा यज्ञा लिंगार्चा चैकतः स्मृता

Sa isang panig ay naroon ang lahat ng kaloob (dāna), sari-saring panata (vrata), mga banal na pook (tīrtha), mga disiplina (niyama), at mga handog na ritwal (yajña); at sa kabila, tanging ang pagsamba sa Śiva-liṅga ang inaalala. (Pinupuri ang liṅga-arcana na higit sa lahat sa bungang espirituwal.)

Verse 25

कलौ लिंगार्चनं श्रेष्ठं तथा लोके प्रदृश्यते । तथा नास्तीति शास्त्राणामेष सिद्धान्तनिश्चयः

Sa Panahon ng Kali, ang pagsamba sa Śiva-liṅga ang pinakadakilang pagsasanay; ito’y malinaw na nakikita sa daigdig. Ang pagsasabing hindi ito gayon ay hindi tinatanggap—ito ang tiyak at ganap na pasya ng mga śāstra.

Verse 26

भुक्तिमुक्तिप्रदं लिंगं विविधापन्निवारणम् । पूजयित्वा नरो नित्यं शिवसायुज्यमाप्नुयात्

Ang Liṅga na ito’y nagbibigay ng kapwa ginhawang makamundo at kalayaan, at nag-aalis ng sari-saring kapahamakan. Ang taong araw-araw na sumasamba rito ay makakamit ang Śiva-sāyujya—ang pakikiisa kay Śiva.

Verse 27

शिवानाममयं लिंगं नित्यं पूज्यं महर्षिभिः । यतश्च सर्वलिंगेषु तस्मात्पूज्यं विधानतः

Ang Liṅga na binubuo ng mismong mga Banal na Pangalan ni Śiva ay dapat laging sambahin ng mga dakilang ṛṣi. At sapagkat ito’y lumalaganap at naroroon sa lahat ng liṅga, kaya nararapat itong sambahin ayon sa itinakdang mga alituntunin.

Verse 28

उत्तमं मध्यमं नीचं त्रिविधं लिंगमीरितम् । मानतो मुनिशार्दूलास्तच्छृणुध्वं वदाम्यहम्

Ipinahayag na ang Liṅga ay may tatlong uri—dakila, katamtaman, at mababa—ayon sa wastong sukat at pamantayan. O mga muni na tila tigre, makinig kayo habang ipinapaliwanag ko ito.

Verse 29

चतुरंगुलमुच्छ्रायं रम्यं वेदिकया युतम् । उत्तमं लिंगमाख्यातं मुनिभिः शास्त्रकोविदैः

Ang isang marikit na Śiva-liṅga, na may taas na apat na aṅgula at may wastong vedikā (pedestal), ay ipinahayag ng mga pantas na bihasa sa mga śāstra bilang isang napakahusay na liṅga para sa pagsamba.

Verse 30

तदर्द्धं मध्यमं प्रोक्तं तदर्द्धमघमं स्मृतम् । इत्थं त्रिविधमाख्यातमुत्तरोत्तरतः परम्

Ang kalahati ng sukat na iyon ay tinatawag na katamtaman; at ang kalahati ng katamtaman ay itinuturing na mababa at may kasalanan. Sa gayon, ito’y inilarawan bilang tatlong uri—bawat kasunod na antas ay mas mababa kaysa nauna.

Verse 31

अनेकलिंगं यो नित्यं भक्तिश्रद्धासमन्वितः । पूजयेत्स लभेत्कामान्मनसा मानसेप्सितान्

Sinumang araw-araw, taglay ang debosyon at mapitagang pananampalataya, ay sumasamba sa maraming Liṅga, makakamtan niya ang mga bungang ninanais—yaong mga hangaring inisip niya sa kanyang puso at isipan.

Verse 32

न लिंगाराधनादन्यत्पुण्यं वेदचतुष्टये । विद्यते सर्वशास्त्राणामेष एव विनिश्चयः

Para sa naghahangad ng ganap na diwa ng apat na Veda, walang kabutihang higit sa pagsamba sa Śiva-liṅga. Ito ang tiyak na pasya ng lahat ng Śāstra.

Verse 33

सर्वमेतत्परित्यज्य कर्मजालमशेषतः । भक्त्या परमया विद्वां ल्लिंगमेकं प्रपूजयेत्

Tinalikdan ang buong sapot ng mga gawaing ritwal nang walang natitira, ang marunong ay dapat sumamba sa iisang Śiva-Liṅga sa pamamagitan ng sukdulang debosyon.

Verse 34

लिंगेर्चितेर्चितं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् । संसारांबुधिमग्नानां नान्यत्तारणसाधनम्

Kapag sinamba ang Śiva-liṅga, para na ring sinamba ang buong sansinukob—ang di gumagalaw at ang gumagalaw. Para sa mga lumulubog sa karagatan ng saṃsāra, wala nang ibang mabisang paraan upang makatawid.

Verse 35

अज्ञानतिमिरांधानां विषयासक्तचेतसाम् । प्लवो नान्योस्ति जगति लिंगाराधनमंतरा

Para sa mga binulag ng dilim ng kamangmangan at ang isip ay nakakapit sa mga bagay ng pandama, sa mundong ito’y wala nang ibang balsa—maliban sa pagsamba sa Śiva-liṅga.

Verse 36

हरिब्रह्मादयो देवा मुनयो यक्षराक्षसाः । गंधर्वाश्चरणास्सिद्धा दैतेया दानवास्तथा

Si Viṣṇu, si Brahmā, at ang iba pang mga diyos; ang mga muni; ang mga Yakṣa at Rākṣasa; ang mga Gandharva; ang mga Cāraṇa; ang mga Siddha; at gayundin ang mga Daitya at Dānava—ang lahat ng mga uring nilalang na ito.

Verse 37

नागाः शेषप्रभृतयो गरुडाद्याःखगास्तथा । सप्रजापतयश्चान्ये मनवः किन्नरा नराः

Ang mga Nāga—mula kay Śeṣa—kasama ang mga ibong pinangungunahan ni Garuḍa; ang mga Prajāpati at iba pang mga ninuno; ang mga Manu, ang mga Kinnara, at ang mga tao—lahat ay kabilang doon.

Verse 38

पूजयित्वा महाभक्त्या लिंगं सर्वार्थसिद्धिदम् । प्राप्ताः कामानभीष्टांश्च तांस्तान्सर्वान्हृदि स्थितान्

Matapos sambahin nang may dakilang debosyon ang Shiva-Linga—tagapagkaloob ng tagumpay sa lahat ng layon—natamo nila ang lahat ng minimithing kaganapan, isa-isa, gaya ng iniingatan sa puso.

Verse 39

ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः शूद्रो वा प्रतिलोमजः । पूजयेत्सततं लिंगं तत्तन्मंत्रेण सादरम्

Maging brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, śūdra, o kahit yaong may halong (pratiloma) na kapanganakan, nararapat na palagiang sambahin nang may paggalang ang Śiva-liṅga, gamit ang mantrang angkop sa itinakdang paraan ng pagsamba.

Verse 40

किं बहूक्तेन मुनयः स्त्रीणामपि तथान्यतः । अधिकारोस्ति सर्वेषां शिवलिंगार्चने द्विजाः

Ano pa ang kailangang sabihin nang marami, O mga muni? Para sa mga babae rin, at gayundin sa iba pa, may karapatan ang lahat na sumamba sa Śiva-liṅga, O mga dwija.

Verse 41

द्विजानां वैदिकेनापि मार्गेणाराधनं वरम् । अन्येषामपि जंतूनां वैदिकेन न संमतम्

Para sa mga “dalawang-ulit na isinilang” (dvija), ang pagsamba sa landas ng Veda ay tunay na pinakadakila. Ngunit para sa iba pang nilalang, ang pagsamba sa paraang Veda ay hindi itinuturing na angkop.

Verse 42

वैदिकानां द्विजानां च पूजा वैदिकमार्गतः । कर्तव्यानान्यमार्गेण इत्याह भगवाञ्छिवः

Ipinahayag ni Bhagavān Śiva: “Para sa mga taong nasa Veda—lalo na sa mga dvija—ang pagsamba ay dapat isagawa ayon sa landas ng Veda; hindi ito dapat gawin sa ibang paraan.”

Verse 43

दधीचिगौतमादीनां शापेनादग्धचेतसाम् । द्विजानां जायते श्रद्धानैव वैदिककर्मणि

Sa mga dvija na ang isipan ay tila nasunog ng sumpa nina Dadhīci, Gautama, at iba pa, hindi man lamang sumisibol ang pananampalataya sa mga ritwal at tungkuling Vedic.

Verse 44

यो वैदिकमनादृत्य कर्म स्मार्तमथापि वा । अन्यत्समाचरेन्मर्त्यो न संकल्पफलं लभेत्

Ang mortal na hindi gumagalang sa mga tungkuling Vedic—at maging sa mga ritong Smārta—ngunit gumagawa ng iba pang gawain, ay hindi makakamtan ang bungang ninanais ng kanyang panata at pasya (saṅkalpa).

Verse 45

इत्थं कृत्वार्चनं शंभोर्नैवेद्यांतं विधानतः । पूजयेदष्टमूर्तीश्च तत्रैव त्रिजगन्मयीः

Kaya nito, matapos isagawa nang wasto ang pagsamba kay Śambhu ayon sa itinakdang paraan hanggang sa pag-aalay ng naivedya, dapat sambahin—sa mismong lugar na iyon—ang Aṣṭamūrti, ang Walong Anyo ni Śiva na lumalaganap at sumasakatawan sa tatlong daigdig.

Verse 46

क्षितिरापोनलो वायुराकाशः सूर्य्यसोमकौ । यजमान इति त्वष्टौ मूर्तयः परिकीर्तिताः

Lupa, tubig, apoy, hangin, at kalawakan; ang Araw at ang Buwan; at ang yajamāna (tagapaghandog/tagasamba)—ang mga ito ang ipinahahayag na walong mūrti.

Verse 47

शर्वो भवश्च रुद्र श्च उग्रोभीम इतीश्वरः । महादेवः पशुपतिरेतान्मूर्तिभिरर्चयेत्

Dapat sambahin ang Panginoong Īśvara sa mga hayag na anyong ito: Śarva, Bhava, Rudra, Ugra, at Bhīma; at gayundin bilang Mahādeva at Paśupati—pinararangalan Siya sa pamamagitan ng mga banal na anyong ito.

Verse 48

पूजयेत्परिवारं च ततः शंभोः सुभक्तितः । ईशानादिक्रमात्तत्र चंदनाक्षतपत्रकैः

Pagkatapos, sa tapat na debosyon, sambahin ang mga kasamang diyos ng Panginoong Śambhu. Sa pagsamba, sundin ang pagkakasunod na nagsisimula kay Īśāna, na may handog na paste ng sandal, akṣata (bigas na buo), at mga banal na dahon.

Verse 49

ईशानं नंदिनं चंडं महाकालं च भृंगिणम् । वृषं स्कंदं कपर्दीशं सोमं शुक्रं च तत्क्रमात्

Sa gayong pagkakasunod, alalahanin at sambahin si Īśāna, Nandin, Caṇḍa, Mahākāla, at Bhṛṅgin; saka si Vṛṣa, Skanda, Kapardīśa, Soma, at Śukra.

Verse 50

अग्रतो वीरभद्रं च पृष्ठे कीर्तिमुखं तथा । तत एकादशान्रुद्रा न्पूजयेद्विधिना ततः

Ilagay (at sambahin) si Vīrabhadra sa unahan at si Kīrtimukha sa likuran; pagkaraan, ayon sa itinakdang ritwal, sambahin ang Labing-isang Rudra gaya ng ipinag-utos.

Verse 51

ततः पंचाक्षरं जप्त्वा शतरुद्रि यमेव च । स्तुतीर्नानाविधाः कृत्वा पंचांगपठनं तथा

Pagkaraan nito, matapos bigkasin nang paulit-ulit ang limang-pantig na mantra na “Namaḥ Śivāya” at ang Śatarudrīya, at matapos maghandog ng sari-saring mga himno ng papuri, nararapat ding bigkasin ang Pañcāṅga (limang-bahaging panalangin).

Verse 52

ततः प्रदक्षिणां कृत्वा नत्वा लिंगं विसर्जयेत् । इति प्रोक्तमशेषं च शिवपूजनमादरात्

Pagkatapos, matapos magsagawa ng pradakṣiṇā (pag-ikot nang may paggalang) at yumukod, nararapat na magpaalam nang marangal sa Śiva-liṅga at tapusin ang pagsamba. Ganito itinuro nang buo ang pagsamba kay Śiva, na dapat isagawa nang may taimtim na pag-iingat.

Verse 53

रात्रावुदण्मुखः कुर्याद्देवकार्यं सदैव हि । शिवार्चनं सदाप्येवं शुचिः कुर्यादुदण्मुखः

Sa gabi, nararapat na laging isagawa ang mga gawaing banal na nakaharap sa hilaga. Gayundin, ang pagsamba kay Śiva ay dapat laging gawin—sa kalinisan at disiplina—na nakaharap sa hilaga.

Verse 54

न प्राचीमग्रतः शंभोर्नोदीचीं शक्तिसंहितान् । न प्रतीचीं यतः पृष्ठमतो ग्राह्यं समाश्रयेत्

Huwag ituring ang silangan bilang harapan ni Śambhu, ni ang hilaga bilang luklukan ng mga kapangyarihan ni Śakti; huwag ding kunin ang kanluran, sapagkat iyon ang Kanyang likuran. Kaya sa pagsamba, tanggapin ang wastong pagharap na nararapat.

Verse 55

विना भस्मत्रिपुंड्रेण विना रुद्रा क्षमालया । बिल्वपत्रं विना नैव पूजयेच्छंकरं बुधः

Ang marunong na deboto ay hindi dapat sumamba kay Śaṅkara nang walang Tripuṇḍra ng banal na abo, walang rosaryo ng Rudrākṣa, at lalo nang hindi kung walang mga dahon ng Bilva.

Verse 56

भस्माप्राप्तौ मुनिश्रेष्ठाः प्रवृत्ते शिवपूजने । तस्मान्मृदापि कर्तव्यं ललाटे च त्रिपुंड्रकम्

O pinakamahuhusay na pantas, kapag hindi makuha ang bhasma at nagsimula na ang pagsamba kay Śiva, dapat pa ring iguhit sa noo ang Tripuṇḍra kahit gamit ang malinis na lupa (mṛdā), bilang katanggap-tanggap na kapalit.

Frequently Asked Questions

Rather than a mythic episode, the chapter advances a theological-ritual argument: without constructing the pārthiva-liṅga, worship and even associated virtues (e.g., dama, dāna) are deemed ineffective (vṛthā), establishing the earthen liṅga as a necessary ritual substrate for valid Śiva-pūjā.

The liṅga functions as a condensed symbol of Śiva’s presence that becomes ritually ‘addressable’ through form. The separation of āvāhana, pratiṣṭhā, and pūjana implies that presence is invoked, stabilized, and then honored—suggesting a layered ontology of sacred presence enacted through sequential operations.

The focus is not on a named iconographic form (e.g., Bhairava or Umā-maheśvara) but on Śiva’s worshipable presence as Śiva-liṅga—specifically the pārthiva-liṅga—treated as the operative manifestation through which diverse aims, including mokṣa, are pursued.