एकोनविंशतिशिवावतारवर्णनम् (Description of the Nineteen Manifestations/Avatāras of Śiva)

Verse 1

शिव उवाच । दशमे द्वापरे व्यासस्त्रिधामा नामतो मुनि । हिमवच्छिखरे रम्ये भृगुतुंगे नगोत्तमे

Wika ni Śiva: “Sa ikasampung Dvāpara, may isang pantas na si Vyāsa, na kilala sa pangalang Tridhāmā. Siya’y nanahan sa marikit na tuktok ng Himalaya—sa Bhṛgutunga, ang pinakamainam sa mga bundok.”

Verse 2

तत्रापि मम पुत्राश्च भृग्वाद्याः श्रुतिसंमिताः । बलबन्धुर्नरामित्रः केतुशृंगस्तपोधनः

“Doon din, ang aking mga anak—na pinangungunahan ni Bhṛgu—ay ganap na umaayon sa kapangyarihan ng mga Veda. (Kabilang sa kanila) sina Balabandhu, Narāmitra, Ketuśṛṅga, at Tapodhana.”

Verse 3

एकादशे द्वापरे तु व्यासश्च त्रिवृतो यदा । गंगाद्वारे कलौ नाम्ना तपोऽहं भविता तदा

Sa ikalabing-isang Dvāpara, nang si Vyāsa ay makilala bilang Trivṛta, sa panahon ng Kali ako’y isisilang sa Gaṅgādvāra na may pangalang ‘Tapaḥ’ (Banal na Pag-aayuno/Pagtitika).

Verse 4

लम्बोदरश्च लम्बाक्षः केशलम्वः प्रलम्बकः । तत्रापि पुत्राश्चत्वारो भविष्यन्ति दृढव्रताः

“(May mga anyo ni Rudra na tinatawag na) Lambodara, Lambākṣa, Keśalambva, at Pralambaka. Mula rin sa linyang iyon, isisilang ang apat na anak na lalaki—matatag sa kanilang banal na mga panata.”

Verse 5

द्वादशे परिवर्त्ते तु शततेजाश्च वेदकृत् । तत्राप्यहं भविष्यामि द्वापरान्ते कलाविह

Sa ikalabindalawang pag-ikot ng pagbabago, (ako’y lilitaw) bilang Śatatejā, ang tagapaglikha ng mga Veda. Doon din ako mahahayag sa pagtatapos ng Dvāpara—walang anumang pagkabawas, ganap na puspos ng kapangyarihang banal.

Verse 6

हेमकंचुकमासाद्य नाम्ना ह्यत्रिः परिप्लुतः । व्यासस्यैव साहाय्यार्थं निवृत्तिपथरोषणः

Nang matamo ang ginintuang baluti, si Atri—na ngayo’y tanyag ang pangalan—ay napuspos ng lakas; at upang tulungan mismo si Vyāsa, siya’y pinasiklab sa landas ng nivṛtti (paglayo sa makamundo), nakatuon sa paglaya sa ilalim ng biyaya ni Śiva.

Verse 7

सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यः शर्वसुयोगिनः । तत्रेति पुत्राश्चत्वारो भविष्यन्ति महामुने

O dakilang pantas, sila’y magiging lubos na nakaaalam, pantay ang pag-iisip, at ganap sa landas espirituwal—mga ganap na yogin na tapat kay Śarva (Śiva). Sa angkang iyon, apat na anak na lalaki ang isisilang.

Verse 8

त्रयोदशे युगे तस्मिन्धर्मो नारायणः सदा । व्यासस्तदाहं भविता बलिर्नाम महामुनिः

Sa ikalabintatlong yuga na iyon, ang Dharma ay laging magiging si Nārāyaṇa; at sa panahong iyon, ako’y magiging si Vyāsa—ang dakilang pantas na nagngangalang Bali.

Verse 9

बालखिल्याश्रमे गंधमादने पर्वतोत्तमे । सुधामा काश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजाः शुभाः

Sa ashram ng mga pantas na Bālakhilya, sa dakilang bundok na Gandhamādana, naroon ang mga mapalad na rishi: Sudhāmā, Kaśyapa, Vasiṣṭha, at ang dalisay na Virajā.

Verse 10

यदा व्यासस्तु रक्षाख्यः पर्याये तु चतुर्दशे । वंश आङ्गिरसे तत्र भविताहं च गौतमः

Kapag sa ika-labing-apat na paghalili ay lilitaw ang Vyāsa na tinatawag na Rakṣa, sa panahong iyon—sa angkan ni Aṅgiras—ako’y isisilang bilang Gautama.

Verse 11

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति कलौ तदा । अत्रिर्दवशदश्चैव श्रवणोथ श्रविष्कटः

Doon din, sa panahong Kali, lilitaw ang aking mga anak na lalaki—si Atri, si Davaśadaśa, gayundin si Śravaṇa, at saka si Śraviṣkaṭa.

Verse 12

व्यासः पञ्चदशे त्रय्यारुणिर्वै द्वापरे यदा । तदाहं भविता वेदशिरा वेदशिरस्तथा

Kapag sa panahon ng Dvāpara, ang ikalabinlimang Vyāsa ay tunay na si Trayyāruṇi, kung gayon ako’y magiging ang rishi na si Vedaśiras—na kilala rin sa pangalang Vedaśiras.

Verse 13

महावीर्यं तदस्त्रं च वेदशीर्षश्च पर्वतः । हिमवत्पृष्ठमासाद्य सरस्वत्यास्तथोत्तरे

Ang sandatang makalangit na lubhang makapangyarihan, at ang bundok na tinatawag na Vedaśīrṣa—nang marating ang hilagang lupain sa likurang dalisdis ng Himavān, malapit sa Sarasvatī—ay naitatag doon.

Verse 14

तत्रापि मम चत्वारो भविष्यन्ति सुता दृढाः । कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः

Doon din, apat na matitibay kong anak na lalaki ang isisilang—si Kuṇi, si Kuṇibāhu, si Kuśarīra, at si Kunetraka.

Verse 15

व्यासो युगे षोडशे तु यदा देवो भविष्यति । तदा योगप्रदानाय गोकर्णो भविता ह्यहम्

Kapag sa ikalabing-anim na yugto ay lilitaw ang banal na pantas na si Vyāsa, noon, upang ipagkaloob ang Yoga, tunay na ako’y magiging si Gokarṇa.

Verse 16

तत्रैव च सुपुण्यं च गोकर्णं नाम तद्वनम् । तत्रापि योगिनः पुत्र भविष्यंतित्यम्बुसंमिताः

Doon mismo ay may isang lubhang mapagpala at banal na gubat na tinatawag na Gokarṇa. At doon din ipinahahayag na magkakaroon ng mga anak na lalaki ang mga yogin, kasingdami ng mga tubig—di mabilang.

Verse 17

काश्यपोप्युशनाश्चैव च्यवनोऽथ बृहस्पतिः । तेपि तेनैव मार्गेण गमिष्यन्ति शिवालयम्

Sina Kāśyapa, Uśanā (Śukra), Cyavana, at Bṛhaspati rin—sila man ay daraan sa gayon ding landas at makararating sa Śivālaya, ang tahanan ni Śiva.

Verse 18

परिवर्त्ते सप्तदशे व्यासो देवकृतंजयः । गुहावासीति नाम्नाहं हिमवच्छिखरे शुभे

Sa ikalabimpitong siklo ng pagbabago, ang pantas na si Vyāsa ay nakilala bilang Devakṛtañjaya. At ako—na may pangalang ‘Guhāvāsī’ (ang nananahan sa yungib)—ay nanirahan sa mapalad na tuktok ng Himavān (Himalaya).

Verse 19

महालये महोत्तुंगे शिवक्षेत्रं हिमाल यम् । उतथ्यो वामदेवश्च महायोगो महाबलः

Sa mataas at lubhang dakilang lupain ng Himalaya ay naroon ang isang banal na Śiva-kṣetra, sagradong pook ni Panginoong Śiva. Doon nananahan sina Utathya at Vāmadeva—mga dakilang yogin na pinagkalooban ng napakalaking kapangyarihang espirituwal at lakas.

Verse 20

परिवर्त्तेऽष्टादशे तु यदा व्यास ऋतंजयः । शिखाण्डीनामतोहं तद्धिमवच्छिखरे शुभे

Ngunit sa ikalabing-walong pag-ikot ng panahon, nang magpakita si Vyāsa—na tinatawag na Ṛtaṃjaya, ang mananakop ng Katotohanan—noon ako isinilang sa lipi ng Śikhāṇḍī, sa mapalad na tuktok ng Himalaya.

Verse 21

सिद्धक्षेत्रे महापुण्ये शिखण्डी नाम पर्वतः । शिखण्डिनो वनं वापि यत्र सिद्धनिषेवितम्

Sa Siddha-kṣetra na lubhang banal at dakilang mapagpala, may bundok na tinatawag na Śikhaṇḍī; at mayroon ding gubat ng Śikhaṇḍī, pook na dinadalaw at pinaglilingkuran ng mga siddha, yaong mga ganap na nilalang.

Verse 22

वाचःश्रवा रुचीकश्च स्यावास्यश्च यतीश्वरः । एते पुत्रा भविष्यन्ति तत्रापि च तपोधनाः

“Sina Vācaḥśravā, Rucīka, Syāvāsya, at Yatīśvara—sila’y isisilang ding mga anak na lalaki roon; silang lahat ay sagana sa tapas, tunay na kayamanan ng disiplina sa espiritu.”

Verse 23

एकोनविंशे व्यासस्तु भरद्वाजो महामुनिः । तदाप्यहं भविष्यामि जटी माली च नामतः

Sa ikalabinsiyam na yugto, ang Vyāsa ay tunay na magiging dakilang pantas na si Bharadvāja. Sa panahong iyon din, ako’y mahahayag sa pangalang Jaṭī at Mālī—ang may buhol-buhol na buhok at ang may suot na garland.

Verse 24

हिमवच्छिखरे तत्र पुत्रा मेऽम्बुधिसंहिताः । हिरण्यनामा कौशल्यो लोकाक्षी प्रधिमिस्तथा

Sa tuktok ng Himavān, naroon ang aking mga anak, nagtipon na parang malawak na karagatan—Hiraṇyanāmā, Kauśalya, Lokākṣī, at si Pradhimi rin.

Verse 25

परिवर्त्ते विंशतिमे भविता व्यास गौतमः । तत्राट्टहासनामाहमट्टहासप्रिया नराः

Sa ikadalawampung siklo ng pagbabago, ang Vyāsa ay magiging Gautama. Doon, makikilala Ako sa pangalang ‘Aṭṭahāsa’; at ang mga tao roon ay magiging deboto at nalulugod kay Aṭṭahāsa.

Verse 26

तत्रैव हिमवत्पृष्ठे अट्टहासो महागिरिः । देवमानुषयक्षेन्द्रसिद्धचारणसेवितः

Doon din, sa likod ng Himavat, nakatindig ang dakilang bundok na tinatawag na Aṭṭahāsa—iginagalang at dinadalaw ng mga deva, ng mga tao, ng mga panginoon ng Yakṣa, at ng mga Siddha at Cāraṇa.

Verse 27

तत्रापि मम ते पुत्रा भवि ष्यन्ति सुयोगिनः । सुमन्तुर्बबरिर्विद्वान् कबंधः कुशिकन्धरः

“Doon din, ang aking mga anak ay isisilang sa iyo—mga yogin na ganap: sina Sumantu, Babari, ang marunong na Kabandha, at Kuśikandhara.”

Verse 28

एकविंशे युगे तस्मिन् व्यासो वाचःश्रवा यदा । तदाहं दारुको नाम तस्माद्दारुवनं शुभम्

Sa ikadalawampu’t isang yuga, nang ang pantas na Vyāsa ay tinawag na Vācaḥśravā, ako’y nagngangalang Dāruka. Mula sa pangalang iyon sumibol ang mapalad na gubat na tinatawag na Dāruvana.

Verse 29

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति सुयोगिनः । प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान् गौतमस्तथा

Doon din, ang aking mga anak ay isisilang bilang mga ganap na yogin—sina Plakṣa, Dārbhāyaṇi, Ketumān, at gayundin si Gautama.

Verse 30

द्वाविंशे परिवर्ते तु व्यासः शुष्मायणो यदा । तदाप्यहं भविष्यामि वाराणस्यां महामुनिः

Sa ikadalawampu’t dalawang pag-ikot, kapag ang Vyāsa ay magiging Śuṣmāyaṇa, ako man ay lilitaw sa Vārāṇasī—O dakilang muni—bilang isang dakilang asceta.

Verse 31

नाम्ना वै लांगली भीमो यत्र देवाः सवासवाः । द्रक्ष्यंति मां कलौ तस्मिन्भवं चैव हलायुधम्

Sa panahong Kali na iyon, ang mga Deva kasama si Indra ay makakakita sa akin doon, tanyag sa pangalang “Lāṅgalī Bhīma”; at makikita rin nila si Bhava (Śiva) mismo bilang “Hālāyudha”, ang may taglay na araro.

Verse 32

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यंति सुधार्मिकाः । भल्लवी मधुपिंगश्च श्वेतकेतुस्तथैव च

“Doon din, ang mga anak mong iyon ay isisilang bilang mga anak Ko—tunay na matuwid at tapat sa dharma: sina Bhallavī, Madhupiṅga, at gayundin si Śvetaketu.”

Verse 33

परिवर्ते त्रयोविंशे तृणबिन्दुर्यदा मुनिः । श्वेतो नाम तदाहं वै गिरौ कालंजरे शुभे

Sa ikadalawampu’t ikatlong siklo, nang lumitaw ang muni na si Tṛṇabindu, Ako nga ay nagpakita noon bilang Śveta, sa mapalad na bundok na Kālañjara.

Verse 34

तत्रापि मम ते पुत्रा भविष्यन्ति तपस्विनः । उशिको बृहदश्वश्च देवलः कविरेव च

Doon din, ang mga anak Ko ay isisilang din sa iyo—mga dakilang asetiko: sina Uśika, Bṛhadaśva, Devala, at Kavi.

Verse 35

परिवर्ते चतुर्विंशे व्यासो यक्षो यदा विभुः । शूली नाम महायोगी तद्युगे नैमिषे तदा

Sa ika-dalawampu’t apat na pag-ikot (parivarta), nang ang Makapangyarihang Śiva ay gumanap bilang Vyāsa sa hanay ng mga Yakṣa, ang dakilang Yogin ay tinawag na Śūlī; at sa panahong iyon din Siya’y nagpakita sa Naimiṣa.

Verse 36

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । शालिहोत्रोऽग्निवेशश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

Doon din, ang mga asetiko ay magiging mga alagad Ko—sina Śālihotra, Agniveśa, Yuvanāśva, at Śaradvasu.

Verse 37

पंचविंशे यदा व्यासः शक्तिर्नाम्ना भविष्यति । तदाप्यहं महायोगी दण्डी मुण्डीश्वरः प्रभुः

Kapag sa ika-dalawampu’t limang panahon, ang Vyāsa ay makikilala sa pangalang Śakti, sa gayon ay magpapakita rin Ako bilang Dakilang Yogin—ang Panginoong Daṇḍī, Muṇḍīśvara, ang Kataas-taasang Pinuno.

Verse 38

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । छगलः कुण्डकर्णश्च कुम्भाण्डश्च प्रवाहकः

Doon din, ang mga ascetic na iyon ay magiging mga alagad Ko—sina Chagala, Kuṇḍakarṇa, Kumbhāṇḍa, at Pravāhaka.

Verse 39

व्यासः पराशरो यर्हि षड्विंशे भविताप्यहम् । पुरं भद्रवटं प्राप्य सहिष्णुर्नाम नामतः

Kapag sa ika-dalawampu’t anim na panahon, ang Vyāsa—si Parāśara—ay lilitaw, magpapakita rin Ako. Pagdating sa lungsod na tinatawag na Bhadravaṭa, makikilala Ako sa pangalang “Sahiṣṇu”.

Verse 40

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । उलूको विद्युतश्चैव शम्बूको ह्याश्वलायनः

Doon din, ang mga ascetic na iyon ay magiging mga alagad Ko—sina Ulūka, Vidyuta, gayundin si Śambūka at si Āśvalāyana.

Verse 41

सप्तविंशे यदा व्यासो जातूकर्ण्यो भविष्यति । प्रभासतीर्थमाश्रित्य सोमशर्मा तदाप्यहम्

Sa ikadalawampu’t pitong pag-ikot, kapag si Vyāsa ay magiging Jātūkarṇya, ako man—bilang Somaśarmā—ay maninirahan, sumisilong sa banal na tīrtha ng Prabhāsa.

Verse 42

इति द्विचत्वारिंशावताराः

Sa gayon, natatapos ang apatnapu’t dalawang pagkakatawang-anyo (mga anyong nahayag) ni Panginoong Rudra-Śiva.

Verse 43

अष्टाविंशे द्रापरे तु पराशरसुतो हरिः । यदा व्यासो भविष्यामि नाम्ना द्वैपायनः प्रमुः

“Sa ika-dalawampu’t walong Dvāpara, lilitaw si Hari, anak ni Parāśara; at noon, ako’y magiging Vyāsa, tanyag sa pangalang Dvaipāyana.”

Verse 44

तदा षष्ठेन चांशेन कृष्णः पुरुषसत्तमः । वसुदेवसुतः श्रेष्ठो वासुदेवो भविष्यति

Noon, taglay ang ikaanim na bahagi (ng banal na kapangyarihan), si Kṛṣṇa—ang pinakadakila sa mga tao—ay isisilang bilang marangal na anak ni Vasudeva at makikilala bilang Vāsudeva.

Verse 45

तदाप्यहं भविष्यामि योगात्मा योगमायया । लोकविस्मापनार्थाय ब्रह्मचारिशरीरकः

“Kahit noon, sa pamamagitan ng Aking Yogamāyā, mahahayag Ako bilang mismong Sarili ng Yoga, magsusuot ng katawan ng isang brahmacārin (asetang mapagpigil) upang lituhin ang mga daigdig (at ikubli ang Aking banal na layon).”

Verse 46

श्मशाने मृतमुत्सृज्य दृष्ट्वा कायमनामयम् । ब्राह्मणानां हितार्थाय प्रविष्टो योगमायया

Sa libingan ng pagsusunog, matapos iwan ang patay na katawan at makita ang katawang walang karamdaman, para sa kapakanan ng mga brāhmaṇa, sa pamamagitan ng Yogamāyā ay pumasok siya roon.

Verse 47

दिव्यां मेरुगुहां पुण्यां त्वया सार्द्धं च विष्णुना । भविष्यामि तदा ब्रह्मंल्लकुली नामनामतः

O Brahmā, sa panahong iyon, kasama ka at si Viṣṇu, papasok ako sa banal at makalangit na yungib ng Meru; at doon ako mahahayag na may pangalang Lakulī.

Verse 48

कायावतार इत्येवं सिद्धक्षेत्रं परं तदा । भविष्यति सुविख्यातं यावद्भूमिर्धरिष्यति

Kaya nga, ang kataas-taasang banal na Siddha-kṣetra ay makikilala bilang “Kāyāvatāra”, at mananatiling tanyag hangga’t nananatili ang daigdig.

Verse 49

तत्रापि मम ते शिष्या भविष्यन्ति तपस्विनः । कुशिकश्चैव गर्गश्च मित्रः कौरुष्य एव च

Doon din, ang mga mapagtiis na asceta ay magiging aking mga alagad—sina Kuśika, Garga, Mitra, at gayundin si Kauruṣya.

Verse 50

योगिनो ब्राह्मणा वेदपारगा ऊर्द्ध्वरेतसः । प्राप्य माहेश्वरं योगं गमिष्यंति शिवं पुरम्

Ang mga yogin—mga Brahmana na nakatawid na sa ibayong pampang ng mga Veda at nag-iingat ng lakas-buhay—pagkamit ng Yoga ni Maheśvara, ay tutungo sa sariling lunsod (tahanan) ni Śiva.

Verse 51

वैवस्वतेऽन्तरे सम्यक् प्रोक्ता हि परमात्मना । योगेश्वरावताराश्च सर्वावर्तेषु सुव्रताः

Sa Vaivasvata Manvantara, ang mga bagay na ito ay tunay na itinuro nang malinaw ng Kataas-taasang Sarili (Paramātman). At sa bawat pag-ikot ng sansinukob, ang mga pagkakatawang-tao ng Panginoon ng Yoga (Śiva)—yaong may banal na panata—ay lumilitaw din.

Verse 52

व्यासाश्चैवाष्टविंशत्का द्वापरेद्वापरे विभो । योगेश्वरावतारश्च प्रारंभे च कलौ कलौ

O makapangyarihang Panginoon, sa bawat Dvāpara-yuga ay tunay na may dalawampu’t walong Vyāsa; at sa pasimula ng bawat Kali-yuga, ang Panginoon ng Yoga (Śiva) ay nagkakatawang-tao rin.

Verse 53

योगेश्वरावताराणां योगमार्गप्रवर्द्धकाः । महाशैवाश्च चत्वारः शिष्याः प्रत्येकमव्यया

Para sa mga pagkakatawang-tao ng Panginoon ng Yoga (Śiva), may apat na dakilang alagad na Śaiva—bawat isa’y di-nasisira—na nagpapalaganap at nagpapalawak ng landas ng Yoga.

Verse 54

एते पाशुपताः शिष्या भस्मोद्धूलितविग्रहाः । रुद्राक्षमालाभरणास्त्रिपुण्ड्रांकितमस्तकाः

Sila ang mga alagad na Pāśupata: ang katawan ay pinapahiran ng banal na abo (bhasma/vibhūti), may suot na kuwintas na Rudrākṣa, at ang ulo’y may tatak na Tripuṇḍra—tatlong pahalang na guhit ng vibhūti—na natatanging tanda ng debosyon kay Panginoong Rudra.

Verse 55

शिष्या धर्मरताः सर्वे वेदवेदांगपारगाः । लिंगार्चनरता नित्यं बाह्याभ्यन्तरतः स्थिताः

Ang lahat ng alagad ay nakatuon sa dharma, ganap na bihasa sa mga Veda at Vedāṅga. Laging masigasig sa pagsamba sa Śiva-liṅga, nanatili silang matatag—sa panlabas na asal at sa panloob na puso.

Verse 56

भक्त्या मयि च योगेन ध्याननिष्ठा जितेन्द्रियाः । संख्यया द्वादशाधिक्य शतं च गणिता बुधैः

Yaong may debosyon sa Akin at sa pamamagitan ng yoga ay nananatiling matatag sa pagninilay at napagtagumpayan ang mga pandama—ayon sa bilang, itinuring sila ng mga pantas na isang daan at labindalawa.

Verse 57

इत्येतद्वै मया प्रोक्तमवतारेषु लक्षणम् । मन्वादिकृष्णपर्यन्तमष्टाविंशद्युगक्रमात्

Sa gayon, tunay ngang ipinahayag Ko ang mga palatandaang nagtatangi sa mga banal na paglusong (avatāra). Ayon sa maayos na pagkakasunod ng dalawampu’t walong yuga, (ang salaysay na ito) ay mula sa panahon ni Manu hanggang sa (pagdating) ni Kṛṣṇa.

Verse 58

तत्र श्रुतिसमूहानां विधानं ब्रह्मलक्षणम् । भविष्यति तदा कल्पे कृष्णद्वैपायनो यदा

Doon, ang maayos na pagsasaayos ng napakaraming Śruti—na may tatak ng Brahman—ay magaganap sa kalpang iyon, kapag lumitaw si Kṛṣṇa-Dvaipāyana (Vyāsa).

Verse 59

इत्येवमुक्त्वा ब्रह्माणमनुगृह्य महेश्वरः । पुनः संप्रेक्ष्य देवेशस्तत्रैवान्तरधीयत

Pagkasabi nang gayon, si Mahādeva Mahēśvara ay mahabaging nagbasbas kay Brahmā. Pagkaraan, muling tumingin ang Panginoon ng mga deva, at doon din Siya naglaho sa paningin.