ब्रह्माण्डदान-प्रशंसा तथा ब्रह्माण्ड-प्रमाण-वर्णनम् (Praise of the Gift of the Cosmic Egg and Description of the Brahmāṇḍa’s Measure)

Verse 1

व्यास उवाच । येनैकेन हि दत्तेन सर्वेषां प्राप्यते फलम् । दानानां तन्ममाख्या हि मानुषाणां हितार्थतः

Wika ni Vyāsa: “May isang kaloob na iisa; kapag inihandog, nakakamit ang ganap na bunga ng lahat ng pagkakaloob. Ipapahayag ko iyon ngayon para sa kapakanan ng sangkatauhan.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । शृणु कालेः प्रदत्ताद्वै फलं विंदंति मानवाः । एकस्मादपि सर्वेषां दानानां तद्वदामि ते

Wika ni Sanatkumāra: “Makinig—tunay na nakakamit ng tao ang bunga ng pagkakaloob kapag ibinigay sa tamang panahon. Kahit mula sa iisang gawa sa lahat ng uri ng kawanggawa, ipaliliwanag ko sa iyo ang bunga nito.”

Verse 3

दानानामुत्तमं दानं ब्रह्माण्डं खलु मानवैः । दातव्यं मुक्तिकामैस्तु संसारोत्तारणाय वै

Sa lahat ng kaloob, ang pinakadakila ay ang “kaloob ng brahmāṇḍa,” ang pag-aalay ng buong sansinukob. Kaya ang naghahangad ng mokṣa ay dapat magbigay, upang matawid ang saṃsāra.

Verse 4

ब्रह्मांडे सकलं दत्तं यत्फलं लभते नरः । तदेकभावादाप्नोति सप्तलोकाधिपो भवेत्

Anumang kabutihang nakukuha ng tao sa pag-aalay ng lahat ng nasa buong kosmos, ang gayong bunga ay nakakamit din sa pamamagitan ng iisang-tutok na debosyon kay Panginoong Śiva. Sa ganitong pagtuon, nagiging pinuno siya ng pitong daigdig.

Verse 5

यावच्चन्द्रदिवाकरौ नभसि वै यावत्स्थिरा मेदिनी । तावत्सोऽपि नरः स्वबांधवयुतस्स्ववर्गौकसामोकसि । सर्वेष्वेव मनोनुगेषु ककुभिर्ब्रह्माण्डदः क्रीडते । पश्चाद्याति पदं सुदुर्लभतरं देवैर्मुदे माधवम्

Hangga’t ang buwan at araw ay nasa langit at hangga’t matatag ang lupa, gayon katagal ang taong iyon—kasama ang kanyang mga kamag-anak—ay naglalaro at nagagalak sa sarili niyang mga langit, tinatamasa ang ligayang wari’y mokṣa. Malaya siyang gumagala sa lahat ng dako at pook na ninanais ng isip, tumatawid pa sa mga saklaw ng kosmos. Pagkaraan, sa ikatutuwa ng mga deva, nararating niya ang kalagayang napakahirap abutin—ang kataas-taasang tahanan ni Mādhava.

Verse 6

व्यास उवाच । भगवन्ब्रूहि ब्राह्माण्डं यत्प्रमाणं यदात्मकम् । यदाधारं यथाभूतं येन मे प्रत्ययो भवेत्

Wika ni Vyāsa: “O Mapalad na Panginoon, ipahayag mo sa akin ang tungkol sa Brahmāṇḍa—ang kosmikong itlog—ang sukat nito, ang tunay na kalikasan nito, at kung saan ito nakasalig, ayon sa kung ano ito sa katotohanan, upang sumilang sa akin ang malinaw na katiyakan.”

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । मुने शृणु प्रवक्ष्यामि यदुत्सेधं तु विस्तरम् । ब्रह्माण्डं तत्तु संक्षेपाच्छ्रुत्वा पापात्प्रमुच्यते

Wika ni Sanatkumāra: O pantas, makinig; ipaliliwanag ko ang sukat at lawak ng Brahmāṇḍa, ang kosmikong itlog. Sa pagdinig nito kahit sa maikling salaysay, napapalaya ang tao mula sa kasalanan.

Verse 8

यत्तत्कारणमव्यक्तं व्यक्तं शिवमनामयम् । तस्मात्संजायते ब्रह्मा द्विधाभूताद्धि कालतः

Ang Katotohanang iyon ang di-nahahayag na Sanhi (avyakta) at siya rin ang nahahayag (vyakta): si Śiva, ang Panginoong dalisay, walang dungis at walang karamdaman. Mula sa Kanya isinilang si Brahmā; sapagkat sa kapangyarihan ng Panahon, ang Iisang Yaon ay nagiging dalawang-anyo.

Verse 9

ब्राह्माण्डं सृजति ब्रह्मा चतुर्द्दशभवात्मकम् । तद्वच्मि क्रमतस्तात समासाच्छृणु यत्नतः

Nililikha ni Brahmā ang kosmikong itlog (Brahmāṇḍa) na binubuo ng labing-apat na daigdig. Mahal kong anak, ilalarawan ko ito ayon sa wastong pagkakasunod; makinig kang mabuti, sa maikling sabi, nang may masidhing pag-iingat.

Verse 10

पातालानि तु सप्तैव भुवनानि तथोर्द्ध्वतः । उच्छ्रायो द्विगुणस्तस्य जलमध्ये स्थितस्य च

May pitong Pātāla na mga daigdig sa ibaba, at gayundin ang mga daigdig sa itaas. Ang taas na patayo ng bahaging iyon ay sinasabing doble, at ito’y nakalagay sa gitna ng mga tubig.

Verse 11

तस्याधारः स्थितो नागस्स च विष्णुः प्रकीर्तितः । ब्रह्मणो वचसो हेतोर्बिभर्ति सकलं त्विदम्

Ang salalayan nito ay ang Dakilang Ahas, na ipinupuri ring si Viṣṇu. Sa bisa ng pananalita at utos ni Brahmā, kaniyang pinanghahawakan at tinataglay ang buong sansinukob na ito.

Verse 12

शेषस्यास्य गुणान् वक्तुं न शक्ता देवदानवाः । योनंतः पठ्यते सिद्धैर्देवर्षिगणपूजितः

Kahit ang mga diyos at ang mga Dānava ay hindi kayang ilarawan nang ganap ang mga katangian ng Kataas-taasang Panginoon na ito. Siya’y inuusal ng mga Siddha bilang Yaong ang pinagmulan at wakas ay di-masayod—pinupuri ng mga Siddha at sinasamba ng mga pangkat ng mga banal na rishi.

Verse 13

शिरःसाहस्रयुक्तस्स सर्वा विद्योतयन्दिशः । फणामणिसहस्रेण स्वस्तिकामलभूषणः

Taglay ang sanlibong ulo, pinaliwanag niya ang lahat ng dako. Pinalamutian ng sanlibong hiyas sa mga talukbong, at ginayakan ng mapalad na mga tanda ng svastika at mga sagisag na tulad ng lotus—nagniningning sa banal na karilagan.

Verse 14

मदाघूर्णितनेत्रोऽसौ साग्निश्श्वेत इवाचलः । स्रग्वी किरीटी ह्याभाति यस्सदैवैक कुंडलः

Ang kanyang mga mata’y umiikot sa banal na pagkalasing ng ligaya; siya’y wari’y puting bundok na nagliliyab sa apoy. Suot ang kuwintas na bulaklak at korona, siya’y nagliliwanag—laging may iisang hikaw lamang.

Verse 15

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां ब्रह्माण्डकथने पाताललोकवर्णनं नाम पंचदशोऽध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalimang aklat, ang Umāsaṃhitā, sa bahaging nagsasalaysay ng sansinukob—nagtatapos ang ikalabinlimang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pātāla (mga daigdig sa ilalim)”.

Verse 16

लांगलासक्तहस्ताग्रो बिभ्रन्मुसलमुत्तमम् । योऽर्च्यते नागकन्याभिस्स्वर्णवर्णाभिरादरात्

Yaong ang pangunahing kamay ay nakapatong sa araro at may tangan na dakilang pamukpok—siya ay sinasamba nang may paggalang ng mga dalagang Nāga na kulay-ginto.

Verse 17

संकर्षणात्मको रुद्रो विषानलशिखोज्ज्वलः । कल्पांते निष्क्रमन्ते यद्वक्त्रेभ्योऽग्निशिखा मुहुः । दग्ध्वा जगत्त्रयं शान्ता भवंतीत्यनुशुश्रुम

Narinig namin na si Rudra, na ang likas na anyo ay si Saṅkarṣaṇa at nagliliwanag sa apoy ng lason at apoy, sa wakas ng isang kalpa ay paulit-ulit na nagbubuga ng mga dila ng apoy mula sa Kanyang mga bibig; matapos sunugin ang tatlong daigdig, ang mga apoy na iyon ay nagiging payapa.

Verse 18

आस्ते पातालमूलस्थस्स शेषः क्षितिमण्डलम् । बिभ्रत्स्वपृष्ठे भूतेशश्शेषोऽशेषगुणार्चितः

Sa pinakaugat ng Pātāla nananahan si Śeṣa, pasan ang buong bilog ng daigdig sa sarili niyang likod. Ang Śeṣang iyon—panginoon sa mga nilalang—ay iginagalang dahil sa di-mabilang na kagalingan.

Verse 19

तस्य वीर्यप्रभावश्च साकांक्षैस्त्रिदशैरपि । न हि वर्णयितुं शक्यः स्वरूपं ज्ञातुमेव वा

Kahit ang tatlumpu’t tatlong diyos, bagaman sabik na makaalam, ay hindi kayang ilarawan ang Kanyang kadakilaan at kapangyarihan; tunay nga, hindi man nila ganap na matatalos ang Kanyang likas na diwa.

Verse 20

आस्ते कुसुममालेव फणामणिशिलारुणा । यस्यैषा सकला पृथ्वी कस्तद्वीर्यं वदिष्यति

Namumula dahil sa mga batong-hiyas sa talukbong ng ahas na kosmiko, ang buong Daigdig ay nakahimlay sa Kanya na parang kuwintas ng mga bulaklak. Sino nga ba ang makapagsasalaysay nang tunay ng Kanyang kapangyarihan?

Verse 21

यदा विजृम्भतेऽनंतो मदाघूर्णितलोचनः । तदा चलति भूरेषा साद्रितोयाधिकानना

Tuwing si Ananta (Śeṣa)—na ang mga mata’y umiikot na tila lasing—ay nag-uunat at lumalawak, sa sandaling iyon din ang Daigdig na ito, kasama ang mga bundok, mga tubig, at malalawak na gubat, ay nagsisimulang manginig at gumalaw.

Verse 22

दशसाहस्रमेकैकं पातालं मुनि सत्तम । अतलं वितलं चैव सुतलं च रसातलम्

O pinakamainam sa mga pantas, ang bawat pook ng Pātāla ay may lawak na sampung libong yojana: Atala, Vitala, Sutala, at Rasātala.

Verse 23

तलं तलातलं चाग्र्यं पातालं सप्तमं मतम् । भूमेरधस्सप्त लोका इमे ज्ञेया विचक्षणैः

Sa ilalim ng lupa ay naroon ang pitong daigdig na ito na dapat maunawaan ng mga may pag-unawa: Tala, Talātala, at ang mga marangal na pook sa ibaba, na ang Pātāla ang itinuturing na ikapito.

Verse 24

उच्छ्रायो द्विगुणश्चैषां सर्वेषां रत्नभूमयः । रत्नवन्तोऽथ प्रासादा भूमयो हेमसंभवाः

Ang kanilang taas ay makalawang ulit; at para sa lahat, maging ang lupa ay tila hiyas. Ang mga palasyo’y pinalamutian ng mga batong mahalaga, at ang mga sahig ay yari sa ginto.

Verse 25

तेषु दानवदैतेया नागानां जातयस्तथा । निवसंति महानागा राक्षसा दैत्यसंभवाः

Doon nananahan ang mga Dānava at Daitya, gayundin ang iba’t ibang lahi ng mga Nāga. Naninirahan din doon ang mga dakilang ahas, at ang mga Rākṣasa na isinilang mula sa mga Daitya.

Verse 26

प्राह स्वर्गसदोमध्ये पातालानीति नारदः । स्वर्लोकादति रम्याणि तेभ्योऽसावागतो दिवि

Sa gitna ng kapulungan ng mga nasa langit, ipinahayag ni Nārada: “May mga Pātāla (mga daigdig sa ilalim). Higit pa silang kaaya-aya kaysa Svarga.” Nang marinig ito, siya (ang tinutukoy) ay umakyat sa kalangitan mula sa mga daigdig na iyon.

Verse 27

नानाभूषणभूषासु मणयो यत्र सुप्रभाः । आह्लादकानि शुभ्राणि पातालं केन तत्समम्

Pinalamutian ng sari-saring hiyas, naroon ang mga batong-mamahalin na nagniningning sa napakagandang liwanag. Nakalulugod at puting-puting kumikislap—ano nga ba ang maihahambing sa Pātāla (daigdig sa ilalim) na iyon?

Verse 28

पाताले कस्य न प्रीतिरितश्चेतश्च शोभितम् । देवदानवकन्याभिर्विमुक्तस्याभिजायते

Sa Pātāla, sino ang hindi magagalak? Maging ang isipan ay nabibihag doon; at para sa taong nakalaya sa pagpipigil, sumisibol ang pagkakapit dahil sa mga dalagang mula sa mga Deva at Dānava.

Verse 29

दिवार्करश्मयो यत्र न भवंति विधो निशि । न शीतमातपो यत्र मणितेजोऽत्र केवलम्

Sa kahariang iyon, hindi naglalagablab ang sinag ng araw sa maghapon, ni hindi rin sumisinag ang buwan sa gabi. Doon ay walang lamig o init—tanging dalisay na ningning na tila hiyas ang namamayani.

Verse 30

भक्ष्यभोज्यान्नपानानि भुज्यंते मुदितैर्भृशम् । यत्र न जायते कालो गतोऽपि मुनिसत्तम

Doon, ang mga nagagalak ay saganang nagsasalo ng mga pagkaing kinakain at nilalasap, ng mga ulam na mula sa butil at ng mga inumin. Sa pook na iyon, O pinakadakila sa mga muni, hindi sumisibol ang Kāla (Panahon) kailanman—kahit wari’y lumipas na.

Verse 31

पुंस्कोकिलरुतं यत्र पद्मानि कमलाकराः । नद्यस्सरांसि रम्याणि ह्यन्योन्यविचराणि च

Doon ay umaalingawngaw ang huni ng lalaking kukuko; napupuno ng mga lotus ang mga lawa ng lotus. May mga ilog at lawaing kaaya-aya, at ang mga ito’y umaagos at naghahalo sa isa’t isa, sa paglalakbay na magkakaugnay.

Verse 32

भूषणान्यतिशुभ्राणि गंधाढ्यं चानुलेपनम् । वीणावेणुमृदंगानां स्वना गेयानि च द्विज

May mga palamuting lubhang maningning, at mga pahid na hitik sa bango. At, O dalawang-ulit-na-ipinanganak, naroon ang umaalingawngaw na tunog ng vīṇā, plauta, at mṛdaṅga, pati mga awiting dapat awitin.

Verse 33

दैत्योरगैश्च भुज्यंते पाताले वै सुखानि च । तपसा समवाप्नोति दानवैस्सिद्धमानवैः

Sa Pātāla (mga daigdig sa ilalim), tunay na tinatamasa ang mga ginhawa ng mga Daitya at ng mga nilalang-ahas. Gayunman, ang gayong pag-abot ay nakakamtan sa pamamagitan ng tapas (pagpapakasakit at pagninilay) ng mga Dānava at ng mga taong ganap na nagtagumpay (siddha-mānava).