पार्थिवप्रतिमापूजाविधानम् (Pārthiva-pratimā Pūjā-vidhāna — Procedure for Worship of an Earthen Icon)

Verse 1

कृत्तिकाशुक्रवारेषु गजकोमेडयाजनात्

Kapag ang bituing Kṛttikā ay tumapat sa Biyernes, ang pagsamba kay Śiva na may handog gaya ng elepante at “komeḍa” (hain na itinakda ng tradisyon) ay nagbubunga ng pambihirang gantimpalang espirituwal, nagpapalakas ng bhakti kay Śiva at tumutulong sa paglaya ng kaluluwa sa pamamagitan ng Kanyang biyaya.

Verse 2

सूत उवाच । सुसाधुपृष्टं युष्माभिः सदा सर्वार्थदायकम् । सद्यो दुःखस्य शमनं शृणुत प्रब्रवीमि वः

Sinabi ni Sūta: Napakabuti ng inyong pagtatanong—ito’y laging nagbibigay ng lahat ng marapat na layon. Agad nitong pinapawi ang dalamhati; makinig kayo, sapagkat ipahahayag ko ito sa inyo.

Verse 3

अपमृत्युहरं कालमृत्योश्चापि विनाशनम् । सद्यः कलत्रपुत्रादिधनधान्यप्रदं द्विजाः

O mga dwija, inaalis nito ang kamatayang wala sa panahon at winawasak maging ang kamatayang dumarating sa takdang oras; at agad ding nagkakaloob ng kabiyak, mga anak, at yaman at ani ng butil.

Verse 4

अन्नादिभोज्यं वस्त्रादिसर्वमुत्पद्यते यतः । ततो मृदादिप्रतिमापूजाभीष्टप्रदा भुवि

Sapagkat ang lahat—gaya ng pagkaing kinakain at kasuotang isinusuot—ay nagmumula roon, kaya sa daigdig na ito ang pagsamba sa imahen na yari sa luwad at katulad na bagay ay nagkakaloob ng ninanais na bunga.

Verse 5

पुरुषाणां च नारीणामधिकारोत्र निश्चितम् । नद्यां तडागे कूपे वा जलांतर्मृदमाहरेत्

Dito ay tiyak na itinatag na kapwa lalaki at babae ay may karapatang magsagawa (ng pagtalima). Dapat kumuha ng banal na luwad mula sa loob ng tubig—maging sa ilog, lawa, o balon.

Verse 6

संशोध्य गंधचूर्णेन पेषयित्वा सुमंडपे । हस्तेन प्रतिमां कुर्यात्क्षीरेण च सुसंस्कृताम्

Pagkatapos linisin sa mababangong pulbos at durugin nang mainam sa isang marangal na maṇḍapa, hubugin sa kamay ang banal na larawan, at pagandahin at ihanda nang wasto sa pamamagitan ng gatas.

Verse 7

अंगप्रत्यंगकोपेतामायुधैश्च समन्विताम् । पद्मासनस्थितां कृत्वा पूजयेदादरेण हि

Matapos hubugin (ang anyo ng diyosa) na ganap sa bawat sangkap at kabahagi, at may mga sandatang banal, iluklok siya na nakaupo sa luklukan ng lotus, at saka sambahin nang may taimtim na paggalang.

Verse 8

विघ्नेशादित्यविष्णूनामंबायाश्च शिवस्य च । शिवस्यशिवलिंगं च सर्वदा पूजयेद्द्विज

O ikaw na dalawang-ulit na isinilang, lagi mong sambahin si Vighneśa, ang Araw, si Viṣṇu, si Ambā (Banal na Ina), at si Śiva; at higit sa lahat, sambahin ang sariling Liṅga ni Śiva, sapagkat ito ang nananatiling luklukan ng Kanyang biyaya.

Verse 9

षोडशैरुपचारैश्च कुर्यात्तत्फलसिद्धये । पुष्पेण प्रोक्षणं कुर्यादभिषेकं समंत्रकम्

Upang matamo ang bunga ng pagsamba, paglingkuran (si Śiva) sa labing-anim na upacāra. Gawin din ang pagwiwisik na may mga bulaklak, at isagawa ang abhiṣeka na may kasamang mga mantra.

Verse 10

शाल्यन्नेनैव नैवेद्यं सर्वं कुडवमानतः । गृहे तु कुडवं ज्ञेयं मानुषे प्रस्थमिष्यते

Ang lahat ng handog na pagkain (naivedya) ay dapat ialay gamit ang bigas na śāli, na sinusukat sa yunit na tinatawag na kuḍava. Sa gawi ng sambahayan, ang pamantayang sukat ay kuḍava; sa karaniwang gamit ng tao, ito’y itinuturing na prastha.

Verse 11

दैवे प्रस्थत्रयं योग्यं स्वयंभोः प्रस्थपंचकम् । एवं पूर्णफलं विद्यादधिकं वै द्वयं त्रयम्

Para sa Linga na itinalaga at pinabanal (banal na Linga), ang tatlong prastha ng handog ang nararapat; para sa Svayambhū Linga (kusang nahayag), limang prastha ang itinakda. Sa ganitong pagsamba, dapat malaman na nagiging ganap ang bunga—at lalo pang dumarami nang doble o triple.

Verse 12

सहस्रपूजया सत्यं सत्यलोकं लभेद्द्विजः । द्वादशांगुलमायामं द्विगुणं च ततोऽधिकम्

Sa pagsasagawa ng sahasra-pūjā (libong ulit na pagsamba) nang may katotohanan, ang dvija (dalawang ulit na isinilang) ay nakakamit ang Satyaloka. Ang wastong sukat ay labindalawang aṅgula ang haba, at ang lapad ay dapat doble—o bahagyang higit pa.

Verse 13

प्रमाणमंगुलस्यैकं तदूर्ध्वं पंचकत्रयम् । अयोदारुकृतं पात्रं शिवमित्युच्यते बुधैः

Ang sukat nito ay isang aṅgula, at sa itaas ay tatlong pangkat ng tiglilima (labinlimang aṅgula). Ang sisidlang yari sa bakal o kahoy ay tinatawag ng mga pantas na “Śiva-pātra”.

Verse 14

तदष्टभागः प्रस्थः स्यात्तच्चतुःकुडवं मतम् । दशप्रस्थं शतप्रस्थं सहस्रप्रस्थमेव च

Ang ikawalong bahagi nito ay tinatawag na prastha; at ang prastha, ayon sa kaugalian, ay itinuturing na katumbas ng apat na kuḍava. Gayundin, kinikilala rin ang sukat na sampung-prastha, sandaang-prastha, at sanlibong-prastha.

Verse 15

जलतैलादिगंधानां यथायोग्यं च मानतः । मानुषार्षस्वयंभूनां महापूजेति कथ्यते

Kapag inihahandog ang tubig, langis, at iba pang mga pabango sa angkop na paraan at sa wastong sukat, kung gayon—maging ang Liṅga ay gawa ng tao, itinatag ng mga Ṛṣi, o kusang nahayag (svayaṃbhū)—ang gayong pagsamba ay ipinahahayag na “Mahā-pūjā” (Dakilang Pagsamba).

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुराणे विद्येश्वरसंहितायां षोडशोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ikalabing-anim na kabanata sa Vidyeśvara-saṃhitā ng banal na Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 17

दीपाज्ज्ञानमवाप्नोति तांबूलाद्भोगमाप्नुयात् । तस्मात्स्नानादिकं षट्कं प्रयत्नेन प्रसाधयेत्

Mula sa paghahandog ng ilawan, nakakamit ang tunay na kaalaman; mula sa paghahandog ng tāmbūla (nganga o buyo), nakakamit ang ligaya at kaginhawahan. Kaya’t dapat pag-ukulan ng pagsisikap ang anim na pagsasagawa, na nagsisimula sa paliligo, bilang wastong pagsamba.

Verse 18

नमस्कारो जपश्चैव सर्वाभीष्टप्रदावुभौ । पूजान्ते च सदाकार्यौ भोगमोक्षार्थिभिर्नरैः

Kapwa ang pagpapatirapa (namaskāra) at ang pag-uulit ng mantra (japa) ay nagbibigay ng lahat ng minimithing kaloob. Kaya sa pagtatapos ng pagsamba, dapat itong laging isagawa ng mga taong naghahangad ng ligayang-makamundo (bhoga) o ng kalayaan (mokṣa).

Verse 19

संपूज्य मनसा पूर्वं कुर्यात्तत्तत्सदा नरः । देवानां पूजया चैव तत्तल्लोकमवाप्नुयात्

Dapat munang magsagawa ng pagsamba sa loob ng isip (mānasa-pūjā), at pagkatapos ay patuloy na isakatuparan ang kaukulang pagsamba. Sa pagsamba sa mga diyos, natatamo ng tao ang nararapat na daigdig ng diyos na iyon.

Verse 20

तदवांतरलोके च यथेष्टं भोग्यमाप्यते । तद्विशेषान्प्रवक्ष्यामि शृणुत श्रद्धया द्विजाः

At sa mga daigdig na nasa pagitan, natatamo ang mga kaluguran ayon sa sariling nais at kabutihang naipon. Ngayon ay ipaliliwanag ko ang mga natatanging pagkakaiba—makinig nang may pananampalataya, O mga dvija.

Verse 21

विघ्नेशपूजया सम्यग्भूर्लोकेऽभीष्टमाप्नुयात् । शुक्रवारे चतुर्थ्यां च सिते श्रावणभाद्र के

Sa wastong pagsamba kay Vighneśa (Gaṇeśa), natatamo ang ninanais dito mismo sa daigdig. Lalong nararapat itong gawin sa Biyernes, sa ikaapat na tithi (Caturthī) ng maliwanag na kalahati ng buwan, sa mga buwang Śrāvaṇa at Bhādrapada.

Verse 22

भिषगृक्षे धनुर्मासे विघ्नेशं विधिवद्यजेत् । शतं पूजासहस्रं वा तत्संख्याकदिनैर्व्रजेत्

Kapag ang bituing-buwan (nakshatra) ay Bhīṣag (Dhaniṣṭhā) at sa buwan ng Dhanur (Mārgaśīrṣa), sambahin si Vighneśa ayon sa itinakdang ritwal. Magsagawa ng sandaang puja o sanlibong puja, at tapusin ito sa bilang ng mga araw na katumbas ng bilang na iyon.

Verse 23

देवाग्निश्रद्धया नित्यं पुत्रदं चेष्टदं नृणाम् । सर्वपापप्रशमनं तत्तद्दुरितनाशनम्

Kapag isinasagawa araw-araw na may pananampalataya sa mga Deva at sa banal na apoy (Agni), ito’y nagbibigay ng supling at tumutupad sa mga makatarungang layunin ng tao; pinapawi nito ang lahat ng kasalanan at winawasak ang bawat tiyak na kapinsalaan ng karma.

Verse 24

वारपूजांशिवादीनामात्मशुद्धिप्रदां विदुः । तिथिनक्षत्रयोगानामाधारं सार्वकामिकम्

Nalalaman ng marurunong na ang pagsamba ayon sa mga araw ng linggo—na nagsisimula sa pagsamba kay Śiva at iba pa—ay nagbibigay ng paglilinis ng sarili sa loob. Ito ang pangkalahatan at tumutupad-ng-hiling na saligan para sa mga pagtalima batay sa tithi, nakṣatra, at yoga.

Verse 25

तथा बृद्धिक्षयाभावात्पूर्णब्रह्मात्मकं विदुः । उदयादुदयं वारो ब्रह्मप्रभृति कर्मणाम्

Gayundin, sapagkat Siya’y malaya sa pagdami at pagliit, nalalaman ng marurunong na Siya ang Ganap na Brahman sa Kanyang diwa. Mula sa paglitaw hanggang sa paglitaw, ang sunod-sunod na mga gawain—mula kay Brahmā pataas—ay muling sumisibol nang paulit-ulit sa Kanyang kapangyarihang nagtatakda.

Verse 26

तिथ्यादौ देवपूजा हि पूर्णभोगप्रदा नृणाम् । पूर्वभागः पितृणां तु निशि युक्तः प्रशस्यते

Sa simula ng tithi, ang pagsamba sa mga Deva ay tunay na nagbibigay sa mga tao ng ganap na kasiyahan at kaganapan. Ngunit para sa mga Pitṛ (mga ninunong nilalang), ang unang bahagi ng gabi, kapag isinagawa nang wasto, ang pinupuri bilang angkop na panahon.

Verse 27

परभागस्तु देवानां दिवा युक्तः प्रशस्यते । उदयव्यापिनी ग्राह्या मध्याह्ने यदि सा तिथिः

Para sa mga deva, ang huling bahagi ng takdang oras na kaugnay ng liwanag ng araw ay pinupuri bilang mapalad. Kung ang tithi ay umaabot hanggang pagsikat ng araw, ang tithing iyon ang dapat tanggapin; gayundin, kung naroroon ito sa katanghaliang-tapat, ito’y dapat ituring na wasto para sa ritwal.

Verse 28

देवकार्ये तथा ग्राह्यास्थिति ऋक्षादिकाः शुभाः । सम्यग्विचार्य वारादीन्कुर्यात्पूजाजपादिकम्

Sa mga banal na gawain para sa mga diyos, nararapat tanggapin nang wasto ang mga kalagayang mapalad—gaya ng kanais-nais na nakshatra (ṛkṣa) at mga kaugnay na tanda. Pagkatapos suriing mabuti ang araw ng linggo at iba pang salik ng panahon, saka isagawa ang pagsamba, japa, at iba pang debosyonal na pagtalima para kay Panginoong Śiva.

Verse 29

पूजार्यते ह्यनेनेति वेदेष्वर्थस्य योजना । पूर्णभोगफलसिद्धिश्च जायते तेन कर्मणा

Sa mga Veda, ganito itinatag ang kahulugan: “Sa pamamagitan ng ritong ito, ang tao’y nagiging karapat-dapat na sambahin.” At sa mismong gawaing iyon, sumisilang ang ganap na pagkatamo ng bunga ng kagalakan at kaganapan.

Verse 30

मनोभावांस्तथा ज्ञानमिष्टभोगार्थयोजनात् । पूजाशब्दर्थ एवं हि विश्रुतो लोकवेदयोः

Sapagkat iniaayon nito ang mararangal na hilig ng isip at ang wastong kaalaman tungo sa pagkatamo ng ninanais na bunga, ito nga ang kilalang kahulugan ng salitang “pūjā” (pagsamba) sa gamit ng daigdig at sa mga Veda.

Verse 31

नित्यनैमित्तिकं कालात्सद्यः काम्ये स्वनुष्ठिते । नित्यं मासं च पक्षं च वर्षं चैव यथाक्रमम्

Ang mga ritwal na palagian at yaong isinasagawa sa takdang panahon ay nagbubunga sa nararapat na oras; ngunit ang ritwal na kāmya na ginaganap nang wasto ay agad nagdudulot ng bunga. Sa pagkakasunod: agad para sa kāmya, at para sa iba—araw-araw, buwan-buwan, tuwing kalahating-buwan, at taun-taon.

Verse 32

तत्तत्कर्मफलप्राप्तिस्तादृक्पापक्षयः क्रमात् । महागणपतेः पूजा चतुर्थ्यां कृष्णपक्षके

Sa paglipas ng panahon, natatamo ang angkop na bunga ng bawat gawa, at ang mga kasalanang kapareho ng uri ay unti-unting nalilipol. Kaya nararapat isagawa ang pūjā kay Mahāgaṇapati sa Caturthī (ikaapat na araw) ng kṛṣṇa-pakṣa, ang madilim na kalahating-buwan.

Verse 33

पक्षपापक्षयकरी पक्षभोगफलप्रदा । चैत्रे चतुर्थ्यां पूजा च कृता मासफलप्रदा

Ang pagsamba sa Caturthī sa buwan ng Caitra ay pumupuksa sa mga kasalanang naipon sa loob ng kalahating-buwan at nagkakaloob ng mga kaluguran at bunga ng kalahating-buwang iyon. Tunay, ang gayong pūjā ay nagbibigay ng kabutihang katumbas ng bunga ng isang buong buwan.

Verse 34

वर्षभोगप्रदा ज्ञेया कृता वै सिंहभाद्र के । श्रवण्यादित्यवारे च सप्तम्यां हस्तभे दिने

Alamin na ang ganitong pagtalima ay nagbibigay ng ligaya at kasaganaan sa loob ng isang buong taon, kapag isinagawa sa buwan ng Bhādrapada sa ilalim ng tanda ng Siṃha (Leo)—sa araw ng Linggo, kapag naroon ang nakṣatra na Śravaṇā, sa ikapitong tithi (saptamī), at sa araw na ang Buwan ay nasa Hasta.

Verse 35

माघशुक्ले च सप्तम्यामादित्ययजनं चरेत् । ज्येष्ठभाद्र कसौम्ये च द्वादश्यां श्रवर्णक्षके

Sa ikapitong tithi (Saptamī) ng maliwanag na kalahati ng buwan sa Māgha, isagawa ang pagsamba kay Āditya (ang Araw). Gayundin sa mga buwang Jyeṣṭha at Bhādrapada—kapag Lunes (Soma), sa ikalabindalawang tithi (Dvādaśī), at kapag naroon ang nakṣatra na Śravaṇa—dapat tuparin nang wasto ang itinakdang pagsamba.

Verse 36

द्वादश्यां विष्णुयजनमिष्टंसंपत्करं विदुः । श्रावणे विष्णुयजनमिष्टारोग्यप्रदं भवेत्

Ipinahahayag ng mga pantas na ang pagsamba kay Panginoong Viṣṇu sa araw ng Dvādaśī ay isang mapalad na gawa na nagdudulot ng kasaganaan. At ang pagsamba kay Viṣṇu sa buwan ng Śrāvaṇa ay nagkakaloob ng ninanais na kalusugan at pagkalaya sa karamdaman.

Verse 37

गवादीन्द्वादशानर्थान्सांगान्दत्वा तु यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति द्वादश्यां विष्णुतर्पणात्

Anumang kabutihang nakukuha sa pagbibigay—na ganap at may wastong kasangkapan—ng labindalawang mahalagang handog na nagsisimula sa mga baka, yaon ding bunga ang nakakamtan sa pagganap ng tarpaṇa (ritwal na pagbubuhos ng tubig) kay Panginoong Viṣṇu sa araw ng Dvādaśī.

Verse 38

द्वादश्यां द्वादशान्विप्रान्विष्णोर्द्वादशनामतः । षोडशैरुपचारैश्च यजेत्तत्प्रीतिमाप्नुयात्

Sa araw ng Dvādaśī, dapat sambahin at parangalan ang labindalawang marurunong na brāhmaṇa, sa pagbigkas ng labindalawang pangalan ni Viṣṇu at sa pag-aalay ng labing-anim na tradisyonal na handog; sa gayon, nakakamtan ang biyaya at kinalulugdan ng diyos na yaon.

Verse 39

एवं च सर्वदेवानां तत्तद्द्वादशनामकैः । द्वादशब्रह्मयजनं तत्तत्प्रीतिकरं भवेत्

Sa gayon ding paraan, para sa lahat ng mga diyos, ang pagsamba sa pamamagitan ng kani-kanilang labindalawang pangalan ay nagiging “labindalawang ulit na pagsamba kay Brahman,” at nagdudulot ng galak at kasiyahan sa bawat isa.

Verse 40

कर्कटे सोमवारे च नवम्यां मृगशीर्षके । अंबां यजेद्भूतिकामः सर्वभोगफलप्रदाम्

Kapag ang Buwan ay nasa Karkaṭa (Cancer), sa araw ng Lunes, sa ikasiyam na tithi (Navamī), sa ilalim ng nakṣatra na Mṛgaśīrṣa, ang naghahangad ng kasaganaan ay dapat sumamba kay Ambā; ipinagkakaloob Niya ang bunga ng bawat ligaya at ganap na katuparan.

Verse 41

आश्वयुक्छुक्लनवमी सर्वाभीष्टफलप्रदा । आदिवारे चतुर्दश्यां कृष्णपक्षे विशेषतः

Ang Navamī (ikasiyam na tithi) sa maliwanag na kalahati ng buwang Āśvayuja ay nagbibigay ng lahat ng ninanais na bunga. Lalo na, ang Caturdaśī (ika-14 na tithi) sa madilim na kalahati, kapag tumapat sa Linggo, ay napakamakapangyarihan para sa katuparan ng mga layon sa pamamagitan ng pagsamba kay Śiva.

Verse 42

आर्द्रायां च महार्द्रायां शिवपूजा विशिष्यते । माघकृष्णचतुर्दश्यां सर्वाभीष्टफलप्रदा

Ang pagsamba kay Śiva ay lalong natatangi kapag isinasagawa sa Ārdrā at Mahā-Ārdrā. At kapag ginawa sa Caturdaśī (ika-14 na tithi) ng madilim na kalahati sa buwan ng Māgha, ipinagkakaloob nito ang lahat ng ninanais na bunga.

Verse 43

आयुष्करी मृत्युहरा सर्वसिद्धिकरी नृणाम् । ज्येष्ठमासे महार्द्रायां चतुर्दशीदिनेपि च

Para sa mga tao, ito’y nagkakaloob ng mahabang buhay, pumupuksa sa takot sa kamatayan, at nagbibigay ng lahat ng kaganapan—lalo na kapag isinagawa sa buwan ng Jyeṣṭha, sa ilalim ng dakilang nakṣatra na Mahā-Ārdrā, at gayundin sa ika-14 na araw ng buwan (caturdaśī).

Verse 44

मार्गशीर्षार्द्रकायां वा षोडशैरुपचारकैः । तत्तन्मूर्तिशिवं पूज्य तस्य वै पाददर्शनम्

O kaya, sa banal na pagdiriwang ng Ārdrakā sa buwan ng Mārgaśīrṣa, sambahin si Śiva sa anyong iyon na nahayag, sa pamamagitan ng labing-anim na handog; sa gayon, tunay na matatamo ang mapalad na darśana ng Kanyang mga paa.

Verse 45

शिवस्य यजनं ज्ञेयं भोगमोक्षप्रदं नृणाम् । वारादिदेवयजनं कार्तिके हि विशिष्यते

Alamin na ang pagsamba kay Śiva ay nagkakaloob sa tao ng kapakinabangan sa daigdig at ng mokṣa, ang paglaya. Tunay nga, sa buwan ng Kārttika, ang pagsamba kay Śiva at sa iba pang mga diyos ay lalo pang mabisa.

Verse 46

कार्तिके मासि संप्राप्ते सर्वान्देवान्यजेद्बुधः । दानेन तपसा होमैर्जपेन नियमेन च

Pagdating ng buwan ng Kārttika, ang marunong na deboto ay dapat sumamba sa lahat ng mga diyos—sa pamamagitan ng pagkakawanggawa, pag-aayuno at pagninilay (tapas), homa na handog sa apoy, pagbigkas ng mantra (japa), at mahigpit na pagsunod sa mga panata (niyama).

Verse 47

षोडशैरुपचारैश्च प्रतिमा विप्रमंत्रकैः । ब्राह्मणानां भोजनेन निष्कामार्तिकरो भवेत्

Sa pagsamba sa banal na larawan sa pamamagitan ng labing-anim na handog, kalakip ang mga mantra na binibigkas ng marurunong na brāhmaṇa, at sa pagpapakain sa mga brāhmaṇa, ang tao ay nagiging tagaganap ng pagsambang walang pagnanasa—isang āratī na iniaalay nang hindi naghahangad ng pansariling pakinabang.

Verse 48

कार्तिके देवयजनं सर्वभोगप्रदं भवेत् । व्याधीनां हरणं चैव भवेद्भूतग्रहक्षयः

Kapag isinagawa ang devayajana (pagsamba sa Diyos) sa buwan ng Kārttika, ito’y nagiging tagapagkaloob ng lahat ng karapat-dapat na ligaya at pagpapala. Inaalis din nito ang mga karamdaman, at pinapawi at winawasak ang mga pighating dulot ng mga bhūta at graha (mga puwersang sumasakmal).

Verse 49

कार्तिकादित्यवारेषु नृणामादित्यपूजनात् । तैलकार्पासदानात्तु भवेत्कुष्ठादिसंक्षयः

Sa buwan ng Kārtika, tuwing Linggo, kapag sinasamba ng mga tao ang Diyos na Araw at nagbibigay-daan ng langis at bulak, ang mga karamdaman na nagsisimula sa ketong ay nababawasan at napapawi.

Verse 50

हरीतकीमरीचीनां वस्त्रक्षीरादिदानतः । ब्रह्मप्रतिष्ठया चैव क्षयरोगक्षयो भवेत्

Sa pagbibigay-daan ng harītakī (bungang-gamot) at pamintang-itim, gayundin ng damit, gatas, at iba pa—at sa pagtatatag ng pagsamba kay Brahman—napapawi ang kṣaya (pagkapanlupaypay at pag-ubos ng lakas) at mga sakit na nagpapahina.

Verse 51

दीपसर्षपदानाच्च अपस्मारक्षयो भवेत् । कृत्तिकासोमवारेषु शिवस्य यजनं नृणाम्

Sa pag-aalay ng lampara at buto ng mustasa (sarsapa), napapawi ang apasmāra (sakit na tila pangingisay at pagdilim ng alaala). Para sa mga tao, ang pagsamba at pag-aalay kay Panginoong Śiva—lalo na kapag ang nakshatra na Kṛttikā ay tumapat sa Lunes—ay nagiging lubhang mabisa.

Verse 52

महादारिद्र्य शमनं सर्वसंपत्करं भवेत् । गृहक्षेत्रादिदानाच्च गृहोपकरणादिना

Ang pag-aalay ng kaloob gaya ng bahay, lupa, at iba pang kagamitang pangtahanan ay lunas sa matinding karalitaan at sanhi ng lahat ng uri ng kasaganaan.

Verse 53

कृत्तिकाभौमवारेषु स्कंदस्य यजनान्नृणाम् । दीपघंटादिदानाद्वै वाक्सिद्धिरचिराद्भवेत्

Kapag ang bituing Kṛttikā ay tumapat sa Martes, at sinamba ng mga tao si Skanda, kung magkakaloob sila ng mga lampara, kampana at katulad nito, agad na matatamo ang vāk-siddhi—kapangyarihan ng pananalita.

Verse 54

कृत्तिकासौम्यवारेषु विष्णोर्वै यजनं नृणाम् । दध्योदनस्य दानं च सत्संतानकरं भवेत्

Kapag ang Kṛttikā nakṣatra ay tumapat sa Miyerkules (Saumya-vāra), sinasabing kapaki-pakinabang sa mga tao ang magsagawa ng pagsamba kay Panginoong Viṣṇu; at ang pag-aalay ng dadhy-odana—kaning niluto na may yogurt—ay nagiging sanhi ng pagkamit ng mabuting supling.

Verse 55

कृतिकागुरुवारेषु ब्रह्मणो यजनाद्धनैः । मधुस्वर्णाज्यदानेन भोगवृद्धिर्भवेन्नृणाम्

Kapag ang Kṛttikā ay tumapat sa Huwebes (Guru-vāra), sa paggalang at pagsamba sa isang brāhmaṇa sa pamamagitan ng yaman—at sa pag-aalay ng pulot, ginto, at ghee—nagkakaroon ang tao ng pagdami ng mga pag-enjoy at kasaganaan.

Verse 56

गंधपुष्पान्नदानेन भोग्यवृद्धिर्भवेन्नृणाम्

Sa pag-aalay ng pabango, mga bulaklak, at pagkain sa pagsamba, nagkakamit ang tao ng pagdami ng bhogya—mga nararapat na tinatamasa at mga panustos.

Verse 57

वंध्या सुपुत्रं लभते स्वर्णरौप्यादिदानतः । कृत्तिकाशनिवारेषु दिक्पालानां च वंदनम्

Ang babaeng baog ay magkakamit ng anak na lalaking may kabutihan sa pamamagitan ng pag-aalay ng ginto, pilak, at iba pa; at sa araw ng Kṛttikā at tuwing Sabado, nararapat maghandog ng mapitagang pagpupugay sa mga Tagapagbantay ng mga Panig (Dikpāla).

Verse 58

दिग्गजानां च नागानां सेतुपानां च पूजनम् । त्र्यंबकस्य च रुद्रस्य विष्णोः पापहरस्य च

Dapat ialay ang pagsamba sa mga elepanteng tagapagbantay ng mga panig, sa mga nāga, at sa mga tagapangalaga ng mga banal na tawiran; gayundin kay Tryambaka—si Rudra mismo—at kay Viṣṇu, ang tagapag-alis ng kasalanan.

Verse 59

ज्ञानदं ब्रह्मणश्चैव धन्वंतर्यश्विनोस्तथा । रोगापमृत्युहरणं तत्कालव्याधिशांतिदम्

Ipinagkakaloob nito ang kaalamang espirituwal na tulad kay Brahmā, at ang kapangyarihang magpagaling na tulad nina Dhanvantari at ng mga Aśvinī-kumāra. Inaalis nito ang sakit at ang kamatayang wala sa panahon, at pinapawi agad ang biglaang karamdaman.

Verse 60

लवणायसतैलानां माषादीनां च दानतः । त्रिकटुफलगंधानां जलादीनां च दानतः

Sa pag-aalay ng asin, bakal, at mga langis; sa pagdodonasyon ng itim na munggo (māṣa) at iba pang butil; sa paghahandog ng tatlong maanghang (trikaṭu), mga prutas at mababangong sangkap; at sa pagbibigay ng tubig at mga katulad na pangangailangan—nagkakamit ang tao ng kabutihang-loob na sumusuporta sa debosyon kay Panginoong Śiva at sa landas ng paglilinis.

Verse 61

द्रवाणां कठिनानां च प्रस्थेन पलमानतः । स्वर्गप्राप्तिर्धनुर्मासे ह्युषःकाले च पूजनम्

Sa pag-aalay kay Śiva ng nasusukat na bahagi ng mga bagay na likido at matitigas—ayon sa sukat na prastha at sa timbang na pala—nararating ng tao ang langit. At ang pagsamba sa buwan ng Dhanur, lalo na sa bukang-liwayway, ay lubhang mapagpala.

Verse 62

शिवादीनां च सर्वेषां क्रमाद्वै सर्वसिद्धये । शाल्यन्नस्य हविष्यस्य नैवेद्यं शस्तमुच्यते

Para kay Śiva at sa lahat ng iba pang mga diyos, kapag ang pagsamba ay isinasagawa sa wastong pagkakasunod upang makamit ang ganap na tagumpay, ang naivedya na kaning-luto—dalisay na pagkaing havis—ay ipinahahayag na pinakakapuri-puri.

Verse 63

विविधान्नस्य नैवेद्यं धनुर्मासे विशिष्यते । मार्गशीर्षेऽन्नदस्यैव सर्वमिष्टफलं भवेत्

Sa buwan ng Dhanur (Dhanuḥ), ang pag-aalay ng naivedya na iba’t ibang lutong pagkain ay lalo pang pinahahalagahan. At sa Mārgaśīrṣa, ang debotong nagbibigay ng pagkain ay nagkakamit ng lahat ng ninanais na mapalad na bunga.

Verse 64

पापक्षयं चेष्टसिद्धिं चारोग्यं धर्ममेव च । सम्यग्वेदपरिज्ञानं सदनुष्ठानमेव च

Ito’y nagdudulot ng pagkapawi ng kasalanan, katuparan ng mga makatarungang layon, at mabuting kalusugan; itinatatag nito ang dharma, ipinagkakaloob ang wastong pagkaunawa sa Veda, at inaakay sa nararapat at disiplinadong pagsasagawa ng pananampalataya.

Verse 65

इहामुत्र महाभोगानंते योगं च शाश्वतम् । वेदांतज्ञानसिद्धिं च मार्गशीर्षान्नदो लभेत्

Ang nag-aalay ng pagkain sa buwan ng Mārgaśīrṣa ay nagkakamit ng dakilang mga kagalakan sa mundong ito at sa kabilang-buhay; at sa wakas, natatamo niya ang walang-hanggang Yoga (pakikiisa kay Śiva) at ang ganap na pagsasakatuparan ng kaalamang Vedānta.

Verse 66

मार्गशीर्षे ह्युषःकाले दिनत्रयमथापि वा । यजेद्देवान्भोगकामो नाधनुर्मासिको भवेत्

Sa buwan ng Mārgaśīrṣa, sa bukang-liwayway, ang nagnanais ng mga kaligayahang makamundo ay dapat sumamba sa mga deva sa loob ng tatlong araw (o kahit sa gayong tagal). Sa paggawa nito, hindi siya mabibigkis sa mahigpit na panata ng Dhanurmāsa.

Verse 67

यावत्संगवकालं तु धनुर्मासो विधीयते । धनुर्मासे निराहारो मासमात्रं जितेंद्रियः

Ang panahong tinatawag na Dhanurmāsa ay isinasagawa hanggang sa oras ng Saṅgava (kalagitnaan ng umaga). Sa Dhanurmāsa, dapat manatiling walang pagkain sa loob ng isang buong buwan, na napipigil at napapasailalim ang mga pandama.

Verse 68

आमध्याह्नजपेद्विप्रो गायत्रीं वेदमातरम् । पंचाक्षरादिकान्मंत्रान्पश्चादासप्तिकं जपेत्

Sa katanghalian, ang dwija (Brahmin) ay dapat mag-japa ng Gāyatrī, ang Ina ng mga Veda. Pagkaraan nito, bigkasin ang mga mantra na nagsisimula sa Pañcākṣarī—“Om Namaḥ Śivāya”, at ipagpatuloy ang japa hanggang sa ikapitong hanay ayon sa itinakda.

Verse 69

ज्ञानं लब्ध्वा च देहांते विप्रो मुक्तिमवाप्नुयात् । अन्येषां नरनारीणां त्रिःस्नानेन जपेन च

Matapos makamtan ang tunay na kaalamang espirituwal, ang isang brāhmaṇa, sa wakas ng katawan (sa kamatayan), ay dumarating sa mokṣa, ang paglaya. Para sa iba pang mga lalaki at babae, ang paglapit sa paglaya ay sa pamamagitan ng disiplina ng pagligo nang tatlong ulit bawat araw at ng japa—paulit-ulit na pagbigkas ng banal na mantra—ayon sa mga paglilinis na itinuro para sa pagsamba kay Śiva.

Verse 70

सदा पंचाक्षरस्यैव विशुद्धं ज्ञानमाप्यते । इष्टमन्त्रान्सदा जप्त्वा महापापक्षयं लभेत्

Sa walang patid na debosyon sa limang-pantig na mantra (pañcākṣara) lamang, natatamo ang dalisay at walang dungis na kaalaman. At sa patuloy na pagbigkas ng piniling banal na mantra (iṣṭa-mantra), nakakamtan ang pagkapawi maging ng malalaking kasalanan.

Verse 71

धनुर्मासे विशेषेण महानैवेद्यमाचरेत् । शालितंडुलभारेण मरीचप्रस्थकेन च

Lalo na sa buwan ng Dhanur, magsagawa ng dakilang handog na pagkain (mahā-naivedya) para kay Panginoong Śiva—gamit ang isang buong kargada ng bigas na śāli at isang sukat (prastha) ng pamintang-itim (marīca).

Verse 72

गणनाद्द्वादशं सर्वं मध्वाज्यकुडवेन हि । द्रोणयुक्तेन मुद्गेन द्वादशव्यंजनेन च

Sa lahat ng handog na ito, ang bilang ay dapat labindalawa: may sukat na kuḍava ng pulot at ghee (ghṛta), may sukat na droṇa ng munggo (mudga), at mayroon ding labindalawang uri ng inihandang mga ulam na kasama.

Verse 73

घृतपक्वैरपूपैश्च मोदकैः शालिकादिभिः । द्वादशैश्च दधिक्षीरैर्द्वादशप्रस्थकेन च

(Dapat ihandog) ang mga keyk na niluto sa ghee (ghṛta), kasama ang matatamis na apūpa at mga modaka, at ang pinong bigas (śāli) at iba pang katulad; at gayundin ang labindalawang sukat ng yogurt (dadhi) at gatas—na umaabot sa kabuuang labindalawang prastha.

Verse 74

नारिकेलफलादीनां तथा गणनया सह । द्वादशक्रमुकैर्युक्तं षट्त्रिंशत्पत्रकैर्युतम्

Kasama ng niyog at iba pang mga bunga, na binilang at inayos nang wasto, dapat itong lagyan ng labindalawang bunga ng bunga (areca-nut) at samahan ng tatlumpu’t anim na dahon, ayon sa itinakdang handog sa pagsamba kay Panginoong Śiva.

Verse 75

कर्पूरखुरचूर्णेन पंचसौगंधिकैर्युतम् । तांबूलयुक्तं तु यदा महानैवेद्यलक्षणम्

Kapag ang handog ay inihanda na may kamper at pinong pulbos na mabango, hinaluan ng limang samyo, at sinamahan ng tāmbūla (nganga/betel), kinikilala ito bilang tanda ng “dakilang naivedya”—ang marangal na handog-pagkain sa pagsamba kay Śiva.

Verse 76

महानैवेद्यमेतद्वै देवतार्पणपूर्वकम् । वर्णानुक्रमपूर्वेण तद्भक्तेभ्यः प्रदापयेत्

Ito nga ang dakilang naivedya, ang banal na handog-pagkain. Matapos munang ihandog nang nararapat sa mga diyos, saka ito ipamahagi sa mga deboto ng Panginoong iyon, ayon sa wastong pagkakasunod ng mga varṇa.

Verse 77

एवं चौदननैवेद्याद्भूमौ राष्ट्रपतिर्भवेत् । महानैवेद्यदानेन नरः स्वर्गमवाप्नुयात्

Kaya nga, sa pag-aalay ng nilutong kanin bilang naivedya kay Panginoong Śiva, ang tao’y nagiging panginoon ng isang kaharian sa lupa; at sa pagbibigay ng dakilang handog na naivedya, nakakamit niya ang langit. Sa pananaw ng Śaiva Siddhānta, ang mga bungang ito’y biyaya ng Panginoon na tumutugon sa debosyon sa wastong pagsamba.

Verse 78

महानैवेद्यदानेन सहस्रेण द्विजर्षभाः । सत्यलोके च तल्लोके पूर्णमायुरवाप्नुयात्

O pinakamainam sa mga dwija, sa pag-aalay ng isang libong dakilang naivedya sa pagsamba, mararating ng tao ang Satyaloka (daigdig ni Brahmā), at sa mismong daigdig na iyon ay makakamtan niya ang ganap na haba ng buhay.

Verse 79

सहस्राणां च त्रिंशत्या महानैवेद्यदानतः । तदूर्ध्वलोकमाप्यैव न पुनर्जन्मभाग्भवेत्

Sa pag-aalay ng dakilang naivedya sa sukat na isang libo at tatlumpu, ang deboto’y umaabot sa mas mataas na mga daigdig; pagdating sa dakilang kalagayang iyon, hindi na siya muling magiging kabahagi ng pagsilang-muli.

Verse 80

सहस्राणां च षट्त्रिंशज्जन्म नैवेद्यमीरितम् । तावन्नैवेद्यदानं तु महापूर्णं तदुच्यते

Ipinahayag na ang pag-aalay ng naivedya (handog na pagkain) kay Śiva ay nagbubunga ng bisa na tulad ng tatlumpu’t anim na kapanganakan sa gitna ng libu-libong kabutihan. Kaya ang pagbibigay ng naivedya sa gayong sukat ay tinatawag na “mahāpūrṇa,” ang dakilang ganap na handog.

Verse 81

महापूर्णस्य नैवेद्यं जन्मनैवेद्यमिष्यते । जन्मनैवेद्यदानेन पुनर्जन्म न विद्यते

Para kay Mahāpūrṇa, ang lubos na ganap na Panginoong Śiva, itinakda ang naivedya na tinatawag na “handog ng kapanganakan.” Sa pag-aalay ng handog na ito, wala nang muling pagsilang.

Verse 82

ऊर्जे मासि दिने पुण्ये जन्म नैवेद्यमाचरेत् । संक्रांतिपातजन्मर्क्षपौर्णमास्यादिसंयुते

Sa mapalad na buwan ng Ūrja (Kārttika), sa banal na araw, nararapat isagawa ang handog sa araw ng kapanganakan (naivedya). Lalo itong iniuutos kapag tumapat sa saṅkrānti (pagpasok ng araw sa bagong tanda), sa sagradong sandali ng pāta, sa bituin ng kapanganakan (janma-nakṣatra), sa kabilugan ng buwan (paurṇamāsī), at sa iba pang banal na pagsasanib.

Verse 83

अब्दजन्मदिने कुर्याज्जन्मनैवेद्यमुत्तमम् । मासांतरेषु जन्मर्क्षपूर्णयोगदिनेपि च

Sa anibersaryo ng kapanganakan, gawin ang pinakamainam na naivedya ng kapanganakan sa pagsamba. Gayundin sa mga buwang nasa pagitan—sa araw ng bituin ng kapanganakan (janma-nakṣatra) at sa araw na ganap ang mapalad na yoga.

Verse 84

मेलने च शनैर्वापि तावत्साहस्रमाचरेत् । जन्मनैवेद्यदानेन जन्मार्पणफलं लभेत्

Sa oras ng banal na pakikipagtagpo (sa Panginoon o sa Kanyang sagisag), maging dahan-dahan man o minsanan, dapat itong isagawa nang isang libong ulit. Sa pag-aalay ng mismong kapanganakan bilang naivedya (handog na iniaalay), natatamo ang bunga ng “pag-aalay ng kapanganakan” kay Śiva.

Verse 85

जन्मार्पणाच्छिवः प्रीतिः स्वसायुज्यं ददाति हि । इदं तज्जन्मनैवेद्यं शिवस्यैव प्रदापयेत्

Sa pag-aalay ng mismong kapanganakan (ang buhay at sarili) kay Śiva, nalulugod si Śiva at ipinagkakaloob ang sāyujya—ang pakikipag-isa sa Kanya. Kaya ang “naivedya ng kapanganakan” na ito ay dapat ihandog kay Śiva lamang.

Verse 86

योनिलिंगस्वरूपेण शिवो जन्मनिरूपकः । तस्माज्जन्मनिवृत्त्यर्थं जन्म पूजा शिवस्य हि

Sa anyo ng Yoni at Liṅga, si Śiva ang tagapaghayag at tagapag-ayos ng mismong kapanganakan. Kaya ang pagsamba kay Śiva sa “anyo ng kapanganakan” na ito ay isinasagawa upang wakasan ang kapanganakan (muling pagsilang).

Verse 87

बिंदुनादात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् । बिंदुः शक्तिः शिवो नादः शिवशक्त्यात्मकं जगत्

Ang buong sansinukob—ang di-gumagalaw at ang gumagalaw—ay may likas na anyo ng Bindu at Nāda. Ang Bindu ay Śakti, ang Nāda ay Śiva; kaya ang daigdig ay tunay na Śiva–Śakti na magkasama.

Verse 88

नादाधारमिदं बिंदुर्बिंद्वाधारमिदं जगत् । जगदाधारभूतौ हि बिंदुनादौ व्यवस्थितौ

Ang Bindu na ito ay nakasalig sa Nāda; at ang buong sansinukob ay nakasalig sa Bindu. Tunay nga, ang Nāda at Bindu ay itinatag bilang saligan na sumusuporta sa kosmos.

Verse 89

बिन्दुनादयुतं सर्वं सकलीकरणं भवेत् । सकलीकरणाज्जन्मजगत्प्राप्नोत्यसंशयः

Kapag ang buong prinsipyo ay nagkaisa sa Bindu at Nāda, ito’y nagiging “sakalīkaraṇa”—ang kalagayan ng hayag na pagpapakita. Mula sa sakalīkaraṇa, walang alinlangan, sumisibol ang daigdig ng kapanganakan—ang nahayag na sansinukob ng may katawan na pag-iral.

Verse 90

बिंदुनादात्मकं लिंगं जगत्कारणमुच्यते । बिंदुर्देवीशिवो नादः शिवलिंगं तु कथ्यते

Ang Liṅga na ang diwa ay Bindu at Nāda ay ipinahahayag na sanhi ng sansinukob. Ang Bindu ay si Devī at si Śiva, at ang Nāda ay ang unang panginginig ni Śiva; kaya ito’y tinatawag na Śiva-liṅga.

Verse 91

तस्माज्जन्मनिवृत्त्यर्थं शिवलिंगं प्रपूजयेत् । माता देवी बिंदुरूपा नादरूपः शिवः पिता

Kaya, upang mapawi ang muling pagsilang, sambahin ang Śiva-liṅga. Ang Devī ang Ina sa anyo ng Bindu, at si Śiva ang Ama sa anyo ng Nāda.

Verse 92

पूजिताभ्यां पितृभ्यां तु परमानंद एव हि । परमानंदलाभार्थं शिवलिंगं प्रपूजयेत्

Kapag ang mga Pitṛ (mga ninuno) ay sinamba nang wasto, tunay ngang nakakamit nila ang sukdulang kaligayahan. Kaya, upang makamtan ang sukdulang ligaya, sambahin nang taimtim ang Śiva-liṅga.

Verse 93

सा देवी जगतां माता स शिवो जगतः पिता । पित्रोः शुश्रूषके नित्यं कृपाधिक्यं हि वर्धते

Siya—ang Devī—ang Ina ng mga daigdig; at Siya—si Śiva—ang Ama ng sansinukob. Sa taong palaging naglilingkod sa dalawang Banal na Magulang na ito nang may paggalang, ang kasaganaan ng biyaya ay tiyak na dumarami araw-araw.

Verse 94

कृपयांतर्गतैश्वर्यं पूजकस्य ददाति हि । तस्मादंतर्गतानंदलाभार्थं मुनिपुंगवाः

Dahil sa habag, tunay na ipinagkakaloob ni Panginoong Śiva sa sumasamba ang panloob na pagka-Panginoon, ang espirituwal na paghahari sa loob. Kaya, O pinakadakilang mga muni, sumamba upang makamtan ang ānanda, ang ligayang sumisibol sa kalooban.

Verse 95

पितृमातृस्वरूपेण शिवलिंगं प्रपूजयेत् । भर्गः पुरुषरूपो हि भर्गा प्रकृतिरुच्यते

Dapat sambahin ang Śiva-liṅga sa mismong anyo ng sariling ama at ina. Sapagkat si Bharga ay tunay na Puruṣa, ang may-malay na Panginoon; at si Bhargā naman ay tinatawag na Prakṛti, ang Kanyang kapangyarihan at sanhi ng sangkap.

Verse 96

अव्यक्तांतरधिष्ठानं गर्भः पुरुष उच्यते । सुव्यक्तांतरधिष्ठानं गर्भः प्रकृतिरुच्यते

Ang “sinapupunan” (garbha) na ang panloob na saligan ay ang Di-nahahayag (Avyakta) ay tinatawag na Puruṣa; at ang “sinapupunan” na ang panloob na saligan ay ang lubos na nahahayag (Suvyakta) ay tinatawag na Prakṛti.

Verse 97

पुरुषत्वादिगर्भो हि गर्भवाञ्जनको यतः । पुरुषात्प्रकृतो युक्तं प्रथमं जन्म कथ्यते

Sapagkat ang may-katawang pinagmulan, si Brahmā, ay nagtataglay sa loob ng sarili ng binhi ng “pagka-Puruṣa” at iba pa, kaya ang unang kapanganakan ay sinasabing paglitaw ng Prakṛti na kaisa ng Puruṣa.

Verse 98

प्रकृतेर्व्यक्ततां यातं द्वितीयं जन्म कथ्यते । जन्म जंतुर्मृत्युजन्म पुरुषात्प्रतिपद्यते

Kapag ang jīva (kaluluwa) ay nahahayag sa pamamagitan ng Prakṛti, iyon ang tinatawag na ikalawang kapanganakan. Ang may-katawang nilalang ay tumatanggap ng kapanganakan—at ng ikot ng kamatayan at muling pagsilang—mula sa Puruṣa, ang Panginoong nananahan sa loob.

Verse 99

अन्यतो भाव्यतेऽवश्यं मायया जन्म कथ्यते । जीर्यते जन्मकालाद्यत्तस्माज्जीव इति स्मृतः

Dahil ito’y di-maiiwasang iniisip bilang “ibang bagay” (hindi si Śiva), sinasabing ang kalagayang may katawan nito ay lumilitaw sa pamamagitan ng Māyā. At yamang ito’y nabubulok at humihina mula pa sa sandali ng kapanganakan, kaya ito’y inaalala bilang jīva—ang indibidwal na kaluluwang nakagapos sa buhay.

Verse 100

जन्यते तन्यते पाशैर्जीवशब्दार्थ एव हि । जन्मपाशनिवृत्त्यर्थं जन्मलिंगं प्रपूजयेत्

Tunay nga, ang jīva—ang tinutukoy ng salitang “nabubuhay na nilalang”—ay isinisilang at patuloy na iginagapos ng mga tali (pāśa). Kaya, upang mapawi ang gapos ng paulit-ulit na kapanganakan, dapat sambahin nang wasto ang Janma-Liṅga, ang Liṅga na nagpapalaya mula sa pagsilang.

Verse 101

भं वृद्धिं गच्छतीत्यर्थाद्भगः प्रकृतिरुच्यते । प्राकृतैः शब्दमात्राद्यैः प्राकृतेंद्रियभोजनात्

Dahil ang pantig na “bha” ay nagdadala ng diwang “yaong lumalago at lumalawak,” ang salitang “bhaga” ay sinasabing Prakṛti—ang sinaunang Kalikasan. Tinatawag ito nang gayon sapagkat ito’y binubuo ng likás na maseselang sangkap, na nagsisimula sa tunog bilang tanmātra lamang, at sapagkat ito ang larangan ng pagdanas para sa likás (materyal) na mga pandama.

Verse 102

भगस्येदं भोगमिति शब्दार्थो मुख्यतः श्रुतः । मुख्यो भगस्तु प्रकृतिर्भगवाञ्छिव उच्यते

Ang pangunahing kahulugang naririnig sa salitang “bhaga” ay “pagdanas ng ligaya (bhoga).” Ngunit ang pinakadakilang “bhaga” ay ang Prakṛti mismo; kaya si Śiva ay tinatawag na “Bhagavān”—ang Panginoong nagtataglay at namamahala sa kataas-taasang kapangyarihang iyon.

Verse 103

भगवान्भोगदाता हि नाऽन्यो भोगप्रदायकः । भगस्वामी च भगवान्भर्ग इत्युच्यते बुधैः

Ang Bhagavān lamang, ang Pinagpalang Panginoon, ang nagbibigay ng lahat ng pagdanas ng ligaya; wala nang ibang tagapagkaloob ng ligaya. At sapagkat Siya ang panginoon ng lahat ng kasaganaan at banal na kapangyarihan (bhaga), tinatawag Siya ng mga pantas na “Bharga.”

Verse 104

भगेन सहितं लिंगं भगंलिंगेन संयुतम् । इहामुत्र च भोगार्थं नित्यभोगार्थमेव च

Ang Liṅga na kaisa ng Bhaga—na tinatawag na Bhaga-Liṅga—ay nagkakaloob ng bunga ng kaligayahan at kagalingan sa mundong ito at sa susunod, at nagbibigay rin ng walang-humpay na ligayang laging sariwa.

Verse 105

भगवंतं महादेवं शिवलिंगं प्रपूजयेत् । लोकप्रसविता सूर्यस्तच्चिह्नं प्रसवाद्भवेत्

Dapat sambahin ang mapalad na Mahādeva sa anyo ng Śiva-liṅga. Ang Araw ang tagapagluwal ng mga daigdig, at ang kanyang natatanging tanda ay sumisibol mula sa mismong gawa ng pagluwal na iyon.

Verse 106

लिंगेप्रसूतिकर्तारं लिंगिनं पुरुषो यजेत् । लिंगार्थगमकं चिह्नं लिंगमित्यभिधीयते

Dapat sambahin ng tao ang Liṅgī—si Śiva, ang Panginoong nananahan sa loob, na sanhi ng pagpapakita (prasūti) ng Liṅga. Ang tandang (cihna) na nagpapakilala sa kahulugan ng Liṅga ay siya ring tinatawag na “liṅga.”

Verse 107

लिंगमर्थं हि पुरुषं शिवं गमयतीत्यदः । शिवशक्त्योश्च चिह्नस्य मेलनं लिंगमुच्यते

Tunay na tinatawag itong “liṅga” sapagkat inaakay nito ang tao sa tunay na puruṣa—si Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon. Sinasabi rin na ang liṅga ay ang pag-iisa ng mga sagisag na prinsipyo nina Śiva at Śakti.

Verse 108

स्वचिह्नपूजनात्प्रीतश्चिह्नकार्यं न वीयते । चिह्नकार्यं तु जन्मादिजन्माद्यं विनिवर्तते

Nalulugod si (Śiva) sa pagsamba sa sarili Niyang mga banal na tanda, kaya’t ang bisa na nagmumula sa mga tandang iyon ay hindi kailanman humihina; at ang bisang iyon din ang nag-aalis sa walang pasimulang tanikala ng kapanganakan at sa mga sanhi ng paulit-ulit na pagsilang.

Verse 109

प्राकृतैः पुरुषैश्चापि बाह्याभ्यंतरसंभवैः । षोडशैरुपचारैश्च शिवलिंगं प्रपूजयेत्

Kahit ang karaniwang tao ay dapat sumamba sa Śiva-liṅga sa pamamagitan ng labing-anim na tradisyunal na paglilingkod—nag-aalay ng paggalang na panlabas at panloob, na nagmumula sa gawaing panlabas at sa debosyong nasa loob.

Verse 110

एवमादित्यवारे हि पूजा जन्मनिवर्तिका । आदिवारे महालिंगं प्रणवेनैव पूजयेत्

Kaya nga, ang pagsamba tuwing Linggo ay sinasabing nagdudulot ng pagwawakas ng paulit-ulit na kapanganakan. Kaya sa araw ng Panginoon (Linggo), sambahin ang Dakilang Liṅga sa Pranava—“Om”—lamang.

Verse 111

आदिवारे पंचगव्यैरभिषेको विशिष्यते । गोमयं गोजलं क्षीरं दध्याज्यं पंचगव्यकम्

Sa Linggo, ang abhiṣeka kay Śiva ay lalo pang pinupuri kapag isinagawa gamit ang pañcagavya—ang limang kaloob ng baka. Ang pañcagavya ay: dumi ng baka, ihi ng baka (tubig ng baka), gatas, yogurt/curd, at ghee (nilinaw na mantikilya).

Verse 112

क्षीराद्यं च पृथक्च्चैव मधुना चेक्षुसारकैः । गव्यक्षीरान्ननैवेद्यं प्रणवेनैव कारयेत्

Dapat ihandog ang gatas at iba pang dalisay na bagay nang magkakahiwalay, kasama ang pulot at katas ng tubo (asukal/jaggery). Dapat ding maghandog ng naivedya—pagkaing inihanda mula sa gatas ng baka at mga butil—at isagawa ang pag-aalay habang tanging ang Pranava, ang banal na pantig na “Oṁ,” ang binibigkas.

Verse 113

प्रणवं ध्वनिलिंगं तु नादलिंगं स्वयंभुवः । बिंदुलिंगं तु यंत्रं स्यान्मकारं तु प्रतिष्ठितम्

Ang Pranava na “Oṁ” ang Liṅga bilang tunog (dhvani); ito rin ang Liṅga bilang panloob na alingawngaw (nāda), na kusang nahahayag. Ang bindu ang Liṅga bilang banal na tuldok at dapat pagnilayan bilang isang yantra; at ang pantig na “ma” ay itinatatag bilang matibay na sandigan sa pag-aangkin at paglalagak (pratiṣṭhā).

Verse 114

उकारं चरलिंगं स्यादकारं गुरुविग्रहम् । षड्लिंगं पूजया नित्यं जीवन्मुक्तो न संशयः

Ang titik “U” ay sinasabing ang gumagalaw na Liṅga (cara-liṅga), at ang titik “A” ay ang mismong anyo ng Guru. Ang sinumang sumasamba sa anim-na-tiklop na Liṅga araw-araw ay nagkakamit ng kalayaan habang nabubuhay—walang pag-aalinlangan.

Verse 115

शिवस्य भक्त्या पूजा हि जन्ममुक्तिकरी नृणाम् । रुद्रा क्षधारणात्पादमर्धं वैभूतिधारणात्

Ang pagsamba kay Panginoong Śiva na may debosyon ay tunay na sanhi ng paglaya ng tao mula sa paulit-ulit na kapanganakan. Sa pagsusuot ng Rudrākṣa ay nakakamit ang isang-kapat ng gayong bisa, at sa pagsusuot ng vibhūti (banal na abo) ay kalahati nito.

Verse 116

त्रिपादं मंत्रजाप्याच्च पूजया पूर्णभक्तिमान् । शिवलिंगं च भक्तं च पूज्य मोक्षं लभेन्नरः

Sa paglalagay ng tripuṇḍra (tatlong guhit ng banal na abo), sa pagbigkas ng mantra, at sa pagsamba, nagiging ganap sa bhakti ang deboto. Ang taong sumasamba kapwa sa Śiva-liṅga at sa mga deboto ni Śiva ay nagkakamit ng mokṣa.

Verse 117

य इमं पठतेऽध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । तस्यैव शिवभक्तिश्च वर्धते सुदृढा द्विजाः

O mga dvija, sinumang may natipong isipan na bumibigkas ng kabanatang ito—o kahit nakikinig lamang—ang debosyon niya kay Panginoong Śiva ay lalago at magiging matibay na matibay.