Shloka 72

Manvantarāṇukīrtana

Enumeration of the Manvantaras and Manus

Devanagari script

चतुर्दशैते मनवः कीर्तिता कीर्तिवर्धनाः । मन्वंतरेषु सर्वेषु संहारांते पुनर्भवः

Transliteration

caturdaśaite manavaḥ kīrtitā kīrtivardhanāḥ | manvaṃtareṣu sarveṣu saṃhārāṃte punarbhavaḥ

Translation

Ang labing-apat na Manu na ito ay ipinahayag—mga nagpapalago ng karangalan. Sa bawat Manvantara, sa wakas ng pagkalusaw (saṃhāra), sila’y muling lilitaw at isisilang sa panibagong pagpapakita.

Word by Word

• चतुर्दश: fourteen
• चतुर्दश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + दश (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याशब्दः; द्विगु-समास (चतुर्+दश = 14); एते मनवः इति विशेषणम्

• एते: these
• एते: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• मनवः: Manus
• मनवः: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: मनु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• कीर्तिताः: proclaimed/mentioned
• कीर्तिताः: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Adjective
• Root: कीर्त् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), क्त-प्रत्यय; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भावः (they are proclaimed)

• कीर्तिवर्धनाः: increasers of fame
• कीर्तिवर्धनाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कीर्ति + वर्धन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुषः: कीर्तेः वर्धनाः)

• मन्वन्तरेषु: in the manvantaras
• मन्वन्तरेषु: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: मनु + अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुषः: मनोः अन्तरम्)

• सर्वेषु: in all
• सर्वेषु: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी, बहुवचन; विशेषणम् (मन्वन्तरेषु)

• संहारान्ते: at the end of dissolution
• संहारान्ते: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: संहार + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (षष्ठी-तत्पुरुषः: संहारस्य अन्ते)

• पुनः: again
• पुनः: Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय, पुनरावृत्तिवाचक (adverb: again)

• भवः: rebirth/coming into being
• भवः: Karta (कर्ता/प्रथमा)
• Type: Noun
• Root: भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Characters & Entities

• Manus

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights cyclical time: even exalted cosmic rulers like the Manus recur with each Manvantara, while the Shaiva Siddhanta focus is to seek Pati (Shiva), who transcends recurring manifestation and dissolution.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By stressing the repeatable nature of cosmic administration, it indirectly points devotees to worship Saguna Shiva in the Linga—Shiva as the stable refuge and Lord of pralaya—rather than clinging to temporary cosmic roles.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Contemplate impermanence through japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and steady Shiva-dhyana, cultivating detachment from cyclical worldly order and turning the mind toward Shiva as the liberating Lord.