देवस्तुतिवर्णनम् (Deva-stuti-varṇana) — “Description of the Gods’ Hymn/Praise”

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एतच्छुत्वा तु सर्वेषां देवादीनां वचो हरः । अंगीचकार सुप्रीत्या शरण्यो भक्तवत्सलः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ni Hara ang mga salita ng lahat ng mga Deva at ng iba pa—Siya na kanlungan ng mga humihingi ng pag-ampon at mapagmahal sa mga deboto—malugod Siyang pumayag na may dakilang galak.

Verse 2

एतस्मिन्नंतरे देवी पुत्राभ्यां संयुता शिवा । आजगाम मुने तत्र यत्र देवान्वितो हरः

Samantala, O pantas, dumating doon ang Diyosa Śivā na kasama ang kanyang dalawang anak, sa mismong pook na kinaroroonan ni Hara (Panginoong Śiva) sa piling ng mga deva.

Verse 3

अथागतां शिवां दृष्ट्वा सर्वे विष्ण्वादयो द्रुतम् । प्रणेमुरतिनम्रास्ते विस्मिता गतसंभ्रमाः

Nang makita nilang dumarating si Śivā, ang Banal na Diyosa, silang lahat—mula kay Viṣṇu—ay agad yumukod at nagpatirapa. Sa lubos na pagpapakumbaba, nag-alay sila ng pagpupugay, namangha, at napawi ang lahat ng pagkabalisa at pagkalito.

Verse 4

प्रोचुर्जयेति सद्वाक्यं मुने सर्वे सुलक्षणम् । तूष्णीमासन्नजानंतस्तदागमनकारणम्

O pantas, silang lahat ay bumigkas ng mapalad na pananalita, “Tagumpay! Tagumpay!”—ngunit pagkaraan ay nanahimik, sapagkat hindi nila nalalaman ang dahilan ng Kanyang pagdating.

Verse 5

अथ सर्वैः स्तुता देवैर्देव्यद्भुतकुतूहला । उवाच स्वामिनं प्रीत्या नानालीलाविशारदम्

Pagkaraan, ang Diyosa—pinupuri ng lahat ng mga deva at puspos ng kamangha-manghang pag-uusisa—ay buong pagmamahal na nagsalita sa Kanyang Panginoon, ang dalubhasa sa sari-saring banal na līlā.

Verse 6

देव्युवाच । क्रीडमानं विभो पश्य षण्मुखं रविसंनिभम् । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठ भूषितं भूषणैर्वरैः

Wika ng Diyosa: “O Panginoon, masdan Mo ang May Anim na Mukha na naglalaro sa līlā, nagniningning na tulad ng araw—ang pinakadakilang Anak, ang pinakamahusay sa lahat ng may anak, na pinalalamutian ng pinakamararangal na alahas.”

Verse 7

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः

Sa gayon nagwakas ang ikapitong kabanata, na tinatawag na “Paglalarawan ng Himno ng mga Deva (kay Panginoong Śiva),” sa ikalimang bahagi, ang Yuddha-khaṇḍa, ng ikalawang pagtitipon (Rudra-saṃhitā) ng banal na Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 8

न सस्मारागतान्दैत्यान्निजतेजोनिपीडितान् । स्कंदमालिंग्य चाघ्राय मुगोदाति महेश्वरः

Nalunod sa sariling naglalagablab na banal na ningning, hindi na napansin ni Maheśvara ang mga Daitya na papalapit. Niakap Niya si Skanda at inamoy ang tuktok ng ulo nito nang may pag-ibig; at ang Dakilang Panginoon ay nanahimik, lumubog sa kagalakang panloob.

Verse 9

जगदम्बाथ तत्रैव संमंत्र्य प्रभुणा च सा । स्थित्वा किञ्चित्समुत्तस्थौ नानालीलाविशारदा

Pagkaraan, si Jagadambā, doon din mismo, matapos sumangguni sa kanyang Panginoon, ay nanatili muna sandali; at ang Ginang—dalubhasa sa sari-saring banal na līlā—ay muling tumindig.

Verse 10

ततस्सनंदी सह षण्मुखेन तया च सार्द्धं गिरिराजपुत्र्या । विवेश शम्भुर्भवनं सुलीलः सुरैस्समस्तैरभिवंद्यमानः

Pagkatapos, si Śambhu, sa marikit na pagkamahinahon, ay pumasok sa Kanyang tahanan kasama si Nandī, kasama si Ṣaṇmukha, at kasama ang anak na babae ng Hari ng mga Bundok (Pārvatī), habang ang lahat ng mga diyos ay yumuyukod sa Kanya nang may paggalang.

Verse 11

द्वारस्य पार्श्वतः तस्थुर्देवदेवस्य धीमतः । तेऽथ देवा महाव्यग्रा विमनस्का मुनेऽखिलः

Tumayo sila sa tabi ng tarangkahan ng marunong na Panginoon—ang Deva ng mga deva. Pagkaraan, O pantas, ang lahat ng mga diyos ay labis na nabagabag at nanlumo ang kalooban.

Verse 12

किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं कः स्यादस्मत्सुखप्रदः । किं तु किंत्विति संजातं हा हताः स्मेति वादिनम्

“Ano ang dapat gawin? Saan kami tutungo? Sino ang makapagkakaloob sa amin ng kaginhawahan at kapayapaan?”—sa kanilang pagkalito, paulit-ulit nilang sinasabi, “Ngunit ano? ano nga ba?” at nanaghoy, “Ay! kami’y napabagsak na!”

Verse 13

अन्योन्यं प्रेक्ष्य शक्राद्या बभूवुश्चातिविह्वलाः । प्रोचुर्विकलवाक्यं ते धिक्कुर्वन्तो निजं विधिम्

Nagtinginan ang isa’t isa, si Indra at ang ibang mga deva ay lubhang nalito. Sa putol-putol at nanginginig na pananalita, nagsalita sila, sinisisi ang sariling ginawa at tinutuligsa ang sarili nilang patakaran.

Verse 14

पापा वयमिहेत्यन्ये ह्यभाग्याश्चेति चापरे । ते भाग्यवंतो दैत्येन्द्रा इति चान्येऽब्रुवन् सुराः

May ilang deva ang nagsabi, “Narito tayo bilang mga makasalanan,” at ang iba naman, “Tunay ngang tayo’y malas.” Ngunit may iba pang mga diyos na nagpahayag, “Ang mga panginoong Daitya ang siyang tunay na mapalad.”

Verse 15

तस्मिन्नेवांतरे तेषां श्रुत्वा शब्दाननेकशः । कुंभोदरो महातेजा दंडेनाताडयत्सुरान्

Noon din, nang marinig ang kanilang sari-saring sigaw at kaguluhan, ang makapangyarihan at maningning na Kumbhodara ay humampas sa mga deva gamit ang kanyang tungkod.

Verse 16

दुद्रुवुस्ते भयाविष्टा देवा हाहेति वादिनः । अपतन्मुनयश्चान्ये विह्वलत्वं बभूव ह

Nilamon ng matinding takot, tumakas ang mga deva na sumisigaw, “Ay! Ay!”; at ang iba pang mga muni ay napabagsak din, lubhang naguluhan at nanghina ang loob.

Verse 17

इन्द्रस्तु विकलोतीव जानुभ्यामवनीं गतः । अन्ये देवर्षयोतीव विकलाः पतिता भुवि

Si Indra, na wari’y napilay at lubhang nanghina, ay lumuhod at bumagsak sa lupa; at ang iba pang mga diyos at mga banal na rishi ay nanghupay din at napahandusay sa daigdig.

Verse 18

सर्वे मिलित्वा मुनयस्सुराश्च सममाकुलाः । संगता विधिहर्योस्तु समीपं मित्रचेतसोः

Pagkaraan, nagtipon ang lahat ng mga muni at mga deva sa isang kapulungang balisa, at lumapit sa kinaroroonan nina Brahmā at Viṣṇu—ang dalawang may magkaibigang kalooban.

Verse 19

अहो विधिबलं चैतन्मुनयः कश्यपादयः । वदंति स्म तदा सर्वे हरि लोकभयापदम्

“Ah! Ganito kalakas ang kapangyarihan ng Vidhi—ang atas ng tadhana.” Noon, ang lahat ng mga muni—si Kāśyapa at ang iba pa—ay nagsalita nang sabay kay Hari, na naging kanlungan sa nakatatakot na panganib na bumabalot sa mga daigdig.

Verse 20

अभाग्यान्न समाप्तं तु कार्यमित्यपरे द्विजाः । कस्माद्विघ्नमिदं जातमित्यन्ये ह्यति विस्मिताः

May ilang dvija ang nagsabi, “Dahil sa malas, hindi natapos ang gawain.” Ang iba naman, lubhang namangha, ay nagtanong, “Saan nagmula ang balakid na ito?”

Verse 21

इत्येवं वचनं श्रुत्वा कश्यपाद्युदितं मुने । आश्वासयन्मुनीन्देवान् हरिर्वाक्यमुपाददे

O pantas, nang marinig niya ang gayong mga salitang sinabi nina Kaśyapa at ng iba pa, si Hari (Viṣṇu), na umaaliw sa mga muni at sa mga deva, ay nagsimulang magsalita.

Verse 22

विष्णुरुवाच । हे देवा मुनयस्सर्वे मद्वचः शृणुतादरात् । किमर्थं दुःखमापन्ना दुखं तु त्यजताखिलम्

Wika ni Viṣṇu: “O mga deva at lahat ng muni, pakinggan ninyo nang may paggalang ang aking mga salita. Bakit kayo nalugmok sa dalamhati? Itakwil ninyo ang lungkot na ito nang lubos.”

Verse 23

महदाराधनं देवा न सुसाध्यं विचार्य्यताम् । महदाराधने पूर्वं भवेद्दुःखमिति श्रुतम् । विज्ञाय दृढतां देवाः प्रसन्नो भवति ध्रुवम्

“O mga Deva, pag-isipan ninyong mabuti: ang dakilang pagsamba (ārādhana sa Kataas-taasang Panginoon) ay hindi madaling maisakatuparan. Ayon sa sinaunang turo, bago mamunga ang gayong marangal na pagsamba, nauuna muna ang hirap at pagsubok. Ngunit kapag nakilala ng Panginoon ang katatagan, tiyak na Siya’y malulugod.”

Verse 24

शिवस्सर्वगणायक्षस्सहसा परमेश्वरः । विचार्यतां हृदा सर्वैः कथं वश्यो भवेदिति

Si Śiva, ang Kataas-taasang Panginoon—na sinasamahan ng lahat ng kaniyang mga gaṇa at yakṣa—ay dumating nang biglaan. Pagbulayan ninyong lahat sa puso: sa anong paraan siya maaaring mapasailalim sa pagpipigil?

Verse 25

प्रणवं पूर्वमुच्चार्य्य नमः पश्चादुदाहरेत् । शिवायेति ततः पश्चाच्छुभद्वयमतः परम्

Unang bigkasin ang Praṇava (Oṁ); saka banggitin ang “namaḥ”. Pagkaraan nito ay sabihin ang “śivāya”, at sa huli ay idagdag ang dalawang mapalad na pantig na kasunod—sa gayon nabubuo ang ganap na mantra.

Verse 26

कुरुद्वयं ततः प्रोक्तं शिवाय च ततः पुनः । नमश्च प्रणवश्चैव मंत्रमेवं सदा बुधाः

Pagkatapos ay binibigkas ang dalawang pantig na “ku-ru”, at saka muling “śivāya”. Kasama ang “namaḥ” at ang praṇava na “oṃ”, laging ipinahahayag ng mga pantas ang mantra sa ganitong anyo.

Verse 27

अवर्तध्वं पुनर्यूयं यदि शंभुकृते तदा । कोटिमेकं तथा जप्त्वा शिवः कार्यं करिष्यति

“Kung ito’y tunay na para sa layon ni Śambhu, kung gayon kayo’y bumalik at magbalik-muli. Pagkaraang magsagawa ng japa na isang koṭi ang pag-uulit, tutuparin ni Śiva ang gawain.”

Verse 28

इत्युक्ते च तदा तेन हरिणा प्रभविष्णुना । तथा देवाः पुनश्चक्रुर्हरस्याराधनं मुने

Nang masambit ni Hari—ang makapangyarihang Viṣṇu—ang mga salitang iyon, O pantas, muling isinagawa ng mga diyos ang pagsamba kay Hara (Śiva), ayon sa ipinag-utos.

Verse 29

संजजाप हरिश्चापि सविधिश्शिवमानसः । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मुनीनां च विशेषतः

Pagkaraan, si Hari (Viṣṇu) man ay nagsagawa rin ng masidhing japa, ayon sa ganap at wastong ritwal, na ang isip ay lubos na nakalubog kay Śiva, upang maganap ang layunin ng mga diyos, at lalo na para sa kapakanan at kaganapan ng mga muni.

Verse 30

मुहुः शिवेति भाषंतो देवा धैर्यसमन्विताः । कोटिसंख्यं तदा कृत्वा स्थितास्ते मुनिसत्तम

O pinakadakilang muni, ang mga diyos na may tibay ng loob ay paulit-ulit na sumigaw, “Śiva! Śiva!” at pagkaraan ay nagtipon bilang hukbong umaabot sa mga koti, at tumindig nang matatag.

Verse 31

एतस्मिन्नंतरे साक्षाच्छिवः प्रादुरभूत्स्वयम् । यथोक्तेन स्वरूपेण वचनं चेदमब्रवीत्

Sa sandaling iyon, si Śiva mismo ay tuwirang nagpakita. Lumitaw Siya sa anyong gaya ng inilarawan, at nagsalita ng mga salitang ito.

Verse 32

श्रीशिव उवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्च शुभव्रताः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूत जयेनानेन चेप्सितम्

Wika ni Śrī Śiva: “O Hari, o Vidhā (Lumikha), o mga deva at mga muni na may mapagpalang panata—nalugod Ako. Banggitin ninyo ang isang biyaya; sa tagumpay na ito, makamtan din ninyo ang minimithi.”

Verse 33

देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश जगदीश्वर शंकर । सुरान् विज्ञाय विकलान् हन्यंतां त्रिपुराणि च

Nagsalita ang mga diyos: “O Panginoon ng mga diyos, O Śaṅkara, Tagapaghari ng sansinukob—kung Ikaw ay nalulugod, at nakikita Mong kami, ang mga deva, ay naging walang-lakas at nagdurusa, pakiwasak din ang tatlong lungsod (Tripura).”

Verse 34

रक्षास्मान्परमेशान दीनबंधो कृपाकर । त्वयैव रक्षिता देवास्सदापद्भ्यो मुहुर्मुहुः

Iligtas at ingatan Mo kami, O Parameśāna—O mahabaging kanlungan ng mga nagdurusa. Paulit-ulit, Ikaw lamang ang nagligtas sa mga deva mula sa mga kapahamakan at panganib.

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तं वचनं तेषां श्रुत्वा सहरिवेधसाम् । विहस्यांतस्तदा ब्रह्मन्महेशः पुनरब्रवीत्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salitang iyon na sinabi nila—ni Hari (Viṣṇu) at ni Vedhas (Brahmā)—si Mahādeva (Maheśa), na nakangiti sa kalooban, ay muling nagsalita, O Brahmin.

Verse 36

महेश उवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्चाखिला वचः । मदीयं शृणुतादृत्य नष्टं मत्वा पुरत्रयम्

Wika ni Maheśa: “O Hari, O Vidhe (Brahmā), O mga diyos at lahat ng mga muni—pakinggan ninyo nang may paggalang ang aking mga salita, na wari’y wasak na ang Tripura, ang tatlong lungsod.”

Verse 37

रथं च सारथिं दिव्यं कार्मुकं शरमुत्तमम् । पूर्वमंगीकृतं सर्वमुपपादयताचिरम्

Agad niyang inihanda—nang walang pagkaantala—ang karwahe at ang makalangit na sarathi, ang busog at ang pinakamainam na palaso; at lahat ng dating hiniling at tinanggap ay ibinigay niya kaagad.

Verse 38

हे विष्णो हे विधे त्वं हि त्रिलोकाधिपतिर्ध्रुवम् । सर्वसम्राट्प्रकारं मे कर्तुमर्हसि यत्नतः

O Viṣṇu! O Vidhātṛ (Brahmā)! Tunay na ikaw ang matatag na panginoon ng tatlong daigdig. Kaya, sa masusing pagsisikap, nararapat mong itatag para sa akin ang ganap na anyo at katayuan ng paghaharing pangsansinukob.

Verse 39

नष्टं पुरत्रयं मत्वा देवसाहाय्यमित्युत । करिष्यथः प्रयत्नेनाधिकृतौ सर्गपालने

“Sa pag-aakalang wasak na ang Tripura, tiyak na tutulong kayo sa mga diyos; sapagkat kayo’y itinalaga sa pamamahala at pag-iingat ng paglikha, kaya sa taimtim na pagsisikap ay dapat ninyong itaguyod ang pamamahala at pagpananatili ng sangnilikha.”

Verse 40

अयं मंत्रो महापुण्यो मत्प्रीतिजनकश्शुभः । भुक्तिमुक्तिप्रदस्सर्वकामदश्शैवकावह

Ang mantrang ito ay lubhang mapagpala at mapalad, at gumigising ng kagalakan ng Akin (Śiva). Ipinagkakaloob nito ang ligaya sa daigdig at ang kalayaan (moksha), tinutupad ang lahat ng minimithi, at inaakay ang deboto sa kalagayan at landas ng mga Śaiva, mga sumasamba kay Śiva.

Verse 41

धन्यो यशस्य आयुष्यः स्वर्गकामार्थिनां नृणाम् । अपवर्गो ह्यकामानां मुक्तानां भुक्तिमुक्तिदः

Ito’y mapalad, nagbibigay ng dangal at nagpapahaba ng buhay para sa mga taong naghahangad ng langit at mga bunga sa daigdig. At para sa mga walang pagnanasa, ito ang landas ng paglaya; para sa mga napalaya na, ipinagkakaloob nito ang wastong pagdama ng biyaya at ang ganap na kalayaan—sa biyaya ni Śiva, ang Pati na pumuputol sa pāśa, ang tanikala ng pagkabigkis.

Verse 42

य इमं कीर्तयेन्मंत्रं शुचिर्भूत्वा सदा नरः । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Sinumang tao na, matapos magpakadalisay, ay palagiang bumibigkas ng mantrang ito—o nakikinig dito, o nagpaparinig nito sa iba—ay makakamtan ang katuparan ng lahat ng ninanais. Sa pananaw na Śaiva, ang mantra-sevā na ito’y naglilinis sa paśu, ang kaluluwang nakagapos, at humihila ng biyaya ni Panginoong Śiva (Pati), na nagdudulot ng kagalingang pangmundo at ng higit na kabutihan.

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शिवस्य परमात्मनः । सर्वे देवा मुदं प्रापुर्हरिर्ब्रह्माधिकं तथा

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig nila ang mga salita ni Śiva—ang Kataas-taasang Sarili—ang lahat ng mga deva ay napuspos ng dakilang kagalakan; gayundin sina Hari at Brahmā.

Verse 44

सर्वदेवमयं दिव्यं रथं परमशोभनम् । रचयामास विश्वार्थे विश्वकर्मा तदाज्ञया

Sa utos na iyon, nilikha ni Viśvakarmā—para sa kapakanan ng sansinukob—ang isang banal na karwaheng makalangit, lubhang maringal, na naglalaman ng kapangyarihan ng lahat ng mga diyos.