
Binubuksan ng Adhyaya 32 sa pagtatanong ng mga ṛṣi kay Vāyu (Māruta) kung alin ang pinakamainam na anuṣṭhāna (pinakamataas na pagtalima) na nagdudulot ng tuwirang pagsasakatuparan ng mokṣa (aparokṣa), at ano ang mga sādhana o paraan nito. Sumagot si Vāyu na ang Śaiva dharma ang kataas-taasang dharma at siyang pinakamataas na pagtalima, sapagkat sa saklaw na ito si Śiva—na tuwirang nakikita/kinikilala—ang nagkakaloob ng kalayaan. Pagkaraan, inihanay niya ang pagsasanay sa limang antas (pañcavidha) sa limang “parvan”: kriyā (gawang-ritwal), tapas (pagpapakasakit/asceticism), japa (paulit-ulit na pagbigkas ng mantra), dhyāna (pagmumuni/meditasyon), at jñāna (kaalamang espirituwal). Tinutukoy rin ang kaibhan ng parokṣa (di-tuwirang) at aparokṣa (tuwirang) kaalaman, at iniuugnay ang kataas-taasang dharma sa kaalamang nagbubunga ng mokṣa. Ipinakikilala ang dalawang mukha ng dharma—parama at apara—na kapwa pinagtitibay ng śruti, at itinatakda ang śruti bilang pangunahing pramāṇa sa kahulugan ng “dharma”. Ang parama dharma ay may yoga bilang kaganapan at tinatawag na “śruti-śirogata”, samantalang ang apara dharma ay mas pangkalahatan at madaling lapitan. Ibinubukod ang karapat-dapat: ang parama dharma ay para sa may adhikāra, at ang iba ay sādhāraṇa para sa lahat. Sa wakas, sinasabing ang Śaiva dharma ay pinalalawak at sinusuportahan ng dharmaśāstra, itihāsa-purāṇa, at ganap na ipinapaliwanag sa Śaiva āgama kasama ang mga sangay nito, masusing pamamaraan, at mga balangkas ng saṃskāra/adhikāra—na nagtatatag ng patong-patong na batayang-teksto para sa pagsasanay at awtoridad.
Verse 1
ऋषय ऊचुः । किं तच्छ्रेष्टमनुष्ठानं मोक्षो येनपरोक्षितः । तत्तस्य साधनं चाद्य वक्तुमर्हसि मारुत
Wika ng mga ṛṣi: “Ano ang pinakadakilang pagsasagawa (anushthāna) na sa pamamagitan nito ang mokṣa ay tuwirang natatanto, hindi na lamang malayo o di-tuwiran? At ano ang paraan upang makamtan iyon? O Māruta (Vāyu), ipahayag mo sa amin ngayon.”
Verse 2
वायुरुवाच । शैवो हि परमो धर्मः श्रेष्ठानुष्ठानशब्दितः । यत्रापरोक्षो लक्ष्येत साक्षान्मोक्षप्रदः शिवः
Sinabi ni Vāyu: “Tunay, ang landas na Śaiva ang kataas-taasang Dharma, na tinatawag na pinakadakilang banal na pagsasagawa. Sapagkat dito si Śiva ay tuwirang napagmamasdan; at ang mismong Śiva, bilang Agarang Katotohanan, ang nagkakaloob ng mokṣa.”
Verse 3
स तु पञ्चविधो ज्ञेयः पञ्चभिः पर्वभिः क्रमात् । क्रियातपोजपध्यानज्ञानात्मभिरनुत्तरैः
Ang pagsasagawang iyon ay dapat maunawaang limang-anyo, na umuunlad nang sunod-sunod sa limang yugto: kriyā (banal na gawaing-ritwal), tapas (pagpapakasakit at pagpipigil), japa (pagbigkas ng mantra), dhyāna (pagmumuni-muni), at jñāna (kaalamang nagpapalaya).
Verse 4
तैरेव सोत्तरैस्सिद्धो धर्मस्तु परमो मतः । परोक्षमपरोक्षं च ज्ञानं यत्र च मोक्षदम्
Sa pamamagitan ng mga aral na iyon, kasama ang kanilang pinakamataas na kahulugan, naitatatag ang pinakadakilang Dharma. Doon matatagpuan ang kaalamang di-tuwiran (mula sa kasulatan) at kaalamang tuwirang natanto—kaalamang nagkakaloob ng Moksha.
Verse 5
परमो ऽपरमश्चोभौ धर्मौ हि श्रुतिचोदितौ । धर्मशब्दाभिधेयेर्थे प्रमाणं श्रुतिरेव नः
Ang dalawang uri ng dharma—ang pinakamataas (parama) at ang mas mababa (apara)—ay tunay na itinatagubilin ng Śruti. Para sa tunay na kahulugang tinutukoy ng salitang “dharma,” ang Śruti lamang ang aming ganap na patunay.
Verse 6
परमो योगपर्यन्तो धर्मः श्रुतिशिरोगतः । धर्मस्त्वपरमस्तद्वदधः श्रुतिमुखोत्थितः
Ang kataas-taasang Dharma—na humahantong sa Yoga—ay itinatag sa mismong “korona” ng Veda, ang pinakamataas na diwa ng Śruti. Gayundin, ang mga mas mababang (pantulong) dharma ay nagmumula sa “bibig” ng Śruti at nananatiling nasa ilalim ng pinakadakilang aral na iyon.
Verse 7
अपश्वात्माधिकारत्वाद्यो धरमः परमो मतः । साधारणस्ततो ऽन्यस्तु सर्वेषामधिकारतः
Ang Dharma na itinuturing na kataas-taasan ay tinatawag na gayon sapagkat ito’y ukol sa sarili na may karapat-dapat na kakayahan—ang kaluluwang disiplinado, hindi tulad ng asal-hayop. Ngunit may isa pang Dharma na “pangkaraniwan,” sapagkat ayon sa karapatan at kaangkupan, ito’y para sa lahat ng nilalang.
Verse 8
स चायं परमो धर्मः परधर्मस्य साधनम् । धर्मशास्त्रादिभिस्सम्यक्सांग एवोपबृंहितः
At ito nga ang kataas-taasang Dharma—ang paraan upang makamtan ang mas mataas na dharma (ang dharmang nagpapalaya). Ito’y wastong pinatitibay at lubos na sinusuportahan, kasama ang lahat ng sangkap nito, ng mga Dharma-śāstra at iba pang may awtoridad na turo.
Verse 9
शैवो यः परमो धर्मः श्रेष्ठानुष्ठानशब्दितः । इतिहासपुराणाभ्यां कथंचिदुपबृंहितः
Ang kataas-taasang Dharma na Śaiva—na tinatawag na pinakadakilang banal na pagsasagawa—ay sa ilang antas naipaliwanag at napagtibay sa pamamagitan ng mga Itihāsa at Purāṇa.
Verse 10
शैवागमैस्तु संपन्नः सहांगोपांविस्तरः । तत्संस्काराधिकारैश्च सम्यगेवोपबृंहितः
Ito’y ganap na pinagkalooban ng mga Śaiva Āgama, buo sa mga pangunahing sangkap at mga pantulong na sangkap, na malawak ang paglalahad. At ito’y wastong pinatitibay at pinadadalisay sa pamamagitan ng nararapat na mga kwalipikasyon at mga ritong saṃskāra (paglilinis at pag-aalay ng pagtatalaga) na itinakda ng tradisyong iyon.
Verse 11
शैवागमो हि द्विविधः श्रौतो ऽश्रौतश्च संस्कृतः । श्रुतिसारमयः श्रौतस्स्वतंत्र इतरो मतः
Tunay nga, ang Śaiva Āgama ay sinasabing may dalawang uri—Vaidika (śrauta) at di-śrauta. Ang śrauta ay binubuo mula sa pinakadiwa ng Śruti (Veda), samantalang ang iba ay itinuturing na may sariling awtoridad at paraan ng pagsasagawa.
Verse 12
स्वतंत्रो दशधा पूर्वं तथाष्टादशधा पुनः । कामिकादिसमाख्याभिस्सिद्धः सिद्धान्तसंज्ञितः
Ang aral na Śaiva na ito ay may sariling awtoridad: noong una’y inilahad sa sampung bahagi, at muli sa labingwalong bahagi. Itinatag sa mga pamagat na nagsisimula sa Kāmika at iba pa, kaya tinatawag itong “Siddhānta”.
Verse 13
श्रुतिसारमयो यस्तु शतकोटिप्रविस्तरः । परं पाशुपतं यत्र व्रतं ज्ञानं च कथ्यते
Yaong aral na binuo mula sa pinakadiwa ng Śruti (Veda) at pinalawak hanggang sandaang koṭi (ng mga taludtod)—doon itinuturo ang kataas-taasang disiplina ng Pāśupata, kasama ang nagpapalaya na kaalaman (jñāna).
Verse 14
युगावर्तेषु शिष्येत योगाचार्यस्वरूपिणा । तत्रतत्रावतीर्णेन शिवेनैव प्रवर्त्यते
Sa mga pagliko ng mga yugá, ang mga alagad ay sinasanay Niya sa mismong anyo ng isang Guro ng Yoga; sapagkat sa bawat gayong panahon at pook, si Shiva mismo—na bumababa roon—ang nagpapasimula at nagpapatuloy sa banal na disiplina.
Verse 15
संक्षिप्यास्य प्रवक्तारश्चत्वारः परमर्षय । रुरुर्दधीचो ऽगस्त्यश्च उपमन्युर्महायशाः
Sa maikling sabi, ang mga dakilang tagapagpaliwanag ng aral na ito ay apat na kataas-taasang rishi: sina Ruru, Dadhīci, Agastya, at ang bantog na Upamanyu.
Verse 16
ते च पाशुपता ज्ञेयास्संहितानां प्रवर्तकाः । तत्संततीया गुरवः शतशो ऽथ सहस्रशः
Kilalanin sila bilang mga Pāśupata—ang mga tagapagpalaganap ng mga Saṃhitā. Mula sa kanilang angkan ay sumibol ang mga guro nang daan-daan, maging libu-libo.
Verse 17
तत्रोक्तः परमो धर्मश्चर्याद्यात्मा चतुर्विधः । तेषु पाशुपतो योगः शिवं प्रत्यक्षयेद्दृढम्
Doon itinuro ang kataas-taasang dharma bilang apat na anyo, na nagsisimula sa banal na asal (caryā). Sa mga ito, ang Pāśupata Yoga ay matibay na nagkakaloob ng tuwirang pagdama (pratyakṣa) kay Śiva.
Verse 18
तस्माच्छ्रेष्ठमनुष्ठानं योगः पाशुपतो मतः । तत्राप्युपायको युक्तो ब्रह्मणा स तु कथ्यते
Kaya nga, ang pinakadakilang pagsasagawa ay itinuturing na Pāśupata Yoga. At maging sa loob nito, ang angkop na paraan (upāya) ay tunay na itinuturo ni Brahmā.
Verse 19
नामाष्टकमयो योगश्शिवेन परिकल्पितः । तेन योगेन सहसा शैवी प्रज्ञा प्रजायते
Si Śiva ang nagtakda ng isang yoga na binubuo ng walong Banal na Pangalan. Sa pagsasagawa ng yogang iyon, mabilis na sumisilang ang karunungang Śaiva.
Verse 20
प्रज्ञया परमं ज्ञानमचिराल्लभते स्थिरम् । प्रसीदति शिवस्तस्य यस्य ज्ञानं प्रतिष्ठितम्
Sa pamamagitan ng prajñā, agad na nakakamit ang kataas-taasang kaalamang matatag. Si Śiva ay nagiging mapagpala sa taong ang kaalamang iyon ay matibay na naitatag.
Verse 21
प्रसादात्परमो योगो यः शिवं चापरोक्षयेत् । शिवापरोक्षात्संसारकारणेन वियुज्यते
Mula sa biyaya (prasāda) ay sumisibol ang kataas-taasang Yoga, na sa pamamagitan nito ay natatamo ang tuwirang pagdama kay Śiva. At sa tuwirang pagdama kay Śiva, nahihiwalay ang tao sa mismong sanhi ng pag-ikot sa saṃsāra.
Verse 22
ततः स्यान्मुक्तसंसारो मुक्तः शिवसमो भवेत् । ब्रह्मप्रोक्त इत्युपायः स एव पृथगुच्यते
Pagkaraan nito, ang tao ay napapalaya sa saṃsāra; at kapag napalaya na, nagiging kapantay ni Śiva. Ang paraang ito—na ipinahayag ni Brahmā—ay itinuturo rito bilang isang natatanging pamamaraan.
Verse 23
शिवो महेश्वरश्चैव रुद्रो विष्णुः पितामहः । संसारवैद्यः सर्वज्ञः परमात्मेति मुख्यतः
Sa diwa, Siya ay tinatawag na Śiva, Maheśvara, at Rudra; Siya rin ay nakikilala bilang Viṣṇu at Pitāmaha (Brahmā). Siya ang manggagamot na nagpapagaling sa sakit ng saṃsāra, ang Panginoong lubos na nakaaalam, at higit sa lahat, ang Paramātman—ang Kataas-taasang Sarili.
Verse 24
नामाष्टकमिदं मुख्यं शिवस्य प्रतिपादकम् । आद्यन्तु पञ्चकं ज्ञेयं शान्त्यतीताद्यनुक्रमात्
Ang pangunahing pangkat ng walong Banal na Pangalan na ito ang tunay na nagpapahayag kay Panginoong Śiva. Dapat itong maunawaan sa kaayusang limang una at limang huli, ayon sa pagkakasunod na nagsisimula sa Śānti at umaabot sa Atīta.
Verse 25
संज्ञा सदाशिवादीनां पञ्चोपाधिपरिग्रहात् । उपाधिविनिवृत्तौ तु यथास्वं विनिवर्तते
Ang mga pagtawag gaya ng “Sadāśiva” at iba pa ay lumilitaw dahil sa pag-aangkin ng limang upādhi, ang mga hanggahang naglilimita. Ngunit kapag napawi ang mga upādhi, ang bawat isa ay bumabalik sa sarili nitong likás na kalagayan.
Verse 26
पदमेव हि तन्नित्यमनित्याः पदिनः स्मृताः । पदानां प्रतिकृत्तौ तु मुच्यन्ते पदिनो यतः
Ang Kataas-taasang Tahanan lamang ang walang hanggan; ang mga naglalakbay sa landas ay inaalaalang di-mananatili. Ngunit kapag pinutol ang pagkakapit sa mga “hakbang” —mga limitadong kalagayan at sandigan—napapalaya ang mga manlalakbay, sapagkat ang kalayaan ay nasa paglagpas sa mga hakbang at pag-abot sa Tahanang iyon.
Verse 27
परिवृत्त्यन्तरे भूयस्तत्पदप्राप्तिरुच्यते । आत्मान्तराभिधानं स्याद्यदाद्यं नाम पञ्चकम्
Muli, matapos ang pagbabagong nagaganap sa pagitan (ng mga kalagayan), ipinahahayag ang pag-abot sa kataas-taasang kalagayang iyon. At ang pagtukoy sa panloob na Sarili ay yaong unang pangkat ng limang pangalan.
Verse 28
अन्यत्तु त्रितयं नाम्नामुपादानादियोगतः । त्रिविधोपाधिवचनाच्छिव एवानुवर्तते
Ngunit ang iba pang tatlong pangalan ay lumilitaw dahil sa pagkakaugnay sa materyal na sanhi at iba pa; at sapagkat ito’y ipinapahayag sa pamamagitan ng tatlong upādhi (mga limitasyon), si Śiva lamang ang nananatiling salig na katotohanan sa lahat ng dako.
Verse 29
अनादिमलसंश्लेषः प्रागभावात्स्वभावतः । अत्यंतं परिशुद्धात्मेत्यतो ऽयं शिव उच्यते
Sapagkat sa Kanyang likas na kalikasan, walang walang-simulang pagkakadikit sa karumihan sa Kanya—ang dungis ay wala na mula pa sa simula—at sapagkat ang Kanyang Sarili ay lubos na dalisay, kaya Siya tinatawag na “Śiva.”
Verse 30
अथवाशेषकल्याणगुणैकधन ईश्वरः । शिव इत्युच्यते सद्भिश्शिवतत्त्वार्थवादिभिः
O muli: ang Kataas-taasang Panginoon, ang tanging kayamanan ng lahat ng mapalad na katangian, ay tinatawag na “Śiva” ng mga mabubuti—yaong nagpapaliwanag ng tunay na diwa ng Śiva-tattva.
Verse 31
त्रयोविंशतितत्त्वेभ्यः प्रकृतिर्हि परा मता । प्रकृतेस्तु परं प्राहुः पुरुषं पञ्चविंशकम्
Higit sa dalawampu’t tatlong tattva, ang Prakṛti ay tunay na itinuturing na mas mataas. At higit pa sa Prakṛti, ipinahahayag nila ang Puruṣa—ang ikadalawampu’t limang prinsipyo.
Verse 32
यं वेदादौ स्वरं प्राहुर्वाच्यवाचकभावतः । वेदैकवेद्ययाथात्म्याद्वेदान्ते च प्रतिष्ठितः
Siya na sa pasimula ng mga Veda ay ipinahayag bilang banal na pantig na “Om,” kapwa bilang nagpapahiwatig at ipinahihiwatig; Siya na ang tunay na kalikasan ay nalalaman lamang sa pamamagitan ng Veda, ay matatag ding itinatag sa Vedānta bilang huling diwa—ang Panginoong Śiva, ang Kataas-taasang Pati.
Verse 33
तस्य प्रकृतिलीनस्य यः परस्स महेश्वरः । तदधीनप्रवृत्तित्वात्प्रकृतेः पुरुषस्य च
Siya na higit kaysa sa prinsipyong yaong nalulubog sa Prakṛti ay tunay na si Maheśvara. Sapagkat ang Prakṛti at ang Puruṣa ay kapwa kumikilos lamang sa pag-asa at pag-ayon sa Kanya.
Verse 34
अथवा त्रिगुणं तत्त्वमुपेयमिदमव्ययम् । मायान्तु प्रकृतिं विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम्
O kaya naman, kilalanin ang di-nasisirang Katotohanang ito bilang tri-guṇa na prinsipyong dapat lapitan: unawain na ang Māyā ay ang Prakṛti, at ang mayhawak ng Māyā ay si Maheśvara (ang Kataas-taasang Panginoong Śiva).
Verse 35
मायाविक्षोभको ऽनंतो महेश्वरसमन्वयात् । कालात्मा परमात्मादिः स्थूलः सूक्ष्मः प्रकीर्तितः
Nakaugnay kay Maheśvara, ang Walang-Hanggan ay nagiging tagapagpagalaw ng Māyā; Siya’y ipinahahayag bilang Kaluluwa ng Panahon, bilang Paramātman, at bilang kapwa magaspang at maselang realidad.
Verse 36
रुद्दुःखं दुःखहेतुर्वा तद्रावयति नः प्रभुः । रुद्र इत्युच्यते सद्भिः शिवः परमकारणम्
Maging ang dalamhati mismo o ang sanhi ng dalamhati, pinaiiyak ito ng ating Panginoon at itinataboy palayo. Kaya tinatawag Siya ng mga mararangal na “Rudra”; at ang Śiva na iyon ang Kataas-taasang Sanhi.
Verse 37
तत्त्वादिभूतपर्यन्तं शरीरादिष्वतन्द्रितः । व्याप्याधितिष्ठति शिवस्ततो रुद्र इतस्ततः
Mula sa mga unang prinsipyo (tattva) hanggang sa magagaspang na elemento, at sa loob ng mga katawan at lahat ng anyo, si Śiva—di napapagod—ay lumalaganap sa lahat at namamahala rito. Kaya sa isang anyo Siya’y tinatawag na “Śiva,” at sa iba naman ay “Rudra.”
Verse 38
जगतः पितृभूतानां शिवो मूर्त्यात्मनामपि । पितृभावेन सर्वेषां पितामह उदीरितः
Si Śiva ang Ama ng sanlibutan, maging ng mga nilalang na may katawang-anyo. Sapagkat Siya ang tumatayong Ama ng lahat, ipinahahayag din Siya bilang “Pitāmaha,” ang Dakilang Lolo ng bawat isa.
Verse 39
निदानज्ञो यथा वैद्यो रोगस्य विनिवर्तकः । उपायैर्भेषजैस्तद्वल्लयभोगाधिकारतः
Gaya ng manggagamot na batid ang sanhi ng karamdaman at nag-aalis nito sa wastong paraan at gamot, gayundin—ayon sa pagiging karapat-dapat ng tao sa pagkalusaw (laya) at sa karanasang debosyonal (bhoga)—naaalis ang pagkakagapos sa pamamagitan ng angkop na espirituwal na paraan.
Verse 40
संसारस्येश्वरो नित्यं समूलस्य निवर्तकः । संसारवैद्य इत्युक्तः सर्वतत्त्वार्थवेदिभिः
Siya ang walang hanggang Panginoon ng saṃsāra, at Siya ang nagbabalikwas at nag-aalis ng saṃsāra hanggang sa ugat nito. Kaya ng mga nakaaalam sa kahulugan ng lahat ng tattva, Siya’y tinatawag na “Manggagamot ng saṃsāra.”
Verse 41
दशार्थज्ञानसिद्ध्यर्थमिन्द्रियेष्वेषु सत्स्वपि । त्रिकालभाविनो भावान्स्थूलान्सूक्ष्मानशेषतः
Bagaman naririyan ang mga pandamang ito, upang makamit ang ganap na kaalaman sa sampung tattva, dapat maunawaan nang lubos—walang natitira—ang mga kalagayan ng pag-iral na lumilitaw sa tatlong panahon: nakaraan, kasalukuyan, at hinaharap, kapwa magaspang at maselan.
Verse 42
अणवो नैव जानन्ति माययैव मलावृताः । असत्स्वपि च सर्वेषु सर्वार्थज्ञानहेतुषु
Ang mga aṇu—mga kaluluwang nakagapos—ay hindi tunay na nakaaalam, sapagkat natatakpan sila ng mala (dungis) sa pamamagitan ng Māyā. Kahit naroroon ang lahat ng inaakalang “sanhi ng pag-alam sa bawat bagay,” hindi pa rin nila nakikilala ang Katotohanan ayon sa tunay nitong anyo.
Verse 43
यद्यथावस्थितं वस्तु तत्तथैव सदाशिवः । अयत्नेनैव जानाति तस्मात्सर्वज्ञ उच्यते
Anuman ang isang bagay, kung paano ito tunay na umiiral, gayon din mismo ito nalalaman ni Sadāśiva—nang walang pagsisikap; kaya Siya’y tinatawag na Ganap na Nakaaalam (Omniscient).
Verse 44
सर्वात्मा परमैरेभिर्गुणैर्नित्यसमन्वयात् । स्वस्मात्परात्मविरहात्परमात्मा शिवः स्वयम्
Sapagkat Siya ang Panloob na Sarili ng lahat at walang hanggang nakaugnay sa mga kataas-taasang katangian; at sapagkat ang Kataas-taasang Sarili ay hindi kailanman nahihiwalay sa Kanyang sariling likas na diwa, si Śiva mismo ang Paramātman.
Verse 45
नामाष्टकमिदं चैव लब्ध्वाचार्यप्रसादतः । निवृत्त्यादिकलाग्रन्थिं शिवाद्यैः पञ्चनामभिः
Matapos matanggap, sa biyaya ng Guru, ang walong banal na Pangalan na ito, dapat putulin ang buhol ng mga kalā na nagsisimula sa Nivṛtti sa pamamagitan ng limang Pangalan na nagsisimula sa “Śiva”—upang lumapit sa pagsasakatuparan kay Śiva at sa paglaya (mokṣa).
Verse 46
यथास्वं क्रमशश्छित्वा शोधयित्वा यथागुणम् । गुणितैरेव सोद्धातैरनिरुद्धैरथापि वा
Matapos putulin nang sunod-sunod ayon sa kani-kaniyang sukat, at linisin ayon sa nararapat na katangian, saka kunin ang diwa sa pamamagitan ng angkop na mga pampadami at wastong mga panghati—maging ito’y nakatakda (ayon sa tuntunin) o di-nakatakda (ayon sa pangangailangan).
Verse 47
हृत्कण्ठतालुभ्रूमध्यब्रह्मरन्ध्रसमन्विताम् । छित्त्वा पर्यष्टकाकारं स्वात्मानं च सुषुम्णया
Sa pag-uugnay ng kamalayan sa puso, lalamunan, ngalangala, pagitan ng kilay, at sa brahma-randhra (butas sa tuktok ng ulo), at saka pagbutas sa walong sapin, dapat akayin ang sariling diwa paitaas sa pamamagitan ng suṣumṇā.
Verse 48
द्वादशांतःस्थितस्येन्दोर्नीत्वोपरि शिवौजसि । संहृत्यं वदनं पश्चाद्यथासंस्करणं लयात्
Matapos iangat ang agos ng buwan na nananatili sa dvādaśānta patungo sa nagniningning na lakas ni Śiva, saka dapat bawiin ang “mukha,” ang agos ng pandama na palabas. Pagkaraan, sa pamamagitan ng pagkalusaw (laya), ipasanib ito ayon sa itinakdang panloob na paraan ng paglilinis at pagpipino.
Verse 49
शाक्तेनामृतवर्षेण संसिक्तायां तनौ पुनः । अवतार्य स्वमात्मानममृतात्माकृतिं हृदि
Nang muling mabasbasan ang katawan ng ulang amṛta na isinilang ng Śakti, ibinaba niya ang sariling Sarili at itinatag sa puso ang anyo ng Walang-kamatayang Ātman.
Verse 50
द्वादशांतःस्थितस्येन्दोः परस्ताच्छ्वेतपंकजे । समासीनं महादेवं शंकरम्भक्तवत्सलम्
Higit pa sa buwan na nakahimpil sa dvādaśānta, sa ibabaw ng puting lotus, nasilayan niya si Mahādeva—Śaṅkara—na nakaluklok sa karangalan, laging mahabagin sa mga deboto.
Verse 51
अर्धनारीश्वरं देवं निर्मलं मधुराकृतिम् । शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम्
Namalas niya ang banal na Ardhanārīśvara—walang dungis at dalisay, may anyong banayad at kaaya-aya—kumikinang na tila dalisay na kristal, payapa ang mukha, at naglalabas ng malamig na liwanag na nakaaaliw.
Verse 52
ध्यात्वा हि मानसे देवं स्वस्थचित्तो ऽथ मानवः । शिवनामाष्टकेनैव भावपुष्पैस्समर्चयेत्
Matapos munang magnilay sa isip tungkol sa Diyos, ang tao na may payapang puso at matatag na diwa ay dapat sumamba sa Kanya sa pamamagitan lamang ng walong banal na pangalan ni Śiva, na inihahandog ang mga bulaklak ng panloob na debosyon.
Verse 53
अभ्यर्चनान्ते तु पुनः प्राणानायम्य मानवः । सम्यक्चित्तं समाधाय शार्वं नामाष्टकं जपेत्
Pagkatapos, sa pagtatapos ng pagsamba, ang deboto ay dapat muling magpigil at mag-ayos ng hininga sa pamamagitan ng prāṇāyāma; at kapag natipon at napatatag na ang isip sa pagninilay, bigkasin ang Śārva Nāma-aṣṭaka—ang walong banal na pangalan ni Śarva (Śiva).
Verse 54
नाभौ चाष्टाहुतीर्हुत्वा पूर्णाहुत्या नमस्ततः । अष्टपुष्पप्रदानेन कृत्वाभ्यर्चनमंतिमम्
Matapos ihandog ang walong alay sa pusod (bilang panloob na dambana), at saka, sa ganap na pangwakas na alay, yumuk sa paggalang, dapat tapusin ang huling pagsamba sa pamamagitan ng pag-aalay ng walong bulaklak—sa gayon natatatakan ang ritwal ng pagdakila kay Panginoong Śiva.
Verse 55
निवेदयेत्स्वमात्मानं चुलुकोदकवर्त्मना । एवं कृत्वा चिरादेव ज्ञानं पाशुपतं शुभम्
Sa paraan ng pag-aalay ng isang dakot na tubig (chuluka-udaka), dapat pormal na isuko ng tao ang sarili. Kapag nagawa ito, sa takdang panahon ay tiyak na matatamo ang mapalad na kaalamang Pāśupata—ang mapagpalayang karunungan ni Śiva na pumuputol sa mga gapos ng pagkabihag.
Verse 56
लभते तत्प्रतिष्ठां च वृत्तं चानुत्तमं तथा । योगं च परमं लब्ध्वा मुच्यते नात्र संशयः
Nakakamit niya ang mismong pagkakatatag sa katotohanan, at gayundin ang di-mapapantayang paraan ng pamumuhay. At sa pagkamit ng pinakamataas na Yoga, siya’y napapalaya—walang pag-aalinlangan dito.
The sampled portion is primarily doctrinal rather than mythic: a dialogic teaching where ṛṣis question Vāyu about the supreme observance leading to direct liberation, and Vāyu answers by defining Śaiva dharma and its graded means.
Aparokṣa functions as a soteriological benchmark: the highest dharma is where Śiva is directly recognized (not merely inferred), and that directness is presented as intrinsically mokṣa-producing.
A fivefold framework of sādhana—kriyā, tapas, japa, dhyāna, jñāna—supported by a hierarchy of textual authorities (śruti, itihāsa-purāṇa, and especially Śaiva āgama with its aṅgas and saṃskāras).