Adhyaya 29
Satarudra SamhitaAdhyaya 2959 Verses

नभगोपाख्यानम् (Nabhaga-Upākhyāna: The Account of Nabhaga and Shiva-Jñāna)

Ang kabanatang ito ay inihaharap bilang aral ni Nandīśvara kay Sanatkumāra tungkol sa isang “pinakamataas na avatāra” na salaysay na kaugnay ni Nabhaga at sa temang kaalaman (jñāna) na ipinagkakaloob ni Śiva. Sa simula, inilalagay si Nabhaga sa angkan ng Ikṣvāku at binabanggit din sina Ambarīṣa at ang pantas na si Durvāsā. Pagkaraan ay lumilitaw ang suliraning moral, legal, at espirituwal: si Nabhaga, na matagal na namuhay sa tahanan ng guro bilang disiplinadong mag-aaral, ay umuwi at natuklasang hinati na ng kanyang mga kapatid ang mana nang hindi siya binigyan ng bahagi. Ipinahayag ni Nabhaga ang kanyang karapatan sa pamana (dāya), at ang pagwawakas ay hindi lamang ayon sa batas kundi teolohikal: ang layon ng kuwento ay ang pagkakaloob ni Śiva ng nakaliligtas na kaalaman kay Nabhaga. Kaya pinagsasama ng adhyāya ang mga temang dharma (mana, paghahati ng pamilya, wastong bahagi) at ang Shaiva na landas ng kaligtasan (Śiva-jñāna bilang tunay na “bahagi”), at ginagawang daan ang alitang makamundo upang maipahayag ang biyaya ni Śiva.

Shlokas

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार शम्भोस्त्ववतारं परमं शृणु । नभगज्ञानदं कृष्णदर्शनाह्वयमुत्तमम्

Wika ni Nandīśvara: “O Sanatkumāra, pakinggan mo ang kataas-taasang paglusong (avatāra) ni Śambhu. Ito ang pinakadakila—nagkakaloob ng kaalamang espirituwal kay Nabhāga—at tanyag bilang ‘Kṛṣṇa-darśana,’ ang banal na pangitain sa Panginoong Maitim ang anyo.”

Verse 2

इक्ष्वाकुप्रमुखा आसन्श्राद्धदेवसुताश्च ये । नभगस्तत्र नवमो नाभगस्तत्सुतः स्मृतः

Sa mga anak ni Śrāddhadeva (Vaivasvata Manu), isinilang si Ikṣvāku at ang iba pa. Doon, si Nabhāga ang ikasiyam; at si Nābhāga ay inaalala bilang kanyang anak.

Verse 3

अम्बरीषस्सुतस्तस्य विष्णुभक्तो बभूव सः । यस्योपरि प्रसन्नोभूद्दुर्वासा ब्रह्मभक्तितः

Ang kanyang anak ay si Ambarīṣa, na naging tapat na deboto ni Panginoong Viṣṇu. Dahil sa kanyang paggalang sa Brahman at sa landas ng Veda, nalugod sa kanya ang rishi na si Durvāsā.

Verse 4

पितामहोऽम्बरीषस्य नभगो यः प्रकीर्तितः । तच्चरितं शृणु मुने यस्मै ज्ञानमदाच्छिवः

Si Nabhaga, na bantog bilang ninuno ni Ambarīṣa—makinig ka, O pantas, sa kanyang banal na salaysay; sa kanya ipinagkaloob ni Panginoong Śiva ang kaalamang espirituwal.

Verse 5

नभगो मनुपुत्रस्तु पठनार्थं सुबुद्धि मान् । चक्रे गुरुकुले वासं बहुकालं जितेन्द्रियः

Si Nabhaga, anak ni Manu—matalino at masugid sa pag-aaral—ay nanirahan nang matagal sa gurukula, na may mga pandamang sinupil at disiplinado.

Verse 6

एतस्मिन्समये ते वा इक्ष्वाकुप्रमुखास्सुताः । तस्मै भागमकल्प्यैव भेजुर्भागान्निजान्क्रमात्

Noong panahong iyon, ang mga anak—na pinangungunahan ni Ikṣvāku—nang hindi muna inilalaan ang nararapat na bahagi para sa kanya, ay sunod-sunod na kinuha ang kani-kanilang bahagi.

Verse 7

स्वंस्वं भागं गृहीत्वा ते बुभुजू राज्यमुत्तमम् । अविषादं महाभागा पित्रादेशात्सुबुद्धयः

Matapos tanggapin ang kani-kanilang nararapat na bahagi, ang mga mararangal at marurunong ay nagtamasa ng dakilang kaharian na walang dalamhati, sapagkat tapat nilang sinunod ang utos ng kanilang ama.

Verse 8

स पश्चादागतस्तत्र ब्रह्मचारी गुरुस्थलात् । नभगोऽधीत्य सर्वाश्च सांगोपांगाः श्रुतीः क्रमात्

Pagkaraan, ang brahmacārin na iyon ay nagbalik doon mula sa tahanan ng kanyang guro. Si Nabhāga, matapos pag-aralan nang wasto at sunod-sunod ang lahat ng pahayag ng Veda kasama ang mga sangay at pantulong na disiplina, ay nagbalik na ganap na nahubog.

Verse 9

भ्रातृन्विलोक्य नभगो विभक्तान्सकलान्निजान् । दायार्थी प्राह तान्स्नेहादिक्ष्वाकुप्रमुखान्मुने

Nang makita ni Nabhāga na ang lahat ng kanyang mga kapatid ay nahatian na ng kani-kanilang bahagi, siya—na nagnanais ng nararapat na mana—ay magiliw na nagsalita sa kanila, simula kay Ikṣvāku, O pantas.

Verse 10

नभग उवाच । भ्रातरोभक्तकं मह्यं दायं कृत्वा यथातथम् । सर्वे विभक्तास्सुप्रीत्या स्वदायार्थागताय च

Sinabi ni Nabhāga: “O mga kapatid, maglaan kayo para sa akin ng isang bahagi ayon sa inyong nakikitang nararapat. Nawa’y kayong lahat ay mahati nang masaya, na may mabuting kalooban sa isa’t isa—sapagkat kayo man ay naparito para sa inyong nakatalagang bahagi.”

Verse 11

तदा विस्मृतमस्माभिरिदानीं पितरं तव । विभजामो वयं भागं तं गृहाण न संशयः

Noon ay napagtanto namin na nakalimutan namin ang iyong ama. Ngayon ay itinatakda namin sa iyo ang nararapat mong bahagi—tanggapin mo ito nang walang pag-aalinlangan.

Verse 12

तच्छुत्वा भ्रातृवचनं नभगः परविस्मृतः । तदोपकण्ठमागत्य पितरं समभाषत

Nang marinig ang mga salitang iyon ng kanyang mga kapatid, si Nabhāga ay lubhang namangha. Pagdaka’y lumapit siya sa kanyang ama at tuwirang nagsalita.

Verse 13

नभग उवाच । हे तात भ्रातरः सर्वे त्यक्त्वा मां न्यभजंश्च ते । पठनार्थं गतश्चाहं ब्रह्मचारी गुरोः कुले

Sinabi ni Nabhaga: “O mahal kong ama, iniwan ako ng lahat ng aking mga kapatid at sila-sila ang nagbahagi ng mana. Ako, bilang brahmacārin na mag-aaral na may panatang kalinisan, ay nagtungo sa tahanan ng aking guro upang mag-aral.”

Verse 14

तत आगत्य मे पृष्टा दायदानार्थमादरात् । ते त्वामूचुर्विभागं मे तदर्थमहमागतः

Pagkaraan, lumapit sila sa akin nang taimtim at nagtanong tungkol sa pagbibigay ng bahagi ng mana na nararapat sa kanila. Sinabi nila sa iyo, “Ibigay mo ang aming bahagi”; kaya ako’y naparito dahil sa bagay na iyon.

Verse 15

नन्दीश्वर उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तस्य पिता तं प्राह विस्मितः । आश्वास्य श्राद्धदेवस्स सत्यधर्मरतं मुने

Wika ni Nandīśvara: Nang marinig ang kanyang mga salita, ang kanyang ama—si Śrāddhadeva—ay namangha at nagsalita sa pantas na nakatuon sa katotohanan at dharma, matapos muna siyang aliwin at patatagin ang loob.

Verse 16

मनुरुवाच । तदुक्तं मादृथास्तात प्रतारणकरं हि तत् । न ह्यहं परमं दायं सर्वथा भोगसाधनम्

Wika ni Manu: “Gaya ng nasabi na, huwag kang magdalamhati, mahal kong anak. Tunay, ang gayong dalamhati ay hahantong lamang sa panlilinlang at pagkalito. Sapagkat hindi ko itinuturing ang pinakamataas na mana bilang kasangkapan ng paglalayaw; ang pinakadakilang pamana ay hindi ligayang makamundo, kundi ang tamang landas na umaakay sa kaluluwa patungo kay Śiva.”

Verse 17

तथापि दायभावेन दत्तोऽहं तैः प्रतारिभिः । तव वै जीवनोपाय वदामि शृणु तत्त्वतः

Gayunman, ibinigay nila ako—ng mga mapanlinlang—sa pagkukunwaring ito’y nararapat na bahagi ng mana. Ngayon ay sasabihin ko sa iyo, ayon sa katotohanan, ang paraan para sa iyong mismong pag-iral—makinig kang mabuti sa tunay na diwa nito.

Verse 18

सत्रमांगिरसा विप्राः कुर्वंत्यद्य सुमेधसः । तत्र कर्मणि मुह्यन्ति षष्ठं षष्ठमहः प्रति

Ngayong araw, isinasagawa ng marurunong na mga Brahmanang rishi ang sesyon ng handog na Āṅgirasa. Ngunit sa mismong ritong iyon, sila’y nalilito nang paulit-ulit—sa tuwing dumarating muli ang ikaanim na araw sa pag-ikot nito.

Verse 19

तत्र त्वं गच्छ नभग तान् सुशंस महाकवे । सूक्ते द्वे वैश्वदेवे हि सत्रं शुद्धं हि तद्भवेत्

Kaya nga, O Nabhāga, pumaroon ka roon at turuan sila nang wasto, O dakilang muni at makata. Sapagkat sa pamamagitan ng dalawang himnong Vaiśvadeva, ang banal na satra ay tunay na nalilinis.

Verse 20

तत्कर्मणि समाप्ते हि स्वयान्तो ब्राह्मणाश्च ते । धनं दास्यन्ति ते तुष्टास्स्वसत्रपरिशेषितम्

Kapag natapos nang wasto ang banal na gawain, ang mga brāhmaṇa—na sila mismo’y nakaabot sa ganap na pagtatapos—ay malulugod at magbibigay sa iyo ng yaman: yaong natira mula sa kanilang sariling mga handog at tustos sa satra.

Verse 21

नन्दीश्वर उवाच । तदाकर्ण्य पितुर्वाक्यं नभगः सत्यसारवान् । जगाम तत्र सुप्रीत्या यत्र तत्सत्रमुत्तमम्

Sinabi ni Nandīśvara: Nang marinig ang mga salita ng kanyang ama, si Nabhāga—na ang diwa ay katotohanan—ay nagtungo roon nang may pusong nag-uumapaw sa galak, sa pook na idinaraos ang dakilang satra.

Verse 22

तदाहः कर्मणि मुने सत्रे तस्मिन्स मानवः । सूक्ते द्वे वैश्वदेवे हि प्रोवाच स्पष्टतस्सुधीः

Pagkaraan, O muni, sa araw na iyon—sa loob ng satra—isang taong may kaliwanagan ang malinaw na bumigkas ng dalawang himno para sa mga Viśvadeva.

Verse 23

समाप्ते कर्मणि ततो विप्रा आंगिरसाश्च ते । तस्मै दत्त्वा ययुः स्वर्गं स्वंस्वं सत्रावशेषितम्

Nang matapos ang ritwal, ang mga pantas na brāhmaṇa mula sa angkan ng Āṅgirasa, matapos ihandog sa kanya ang mga nalalabing bahagi ng kanilang sagradong sesyon ng paghahandog (satra), ay umalis patungong langit—bawat isa sa sariling daigdig na kanyang natamo. Sa pananaw na Śaiva, itinatampok ng talatang ito na ang karmang natapos nang wasto at inialay sa tamang kaayusan at paggalang ay nagbubunga ng mas mataas na mga daigdig; subalit ang tunay na kalayaan ay natitiyak sa pamamagitan ng debosyon kay Pati (Śiva), lampas sa gantimpala ng ritwal.

Verse 24

तत्तदा स्वीकरिष्यंतं सुसत्रपरिशेषितम् । विज्ञाय गिरिशः सद्य आविर्भूत सदूतिकृत्

Nang malaman ni Girīśa (Panginoong Śiva) na ang deboto ay handa nang tanggapin ang natira matapos ang maayos na paghahandog, agad Siyang nagpakita, at inangkin ang gampanin ng isang sugo.

Verse 25

सर्वांगसुन्दरः श्रीमान्पुरुषः कृष्णदर्शनः । भावं समीक्षितुं भागं दातुं ज्ञानं परं च तत्

Siya ay isang maringal at mapalad na lalaki, maganda ang bawat bahagi ng katawan, may maitim na anyo—nakakabatid ng bhāva sa loob, nakapagkakaloob ng nararapat na bahagi, at nakapagtuturo ng kataas-taasang kaalaman.

Verse 26

अथो स शंकरः शम्भुः परीक्षाकर ईश्वरः । उवाचोत्तरतोऽभ्येत्य नभगं तं हि मानवम्

Pagkaraan, ang Panginoong iyon—si Śaṅkara, si Śambhu, ang Kataas-taasang Īśvara na sumusubok sa mga nilalang—ay lumapit kay Nabha ga mula sa hilaga at nagsalita sa taong iyon.

Verse 27

ईश्वर उवाच । कस्त्वं गृह्णासि पुरुष ममेदं वास्तुकं वसु । प्रेषितः केन तत्सर्वं सत्यं वद ममाग्रतः

Wika ni Īśvara: “Sino ka, O lalaki, na inaagaw mo ang yamang ito na pag-aari ng aking tahanan? Sino ang nagsugo sa iyo? Sabihin mo ang lahat nang tapat sa harap ko.”

Verse 28

नन्दीश्वर उवाच । तच्छुत्वा तद्वचस्तात मानवो नभगः कवि । प्रत्युवाच विनीतात्मा पुरुषं कृष्णदर्शनम्

Sinabi ni Nandīśvara: “O minamahal, nang marinig ang mga salitang iyon, ang taong si Nabhaga—matalino at kavi na may banal na pagkamalikhain—ay mapagpakumbabang sumagot sa Taong yaon na may anyong maitim ang ningning.”

Verse 29

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां नन्दीश्वरसनत्कुमारसंवादे कृष्णदर्शनशिवावतारवर्णनंनामैकोनत्रिंशोऽध्यायः

Sa ganito nagtatapos ang ika-dalawampu’t siyam na kabanata, na pinamagatang “Ang Pagkakita kay Kṛṣṇa at ang Paglalarawan sa Pagkakatawang-tao (avatāra) ni Śiva,” sa ikatlong aklat ng Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa loob ng Śatarudra Saṃhitā, sa pag-uusap nina Nandīśvara at Sanatkumāra.

Verse 30

नन्दीश्वर उवाच । आकर्ण्य नाभगं वाक्यमिदं सत्यमुदीरितम् । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पुरुषः कृष्णदर्शनः

Sinabi ni Nandīśvara: Nang marinig ang makatotohanang pahayag na ito na binigkas ni Nābhāga, ang Taong yaon na maitim ang ningning—na payapa ang kalooban—ay sumagot.

Verse 31

कृष्णदर्शन उवाच । विवादेऽस्मिन्हि नौ तात प्रमाणं जनकस्तव । याहि तम्पृच्छ स ब्रूयात्तत्प्रमाणन्तु सत्यतः

Sinabi ni Kṛṣṇadarśana: “Minamahal, sa pagtatalong ito sa pagitan natin, ang iyong ama ang wastong awtoridad at patunay. Pumaroon ka at tanungin siya; anumang ipahayag niya nang may katotohanan—iyon lamang ang dapat tanggapin bilang tunay na patotoo.”

Verse 32

नन्दीश्वर उवाच । तदाकर्ण्य वचस्तस्य नभगो मानवः कविः । आगच्छत्पितरं प्रीत्या तदुक्तं पृष्टवान्मुने

Wika ni Nandīśvara: Nang marinig ang kaniyang mga salita, si Nabhaga—inapo ni Manu at isang makatang-muni—ay lumapit sa kaniyang ama nang may galak at pag-ibig, at saka tinanong ang pantas tungkol sa sinabi.

Verse 33

पुत्रोदितं समाकर्ण्य श्राद्धदेवस्स वै मनुः । स्मृत्वा शिवपदाम्भोजं प्राप्तस्मृतिरुवाच तम्

Nang marinig ang sinabi ng kaniyang anak, si Manu—na tinatawag na Śrāddhadeva—ay nagunita ang mga paang-loto ng Panginoong Śiva; at sa pag-alaalang iyon, nagbalik ang tunay na kamalayan, kaya siya’y nagsalita sa kaniya.

Verse 34

मनुरुवाच । हे तात शृणु मद्वाक्यं स देवः पुरुषः शिवः । तस्यैव सकलं वस्तु यज्ञप्राप्तं विशेषतः

Wika ni Manu: “O minamahal, dinggin mo ang aking mga salita. Ang Diyos na yaon—ang Kataas-taasang Purusha—ay si Śiva. Lahat ng bagay ay sa Kanya lamang; at lalo na, ang anumang natamo sa pamamagitan ng yajña (handog na sakripisyo) ay tunay na para sa Kanya.”

Verse 35

अध्वरोर्वरितं वस्तु रुद्रभागः प्रकीर्तितः । इत्यपि प्राज्ञवादो हि क्वचिज्जातस्तदिच्छया

Ang bagay na itinalaga at pinabanal sa sakripisyo (adhvara) ay ipinahahayag na siyang karapat-dapat na bahagi ni Rudra. Tunay, ang pahayag ng mga pantas na ito ay minsang sumibol ayon sa sariling kalooban Niya.

Verse 36

स देव ईश्वरः सर्वं वस्त्वर्हति न संशयः । यज्ञावशिष्टं किमुत परे तस्येच्छया विभोः

Ang Diyos na yaon—si Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon—ay tunay na karapat-dapat sa bawat handog; walang pag-aalinlangan. Kung gayon, ano pa ang masasabi tungkol sa mga nalalabi sa yajña? Ang lahat, sa bawat paraan, ay napapabanal at nagiging marapat sa pamamagitan lamang ng kalooban ng Panginoong lumalaganap sa lahat.

Verse 37

अनुग्रहार्थमायातस्तव तद्रूपतः प्रभुः । तत्र त्वं गच्छ नभग प्रसन्नं कुरु सत्यतः

Upang igawad ang biyaya sa iyo, ang Panginoon ay dumating doon sa mismong anyong iyon. Kaya, O Nabhaga, pumaroon ka sa lugar na iyon at sa buong katotohanan, gawin mong malugod at masaya ang Kanya.

Verse 38

क्षमापय स्वापराधं सुप्रणम्य स्तुतिं कुरु । सर्वप्रभुस्स एवेशो यज्ञाधीशोऽखिलेश्वरः

Humingi ng kapatawaran sa sariling pagkakasala; yumukod nang wasto at maghandog ng papuri. Siya lamang ang Panginoon ng lahat ng panginoon—ang Kataas-taasang Tagapaghari, ang Namumunong Panginoon ng yajña, at ang Hari ng buong sansinukob.

Verse 39

विष्णुब्रह्मादयो देवाः सिद्धास्सर्वर्षयोऽपि हि । तदनुग्रहतस्तात समर्थः सर्वकर्मणि

Maging ang mga diyos na gaya nina Viṣṇu at Brahmā, ang mga Siddha, at tunay ngang lahat ng Ṛṣi, mahal kong giliw, ay nagiging may kakayahan sa bawat gawain sa pamamagitan lamang ng Kanyang biyaya.

Verse 40

किम्बहूक्त्यात्मजश्रेष्ठ गच्छ तत्राशु माचिरम् । प्रसादय महादेवं सर्वथा सकलेश्वरम्

O pinakamainam na anak—bakit pa pahabain ang salita? Pumaroon ka agad, huwag mag-antala. Sa lahat ng paraan, sikaping palugdan si Mahādeva, ang Panginoon ng lahat ng panginoon, ang Hari ng buong sansinukob.

Verse 41

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा स मनुः श्राद्धदेवश्च तनयं द्रुतम् । प्रेषयामास निकटं शम्भोस्सोऽपि समेत्य तम्

Sinabi ni Nandīśvara: Pagkasabi nito, si Manu—Śrāddhadeva—ay mabilis na nagsugo sa kanyang anak upang lumapit kay Śambhu (Panginoong Śiva). At ang anak na iyon ay lumapit din at nakipagtagpo sa Kanya.

Verse 42

नभगश्च प्रणम्याशु साञ्जलिर्नतमस्तकः । प्रोवाच सुप्रसन्नात्मा विनयेन महामतिः

Pagkaraan, si Nabhaga ay agad na yumuk at nagpatirapa; nakatiklop ang mga kamay at nakayuko ang ulo. Ang dakilang-loob at lubhang marunong na iyon—payapa ang isipan—ay nagsalita nang may kababaang-loob.

Verse 43

नभग उवाच । इदं तवेश सर्वं हि वस्तु त्रिभुवने हि यत् । इत्याह मे पिता नूनं किमुताध्वरशेषितम्

Wika ni Nabhāga: “O Panginoon, tunay na ang lahat ng nasa tatlong daigdig ay Iyo. Ito ang tiyak na itinuro sa akin ng aking ama—kaya ano pa ang saysay na pag-usapan ang natitira matapos ang handog na sakripisyo?”

Verse 44

अजानता मया नाथ यदुक्तन्तद्वचो भ्रमात् । अपराधन्त्वं क्षमस्व शिरसा त्वां प्रसादये

O Panginoon, sa kamangmangan ay nasabi ko ang mga salitang iyon sa pagkalito. Patawarin Mo ang pagkakasalang ito; nakayuko ang ulo, ako’y nagsusumamo upang mapalugod Ka at makamtan ang Iyong biyaya.

Verse 45

इत्युक्त्वा नभगस्सोतिदीनधीस्तु कृताञ्जलिः । तुष्टाव तं महेशानं कृष्णदर्शनमानतः

Pagkasabi nito, si Nabhaga—na ang isip ay itinaas ng banal na pangitain—ay nag-anjali, pinagtagpo ang mga palad sa paggalang, yumuko ang ulo, at matapos masilayan ang maitim na anyo ng Panginoon, pinuri niya si Mahēśāna, ang Dakilang Diyos.

Verse 46

श्राद्धदेवोऽपि शुद्धात्मा नतकस्साञ्जलिस्सुधीः । तुष्टाव तं प्रभुं नत्वा स्वापराधं क्षमापयत्

Pagkaraan, si Śrāddhadeva—dalisay ang puso at marunong—ay yumuko rin na magkadikit ang mga palad. Matapos magpatirapa sa Panginoon, pinuri niya Siya at humingi ng kapatawaran sa sariling pagkakasala.

Verse 47

एतस्मिन्नन्तरे तत्र विष्णुर्ब्रह्माखिलः सुधीः । वासवाद्याः समाजग्मुः सिद्धाश्च मुनयोऽपि हि

Samantala, sa sandaling iyon, dumating doon si Viṣṇu at si Brahmā na marunong at nakaaalam ng lahat. Dumating din si Indra at ang iba pang mga deva, kasama ang mga Siddha at mga muni.

Verse 48

महोत्सवं प्रकुर्वन्तः सुकृतालयोऽखिलाः । तुष्टुवुर्नतका भक्त्या सुप्रणम्य पृथक्पृथक्

Ang lahat ng matuwid—na tila tahanan ng kabutihan—ay nagdaos ng dakilang pagdiriwang. At sa debosyon, sila’y yumukod at nagpatirapa, at bawat isa, ayon sa sariling paraan, ay umawit ng mga papuri.

Verse 49

अथ रुद्रः प्रसन्नात्मा कृपादृष्ट्या विलोक्य तान् । उवाच नभगं प्रीत्या सस्मितं कृष्णदर्शनः

Pagkaraan, si Rudra na payapa ang kalooban ay tumingin sa kanila sa matang mahabagin. Sa pag-ibig ay nagsalita Siya kay Nabhaga, banayad na nakangiti—ang Panginoong maitim ang anyo na ang pagtanaw pa lamang ay nagkakaloob ng biyaya.

Verse 50

कृष्णदर्शन उवाच । यत्ते पितावदद्धर्म्यं वाक्यन्तत्तु तथैव हि । त्वयापि सत्यमुक्तं तत्साधुस्त्वन्नात्र संशयः

Wika ni Kṛṣṇadarśana: “Tunay ngang ang mga salitang laban sa dharma na sinabi ng iyong ama ay gaya ng iyong sinabi. Ang iyong sinabi ay totoo at nararapat—walang alinlangan dito.”

Verse 51

अतोऽहं सुप्रसन्नोऽस्मि सर्वथा सुव्रतेन ते । ददामि कृपया ते हि ज्ञानम्ब्रह्म सनातनम्

Kaya ako’y lubos na nalulugod sa iyo dahil sa iyong marangal na panata. Sa habag, ipinagkakaloob ko sa iyo ang walang-hanggang Brahma-jñāna—ang tunay na karunungang nagpapalaya.

Verse 52

महाज्ञानी भव त्वं हि सविप्रो नभगं द्रुतम् । गृहाण वस्त्विदं सर्वं मद्दत्तं कृपयाधुना

Tunay nga, maging dakilang nakaaalam ka ng Kataas-taasang Katotohanan at maging tunay na brāhmaṇa, O Nabhaga—agad. Ngayon, dahil sa habag, tanggapin mo ang lahat ng kayamanan at ari-ariang ito na ibinibigay ko.

Verse 53

इह सर्वसुखं भुङ्क्ष्व निर्विकारं महामते । सुगतिं प्राप्स्यसि त्वं हि सविप्रः कृपया मम

O dakilang-loob, tamasahin mo rito ang lahat ng kaligayahan nang walang pagyanig sa kalooban. Sa aking habag, ikaw—kasama ng mga brāhmaṇa—ay tunay na makaaabot sa mapalad na pinakamataas na kalagayan.

Verse 54

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्त्वा तात भगवान्स रुद्रः सत्यवत्सलः । सर्वेषाम्पश्यतान्तेषान्तत्रैवान्तर्दधे हरः

Sinabi ni Nandīśvara: “Pagkasabi niya nang gayon, O minamahal, ang Mapalad na Panginoong Rudra—na laging mapagmahal sa katotohanan—ay naglaho roon din, habang silang lahat ay nakatingin.”

Verse 55

विष्णुर्ब्रह्मापि देवाद्यास्सर्वे ते मुनिसत्तम । स्वंस्वं धाम ययुः प्रीत्या तस्यै नत्वा दिशे मुदा

O pinakadakilang pantas, si Viṣṇu, si Brahmā, at ang lahat ng ibang mga diyos, matapos yumukod at magbigay-galang nang may kagalakan sa banal na dako kung saan nahayag ang presensya ni Śiva, ay umalis na may masayang puso patungo sa kani-kanilang tahanan.

Verse 56

सपुत्रः श्राद्धदेवोऽपि स्वस्थानमगमन्मुदा । भुक्त्वा भोगान्सुविपुलान्सोऽन्ते शिवपुर ययौ

Si Śrāddhadeva rin, kasama ang kanyang anak, ay masayang nagbalik sa sariling tahanan. Matapos danasin ang saganang mga kaluguran, sa huli’y nagtungo siya sa Śivapura—ang kataas-taasang kaharian ni Panginoong Śiva.

Verse 57

इत्थन्ते कीर्तितो ब्रह्मन्नवतारः शिवस्य हि । कृष्णदर्शननामा वै नभगानन्ददायकः

Kaya nga, O Brāhmaṇa, naipahayag na sa iyo ang pagkakatawang-tao (avatāra) ni Panginoong Śiva—yaong tinatawag na “Kṛṣṇadarśana,” na nagkakaloob ng kagalakan kay Nabhaga.

Verse 58

इदमाख्यानमनघं भुक्तिमुक्तिप्रदं सताम् । पठतां शृण्वतां वापि सर्व कामफलप्रदम्

Ang walang dungis na banal na salaysay na ito ay nagkakaloob sa mga matuwid ng kapakinabangan sa daigdig at ng kalayaan (moksha). Basahin man o pakinggan lamang, ipinagkakaloob nito ang bunga ng lahat ng makatarungang hangarin.

Verse 59

य एतच्चरितम्प्रातस्सायं च स्मरते सुधीः । कविर्भवति मन्त्रज्ञो गतिमन्ते लभेत्पराम्

Ang marunong na nag-aalaala sa banal na salaysay na ito sa umaga at sa gabi ay nagiging tunay na makata at nakaaalam ng mga mantra; at sa huli, sa biyaya ni Śiva, nakakamit niya ang kataas-taasang kalagayan—ang ganap na paglaya.

Frequently Asked Questions

The chapter presents the Nabhaga narrative: after extended gurukula study and self-restraint, Nabhaga returns to a family estate already divided by his brothers, asserts his rightful share (dāya), and the account culminates in the higher theological resolution—Śiva grants Nabhaga liberating knowledge, reframing “portion” from property to jñāna.

The ‘share’ (bhāga/dāya) functions as a layered symbol: on the surface, an inheritance claim; at depth, the teaching that the supreme allotment is Śiva-jñāna. Gurukula residence and ‘jitendriya’ discipline symbolize the purification required to receive transcendent instruction, turning social dharma into a vehicle for soteriology.

Rather than emphasizing a distinct iconographic form of Śiva or Gaurī in the sampled portion, the Adhyāya highlights Śiva as the giver of jñāna (knowledge-bestowing Lord) whose grace resolves human limitation by granting the highest ‘portion’—liberation-oriented insight.