
Binubuksan ang Adhyaya 47 sa tanong ni Vyāsa tungkol sa nakakagulat na tagpo sa digmaan: si Śukra (Bhārgava), ang marunong na guro at pinuno ng mga daitya, ay sinasabing “nilamon” ni Tripurāri (Śiva). Hinihiling ni Vyāsa ang masusing paliwanag: ano ang ginawa ng Mahāyogin na si Pinākin habang nasa tiyan Niya si Śukra, bakit hindi siya tinupok ng panloob na “apoy sa tiyan” kahit taglay nito ang lakas na parang wakas ng daigdig, at paano siya nakalabas mula sa “kulungan” sa loob ng tiyan ni Śiva. Tinutukoy rin ang sumunod na pagsamba ni Śukra—tagal, paraan, at bunga—lalo na ang pagkakamit ng pinakamataas na mṛtyu-śamanī vidyā (kaalaman/mantra na nagpapayapa o nagtataboy sa kamatayan). Itinatanong din ni Vyāsa kung paano naging gaṇapatya si Andhaka at paano nahayag ang śūla (trident/puwersang śūla) sa pangyayaring ito, na binibigyang-diin na ang līlā ni Śiva ang susi sa pag-unawa. Lumilipat ang balangkas: isinasalaysay ni Brahmā na matapos marinig si Vyāsa, sinimulan ni Sanatkumāra ang may-awtoridad na pagpapaliwanag, inilalagay ang episodyo sa nagpapatuloy na labanan nina Śaṅkara at Andhaka at sa mga estratehikong pormasyon. Kaya ang kabanatang ito ay nagsisilbing bisagra ng aral at salaysay: nililinaw ang kabalintunaang “nilamon ngunit hindi winasak,” itinatampok ang debosyon at kaalaman sa mantra bilang daan ng pagliligtas, at muling iniuugnay ang digmaan sa kosmolohiya at pagtuturo ng Śaiva.
Verse 1
व्यास उवाच । तस्मिन्महति संग्रामे दारुणे लोमहर्षणे । शुक्रो दैत्यपतिर्विद्वान्भक्षितस्त्रिपुरारिणा
Sinabi ni Vyāsa: Sa dakilang labanan na yaon—nakapanghihilakbot at nakapagpapatindig-balahibo—si Śukra, ang marunong na panginoon ng mga Daitya, ay nilamon ng Kaaway ng Tripura, si Panginoong Śiva.
Verse 2
इति श्रुतं समासान्मे तत्पुनर्ब्रूहि विस्तरात । किं चकार महायोगी जठरस्थः पिनाकिनः
“Narinig ko na ito nang maikli; ngayo’y isalaysay mo muli nang masinsin. Ano ang ginawa ng Dakilang Yogin, si Pinākin (Śiva, tagapagdala ng busog na Pināka), habang nananahan sa loob ng tiyan?”
Verse 3
न ददाह कथं शभोश्शुक्रं तं जठरानलः । कल्पान्तदहनः कालो दीप्ततेजाश्च भार्गवः
Paano hindi masusunog ng apoy sa tiyan (jatharāgni) ang binhi ni Śambhu? Maging si Kāla, ang apoy na tumutupok sa daigdig sa wakas ng kalpa, at si Bhārgava na nagliliwanag sa tindi ng tejas, ay hindi rin nakapagsunog nito.
Verse 4
विनिष्क्रांतः कथं धीमाच्छंभोर्जठरपंजरात् । कथमाराधयामास कियत्कालं स भार्गवः
Paano lumabas ang marunong na si Bhārgava mula sa tila hawlang tiyan ni Śambhu? At sa anong paraan niya isinagawa ang ārādhana, ang taimtim na pagsamba sa Kanya, at gaano katagal?
Verse 5
अथ च लब्धवान्विद्यां तां मृत्युशमनीं पराम् । का सा विद्या परा तात यथा मृत्युर्हि वार्यते
At higit pa, natamo niya ang kataas-taasang vidyā, ang banal na kaalamang nagpapayapa sa kamatayan. Mahal na anak, ano ang pinakamataas na vidyā na sa pamamagitan nito ay tunay na napipigil ang kamatayan?
Verse 6
लेभेन्धको गाणपत्यं कथं शूला द्विनिर्गतः । देवदेवस्य वै शंभोर्मुनेर्लीलाविहारिणः
Paano natamo ni Andhaka ang katayuan at kapangyarihan bilang panginoon ng mga Gaṇa (gaṇapatya)? At paano lumitaw ang Śūla, ang trisula, sa dalawang anyo mula sa Panginoong si Śambhu—si Śiva, ang Diyos ng mga diyos—ang may hawak ng trisula, na naglalaro sa banal na līlā na tila isang muni?
Verse 7
एतत्सर्वमशेषेण महाधीमन् कृपां कुरु । शिवलीलामृतं तात शृण्वत कथयस्व मे
O dakilang pantas at marunong, mahabag ka at isalaysay ang lahat ng ito nang buo, walang pagkukulang. Mahal na ama, ipahayag mo sa akin ang nektar ng banal na lila ni Śiva, habang ako’y nakikinig nang may taimtim na paggalang.
Verse 8
ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा व्यासस्यामिततेजसः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्
Sinabi ni Brahmā: Matapos marinig ang mga salita ni Vyāsa na may hindi masukat na kaningningan, nagsimulang magsalita si Sanatkumāra, na unang inaalala ang mga paang-lotus ng Panginoong Śiva.
Verse 9
सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे शिवलीलामृतं परम् । धन्यस्त्वं शैवमुख्योसि ममानन्दकरः स्वतः
Wika ni Sanatkumāra: O Vyāsa na dakila ang karunungan, pakinggan mo ang kataas-taasang ambrosya ng banal na lila ni Śiva. Mapalad ka—pinakamataas sa mga deboto ni Śiva—sapagkat sa iyong likas na pagkatao ay nagdudulot ka ng galak sa akin.
Verse 10
प्रवर्तमाने समरे शंकरांधकयोस्तयोः । अनिर्भेद्यपविव्यूहगिरिव्यूहाधिनाथयोः
Habang nagngangalit ang labanan nina Śaṅkara at Andhaka—ang dalawang dakilang pinunò ng mga pormasyon ng digmaan (vyūha), na ang kanilang mga hanay ay tila kuta na di-mababasag at mga ranggong tulad ng bundok—nagpatuloy ang sagupaan nang walang paghupa.
Verse 11
पुरा जयो बभूवापि दैत्यानां बलशालिनाम् । शिवप्रभा वादभवत्प्रमथानां मुने जयः
Noon, ang tagumpay ay tunay na nasa mga makapangyarihang Daitya. Ngunit sa ningning ng kapangyarihan ni Śiva, O pantas, ang tagumpay ay napasa mga Pramatha.
Verse 12
तच्छुत्वासीद्विषण्णो हि महादैत्योंधकासुरः । कथं स्यान्मे जय इति विचारणपरोऽभवत्
Nang marinig iyon, ang makapangyarihang Daitya na si Andhakāsura ay lubhang nanlumo. Pagkaraan, siya’y lubos na nagmuni-muni, iniisip: “Paano magiging akin ang tagumpay?”
Verse 13
अपसृत्य ततो युद्धादंधकः परबुद्धिमान् । द्रुतमभ्यगमद्वीर एकलश्शुक्रसन्निधिम्
Pagkaraan, umurong mula sa labanan si Andhaka—matalas ang isip—at mabilis na nagtungo, mag-isa, O bayani, sa harapan ni Śukra.
Verse 14
प्रणम्य स्वगुरुं काव्यमवरुह्य रथाच्च सः । बभाषेदं विचार्याथ सांजलिर्नीतिवित्तमः
Pagyuko niya sa sariling guro na si Kāvyā (Śukrācārya) at pagbaba mula sa karwahe, saka siya nagsalita matapos pag-isipang mabuti—magkapatong ang mga palad sa paggalang—bilang pinakamarunong sa pamamahala at matuwid na asal.
Verse 15
अंधक उवाच । भगवंस्त्वामुपाश्रित्य गुरोर्भावं वहामहे । पराजिता भवामो नो सर्वदा जयशालिनः
Sinabi ni Andhaka: “O kagalang-galang, sa pagkanlong namin sa iyo, taglay namin ang diwa ng pagiging alagad sa aming guro. Nawa’y hindi kami kailanman magapi; nawa’y lagi kaming pagkalooban ng tagumpay.”
Verse 16
त्वत्प्रभावात्सदा देवान्समस्तान्सानुगान्वयम् । मन्यामहे हरोषेन्द्रमुखानपि हि कत्तृणान्
Dahil sa kapangyarihan ng iyong kaluwalhatian, lagi naming itinuturing ang lahat ng mga diyos, kasama ang kanilang mga tagasunod, na parang mga talim lamang ng damo—maging si Hari (Viṣṇu) at si Indra at ang iba pa.
Verse 17
अस्मत्तो बिभ्यति सुरास्तदा भवदनुग्रहात् । गजा इव हरिभ्यश्च तार्क्ष्येभ्य इव पन्नगाः
Sa iyong mapagpalang biyaya, noon ay natakot sa amin ang mga deva—gaya ng pagkatakot ng mga elepante sa leon, at ng mga ahas kay Garuḍa.
Verse 18
अनिर्भेद्यं पविव्यूहं विविशुर्दैत्य दानवाः । प्रमथानीकमखिलं विधूय त्वदनुग्रहात्
Sa pamamagitan ng iyong biyaya, ang mga Daitya at Dānava ay sumalakay at nakapasok sa di-mabutas na pavi-vyūha, at yumanig at nagkalat ang buong hukbo ng mga Pramatha.
Verse 19
वयं त्वच्छरणा भूत्वा सदा गा इव निश्चलाः । स्थित्वा चरामो निश्शंकमाजावपि हि भार्गव
Sa pagkanlong namin sa iyo, nananatili kaming matatag magpakailanman—gaya ng mga baka na hindi naliligaw. Nakatindig nang matibay, kumikilos kami nang walang pangamba, kahit sa gitna ng digmaan, O Bhārgava.
Verse 20
रक्षरक्षाभितो विप्र प्रव्रज्य शरणागतान् । असुराञ्छत्रुभिर्वीरैरर्दितांश्च मृतानपि
O brāhmaṇa, paulit-ulit silang sumigaw, “Iligtas kami, iligtas kami!”, at ang mga humihingi ng kanlungan ay lumisan upang maghanap ng masisilungan—yaong pinahirapan ng matatapang na kaaway, maging yaong napatay ng mga asura.
Verse 21
प्रथमैर्भीमविक्रांतैः क्रांतान्मृत्युप्रमाथिभिः । सूदितान्पतितान्पश्य हुंडादीन्मद्गणान्वरान्
“Tingnan—ang aking mahuhusay na gaṇa, simula kay Huṇḍa at iba pa, ay napuksa at nabuwal, dinaig ng mga pangunahing mandirigmang may nakapanghihilakbot na lakas—mga mananalakay na nagdadala ng kamatayan at yumuyurak sa lahat ng nasa unahan.”
Verse 22
यः पीत्वा कणधूमं वै सहस्रं शरदां पुरा । त्वया प्राप्ता वरा विद्या तस्याः कालोयमागतः
Yaong noong unang panahon ay uminom ng usok ng ipa sa loob ng isang libong taglagas—ang dakilang banal na kaalaman (vidyā) na natamo mo bilang biyaya, ngayo’y dumating na ang panahon ng paghinog ng bunga nito.
Verse 23
अद्य विद्याफलं तत्ते सर्वे पश्यंतु भार्गव । प्रमथा असुरान्सर्वान् कृपया जीवयिष्यतः
“Ngayong araw, O Bhārgava, hayaang makita ng lahat ang bunga ng iyong banal na kaalaman. Ang mga Pramatha, dahil sa habag, ay magliligtas sa buhay ng lahat ng Asura.”
Verse 24
सनत्कुमार उवाच । इत्थमन्धकवाक्यं स श्रुत्वा धीरो हि भार्गवः । तदा विचारयामास दूयमानेन चेतसा
Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang gayong mga salita ni Andhaka, nanatiling panatag ang matatag na Bhārgava; subalit sa pusong nag-aalab sa loob, noon ay nagsimula siyang magnilay nang malalim sa dapat gawin.
Verse 25
किं कर्तव्यं मयाद्यापि क्षेमं मे स्यात्कथं त्विति । सन्निपातविधिर्जीवः सर्वथानुचितो मम
“Ano ang dapat kong gawin kahit ngayon? Paano magkakaroon ng kaligtasan at kaginhawahan para sa akin?”—sa pag-iisip na gayon, napagtanto ko na sa krisis na ito, ang itinakdang landas para sa may buhay ay lubhang di-angkop para sa akin sa lahat ng paraan.
Verse 26
विधेयं शंकरात्प्राप्ता तद्गुणान् प्रति योजये । तद्रणे मर्दितान्वीरः प्रमथैश्शंकरानुगैः
Yamang natanggap ko ang utos mula kay Śaṅkara, ilalaan ko ang sarili ayon sa Kanyang mga katangian at kalooban. Sa labang iyon, ang bayani ay nadurog ng mga Pramatha—mga tapat na tagasunod at lingkod ni Śaṅkara.
Verse 27
शरणागतधर्मोथ प्रवरस्सर्वतो हृदा । विचार्य शुक्रेण धिया तद्वाणी स्वीकृता तदा
Pagkaraan, bilang pinakadakila sa dharma ng pag-iingat sa mga humihingi ng kanlungan, at matapos pagnilayan nang buong puso—pagkatapos ng maingat na paghatol ng malinaw at matalas na isip—tinanggap niya ang mga salitang iyon.
Verse 28
किंचित्स्मितं तदा कृत्वा सोऽब्रवीद्दानवाधिपम् । भार्गवश्शिवपादाब्जं सप्पा स्वस्थेन चेतसा
Noon, bahagyang ngumiti si Bhārgava at nagsalita sa pinuno ng mga Dānava. Matapos sambahin nang may paggalang ang mga paang-loto ni Śiva, nagsalita siya nang may matatag at payapang isip.
Verse 29
शुक्र उवाच । यत्त्वया भाषितं तात तत्सर्वं तथ्यमेव हि । एतद्विद्योपार्जनं हि दानवार्थं कृतं मया
Sinabi ni Śukra: “O mahal kong anak, ang lahat ng sinabi mo ay tunay na totoo. Ang pagkamal ko ng banal na vidyā na ito ay ginawa ko para sa kapakanan ng mga Dānava.”
Verse 30
दुस्सहं कणधूमं वै पीत्वा वर्षसहस्रकम् । विद्येयमीश्वरात्प्राप्ता बंधूनां सुखदा सदा
Matapos tiisin at langhapin ang di-matiis na usok ng ipa sa loob ng isang libong taon, natamo ang banal na vidyā na ito mula sa Panginoon (Īśvara); ito’y laging nagbibigay-ligaya sa mga kamag-anak.
Verse 31
प्रमथैर्मथितान्दैत्यान्रणेहं विद्ययानया । उत्थापयिष्ये म्लानानि शस्यानि जलभुग्यथा
“Dito sa labanan, ang mga Daitya na dinurog ng mga Pramatha—bubuhayin kong muli sa pamamagitan ng mismong vidyā na ito, gaya ng tubig na nagpapabangon sa mga pananim na nalanta.”
Verse 32
निर्व्रणान्नीरुजः स्वस्थान्सुप्त्वेव पुन रुत्थितान् । मुहूर्तेस्मिंश्च द्रष्टासि दैत्यांस्तानुत्थितान्निजान्
“Sa isang saglit, makikita mo ang mga Dānava na yaon—ang sarili mong hukbo—na muling babangon na tila nagising mula sa pagkakatulog: walang sugat, walang kirot, at naibalik sa dating lakas.”
Verse 33
सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा सोधकं शुक्रो विद्यामावर्तयत्क विः । एकैकं दैत्यमुद्दिश्य स्मृत्वा विद्येशमादरात्
Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi nito, si Śukra—ang pantas—ay nagsimulang paandarin ang ritong pampadalisay sa pamamagitan ng pagtawag sa kanyang banal na kaalaman. Sa pag-alaala kay Vidyeśa nang may paggalang, itinuro niya ang kapangyarihang iyon sa bawat Daitya, isa-isa.
Verse 34
विद्यावर्तनमात्रेण ते सर्वे दैत्यदानवाः । उत्तस्थुर्युगपद्वीरास्सुप्ता इव धृतायुधाः
Sa pag-ikot lamang ng mahiwagang vidyā na iyon, ang lahat ng Daitya at Dānava—mga magigiting—ay sabay-sabay na tumindig, na parang mga mandirigmang nagising sa pagkakatulog, tangan na ang kanilang mga sandata.
Verse 35
सदाभ्यस्ता यथा वेदास्समरे वा यथाम्बुदा । श्रदयार्थास्तथा दत्ता ब्राह्मणेभ्यो यथापदि
Kung paanong ang mga Veda ay laging isinasagawa, at kung paanong ang mga ulap ay nagtitipon sa takdang oras sa digmaan, gayon din: ang mga kaloob na inihahandog nang may pananampalataya ay ibinigay sa mga brāhmaṇa sa bawat nararapat na pagkakataon, ayon sa wastong tuntunin.
Verse 36
उज्जीवितांस्तु तान्दृष्ट्वा हुंडादींश्च महासुरान् । विनेदुरसुराः सर्वे जलपूर्णा इवांबुदाः
Ngunit nang makita nilang muling nabuhay ang mga iyon—at masilayan din ang makapangyarihang mga asura, mula kay Huṃḍa—ang lahat ng Asura ay umungal, gaya ng ulap na punô at mabigat sa tubig.
Verse 37
रणोद्यताः पुनश्चासन्गर्जंतो विकटान्रवान् । प्रमथैस्सह निर्भीता महाबलपराक्रमाः
Muli silang tumindig na handa sa labanan, umuungal ng nakapanghihilakbot na sigaw. Walang takot, sumulong sila kasama ng mga Pramatha—makapangyarihan sa lakas at marangal sa kabayanihan.
Verse 38
शुक्रेणोज्जीवितान्दृष्ट्वा प्रमथा दैत्यदानवान् । विसिष्मिरे ततस्सर्वे नंद्याद्या युद्धदुर्मदाः
Nang makita nilang ang mga Dāitya at Dānava ay muling binuhay ni Śukra, ang lahat ng Pramatha—si Nandī at ang iba pa, na lasing sa yabang ng digmaan—ay napamangha.
Verse 39
विज्ञाप्यमेवं कर्मैतद्देवेशे शंकरेऽखिलम् । विचार्य बुद्धिमंतश्च ह्येवं तेऽन्योन्यमब्रुवन्
Sa gayon, ang buong pangyayari ay iniulat kay Śaṅkara, ang Panginoon ng mga deva. Pagkaraan, ang mga marurunong, matapos magnilay, ay nagsalitaan sa isa’t isa nang ganito.
Verse 40
आश्चर्यरूपे प्रमथेश्वराणां तस्मिंस्तथा वर्तति युद्धयज्ञे । अमर्षितो भार्गवकर्म दृष्ट्वा शिलादपुत्रोऽभ्यगमन्महेशम्
Habang nagpapatuloy ang handog na digmaan sa kamangha-manghang anyo sa ilalim ng pamumuno ng mga Panginoon ng mga Gaṇa, si Nandin—anak ni Śilāda—nang makita ang ginawa ng Bhārgava (Paraśurāma), ay nag-alab sa poot at dumiretso kay Mahādeva.
Verse 41
जयेति चोक्त्वा जययोनिमुग्रमुवाच नंदी कनकावदातम् । गणेश्वराणां रणकर्म देव देवैश्च सेन्द्रैरपि दुष्करं सत्
Sumigaw ng “Tagumpay! Tagumpay!”, nagsalita si Nandī sa mabagsik na nagniningning, gintong dalisay ang liwanag: “O Panginoon, ang pakikidigmang ginagampanan ng mga Gaṇeśvara ay tunay na napakahirap—kahit para sa mga diyos, kahit para kay Indra na kasama nila.”
Verse 42
तद्भार्गवेणाद्य कृतं वृथा नस्संजीवतांस्तान्हि मृतान्विपक्षान् । आवर्त्य विद्यां मृतजीवदात्रीमेकेकमुद्दिश्य सहेलमीश
O Panginoon, ang ginawa ng Bhārgava ngayon ay walang saysay para sa amin; sapagkat binubuhay niyang muli ang mga kaaway na dati nang patay. Sa pagbalik-tawag niya sa vidyā na nagbibigay-buhay at nagbabangon sa patay, isa-isa niyang ibinabangon sila nang walang kahirap-hirap.
Verse 43
तुहुंडहुंडादिककुंभजंभविपा कपाकादिमहासुरेन्द्राः । यमालयादद्य पुनर्निवृत्ता विद्रावयंतः प्रमथांश्चरंति
Ang makapangyarihang mga panginoon ng Asura—Tuhuṇḍa, Huṇḍa, Kumbha, Jambha, Vipāka, Kapāka at iba pa—na ngayong araw ay muling nagbalik mula sa tahanan ni Yama, ay ngayo’y gumagala, itinataboy ang mga Pramatha.
Verse 44
यदि ह्यसौ दैत्यवरान्निरस्तान्संजीवयेदत्र पुनः पुनस्तान् । जयः कुतो नो भविता महेश गणेश्वराणां कुत एव शांतिः
Sapagkat kung muli’t muli niyang bubuhayin ang mga pangunahing demonyong naibagsak dito, paano magiging atin ang tagumpay, O Maheśa? At paano magkakaroon ng kapayapaan ang mga Gaṇeśvara, ang mga pangkat na tagasunod ni Śiva?
Verse 45
सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्तः प्रमथेश्वरेण स नंदिना वै प्रमथेश्वरेशः । उवाच देवः प्रहसंस्तदानीं तं नंदिनं सर्वगणेशराजम्
Sinabi ni Sanatkumāra: Nang sa gayon ay masambit ni Nandin, ang panginoon ng mga Pramatha, ang banal na Panginoon ay ngumiti noon at nagsalita kay Nandin, ang hari ng lahat ng gaṇa.
Verse 46
शिव उवाच । नन्दिन्प्रयाहि त्वरितोऽति मात्रं द्विजेन्द्रवर्यं दितिनन्दनानाम् । मध्यात्समुद्धृत्य तथा नयाशु श्येनो यथा लावकमंडजातम्
Wika ni Panginoong Śiva: “O Nandin, humayo ka agad, lubhang mabilis. Mula sa gitna ng mga anak ni Diti, iahon mo ang pinakadakilang brāhmaṇa at dalhin mo rito nang madali, gaya ng lawin na dumadagit ng inakay mula sa kawan.”
Verse 47
इति श्रीशिव महापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे अंधकयुद्धे शुक्रनिगीर्णनवर्णनं नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Aklat, ang Rudra Saṃhitā, sa Ikalimang bahagi na tinatawag na Yuddha-khaṇḍa—sa digmaan laban kay Andhaka, nagwawakas ang ika-47 kabanata na pinamagatang “Paglalarawan sa Pagkalunok kay Śukra.”
Verse 48
तं रक्ष्यमाणं दितिजैस्समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः । विक्षोभ्य दैत्यान्बलवाञ्जहार काव्यं स नन्दी शरभो यथेभम्
Bagaman binabantayan sa lahat ng panig ng mga daitya na anak ni Diti—may hawak na tali, espada, mga punò, batong tipak, at maging mga batong-bundok—ang makapangyarihang Nandī ay yumanig sa kanila sa labanan at sapilitang inagaw si Kāvya (Śukrācārya), gaya ng mabangis na śarabha na dumadaig sa elepante.
Verse 49
स्रस्तांबरं विच्युतभूषणं च विमुक्तकेशं बलिना गृहीतम् । विमोचयिष्यंत इवानुजग्मुः सुरारयस्सिंहरवांस्त्यजंतः
Nadulas ang kanyang kasuotan, nalaglag ang mga palamuti, at nakalugay ang buhok—sa gayong kalagayan siya’y sinunggaban ng makapangyarihan. Ang mga kaaway ng mga diyos ay sumunod na wari’y palalayain siya, habang nagpapakawala ng mga ungol na tila leon.
Verse 50
दंभोलि शूलासिपरश्वधानामुद्दंडचक्रोपलकंपनानाम् । नंदीश्वरस्योपरि दानवेन्द्रा वर्षं ववर्षुर्जलदा इवोग्रम्
Gaya ng mababangis na ulap-bagyo na nagbubuhos ng marahas na ulan, ibinuhos ng mga panginoon ng Dānava kay Nandīśvara ang nakapanghihilakbot na ulang-sandata—vajra, trisula, mga espada, palakol, mabibigat na pamalo, cakra, at mga batong inihahagis—na yumanig sa larangan ng digmaan.
Verse 51
तं भार्गवं प्राप्य गणाधिराजो मुखाग्निना शस्त्रशतानि दग्ध्वा । आयात्प्रवृद्धेऽसुरदेवयुद्धे भवस्य पार्श्वे व्यथितारिपक्षः
Nang marating niya si Bhārgava (Śukra), sinunog ng panginoon ng mga gaṇa ni Śiva ang daan-daang sandata sa apoy na lumabas sa kanyang bibig. Pagkaraan, nang lalong tumindi ang digmaan ng mga asura at mga deva, lumapit siya sa tabi ni Bhava, matapos pahirapan ang hanay ng kaaway.
Verse 52
अयं स शुक्रो भगवन्नितीदं निवेदयामास भवाय शीघ्रम् । जग्राह शुक्रं स च देवदेवो यथोपहारं शुचिना प्रदत्तम्
Kaya si Śukra, ang guro ng mga Asura, ay agad na nag-ulat ng bagay na ito kay Bhagavān Bhava (Śiva). At tinanggap siya ng Diyos ng mga deva, gaya ng pagkatanggap sa isang dalisay na handog na iniaalay nang may kabanalan at paggalang.
Verse 53
न किंचिदुक्त्वा स हि भूतगोप्ता चिक्षेप वक्त्रे फलवत्कवीन्द्रम् । हाहारवस्तैरसुरैस्समस्तैरुच्चैर्विमुक्तो हहहेति भूरि
Nang walang sinabi, ang Tagapangalaga ng mga pangkat ng nilalang ay inihagis ang pinakadakilang makata—gaya ng hinog na bunga—tuwid sa Kanyang bibig. Pagkaraan, ang lahat ng asura ay sumigaw ng “Hā! Hā!” sa sindak, at isang malakas at paulit-ulit na halakhak na “ha ha he” ang sumambulat nang sagana.
The chapter centers on the episode where Śukra (Bhārgava), daitya-leader and guru, is ‘consumed’ by Śiva during the Andhaka war, prompting questions about his survival, release, and subsequent acquisition of a death-pacifying vidyā.
It explores a Shaiva paradox: divine ‘ingestion’ does not imply ordinary destruction. Śiva’s jaṭharānala is invoked as cosmic fire, yet the devotee/agent is preserved—signaling yogic control, grace, and the distinction between divine action and material causality.
Śiva is highlighted as Tripurāri and Pinākin (wielder of the bow), as Mahāyogin with an internal cosmic fire, alongside the appearance of śūla-power and the institutional motif of gaṇapatya connected with Andhaka and Śiva’s līlā.