सत्याः पुनस्तपश्चर्या — Satī’s Return to Austerity (Tapas) and Fearless Liṅga-Worship

Verse 1

वायुरुवाच । ततः प्रदक्षिणीकृत्य पतिमम्बा पतिव्रता । नियम्य च वियोगार्तिं जगाम हिमवद्गिरिम्

Wika ni Vāyu: Pagkaraan nito, si Ambā—ang asawang tapat at matatag sa panata—ay umikot nang pradakṣiṇā sa kanyang Panginoon; at pinigil ang dalamhating dulot ng pagkalayo, nagtungo siya sa bundok na Himavat (Himalaya).

Verse 2

तपःकृतवती पूर्वं देशे यस्मिन्सखीजनैः । तमेव देशमवृनोत्तपसे प्रणयात्पुनः

Sa mismong pook na dati niyang pinagsagawaan ng tapas kasama ang mga kaibigang kasama, iyon ding lugar ang muli niyang pinili para sa pag-aayuno at pagninilay—dahil sa pag-ibig at debosyon.

Verse 3

ततः स्वपितरं दृष्ट्वा मातरं च तयोर्गृहे । प्रणम्य वृत्तं विज्ञाप्य ताभ्यां चानुमता सती

Pagkaraan, nakita ni Satī ang kanyang ama at ina sa kanilang tahanan. Yumukod siya, isinalaysay ang naganap, at nang makamtan ang kanilang pahintulot, nagpatuloy siya ayon dito.

Verse 4

पुनस्तपोवनं गत्वा भूषणानि विसृज्य च । स्नात्वा तपस्विनो वेषं कृत्वा परमपावनम्

Pagkaraan, muling nagtungo siya sa sagradong gubat ng pagtitika at itinapon ang lahat ng palamuti; matapos maligo, isinuot niya ang lubhang nagpapadalisay na anyo ng isang asceta.

Verse 5

संकल्प्य च महातीव्रं तपः परमदुश्चरम् । सदा मनसि सन्धाय भर्तुश्चरणपंकजम्

Nagpasya siyang isagawa ang napakatindi at halos di-magawa na pagtitika; at sa bawat sandali, iniuukit niya sa isip ang mga paang-lotus ng kanyang Panginoon, si Śiva.

Verse 6

तमेव क्षणिके लिंगे ध्यात्वा बाह्यविधानतः । त्रिसन्ध्यमभ्यर्चयन्ती वन्यैः पुष्पैः फलादिभिः

Sa isang pansamantalang (improvised) liṅga, tanging Siya lamang ang kanyang pinagninilayan; at ayon sa panlabas na ritwal, sumamba siya sa tatlong sandhyā ng araw, nag-aalay ng mga bulaklak sa gubat, prutas, at iba pa.

Verse 7

स एव ब्रह्मणो मूर्तिमास्थाय तपसः फलम् । प्रदास्यति ममेत्येवं नित्यं कृत्वा ऽकरोत्तपः

Araw-araw niyang pinagtitibay: “Siya lamang—na nag-aanyong Brahmā—ang magkakaloob sa akin ng bunga ng aking pagtitika”; kaya’t isinagawa niya ang tapas nang matatag at di-natitinag.

Verse 8

तथा तपश्चरन्तीं तां काले बहुतिथे गते । दृष्टः कश्चिन्महाव्याघ्रो दुष्टभावादुपागमत्

Kaya nito, habang patuloy siyang nagsasagawa ng matinding pag-aayuno at pagninilay, pagkalipas ng mahabang panahon, may isang dambuhalang tigre na nakakita sa kanya at, dahil sa masamang hangarin, lumapit.

Verse 9

तथैवोपगतस्यापि तस्यातीवदुरात्मनः । गात्रं चित्रार्पितमिव स्तब्धं तस्यास्सकाशतः

Kahit ang labis na masamang-loob na iyon ay nakalapit na, ang kanyang katawan ay nanigas sa mismong harapan niya—na parang anyong iginuhit sa telang pinta.

Verse 10

तं दृष्ट्वापि तथा व्याघ्रं दुष्टभावादुपागतम् । न पृथग्जनवद्देवी स्वभावेन विविच्यते

Kahit nakita ng Diyosa ang tigre na lumalapit na may masamang hangarin, hindi siya nagtatangi gaya ng karaniwang tao; ayon sa likas niyang kalikasan, nanatili siyang malinaw ang pag-unawa at di natinag.

Verse 11

स तु विष्टब्धसर्वांगो बुभुक्षापरिपीडितः । ममामिषं ततो नान्यदिति मत्वा निरन्तरम्

Ngunit siya, naninigas ang buong katawan at pinahihirapan ng gutom, ay walang tigil na nag-iisip: “Ang laman na ito ay akin; wala na akong ibang makakain kundi ito.”

Verse 12

निरीक्ष्यमाणः सततं देवीमेव तदा ऽनिशम् । अतिष्ठदग्रतस्तस्या उपासनमिवाचरत्

Pagkaraan, walang patid niyang tinitigan ang Diyosa lamang, at patuloy na tumayo sa harap niya, na kumikilos na wari’y nagsasagawa ng taimtim na pagsamba.

Verse 13

देव्याश्च हृदये नित्यं ममैवायमुपासकः । त्राता च दुष्टसत्त्वेभ्य इति प्रववृते कृपा

Noon, sumibol ang habag sa Panginoon: “Ang debotong ito na Akin ay laging nananahan sa puso ng Ina-Diyosa; at siya’y tagapagtanggol laban sa masasamang nilalang.”

Verse 14

तस्या एव कृपा योगात्सद्योनष्टमलत्रयः । बभूव सहसा व्याघ्रो देवीं च बुबुधे तदा

Sa mismong kapangyarihan ng biyaya ng Ina-Diyosa, ang tatlong karumihan ay napuksa agad; at ang tigre, sa isang iglap, ay luminis at nakilala ang Diyosa bilang Banal na Ina.

Verse 15

न्यवर्तत बुभुक्षा च तस्यांगस्तम्भनं तथा । दौरात्म्यं जन्मसिद्धं च तृप्तिश्च समजायत

Humupa ang kanyang pagnanasa sa pagkain, at nawala rin ang paninigas ng kanyang mga paa’t kamay. Maging ang likas na kasamaan na dala mula pagsilang ay nalaglag, at sumibol sa loob niya ang pagkanasiyahan.

Verse 16

तदा परमभावेन ज्ञात्वा कार्तार्थ्यमात्मनः । सद्योपासक एवैष सिषेवे परमेश्वरीम्

Noon, sa pinakadakilang loob, napagtanto niyang ganap na ang kanyang buhay. At agad siyang naging tunay na sumasamba, at buong debosyon na naglingkod sa Kataas-taasang Diyosa, si Parameśvarī.

Verse 17

दुष्टानामपि सत्त्वानां तथान्येषान्दुरात्मनाम् । स एव द्रावको भूत्वा विचचार तपोवने

Kahit sa gitna ng masasamang nilalang at ng iba pang may masamang loob, siya mismo ang naging tagapagpaalis sa kanila, at naglakad-lakad sa gubat ng pag-aayuno at pagsasadhana.

Verse 18

तपश्च ववृधे देव्यास्तीव्रं तीव्रतरात्मकम् । देवाश्च दैत्यनिर्बन्धाद्ब्रह्माणं शरणं गताः

Ang tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagsasanay) ng Diyosa ay lalo pang lumago—mabangis, at higit pang mabangis ang tindi. At ang mga Deva, na labis na pinahirapan ng pang-aapi ng mga Daitya, ay lumapit kay Brahmā bilang kanlungan.

Verse 19

चक्रुर्निवेदनं देवाः स्वदुःखस्यारिपीडनात् । यथा च ददतुः शुम्भनिशुम्भौ वरसम्मदात्

Dahil sa pighati at sa pang-aapi ng mga kaaway, ang mga diyos ay nagsagawa ng marangal na pagsusumamo, isinalaysay nang ganap kung paanong sina Śumbha at Niśumbha—lasing sa pagmamataas dahil sa mga biyaya—ay kumilos.

Verse 20

सो ऽपि श्रुत्वा विधिर्दुःखं सुराणां कृपयान्वितः । आसीद्दैत्यवधायैव स्मृत्वा हेत्वाश्रयां कथाम्

Nang marinig ni Brahmā (ang Tagapag-ayos) ang dalamhati ng mga diyos, siya’y napuspos ng habag at nagpasyang isakatuparan ang paglipol sa mga asura, inaalala ang salaysay na may ugat sa sanhi—ang paraan at katuwirang magtatamo ng layon.

Verse 21

सामरः प्रार्थितो ब्रह्मा ययौ देव्यास्तपोवनम् । संस्मरन्मनसा देवदुःखमोक्षं स्वयत्नतः

Kaya si Brahmā, na taimtim na pinakiusapan, ay nagtungo sa gubat ng pag-aayuno at pagninilay ng Diyosa, at sa loob-loob niya’y iniisip kung paano, sa sariling pagsisikap, mapapalaya ang mga diyos sa dalamhati.

Verse 22

ददर्श च सुरश्रेष्ठः श्रेष्ठे तपसि निष्ठिताम् । प्रतिष्ठामिव विश्वस्य भवानीं परमेश्वरीम्

Pagkaraan, nakita ng pinakadakila sa mga diyos si Bhavānī, ang Kataas-taasang Mahādevī, na matatag na nakalubog sa pinakadakilang pag-aayuno—wari’y siyang saligan at sandigan ng buong sansinukob.

Verse 23

ननाम चास्य जगतो मातरं स्वस्य वै हरेः । रुद्रस्य च पितुर्भार्यामार्यामद्रीश्वरात्मजाम्

At siya’y yumukod sa kanya—sa Ina ng buong sansinukob, sa marangal na Āryā, ang dakilang kabiyak ng sarili niyang ama na si Hari (Viṣṇu), at gayundin ang iginagalang na asawa ng ama ni Rudra—si Āryā, anak na babae ng Panginoon ng Bundok.

Verse 24

ब्रह्माणमागतं दृष्ट्वा देवी देवगणैः सह । अर्घ्यं तदर्हं दत्त्वा ऽस्मै स्वागताद्यैरुपाचरत्

Nang makita ng Diyosa na dumating si Brahmā, kasama ang mga pangkat ng mga deva, inialay niya sa kanya ang arghya na karapat-dapat, at saka siya pinarangalan sa mga salita at gawang pagbati at iba pang paggalang.

Verse 25

तां च प्रत्युपचारोक्तिं पुरस्कृत्याभिनंद्य च । पप्रच्छ तपसो हेतुमजानन्निव पद्मजः

Pinarangalan niya ang magalang na pagbati at pinuri siya, saka nagtanong si Padmaja (Brahmā) ng dahilan ng kanyang tapas, na wari’y hindi niya ito nalalaman.

Verse 26

ब्रह्मोवाच । तीव्रेण तपसानेन देव्या किमिह साध्यते । तपःफलानां सर्वेषां त्वदधीना हि सिद्धयः

Wika ni Brahmā: “O Diyosa, ano ang nais matamo rito sa pamamagitan ng napakatinding tapas na ito? Sapagkat ang lahat ng mga siddhi na nagmumula sa bunga ng tapas ay tunay na nakasalalay sa iyo.”

Verse 27

यश्चैव जगतां भर्ता तमेव परमेश्वरम् । भर्तारमात्मना प्राप्य प्राप्तञ्च तपसः फलम्

Ang tunay na Tagapagtaguyod ng lahat ng daigdig—kapag natanto ang mismong Kataas-taasang Panginoon na iyon, ang Panginoong nasa loob at sandigan ng sarili—saka lamang natatamo ang bunga ng tapas.

Verse 28

अथवा सर्वमेवैतत्क्रीडाविलसितं तव । इदन्तु चित्रं देवस्य विरहं सहसे कथम्

O kaya, ang lahat ng ito ay tunay na līlā, ang banal Mong paglalaro. Ngunit ito’y kahanga-hanga—paano Mo natitiis ang pagkawalay sa Panginoong Mahādeva (Śiva)?

Verse 29

देव्युवाच । सर्गादौ भवतो देवादुत्पत्तिः श्रूयते यदा । तदा प्रजानां प्रथमस्त्वं मे प्रथमजः सुतः

Wika ng Diyosa: “Kapag narinig na sa pasimula ng paglalang, ang iyong banal na pagpapakita ay sumibol mula sa Panginoon, tunay ngang ikaw ang pinakapanguna sa mga nilalang. Ikaw ang aking panganay na anak, ang una sa lahi.”

Verse 30

५

“Lima.” — Tanda bilang sa manuskrito, nagpapahiwatig ng bilang na lima.

Verse 31

यदा भवद्गिरीन्द्रस्ते पुत्रो मम पिता स्वयम् । तदा पितामहस्त्वं मे जातो लोकपितामह

Nang ang iyong anak—O Panginoon ng mga bundok—ay naging aking ama mismo, noon ikaw ay naging aking lolo, O Lolo ng mga daigdig.

Verse 32

तदीदृशस्य भवतो लोकयात्राविधायिनः । वृत्तवन्तःपुरे भर्ता कथयिष्ये कथं पुनः

O Panginoon ng “panloob na lungsod” (ang katawan), Ikaw na may gayong kalikasan, na nagtatakda ng landas at pagpapatuloy ng sanlibutan—paano ko pa muling mailalarawan Ka?

Verse 33

किमत्र बहुना देहे यश्चायं मम कालिमा । त्यक्त्वा सत्त्वविधानेन गौरी भवितुमुत्सहे

Ano pa ang kailangan pang sabihin tungkol sa katawang ito? Itinatakwil ko ang aking pagdidilim; sa pamamagitan ng disiplina ng sattva (kadalisayan), ako’y nagpasyang maging Gaurī.

Verse 34

ब्रह्मोवाच । एतावता किमर्थेन तीव्रं देवि तपः कृतम् । स्वेच्छैव किमपर्याप्ता क्रीडेयं हि तवेदृशी

Wika ni Brahmā: “O Diyosa, sa anong layunin mo isinagawa ang gayong matinding pag-aayuno at pagtitika hanggang sa ganito? Hindi ba sapat ang sarili mong malayang kalooban? Sapagkat ang ganitong banal na paglalaro ay tunay na nababagay sa tulad mo.”

Verse 35

क्रीडा ऽपि च जगन्मातस्तव लोकहिताय वै । अतो ममेष्टमनया फलं किमपि साध्यताम्

O Ina ng sansinukob, maging ang banal Mong lila ay tunay na para sa kapakanan ng mga daigdig. Kaya sa pamamagitan ng gawaing ito, nawa’y matamo rin ang isang bungang minimithi ko.

Verse 36

निशुंभशुंभनामानौ दैत्यौ दत्तवरौ मया । दृप्तौ देवान्प्रबाधेते त्वत्तो लब्धस्तयोर्वधः

May dalawang dambuhalang daitya na nagngangalang Niśumbha at Śumbha—na pinagkalooban ko ng mga biyaya—ngayo’y mapagmataas at pinahihirapan ang mga deva. Ngunit ang pagpaslang sa kanila ay natamo mula sa Iyo; mula sa Iyo lamang magaganap ang kanilang pagkapuksa.

Verse 37

अलं विलंबनेनात्र त्वं क्षणेन स्थिरा भव । शक्तिर्विसृज्यमाना ऽद्य तयोर्मृत्युर्भविष्यति

Tama na ang pagkaantala rito—maging matatag sa mismong sandaling ito. Sapagkat ang Kapangyarihan (Śakti) na pinapakawalan ngayon ay magdadala ng kamatayan sa dalawang iyon.

Verse 38

ब्राह्मणाभ्यर्थिता चैव देवी गिरिवरात्मजा । त्वक्कोशं सहसोत्सृज्य गौरी सा समजायत

Sa gayon ay nakiusap ang mga brahmana, ang Diyosa—ang anak ng pinakamahusay sa mga bundok—ay agad na hinubad ang kanyang panlabas na balat; at siya ay naging Gaurī (ang maputi, ang nagniningning).

Verse 39

सा त्वक्कोशात्मनोत्सृष्टा कौशिकी नाम नामतः । काली कालाम्बुदप्रख्या कन्यका समपद्यत

Mula sa kanyang sariling balat, siya ay naging isang dalaga—na pinangalanang Kauśikī; at bilang Kālī, madilim tulad ng ulap na puno ng ulan, siya ay nagpakita.

Verse 40

सा तु मायात्मिका शक्तिर्योगनिद्रा च वैष्णवी । शंखचक्रत्रिशूलादिसायुधाष्टमहाभुजा

Siya ang kapangyarihang ang likas na anyo ay Māyā; siya rin ang Vaiṣṇavī na Yogic na Pagkakatulog (Yoganidrā). Makapangyarihan at may walong bisig, tangan niya ang kabibe, diskos, trident, at iba pang sandata.

Verse 41

सौम्या घोरा च मिश्रा च त्रिनेत्रा चन्द्रशेखरा । अजातपुंस्पर्शरतिरधृष्या चातिसुन्दरी

Siya’y maamo, siya’y kakila-kilabot, at siya’y may halong anyo; siya’y may tatlong mata at may buwan bilang korona. Tanging sa haplos ng hindi pangkaraniwang lalaki—si Śiva lamang—siya nalulugod; siya’y di-matitinag at lubhang marikit.

Verse 42

दत्ता च ब्रह्मणे देव्या शक्तिरेषा सनातनी । निशुंभस्य च शुंभस्य निहंत्री दैत्यसिंहयोः

Ang walang-hanggang Kapangyarihan (Śakti) ng Diyosa ay ipinagkaloob kay Brahmā; Siya ang pumuksa kina Niśumbha at Śumbha, na tila mga leon sa hanay ng mga daitya.

Verse 43

ब्रह्मणापि प्रहृष्टेन तस्यै परमशक्तये । प्रबलः केसरी दत्तो वाहनत्वे समागतः

Maging si Brahmā, na puspos ng kagalakan, ay nagkaloob sa Kataas-taasang Śakti ng isang makapangyarihang leon; ito’y dumating upang maging kanyang vāhana, ang banal na sasakyan.

Verse 44

विन्ध्ये च वसतिं तस्याः पूजामासवपूर्वकैः । मांसैर्मत्स्यैरपूपैश्च निर्वर्त्यासौ समादिशत्

Sa lupain ng Vindhya, inihanda niya ang paninirahan para sa kanya; at matapos siyang sambahin sa mga handog na nagsisimula sa inuming nakalalasing, kasama ang karne, isda, at mga kakaning pang-ritwal, saka niya ibinigay ang kanyang utos upang isagawa iyon.

Verse 45

सा चैव संमता शक्तिर्ब्रह्मणो विश्वकर्मणः । प्रणम्य मातरं गौरीं ब्रह्माणं चानुपूर्वशः

Siya nga ang kinikilalang Kapangyarihan (Śakti) ni Brahmā, ang Viśvakarman, ang tagapag-anyo ng sansinukob. Pagkaraang magbigay-galang, ayon sa wastong ayos, una niyang sinamba ang Inang Gaurī at saka si Brahmā.

Verse 46

शक्तिभिश्चापि तुल्याभिः स्वात्मजाभिरनेकशः । परीता प्रययौ विन्ध्यं दैत्येन्द्रौ हन्तुमुद्यता

Napapaligiran siya sa lahat ng panig ng marami niyang sariling mga anak na babae—mga kapangyarihang kasingtulad niya—at siya’y tumungo sa Bundok Vindhya, handang lipulin ang dalawang panginoon ng mga Daitya.

Verse 47

निहतौ च तया तत्र समरे दैत्यपुंगवौ । तद्बाणैः कामबाणैश्च च्छिन्नभिन्नांगमानसौ

Doon sa labang iyon, ang dalawang pinunong demonyo ay napatay niya. Tinusok ng kaniyang mga palaso—na wari’y mga palaso ni Kāma—napunit ang kanilang mga sangkap at nabasag ang kanilang diwa.

Verse 48

तद्युद्धविस्तरश्चात्र न कृतो ऽन्यत्र वर्णनात् । ऊहनीयं परस्माच्च प्रस्तुतं वर्णयामि वः

Dito, hindi ko na palalawigin ang salaysay ng labanan, sapagkat naipaliwanag na ito sa ibang dako. Gayunman, mula roon ay pipiliin ko ang nararapat at isasalaysay sa inyo ang may kaugnayan sa paksa ngayon.