Manvantarāṇukīrtana (Enumeration of the Manvantaras and Manus)

Verse 1

शौनक उवाच । मन्वंतराणि सर्वाणि विस्तरेणानुकीर्तय । यावंतो मनवश्चैव श्रोतुमिच्छामि तानहम्

Sinabi ni Śaunaka: “Isalaysay mo nang masinsin ang lahat ng Manvantara. Nais kong marinig ang tungkol sa lahat ng Manu—ilan sila at sinu-sino sila.”

Verse 2

सूत उवाच । स्वायंभुवो मनुश्चैव ततस्स्त्वारोचिषस्तथा । उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा

Wika ni Sūta: “Una ay si Manu Svāyambhuva; sumunod si Ārociṣa; pagkatapos ay sina Uttama at Tāmasa; at gayundin sina Raivata at Cākṣuṣa.”

Verse 3

एते च मनवः षट् ते संप्रोक्ता मुनिपुंगव । वैवस्वतो मुनिश्रेष्ठ सांप्रतं मनुरुच्यते

Kaya nga, O pinakadakila sa mga pantas, ang anim na Manu ay naipahayag na sa iyo nang wasto. Ngayon, O pinakapanguna sa mga nakakakita ng katotohanan, ang kasalukuyang Manu ay tinatawag na Vaivasvata.

Verse 4

सावर्णिश्च मनुश्चैव ततो रौच्यस्तथा परः । तथैव ब्रह्मसावर्णिश्चत्वारो मनवस्तथा

“Pagkatapos ay dumarating si Sāvarṇi Manu, at gayundin ang Manu (Dakṣa-sāvarṇi). Kasunod nila si Rauchya, at saka ang sumunod pang Manu. Gayundin si Brahma-sāvarṇi—kaya ito ang apat na Manu na binanggit dito.”

Verse 5

तथैव धर्मसावर्णी रुद्रसावर्णिरेव च । देवसावर्णिराख्यातं इंद्रसावर्णिरेव च

Gayundin, naroon si Dharmasāvarṇi, at tunay ngang si Rudrasāvarṇi; naroon din ang tinatawag na Devasāvarṇi, at gayundin si Indrasāvarṇi.

Verse 6

अतीता वर्तमानाश्च तथैवानागताश्च ये । कीर्तिता मनवश्चापि मयैवैते यथा श्रुताः

Ang mga Manu na lumipas na, ang Manu sa kasalukuyan, at ang mga Manu na darating pa—ang lahat ng ito ay isinalaysay ko rin, ayon mismo sa aking narinig sa banal na tradisyon.

Verse 7

मुने चतुर्दशैतानि त्रिकालानुगतानि ते । प्रोक्तानि निर्मितः कल्पो युगसाहस्रपर्य्ययः

O pantas, ang labing-apat na (pagkakahating) ito na sumusunod sa tatlong panahon ay naipahayag na sa iyo. Mula sa mga ito nabubuo ang isang kalpa—isang mahabang panahon na ang pag-ikot ay binubuo ng isang libong yuga.

Verse 8

ऋषींस्तेषां प्रवक्ष्यामि पुत्त्रान्देवगणांस्तथा । शृणु शौनक सुप्रीत्या क्रमशस्तान्यशस्विनः

Ngayon ay isasalaysay ko ang kanilang mga ṛṣi, ang kanilang mga anak, at gayundin ang kanilang mga pangkat ng mga diyos. Makinig nang may masayang debosyon, O Śaunaka, habang isinasalaysay ko nang sunod-sunod ang mga dakilang iyon.

Verse 9

मरीचिरत्रिर्भगवानङ्गिराः पुलहः क्रतुः । पुलस्त्यश्च वसिष्ठश्च सप्तैते ब्रह्मणस्सुताः

Sina Marīci, Atri, ang kagalang-galang na Aṅgiras, Pulaha, Kratu, Pulastya, at Vasiṣṭha—ang pitong ito ay mga anak ni Brahmā, bantog bilang mga sinaunang ṛṣi.

Verse 10

उत्तरस्यां दिशि तथा मुने सप्तर्ष यस्तथा । यामा नाम तथा देवा आसन्स्वायंभुवेंतरे

O pantas, sa hilagang dako naroon ang Pitong Rishi (Saptarṣi); at gayundin, ang mga diyos na tinatawag na Yāma ay naroon sa Manvantara ni Svāyambhuva Manu.

Verse 11

आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च मेधा मेधातिथिर्वसुः । ज्योतिष्मान्धृतिमान्हव्यः सवनश्शुभ्र एव च

“(Sila ay) Āgnīdhra at Agnibāhu; Medhā, Medhātithi, at Vasu; Jyotiṣmān, Dhṛtimān, Havya, Savana, at si Śubhra rin.”

Verse 12

स्वायंभुवस्य पुत्रास्ते मनोर्दश महात्मनः । कीर्तिता मुनिशार्दूल तत्रेन्द्रो यज्ञ उच्यते

O tigre sa mga pantas, naisalaysay na ang sampung dakilang anak ni Svāyambhuva Manu. Sa kanila, ang tinatawag na Indra ay nakikilala sa pangalang Yajña.

Verse 13

प्रथमं कथितं तात दिव्यं मन्वतरं तथा । द्वितीयं ते प्रवक्ष्यामि तन्निबोध यथातथम्

O minamahal, naipaliwanag ko na ang unang banal na Manvantara. Ngayon ay ipaliliwanag ko sa iyo ang ikalawa—makinig at unawain ito nang wasto, ayon sa tunay na kalagayan.

Verse 14

ऊर्जस्तंभः परस्तंभ ऋषभो वसुमां स्तथा । ज्योतिष्मान्द्युतिमांश्चैव रोचिष्मान्सप्तमस्तथा

Si Śiva ay Haligi ng lakas-buhay at Kataas-taasang Sandigan; Siya ang Vṛṣabha, ang Toro—pinakamuna sa mga nilalang—at Panginoon ng kayamanan. Siya’y nagliliwanag sa banal na liwanag, maringal sa karangalan, at kumikislap sa maningning na sinag—ito ang ikapitong pangkat ng Kanyang mga Pangalan na ipinahayag.

Verse 15

एते महर्षयो ज्ञेयास्तत्रेन्द्रो रोचनस्तथा । देवाश्च तुषिता नाम स्मृताः स्वारोचिषेंऽतरे

Kilalanin na ang mga ito ang mga Mahārṣi sa Manvantara na iyon. Doon din, ang Indra ay tinatawag na Rocana; at ang mga Deva ay inaalala sa pangalang Tuṣita sa Svārociṣa Manvantara.

Verse 16

हरिघ्नस्सुकृतिर्ज्योतिरयोमूर्तिरयस्मयः । प्रथितश्च मनस्युश्च नभस्सूर्यस्तथैव च

Siya ang pumupuksa sa kasalanan at bunga ng banal na kabutihan; Siya mismo ang Liwanag. Siya ang Anyong-Bakal at Diwang-Bakal; bantog at nagwawagi sa isipan. Siya ang kalangitan, at Siya rin ang Araw.

Verse 17

स्वारोचिषस्य पुत्रास्ते मनोर्दशमहात्मनः । कीर्तिता मुनिशार्दूल महावीर्यपराक्रमाः

O tigre sa mga pantas, ang sampung dakilang anak na may marangal na diwa ni Svārociṣa Manu—makapangyarihan sa tapang at bayani sa giting—ay naisalaysay na.

Verse 18

द्वितीयमेतत्कथितं मुने मन्वन्तरं मया । तृतीयं तव वक्ष्यामि तन्निबोध यथातथम्

O pantas, naisalaysay ko na sa iyo ang ikalawang Manvantara. Ngayon ay sasabihin ko ang ikatlo—makinig kang taimtim, ayon sa tunay na kalagayan nito.

Verse 19

वसिष्ठपुत्राः सप्तासन्वासिष्ठा इति विश्रुताः । हिरण्यगर्भस्य सुता ऊर्जा नाम महौजसः

May pitong anak na lalaki si Vasiṣṭha, na tanyag sa daigdig bilang mga Vāsiṣṭha. Sila rin ay mga anak ni Hiraṇyagarbha; at kabilang sa kanila ang makapangyarihan at maningning na nagngangalang Ūrjā.

Verse 20

ऋषयोऽत्र समाख्याताः कीर्त्यमानान्निबोध मे । औत्तमेया ऋषिश्रेष्ठ दशपुत्रा मनोः स्मृताः

Alamin mo mula sa akin ang mga rishi na pinupuri rito at maayos na naitala. O pinakamainam sa mga pantas, sila’y inaalala bilang sampung anak ni Manu—mga inapo ni Uttama.

Verse 21

इष ऊर्जित ऊर्जश्च मधुर्माधव एव च । शुचिश्शुक्रवहश्चैव नभसो नभ एव च

Siya si Īśa, ang Panginoon; Siya ang Makapangyarihan at Siya rin ang mismong Lakas. Siya ang Katamisan, at Siya rin si Mādhava, minamahal ng tagsibol. Siya ang Dalisay, Tagapagdala ng liwanag; Siya ang Kalangitan—oo, Siya ang mismong eter.

Verse 22

ऋषभस्तत्र देवाश्च सत्यवेद श्रुतादयः । तत्रेन्द्रस्सत्यजिन्नाम त्रैलोक्याधिपतिर्मुने

O pantas, naroon din si Ṛṣabha at ang mga deva gaya nina Satyaveda at Śruta at iba pa. Sa kapulungang iyon, naroon si Indra—na tinatawag na Satyajin—bilang panginoon ng tatlong daigdig.

Verse 23

तृतीयमेतत्परमं मन्वतरमुदाहृतम् । मन्वतरं चतुर्थं ते कथयामि मुने शृणु

Ito ang ipinahayag bilang pinakadakilang ikatlong Manvantara. Ngayon, o pantas, makinig ka habang isinasalaysay ko sa iyo ang ikaapat na Manvantara.

Verse 24

गार्ग्यः पृथुस्तथा वाग्मी जयो धाता कपीनकः । कपीवान्सप्तऋषयः सत्या देवगणास्तथा

Sina Gārgya, Pṛthu, ang mahusay magsalitang Vāgmī, Jaya, Dhātā, Kapīnaka, at Kapīvān—kasama ang Pitong Ṛṣi—gayundin ang mga Satya at ang mga pangkat ng mga deva, ay naroon bilang mga banal na tagasunod.

Verse 25

तत्रेंद्रस्त्रिशिखो ज्ञेयो मनुपुत्रान्मुने शृणु । द्यूतिपोतस्सौतपस्यस्तमश्शूलश्च तापनः

Doon, o pantas, alamin na si Indra ay kilala bilang Triśikha. Pakinggan mo ngayon ang mga anak ni Manu: Dyūtipota, Sautapasya, Tamaḥśūla, at Tāpana.

Verse 26

तपोरतिरकल्माषो धन्वी खड्गी महानृषिः । तामसस्य स्मृता एते दश पुत्रा महाव्रताः

Si Taporati, Akalmāṣa, Dhanvī, Khaḍgī, at Mahānṛṣi—sila ang inaalala sa sampung anak ni Tāmasa na may dakilang panata.

Verse 27

तामसस्यांतरं चैव मनो मे कथितं तव । चतुर्थं पञ्चमं तात शृणु मन्वंतरं परम्

Mahal ko, naipahayag ko na sa iyo ang Tāmasa Manvantara. Ngayon, anak ko, pakinggan mo ang kasunod na dakilang Manvantara, ayon sa pagkakasunod—ang ikaapat at ang ikalima.

Verse 28

देवबाहुर्जयश्चैव मुनिर्वेदशिरास्तथा । हिरण्यरोमा पर्जन्य ऊर्ध्वबाहुश्च सोमपाः

Sina Devabāhu at Jaya; ang pantas na si Vedaśirā; si Hiraṇyaromā; si Parjanya; at si Ūrdhvabāhu—sila ang mga Soma-drinker, ang mga itinalaga at pinabanal, na nakikibahagi sa sagradong Soma sa ritwal ng mga diyos.

Verse 29

सत्यनेत्ररताश्चान्ये एते सप्तर्षयोऽपरे । देवाश्च भूतरजसस्तपःप्रकृतयस्तथा

Ang iba pa, na nakatuon sa pangitain ng Katotohanan, ay ang iba pang dakilang Pitong Rishi. Gayundin, may mga diyos na ang likas ay isinilang mula sa mga guṇa ng mga nilalang, at may iba pa na ang mismong pagkatao ay pag-aayuno at mahigpit na aske­sis (tapas).

Verse 30

तत्रेंद्रो विभुनामा च त्रैलोक्याधिपतिस्तथा । रैवताख्यो मनुस्तत्र ज्ञेयस्तामससोदरः

Doon, si Indra ay nakikilala sa pangalang Vibhu at siya rin ang panginoon ng tatlong daigdig. Sa panahong iyon din, ang Manu ay dapat maunawaang si Raivata, kapatid ni Tāmasa.

Verse 31

अर्जुनः पंक्तिविंध्यो वा दयायास्त नया मुने । महता तपसा युक्ता मेरुपृष्ठे वसंति हि

O pantas, sina Arjuna at Paṅktivindhya—mga anak ni Dayā—na may dakilang tapas, ay tunay na nananahan sa gulod ng Bundok Meru.

Verse 32

रुचेः प्रजापतिः पुत्रो रौच्यो नाम मनुः स्मृतः । भूत्या चोत्पादितो देव्यां भौत्यो नामाभवत्सुतः

Mula kay Prajāpati Ruci ay isinilang ang isang anak na inaalala bilang Manu na nagngangalang Raucya. At sa pamamagitan ng Diyosa Bhūti, nagkaanak siya ng isang anak na nakilala bilang Bhautya.

Verse 33

अनागताश्च सप्तैते कल्पेऽस्मिन्मनवस्स्मृताः । अनागताश्च सप्तैव स्मृता दिवि महर्षयः

Sa kasalukuyang kalpa, ang pitong Manu na ito ay inaalala bilang mga hindi pa dumarating; gayundin, ang pitong dakilang rishi sa langit ay inaalala ring hindi pa lilitaw.

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सर्वमन्वतरानुर्कार्तनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalimang Aklat, ang Umāsaṃhitā—nagtatapos ang ika-34 na kabanata na pinamagatang “Pagbigkas ng Lahat ng Manvantara.”

Verse 35

गौतमस्यात्मजश्चैव शरद्वान् गौतमः कृपः । कौशिको गालवश्चैव रुरुः कश्यप एव च

At naroon din ang anak ni Gautama na si Śaradvān (na kilala bilang Kṛpa), gayundin sina Gautama, Kauśika, Gālava, Ruru, at si Kaśyapa rin.

Verse 36

एते सप्त महात्मानो भविष्या मुनिसत्तमाः । देवाश्चानागतास्तत्र त्रयः प्रोक्तास्स्वयंभुवा

“Ang pitong dakilang may kaluluwang ito ay magiging pinakadakila sa mga muni sa hinaharap. At doon, ang tatlong diyos na hindi pa lilitaw ay ipinahayag din ni Svayambhū (Brahmā).”

Verse 37

मरीचेश्चैव पुत्रास्ते कश्यपस्य महात्मनः । तेषां विरोचनसुतो बलिरिंद्रो भविष्यति

Sila nga ay tunay na mga anak ni Marīci—isinilang mula sa dakilang Kaśyapa. Sa kanila, si Bali, anak ni Virocana, ay magiging Indra, ang panginoon ng mga deva.

Verse 38

विषांङ्गश्चावनीवांश्च सुमंतो धृतिमान्वसुः । सूरिः सुराख्यो विष्णुश्च राजा सुमतिरेव च

Sina Viṣāṅga, Avanīvān, Sumanta, Dhṛtimān, Vasu, Sūri, Surākhya, Viṣṇu, Rājā, at si Sumati—sila rin ay kabilang sa kanila.

Verse 39

सावर्णेश्च मनोः पुत्रा भविष्या दश शौनक । इहाष्टमं हि कथितं नवमं चान्तरं शृणु

O Śaunaka, ang mga anak ni Sāvarṇi Manu ay magiging sampu. Dito ay naisalaysay na ang ikawalong Manvantara; ngayon ay pakinggan mo rin ang ikasiyam na Manvantara.

Verse 40

प्रथमं दक्षसावर्णि प्रवक्ष्यामि मनुं शृणु । मेधातिथिश्च पौलस्त्यो वसुः कश्यप एव च

Una, ilalarawan ko ang Manu na tinatawag na Dakṣasāvarṇi—makinig ka. Sa kanyang angkan ay naroon sina Medhātithi, Paulastya, Vasu, at si Kaśyapa rin.

Verse 41

ज्योतिष्मान्भार्गवश्चैव धृतिमानंगिरास्तथा । सवनश्चैव वासिष्ठ आत्रेयो हव्य एव च

“(Naroon ang mga rishi) Jyotiṣmān; Bhārgava (mula sa angkan ni Bhṛgu); Dhṛtimān; at gayundin si Aṅgirā. Naroon din sina Savana; Vāsiṣṭha (sa angkan ni Vasiṣṭha); Ātreya (sa angkan ni Atri); at si Havya rin.”

Verse 42

पुलहस्सप्त इत्येते ऋषयो रौहितेंतरे । देवतानां गणास्तत्र त्रय एव महामुने

“Si Pulaha at ang iba pang pito—sila ang mga rishi sa Rohita-antara. Doon, O dakilang muni, ang mga gaṇa ng mga deva ay tatlo lamang ang bilang.”

Verse 43

दीक्षापुत्रस्य पुत्रास्ते रोहितस्य प्रजापतेः । धृष्टकेतुर्दीप्तकेतुः पंचहस्तो निराकृतिः

Ito ang mga anak na lalaki ng anak ni Dīkṣā—ni Rohita, ang Prajāpati: sina Dhṛṣṭaketu, Dīptaketu, Pañcahasta, at Nirākṛti.

Verse 44

पृथुश्रवा भूरिद्युम्नो ऋचीको बृहतो गयः । प्रथमस्य तु सावर्णेर्नव पुत्रा महौजस

Sina Pṛthuśravā, Bhūridyumna, Ṛcīka, Bṛhata, at Gaya—ito ang mga pangalang kabilang sa mga anak. Kaya para kay Sāvarṇi (Manu), ang unang pangkat ay binubuo ng siyam na anak, pawang may dakilang lakas at sigla.

Verse 45

दशमे त्वथ पर्याये द्वितीयस्यांतरे मनोः । हविष्मान्पुलहश्चैव प्रकृतिश्चैव भार्गवः

Pagkaraan, sa ikasampung pag-ikot—sa pagitan ng panahon ng ikalawang Manu—lumitaw sina Haviṣmān, Pulaha, gayundin si Prakṛti, at ang pantas na Bhārgava.

Verse 46

आयो मुक्तिस्तथात्रेयो वसिष्ठश्चाव्ययस्स्मृतः । पौलस्त्यः प्रयतिश्चैव भामारश्चैव कश्यपः

Naalala rin sina Āya, Mukti, at gayundin si Ātreya; binabanggit din si Vasiṣṭha, kasama si Avyaya. At gayon din ang mga pangalang Paulastya, Prayati, Bhāmāra, at Kaśyapa.

Verse 47

अङ्गिरानेनसस्सत्यः सप्तैते परमर्षयः । देवतानां गणाश्चापि द्विषिमंतश्च ते स्मृताः

Sina Aṅgirā, Nena, at Sassatya—ang pitong ito ay inaalala bilang mga kataas-taasang ṛṣi; at itinuturing din silang mga pangkat ng mga deva, puspos ng liwanag na espirituwal at masidhing lakas.

Verse 48

तेषामिन्द्रस्स्मृतः शम्भुस्त्वयमेव महेश्वरः । अक्षत्वानुत्तमौजाश्च भूरिषेणश्च वीर्यवान्

Sa kanila, ang naaalala bilang Indra ay si Śambhu—tunay na Ikaw mismo ang Mahādeva na iyon. At naroon din sina Akṣatva, Anuttamaujā, at Bhūriṣeṇa—bawat isa ay tanyag sa dakilang kagitingan.

Verse 49

शतानीको निरामित्रो वृषसेनो जयद्रथः । भूरिद्युम्नः सुवर्चार्चिर्दश त्वेते मनोस्सुताः

Sina Śatānīka, Nirāmitra, Vṛṣasena, Jayadratha, Bhūridyumna, at Suvarcārcis—ang sampung ito ay ipinahayag na mga anak ni Manu.

Verse 50

एकादशे तु पर्याये तृतीयस्यांतरे मनोः । तस्यापि सप्त ऋषयः कीर्त्यमानान्निबोध मे

Ngayon, sa ikalabing-isang siklo—sa loob ng ikatlong Manvantara ni Manu—makinig sa akin habang isinasalaysay ko ang pitong Ṛṣi sa panahong iyon.

Verse 51

हविष्मान्कश्यपश्चापि वपुष्मांश्चैव वारुणः । अत्रेयोऽथ वसिष्ठश्च ह्यनयस्त्वंगिरास्तथा

Sina Haviṣmān, Kaśyapa, at si Vapuṣmān—anak ni Varuṇa—kasama nina Atreya at Vasiṣṭha; gayundin sina Anaya at Aṅgiras (ay binanggit/dumalo rin).

Verse 52

चारुधृष्यश्च पौलस्त्यो निःस्वरोऽग्निस्तु तैजसः । सप्तैते ऋषयः प्रोक्तास्त्रयो देवगणास्स्मृताः

Si Cārudhṛṣya, Paulastya, Niḥsvāra, at si Agni (na may ningning na tulad ng apoy) ay gayon ang pagkakabanggit. Sila, nang magkakasama, ay ipinahayag na pitong Ṛṣi, at inaalala rin bilang tatlong uri ng pangkat-diyos (devagaṇa).

Verse 53

ब्रह्मणस्तु सुतास्ते हि त इमे वैधृताः स्मृताः । सर्वगश्च सुशर्म्मा च देवानीकस्तु क्षेमकः

Tunay ngang sila ang mga anak ni Brahmā; sila’y inaalala bilang mga Vaidhṛta—si Sarvaga, si Suśarmā, si Devānīka, at si Kṣemaka.

Verse 54

दृढेषुः खंडको दर्शः कुहुर्बाहुर्मनोः स्मृताः । सावर्णस्य तु पौत्रा वै तृतीयस्य नव स्मृताः

Sina Dṛḍheṣu, Khaṇḍaka, Darśa, Kuhur, at Bāhu ay inaalala bilang mga inapo sa linya ni Manu. At tunay, siyam ang inaalala bilang mga apo ni Sāvarṇa, ang ikatlo sa linyang iyon.

Verse 55

चतुर्थस्य तु सावर्णेरृषीन्सप्त निबोध मे । द्युतिर्वसिष्ठपुत्रश्च आत्रेयस्सुतपास्तथा

Ngayon, alamin mo mula sa akin ang pitong pantas (Saptarṣi) ng ikaapat na Sāvarṇi Manu: si Dyuti, ang anak ni Vasiṣṭha, at sina Ātreya at Sutapā rin.

Verse 56

अंगिरास्तपसो मूर्तिस्तपस्वी कश्यपस्तथा । तपोधनश्च पौलस्त्यः पुलहश्च तपोरतिः

Si Aṅgiras ay mismong anyo ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay); si Kaśyapa rin ay dakilang asceta. Si Paulastya ay mayaman sa kayamanan ng tapas, at si Pulaha ay laging nakatuon sa pagkamapagpigil.

Verse 57

भार्गवस्सप्तमस्तेषां विज्ञेय तपसो निधिः । पंच देवगणाः प्रोक्ता मानसा ब्रह्मणस्सुताः

Si Bhārgava ay dapat makilalang ikapito sa kanila, isang tunay na taguan ng tapas. Ang limang pangkat ng mga nilalang na banal na ito ay ipinahayag na mga anak na isinilang sa isipan ni Brahmā.

Verse 58

ऋतधामा तदिन्द्रो हि त्रिलोकी राज्यकृत्सुखी । द्वादशे चैव पर्याये भाव्ये रौच्यांतरे मुने

O pantas, sa darating na ikalabindalawang yugto, sa Raucya Manvantara, si Ṛtadhāmā ay tunay na magiging Indra—maghahari sa tatlong daigdig at tatamasahin ang ligayang dulot ng kapangyarihan.

Verse 59

अंगिराश्चैव धृतिमान्पौलस्त्यो हव्यवांस्तु यः । पौलहस्तत्त्वदर्शी च भार्गवश्च निरुत्सवः

At naroon sina Aṅgirā, ang matatag na si Dhṛtimān, si Paulastya, at si Havyavān. Si Paulaha ay nakakakita ng katotohanan, at si Bhārgava ay malaya sa panlabas na pagdiriwang (nananatiling mapagpigil sa loob).

Verse 60

निष्प्रपंचस्तथात्रेयो निर्देहः कश्यपस्तथा । सुतपाश्चैव वासिष्ठस्सप्तैवैते महर्षयः

Sina Niṣprapañca, Atreya, Nirdeha, Kaśyapa, Sutapā, at Vāsiṣṭha—sila nga ang pitong dakilang rishi (Mahārṣi).

Verse 61

त्रय एव गणाः प्रोक्ता देवतानां स्वयंभुवा । दिवस्पतिस्तमिन्द्रो वै विचित्रश्चित्र एव च

Ipinahayag ng Panginoong Sariling-Isinilang (Brahmā) na sa mga pangkat (gaṇa) ng mga diyos ay tatlo lamang: si Divaspati, si Indra, at si Vicitra—na tinatawag ding Citra.

Verse 62

नयो धर्मो धृतोंध्रश्च सुनेत्रः क्षत्रवृद्धकः । निर्भयस्सुतपा द्रोणो मनो रौच्यस्य ते सुताः

Sina Naya, Dharma, Dhṛta-andhra, Sunetra, Kṣatra-vṛddhaka, Nirbhaya, Sutapā, Droṇa, at Mana—sila ang mga anak ni Raucyā (Manu).

Verse 63

चतुर्द्दशे तु पर्याये सत्यस्यैवांतरे मनोः । आग्नीध्रः काश्यपश्चैव पौलस्त्यो मागधश्च यः

Sa ika-labing-apat na pag-ikot—sa loob ng Manvantara ng Manu na nagngangalang Satya—naroon ang mga (rishi/angkan) gaya nina Āgnīdhra, Kāśyapa, Paulastya, at pati si Māgadha.

Verse 64

भार्गवोऽप्यतिवाह्यश्च शुचिरांगिरसस्तथा । युक्तश्चैव तथात्रेयः पौत्रो वाशिष्ठ एव च

“Si Bhārgava rin, at si Ativāhya; si Śuci at si Āṅgirasa; gayundin si Yukta, at si Ātreya; si Pautra, at si Vāśiṣṭha rin.”

Verse 65

अजितः पुलहश्चैव ह्यंत्यास्सप्तर्षयश्च ते । पवित्राश्चाक्षुषा देवाः शुचिरिन्द्रो भविष्यति

Si Ajita at si Pulaha, kasama ang natitirang mga rishi na bumubuo sa pitong dakilang tagakita, ay lilitaw sa panahong iyon. Ang mga diyos na tinatawag na Pāvitrā ang magiging mga deva ng Ākṣuṣa Manvantara, at si Śuci ang magiging Indra.

Verse 66

एतेषां कल्य उत्थाय कीर्तनात्सुखमेधते । अतीतानागतानां वै महर्षीणां नरैस्सदा

O mapalad na giliw, sa pagbangon (na may debosyon) at pag-awit ng kanilang mga papuri, lumalago ang kaligayahan. Tunay, dapat laging ipagdiwang ng mga tao ang mga dakilang rishi ng nakaraan at yaong darating pa.

Verse 67

देवतानां गणाः प्रोक्ताश्शृणु पंच महामुने । तुरंगभीरुर्बुध्नश्च तनुग्रोऽनूग्र एव च

O dakilang muni, makinig: ipinahahayag ang limang pangkat sa mga diyos—Turaṅgabhīru, Budhna, Tanugra, at gayundin ang Anūgra (bilang bahagi ng limahang talaan).

Verse 68

अतिमानी प्रवीणश्च विष्णुस्संक्रंदनस्तथा । तेजस्वी सबलश्चैव सत्यस्त्वेते मनोस्सुता

“Si Atimānī, Pravīṇa, Viṣṇu, Saṃkrandana, Tejasvī, Sabala, at Satya—sila nga ang mga anak ni Manu.”

Verse 69

भौमस्यैवाधिकारे वै पूर्वकल्पस्तु पूर्यते । इत्येतेऽनागताऽतीता मनवः कीर्तिता मया

Tunay nga, sa nasasakupan ni Bhauma (ang Daigdig), natatapos sa ganitong paraan ang salaysay ng naunang kalpa. Sa gayon, aking inilarawan ang mga Manu—yaong lumipas at yaong darating pa.

Verse 70

उक्तास्सनत्कुमारेण व्यासायामिततेजसा । पूर्णे युगसहस्रांते परिपाल्यः स्वधर्मतः

Ang mga aral na ito ay winika ni Sanatkumāra kay Vyāsa na may di-masukat na kaningningan: “Kapag natapos ang sanlibong yuga, nararapat na ingatan (ang tradisyong ito) ayon sa sariling dharma.”

Verse 71

प्रजाभिस्तपसा युक्ता ब्रह्मलोकं व्रजंति ते । युगानि सप्रतिस्त्वेकं साग्राण्यंतरमुच्यते

Yaong mga nilalang na may taglay na tapas (mahigpit na pagninilay at pagtitika) alang-alang sa kanilang lahi ay nakaaabot sa Brahmaloka. Ang panahong binubuo ng mga yuga, kasama ang mga pagitan at dugtungan (sandhi), na katumbas ng isang gayong siklo at may dagdag pang sukat, ay tinatawag na “antara” (pagitan).

Verse 72

चतुर्दशैते मनवः कीर्तिता कीर्तिवर्धनाः । मन्वंतरेषु सर्वेषु संहारांते पुनर्भवः

Ang labing-apat na Manu na ito ay ipinahayag—mga nagpapalago ng karangalan. Sa bawat Manvantara, sa wakas ng pagkalusaw (saṃhāra), sila’y muling lilitaw at isisilang sa panibagong pagpapakita.

Verse 73

न शक्यमन्तरं तेषां वक्तुं वर्षशतैरपि । पूर्णे शतसहस्रे तु कल्पो निःशेष उच्यते

Kahit sa loob ng daan-daang taon, hindi kayang ilarawan nang ganap ang mga pagitan ng mga paghahating kosmiko ng panahon. Ngunit kapag natapos ang isang daang libo (taon), iyon ang ipinahahayag na isang kalpa sa kabuuan nito.

Verse 75

तत्र सर्वाणि भूतानि दग्धान्यादित्यरश्मिभिः । ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा सदादित्यगणैर्मुने

Doon, ang lahat ng nilalang ay napaso at nasunog sa mga sinag ng Araw. Pagkaraan, O pantas, ang mga pangkat ng mga Āditya, na inilagay si Brahmā sa unahan, ay nagpatuloy sa paglakad pasulong.

Verse 76

प्रविशंति सुरश्रेष्ठ हरिं नारायणं परम् । स्रष्टारं सर्व भूतानां कल्पांतेषु पुनःपुनः

O pinakamainam sa mga diyos, paulit-ulit sa wakas ng bawat aeon, sila’y pumapasok kay Hari—ang kataas-taasang Nārāyaṇa—na sa susunod na siklo ay nagiging lumikha ng lahat ng nilalang. Sa pananaw na Śaiva, ito’y tumutukoy sa pana-panahong pagkalusaw at muling paglitaw ng mga tungkuling kosmiko, samantalang ang Kataas-taasang Panginoong Śiva ay nananatiling transendenteng Pati, lampas sa nagbabagong mga gampanin.

Verse 77

भूयोपि भगवान् रुद्रस्संहर्ता काल एव हि । कल्पांते तत्प्रवक्ष्यामि मनोर्वैवस्वतस्य वै

Muli, ang Mapalad na Panginoong Rudra ay tunay na si Kāla—ang Panahon mismo, ang dakilang tagapagwasak. Sa wakas ng kalpa, ilalarawan ko ngayon ang pagkalusaw na iyon kaugnay ni Vaivasvata Manu.

Verse 78

इति ते कथितं सर्वं मन्वंतरसमुद्भवम् । विसर्गं पुण्यमाख्यानं धन्यं कुलविवर्द्धनम्

Kaya nga, naipahayag ko na sa iyo ang lahat ng nagmula sa mga Manvantara—ang banal na salaysay ng Visarga (ikalawang paglikha), isang mapagkawanggawang kuwento na nagdudulot ng pagpapala at nagpapalago ng kasaganaan at kabanalan ng angkan.