शुक्रनिग्रहः — The Seizure/Neutralization of Śukra (Kāvya) and the Daityas’ Despondency

Verse 1

व्यास उवाच । शुक्रे निगीर्णे रुद्रेण किमकार्षुश्च दानवाः । अंधकेशा महावीरा वद तत्त्वं महामुने

Wika ni Vyāsa: “Nang malunok si Śukra ni Rudra, ano ang ginawa noon ng mga Dānava? Yaong mga bayani—maitim ang buhok at kakila-kilabot ang tapang—ipahayag mo sa akin ang katotohanan, O dakilang muni.”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । काव्ये निगीर्णे गिरिजेश्वरेण दैत्या जयाशारहिता बभूवुः । हस्तैर्विमुक्ता इव वारणेन्द्राः शृंगैर्विहीना इव गोवृषाश्च

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang lamunin ni Girijeśvara (Panginoong Śiva, ang Panginoon ni Girijā) si Kāvyā (Śukrācārya), ang mga Dāitya ay nawalan ng lahat ng pag-asang magwagi—gaya ng mga dambuhalang elepanteng nawalan ng kanilang nguso, at gaya ng mga toro at baka na nawalan ng sungay.

Verse 3

शिरो विहीना इव देवसंघा द्विजा यथा चाध्ययनेन हीनाः । निरुद्यमास्सत्त्वगणा यथा वै यथोद्यमा भाग्यविवर्जिताश्च

Ang mga pangkat ng mga deva ay tila walang ulo; gaya ng mga dwija na pinagkaitan ng banal na pag-aaral; gaya ng mga nilalang na may kabutihan ngunit walang pagsisikap; at gaya ng mga nagsisikap ngunit salat sa kapalaran—kaya sila’y nakatayo roon na walang magawa at lupaypay ang loob.

Verse 4

पत्या विहीनाश्च यथैव योषा यथा विपक्षाः खलु मार्गणौघाः । आयूंषि हीनानि यथैव पुण्यैर्व्रतैर्विहीनानि यथा श्रुतानि

Gaya ng babaeng nawalan ng asawa at nagiging ulila, at gaya ng ulang-palaso na nagiging walang saysay kapag walang kalabang haharapin, gayon din ang haba ng buhay ay nababawasan kapag salat sa kabutihang-loob; at maging ang banal na pag-aaral ay nagiging walang bunga kung wala ang mga panatang banal (vrata) at masusing pagtalima.

Verse 6

नन्दिना चा हृते शुक्रे गिलिते च विषादिना । विषादमगमन्दैत्या यतमानरणोत्सवाः

Nang agawin ni Nandin ang kanilang ningning at sigla (śukra), at nang lamunin iyon ni Viṣādī, ang mga Daitya—bagaman masigasig na nagsisikap para sa pagdiriwang ng digmaan—ay nalugmok sa matinding panghihina ng loob.

Verse 7

तान् वीक्ष्य विगतोत्साहानंधकः प्रत्यभाषत । दैत्यांस्तुहुंडाहुंडदीन्महाधीरपराक्रमः

Nang makita ni Andhaka ang mga Daitya na humina na ang sigasig, siya—matatag at makapangyarihan sa kabayanihan—ay muling nagsalita, tinugon ang mga asura gaya nina Huṇḍa at Ahuṇḍa.

Verse 8

अंधक उवाच । कविं विक्रम्य नयता नन्दिना वंचिता वयम् । तनूर्विना कृताः प्राणास्सर्वेषामद्य नो ननु

Wika ni Andhaka: “Nilinlang tayo ni Nandin; dinaig niya si Kavi at dinala palayo. Ngayon nga, ang hininga ng buhay ng lahat sa atin ay tila ginawang walang katawan, walang masandalan.”

Verse 9

धैर्यं वीर्यं गतिः कीर्तिस्सत्त्वं तेजः पराक्रमः । युगपन्नो हृतं सर्वमेकस्मिन् भार्गवे हृते

Sa pagbagsak ng nag-iisang Bhārgava na iyon, sabay-sabay na naagaw sa amin ang tibay ng loob, lakas, sigla, dangal, panloob na tatag, ningning, at kagitingan.

Verse 10

धिगस्मान् कुलपूज्यो यैरेकोपि कुलसत्तमः । गुरुस्सर्वसमर्थश्च त्राता त्रातो न चापदि

Kahihiyan sa amin—bagaman sa aming angkan ay may isa mang pinakadakila at karapat-dapat sambahin, isang Gurong ganap ang kakayahan at tunay na tagapagtanggol, gayunman sa oras ng kapahamakan ay hindi kami napangalagaan.

Verse 11

तद्यूयमविलंब्येह युध्यध्वमरिभिस्सह । वीरैस्तैः प्रमथैवीराः स्मृत्वा गुरुपदांबुजम्

Kaya nga, kayong mga bayani—huwag mag-atubili rito. Makipaglaban kayo nang magkakasama laban sa mga kaaway, kasama ang matatapang na Pramatha. Sa pag-alaala sa mga paang-lotus ng Guru, O matatapang, sumabak kayo sa digmaan.

Verse 12

गुरोः काव्यस्य सुखदौ स्मृत्वा चरणपंकजौ । सूदयिष्याम्यहं सर्वान् प्रमथान् सह नन्दिना

Sa pag-alaala sa mga paang-lotus ng aking guru na si Kāvya—tagapagkaloob ng ligaya—pababagsakin ko ang lahat ng Pramatha, kasama si Nandin.

Verse 13

अद्यैतान् विवशान् हत्वा सहदेवैस्सवासवैः । भार्गवं मोचयिष्यामि जीवं योगीव कर्मतः

Ngayong araw, matapos patayin ang mga walang-lakas na ito kasama ang mga diyos at si Indra, palalayain ko si Bhārgava at ibabalik sa buhay—gaya ng isang yogin na, sa pagkamay-ari sa karma, nagpapalaya sa kaluluwa mula sa gapos ng gawa.

Verse 14

स चापि योगी योगेन यदि नाम स्वयं प्रभुः । शरीरात्तस्य निर्गच्छेदस्माकं शेषपालिता

At kung siya—isang ganap na yogin, tunay na may sariling kapangyarihan—ay lisanin ang kanyang katawan sa bisa ng Yoga, nawa’y ang mga naiwan sa amin ay mapangalagaan at maprotektahan.

Verse 15

सनत्कुमार उवाच । इत्यन्धकवचः श्रुत्वा दानवा मेघनिस्स्वनाः । प्रमथान् निर्दयाः प्राहुर्मर्तव्ये कृतनिश्चयाः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ni Andhaka, ang mga Dānava—umugong na parang kulog sa ulap—ay malupit na nagsalita sa mga Pramatha, matibay ang pasyang patayin sila.

Verse 16

सत्यायुषि न नो जातु शक्तास्स्युः प्रमथा बलात् । असत्यायुपि किं गत्वा त्यक्त्वा स्वामिनमाहवे

Hangga’t nananatili ang buhay ni Satya, hindi kailanman magagapi kami ng mga Pramatha sa lakas. Ngunit kung ang buhay ni Satya ay hindi totoo, ano ang mapapala sa pagpunta roon at pag-iwan sa aming Panginoon sa gitna ng labanan?

Verse 17

ये स्वामिनं विहायातो बहुमानधना जनाः । यांति ते यांति नियतमंधतामिस्रमालयम्

Ang mga taong tumatalikod sa kanilang Panginoon at, dahil sa pagmamataas sa dangal at kayamanan, iniiwan Siya—tiyak na tutungo sa tahanan ng Andhatāmisra, ang nakabubulag na kadiliman.

Verse 18

अयशस्तमसा ख्यातिं मलिनीकृत्य भूरिशः । इहामुत्रापि सुखिनो न स्युर्भग्ना रणाजिरे

O makapangyarihan, ang mga nabasag ang loob at napaurong sa larangan ng digmaan ay labis na dumudungis sa kanilang dangal sa dilim ng kahihiyan; kaya hindi sila magiging masaya, ni sa mundong ito ni sa kabilang-buhay.

Verse 19

किं दानै किं तपोभिश्च किं तीर्थपरिमज्जनैः । धारातीर्थे यदि स्नानं पुनर्भवमलापहे

Ano pa ang kailangan sa pag-aalay ng dāna, sa pag-aaskésis, at sa pagligo sa di-mabilang na banal na tubig, kung makaliligo sa sagradong Dhārā-tīrtha—na nag-aalis ng dungis ng paulit-ulit na pagkapanganak (muling pagsilang)?

Verse 20

संप्रथार्येति तद्वाक्यं दैत्यास्ते दनुजास्तथा । ममंथुः प्रमथानाजौ रणभेरीं निनाद्य च

Nang marinig ang mga salitang iyon—“Magkalat sa hanay, sumulong!”—ang mga Daitya at iba pang demonyong anak ni Danu ay biglang sumugod upang durugin ang mga Pramatha sa labanan, at muli’t muli nilang pinatunog ang tambol ng digmaan.

Verse 21

तत्र बाणासिवज्रौघैः कठिनैश्च शिलामयैः । भुशुण्डिभिंदिपालैश्च शक्ति भल्लपरश्वधैः

Doon, ang larangan ay sinalanta ng bugso ng mga palaso, mga espada, at mga sandatang tila kidlat; pati ng matitigas na batong inihagis—gayundin ng mga bhuśuṇḍī at bhindipāla, at ng mga sibat, palasong may tinik, at mga palakol-pandigma.

Verse 22

खट्वांगैः पट्टिशैश्शूलैर्लकुटैर्मुसलैरलम् । परस्परमभिघ्नंतः प्रचक्रुः कदनं महत्

Taglay ang khaṭvāṅga, mga palakol-pandigma, mga sibat, mga pamalo at mga maso, paulit-ulit silang nagbabanggaan at naglalagapak sa isa’t isa, kaya’t naganap ang isang napakalaki at kakila-kilabot na paglipol.

Verse 23

कार्मुकाणां विकृष्टानां पततां च पतत्त्रिणाम् । भिंदिपालभुशुंडीनां क्ष्वेडितानां रवोऽभवत्

Habang hinihila ang mga busog at lumilipad ang mga palaso sa himpapawid, sumiklab ang isang umuugong na dagundong; kasabay ang ugong at kalansing ng mga bhindipāla (sibat) at bhuśuṇḍī (mabibigat na sandatang inihahagis) na ibinabato.

Verse 24

रणतूर्य्यनिनादैश्च गजानां बहुबृंहितैः । हेषारवैर्हयानां च महान्कोलाहलोऽभवत्

Sa pag-alingawngaw ng mga trumpeta ng digmaan, sa paulit-ulit na pag-ungal ng mga elepante, at sa malalakas na hiyaw ng mga kabayo, sumiklab ang isang napakalaking kaguluhan sa larangan ng labanan.

Verse 25

अस्तिस्वनैरवापूरि द्यावाभूम्योर्यदंतरम् । अभीरूणां च भीरूणां महारोमोद्गमोऽभवत्

Dahil sa kulog na ingay ng mga sandata, napuno ang buong pagitan ng langit at lupa; at sa mga walang takot man o sa mga natatakot, sumiklab ang matinding pangingilabot at pagtayo ng balahibo.

Verse 26

गजवाजिमहारावस्फुटशब्दग्रहाणि च । भग्नध्वजपताकानि क्षीणप्रहरणानि च

Nariyan ang malalakas at malinaw na sigaw ng mga elepante at kabayo; ang mga watawat at bandila ay nagkadurug-durog, at ang mga sandata’y napudpud at naubos ang bisa.

Verse 27

रुधिरोद्गारचित्राणि व्यश्वहस्तिरथानि च । पिपासितानि सैन्यानि मुमूर्च्छुरुभयत्र वै

Sa magkabilang panig, ang larangan ng digmaan ay waring nagkalat ng kakila-kilabot na tanawin ng dugo at laman—mga kabayo, elepante, at mga karwaheng pandigma na wasak; at ang mga hukbo, pinahihirapan ng uhaw, ay nagsimulang mahimatay noon din doon.

Verse 28

अथ ते प्रमथा वीरा नंदिप्रभृतयस्तदा । बलेन जघ्नुरसुरान्सर्वान्प्रापुर्जयं मुने

Pagkaraan, ang mga bayaning Pramatha—na pinangungunahan ni Nandin—ay nanaig sa lahat ng asura sa pamamagitan ng dalisay na lakas at nakamit ang tagumpay, O pantas.

Verse 29

दृष्ट्वा सैन्यं च प्रमथेर्भज्यमानमितस्ततः । दुद्राव रथमास्थाय स्वयमेवांधको गणान्

Nang makita niyang ang kanyang hukbo ay winawasak dito’t doon ng mga Pramatha, si Andhaka mismo ay sumakay sa kanyang karwahe at sumugod nang tuwiran sa mga Gaṇa.

Verse 30

शरावारप्रयुक्तैस्तैर्वज्रपातैर्नगा इव । प्रमथा नेशिरे चास्त्रैर्निस्तोया इव तोयदाः

Tinamaan ng mga hampas na tila kidlat na pinakawalan nang sunod-sunod, hindi nakayanan ng mga Pramatha ang bagsik ng mga sandata—gaya ng mga bundok na hinahampas ng kulog at kidlat, o gaya ng mga ulap-ulan na nauubusan ng tubig.

Verse 31

यांतमायांतमालोक्य दूरस्थं निकटस्थितम् । प्रत्येकं रोमसंख्याभिर्विव्याधेषुभिरन्धकः

Nang makita niya ito—minsa’y sumusulong at minsa’y umurong, minsa’y malayo at minsa’y malapit—tinuhog ni Andhaka ng mga ulang palaso na kasindami ng balahibo sa katawan, bawat isa’y may sariling tumpak na tudla.

Verse 32

दृष्ट्वा सैन्यं भज्यमानमंधकेन बलीयसा । स्कंदो विनायको नंदी सोमनंद्यादयः परे

Nang makita nilang winawasak ng makapangyarihang Andhaka ang hukbo, sumulong sina Skanda, Vināyaka (Gaṇeśa), Nandī, at sina Somanandī at iba pa upang harapin siya.

Verse 33

प्रमथा प्रबला वीराश्शंकरस्य गणा निजाः । चुक्रुधुस्समरं चक्रुर्विचित्रं च महाबलाः

Pagkaraan, ang mga Pramatha—makapangyarihan at magigiting, tunay na mga sariling gaṇa ni Śaṅkara—ay nag-alab sa galit at, taglay ang dakilang lakas, nagsimula ng isang mabagsik at kamangha-manghang labanan.

Verse 34

विनायकेन स्कंदेन नंदिना सोमनंदिना । वीरेण नैगमेयेन वैशाखेन बलीयसा

Kasama sina Vināyaka (Gaṇeśa), Skanda (Kārttikeya), Nandin, Somanandin, ang bayaning Naigameya, at ang makapangyarihang Vaiśākha—silang lahat ay nagtipon/nagsulong nang magkakasama sa hanay ng digmaan.

Verse 35

इत्याद्यैस्तु गणैरुग्रैरंधकोप्यधकीकृतः । त्रिशूलशक्तिबाणौघधारासंपातपातिभिः

Kaya nga, sa pamamagitan ng mababangis na gaṇa, maging si Andhaka ay napabagsak at napahiya—tinamaan ng rumaragasang buhos na tila ulan, ng mga trishula, sibat, at nag-uumapaw na ulang-palaso.

Verse 36

ततः कोलाहलो जातः प्रमथासुरसैन्ययोः । तेन शब्देन महता शुक्रश्शंभूदरे स्थ्ग्तिः

Pagkaraan, sumiklab ang isang napakalakas na kaguluhan sa pagitan ng hukbo ng mga Pramatha at ng mga Asura. Sa tindi ng dagundong na iyon, si Śukra ay napasikil—ang kanyang kapanatagan ay napigil sa saklaw ng kapangyarihan ni Śambhu (Śiva).

Verse 37

छिद्रान्वेषी भ्रमन्सोथ विनिकेतो यथानिलः । सप्तलोकान्सपातालान्रुद्रदेहे व्यलोकयत्

Pagkaraan, sa paghahanap ng siwang at pagala-galang walang pahinga na parang hanging walang tahanan, nasilayan niya sa mismong katawan ni Rudra ang pitong daigdig, kasama ang mga Pātāla, ang mga kailaliman.

Verse 38

ब्रह्मनारायणेन्द्राणां सादित्याप्सरसां तथा । भुवनानि विचित्राणि युद्धं च प्रमथासुरम्

Nakita niya ang mga kamangha-manghang daigdig nina Brahmā, Nārāyaṇa, at Indra, pati ang mga dako ng mga Āditya at ng mga Apsaras; at nasaksihan din niya ang labanan ng mga Pramatha (mga hukbo ni Śiva) at ng mga Asura.

Verse 39

स वर्षाणां शतं कुक्षौ भवस्य परितो भ्रमन् । न तस्य ददृशे रन्ध्रं शुचे रंध्रं खलो यथा

Sa loob ng isang daang taon, siya’y gumala sa paligid sa loob ng tiyan ni Bhava (Śiva); ngunit ni munting siwang ay hindi niya nakita—gaya ng masamang tao na bagaman balisa, ay hindi makahanap ng butas sa taong walang kapintasan at laging mapagmatyag.

Verse 40

शांभवेनाथ योगेन शुक्ररूपेण भार्गवः । इमं मंत्रवरं जप्त्वा शंभोर्जठरपंजरात्

Pagkaraan, si Bhārgava (Śukra), sa pamamagitan ng Śāmbhava-yoga, ay nag-anyong śukra (binhi), inusal ang dakilang mantrang ito, at sa gayon ay lumabas mula sa tiyan ni Śambhu (Panginoong Śiva) na wari’y isang kulungan.

Verse 41

निष्क्रांतं लिंगमार्गेण प्रणनाम ततश्शिवम् । गौर्य्या गृहीतः पुत्रार्थं तदविघ्नेश्वरीकृतः

Paglabas sa landas ng Liṅga, siya’y yumukod at nagpatirapa kay Panginoong Śiva. Si Gaurī, na nagnanais ng isang anak, ay tumanggap sa kanya; at sa gayon siya’y itinatag bilang Avighneśvarī—ang banal na kapangyarihang nag-aalis ng mga balakid.

Verse 42

अथ काव्यं विनिष्क्रातं शुक्रमार्गेण भार्गवम् । दृष्ट्वोवाच महेशानो विहस्य करुणानिधिः

Pagkaraan, nang makita ni Maheśa—ang karagatan ng habag—si Bhārgava Kāvya na lumabas sa landas ng Śukra, siya’y ngumiti at nagsalita.

Verse 43

महेश्वर उवाच । शुक्रवन्निस्सृतो यस्माल्लिंगान्मे भृगुनन्दन । कर्मणा तेन शुक्लत्वं मम पुत्रोसि गम्यताम्

Wika ni Maheśvara: “O anak ni Bhṛgu, yamang ikaw ay lumabas mula sa aking Liṅga na gaya ng śukra, sa gawa ring iyon ay natamo mo ang kaputian (kadalisayan). Ikaw ay aking anak—humayo ka, ayon sa itinakda.”

Verse 44

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्तो देवेन शुक्रोर्कसदृशद्युतिः । प्रणनाम शिवं भूयस्तुष्टाव विहितांजलिः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang masabihan nang gayon ng Panginoon, si Śukra—nagniningning na gaya ng araw—ay muling yumukod kay Śiva, at nang magkapatong ang mga palad sa paggalang, siya’y nagpuri sa Kanya.

Verse 45

शुक्र उवाच । अनंतपादस्त्वमनंतमूर्तिरनंतमूर्द्धांतकरश्शिवश्च । अनंतबाहुः कथमीदृशं त्वां स्तोष्ये ह नुत्यं प्रणिपत्य मूर्ध्ना

Wika ni Śukra: “Ikaw ang may walang-hanggang mga paa; ang Iyong anyo ay walang-hanggan. O Śiva, Ikaw na ang mga ulo at mga kamay ay di-mabilang! Ikaw ay may walang-katapusan na mga bisig—paano ako, na yumuyukod na nakadapa ang ulo, makapupuri at makaaawit sa Iyo na tunay na lampas sa sukat?”

Verse 46

त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनंतमूर्तिस्त्वमिष्टदस्सर्वसुरासुराणाम् । अनिष्टदृष्टश्च विमर्दकश्च स्तोष्ये ह नुत्यं कथमीदृशं त्वाम्

“Ikaw ang Panginoon ng walong pagpapakita (Aṣṭamūrti), at Ikaw ay may walang-hanggang mga anyo. Ipinagkakaloob Mo ang ninanais sa lahat—sa mga deva at asura. Ngunit nakikita Mo rin ang di-nararapat at dinudurog Mo ito. Sa gayong kalagayan, paano ko Ikaw mapupuri nang sapat sa mga himno at pagyukod?”

Verse 47

सनत्कुमार उवाच । इति स्तुत्वा शिवं शुक्रः पुनर्नत्वा शिवाज्ञया । विवेश दानवानीकं मेघमालां यथा शशी

Sinabi ni Sanatkumāra: “Matapos purihin si Śiva nang gayon, si Śukra ay muling yumukod; at sa utos ni Śiva, pumasok siya sa hukbo ng mga Dānava, na wari’y ang buwan na sumisingit sa hanay ng mga ulap.”

Verse 48

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्र संहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शुक्रनिगीर्णनं नामाष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

Kaya, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa loob ng Ikalawang bahagi, ang Rudra Saṃhitā, sa ikalimang seksyon na tinatawag na Yuddha-khaṇḍa—nagtatapos ang ikapatnapu't walong kabanata na pinamagatang “Śukranigīrṇana,” ang yugto ng paglamon kay Śukra.