देवशरणागति-नारदप्रेषणम् | The Devas Take Refuge in Śiva; Nārada Is Sent

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एवं शासति धर्मेण महीं तस्मिन्महासुरे । बभूवुर्दुःखिनो देवा भ्रातृभावान्मुनीश्वर

Wika ni Sanatkumāra: Nang ang makapangyarihang Asura na iyon ay namuno sa daigdig sa gayong paraan, ayon sa sarili niyang dharma, nalumbay ang mga Deva, O panginoon sa mga pantas; sapagkat itinuring niya sila na parang “magkakapatid,” at ibinaba ang nararapat nilang banal na paghahari tungo sa simpleng pagkakapantay-pantay.

Verse 2

दुःखितास्ते सुरास्सर्वे शिवं शरणमाययुः । मनसा शंकरं देवदेवं सर्वप्रभुंप्रभुम्

Dahil sa matinding dalamhati, ang lahat ng Deva ay lumapit upang manangan kay Śiva. Sa kanilang puso, bumaling sila kay Śaṅkara—ang Diyos ng mga diyos, ang Kataas-taasang Panginoon, ang Guro at Maykapal ng lahat.

Verse 3

तुष्टुवुर्वाग्भिरिष्टाभिर्भगवंतं महेश्वरम् । निवृत्तये स्वदुःखस्य सर्वदं भक्तवत्सलम्

Sa mga salitang minamahal at angkop, pinuri nila si Bhagavān Maheśvara—mapagmahal sa Kanyang mga deboto at tagapagkaloob ng lahat ng biyaya—upang mapawi ang sarili nilang dalamhati.

Verse 4

आहूय स महादेवो भक्तानां सर्वकामदः । नारदं प्रेरयामास देवकार्यचिकीर्षया

Tinawag ni Mahādeva—na nagkakaloob ng bawat marapat na hangarin sa Kanyang mga deboto—si Nārada at inatasan siya, upang maisakatuparan ang gawain ng mga diyos.

Verse 5

अथ देवमुनिर्ज्ञानी शंभुभक्तस्सतां गतिः । शिवाज्ञया ययौ दैत्यपुरे देवान्स नारदः

Pagkaraan, si Nārada—ang banal na pantas, marunong, deboto ni Śambhu at tunay na kanlungan ng mga matuwid—ay umalis sa utos ni Śiva patungo sa lungsod ng mga Daitya, kasama ang mga diyos.

Verse 6

व्याकुलास्ते सुरास्सर्वे वासवाद्या द्रुतं मुनिम् । आगच्छंतं समालोक्य समुत्तस्थुर्हि नारदम्

Ang lahat ng mga diyos—si Indra at ang iba pa—ay balisa at nababagabag; nang makita nilang papalapit nang mabilis ang pantas na si Nārada, agad silang tumindig upang salubungin siya.

Verse 7

ददुस्त आसनं नत्त्वा मुनये प्रीतिपूर्वकम् । नारदाय सुराश्शक्रमुखा उत्कंठिताननाः

May pag-ibig at paggalang, ang mga diyos—sa pangunguna ni Śakra (Indra)—ay yumukod kay Nārada at magalang na naghandog ng upuan; ang kanilang mga mukha’y puno ng pananabik.

Verse 8

सुखासीनं मुनिवरमासने सुप्रणम्य तम् । पुनः प्रोचुस्सुरा दीना वासवाद्या मुनीश्वरम्

Matapos yumukod nang malalim sa pinakadakilang muni na nakaupo nang payapa sa kaniyang luklukan, ang mga deva na nababalot ng dalamhati—na pinangungunahan ni Indra at ng iba pa—ay muling nagsalita sa panginoon ng mga pantas.

Verse 9

देवा ऊचुः । भोभो मुनिवरश्रेष्ठ दुःखं शृणु कृपाकर । श्रुत्वा तन्नाशय क्षिप्रं प्रभुस्त्वं शंकरप्रियः

Nagsalita ang mga Deva: “O! O pinakadakila sa mga muni, mahabagin—pakinggan mo ang aming dalamhati. Pagkarinig mo, pawiin mo ito agad. Ikaw ay may kakayahan, at ikaw ay minamahal ni Śaṅkara (Śiva).”

Verse 10

जलंधरेण दैत्येन सुरा विद्राविता भृशम् । स्वस्थानाद्भर्तृभावाच्च दुःखिता वयमाकुलाः

“Dahil sa asurang si Jalandhara, marahas na pinalayas ang mga diyos. Itinaboy kami mula sa aming mga tahanan at inagawan ng nararapat na pamumuno; kaya kami’y nagdurusa, balisa, at lubhang nayayanig.”

Verse 11

स्वस्थानादुष्णरश्मिश्च चन्द्रो निस्सारितस्तथा । वह्निश्च धर्मराजश्च लोकपालास्तथेतरे

Mula sa kani-kanilang tahanan, itinaboy din ang Araw, ang Buwan, si Agni (Apoy), si Yama na Panginoon ng Dharma, ang mga Lokapāla (tagapagbantay ng mga dako), at iba pang mga banal na nilalang.

Verse 12

सुबलिष्ठेन वै तेन सर्वे देवाः प्रपीडिताः । दुःखं प्राप्ता वयं चातिशरणं त्वां समागताः

Tunay nga, dahil sa labis na makapangyarihang iyon, ang lahat ng mga Deva ay matinding pinahirapan. Sa pagdating ng dalamhati, lumapit kami sa iyo lamang bilang aming kataas-taasang kanlungan.

Verse 13

संग्रामे स हृषीकेशं स्ववशं कृतवान् बली । जलंधरो महादैत्यः सर्वामरविमर्दकः

Sa digmaan, ang makapangyarihang si Jalandhara—dakilang Daitya, tagapagdurog ng lahat ng mga deva—ay napasuko si Hṛṣīkeśa (Viṣṇu) sa kanyang sariling kapangyarihan.

Verse 14

तस्य वश्यो वराधीनोऽवात्सीत्तत्सदने हरिः । सलक्ष्म्या सहितो विष्णुर्यो नस्सर्वार्थसाधकः

Si Hari—si Viṣṇu—kasama si Lakṣmī ay dumating at nanahan sa kanyang tahanan, sapagkat siya’y napasailalim at umasa sa biyayang ipinagkaloob sa kanya; ang Viṣṇu ring iyon ang tagapagganap ng lahat ng layunin para sa amin. (Ngunit sa salaysay na ito, maging siya’y ipinakikitang kumikilos ayon sa mas mataas na kautusan na dumadaloy mula sa kataas-taasang pagkamakapangyarihan ni Śiva.)

Verse 15

जलंधरविनाशाय यत्नं कुरु महामते । त्वं नो दैववशात्प्राप्तस्सदा सर्वार्थसाधकः

O dakilang may malawak na diwa, magsikap nang taimtim para sa paglipol kay Jalandhara. Sa bisa ng itinakdang kapalaran, ikaw ay dumating sa amin—laging may kakayahang tumupad sa lahat ng kailangan para sa aming makatuwirang layon.

Verse 16

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषाममराणां स नारदः । आश्वास्य मुनिशार्दूलस्तानुवाच कृपाकरः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ni Nārada ang mga salita ng mga imortal na diyos, siya—ang tigre sa mga pantas at likas na mahabagin—ay umaliw sa kanila at saka nagsalita.

Verse 17

नारद उवाच । जानेऽहं वै सुरा यूयं दैत्यराजपराजिताः । दुःख प्राप्ताः पीडिताश्च स्थानान्निस्सारिताः खलुः

Sinabi ni Nārada: “Tunay nga, O mga Deva, alam kong kayo’y natalo ng hari ng mga Daitya. Kayo’y nalugmok sa dalamhati, labis na pinahirapan, at tunay na pinalayas mula sa sarili ninyong mga tahanan.”

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे जलंधरवधोपाख्याने देवर्षिजलंधरसंवादो नामाष्टदशोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang Aklat, ang Rudra-saṃhitā; sa Ikalimang bahagi, ang Yuddha-khaṇḍa; sa salaysay tungkol sa pagpaslang kay Jalandhara—nagtatapos ang ikalabingwalong kabanata na pinamagatang “Ang Pag-uusap ng Makalangit na Rishi at ni Jalandhara.”

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्त्वा मुनिश्रेष्ठ द्रष्टुं दानववल्लभम् । आश्वास्य सकलान्देवाञ्जलंधरसभां ययौ

Wika ni Sanatkumāra: “Pagkasabi nito, O pinakadakilang pantas, at sa pagnanais na makita si Jalandhara, ang minamahal ng mga Dānava, kanyang pinayapa at pinalakas ang loob ng lahat ng mga deva, saka nagtungo sa maharlikang kapulungan ni Jalandhara.”

Verse 20

अथागतं मुनिश्रेष्ठं दृष्ट्वा देवो जलंधरः । उत्थाय परया भक्त्या ददौ श्रेष्ठासनं वरम्

Nang makita ni Jalandhara, ang panginoon, na dumarating ang pinakadakilang rishi, siya’y tumindig at sa sukdulang debosyon ay naghandog ng isang marangal at napakahusay na upuan.

Verse 21

स तं संपूज्य विधिवद्दानवेन्द्रोऽति विस्मितः । सुप्रहस्य तदा वाक्यं जगाद मुनिसत्तमम्

Matapos siyang sambahin nang wasto ayon sa ritwal, ang panginoon ng mga Dānava—lubhang namangha—ay ngumiting maliwanag at nagsalita ng mga salitang ito sa pinakadakilang rishi.

Verse 22

जलंधर उवाच । कुत आगम्यते ब्रह्मन्किं च दृष्टं त्वया क्वचित् । यदर्थमिह आयातस्तदाज्ञापय मां मुने

Sinabi ni Jalandhara: “O kagalang-galang na Brahmana-muni, saan ka nagmula, at ano ang iyong nakita saanman? Sa anong layunin ka pumarito? Ipaalam mo sa akin, O muni.”

Verse 23

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य दैत्येन्द्रस्य महामुनिः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा नारदो हि जलंधरम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig ang mga salita ng panginoon ng mga Dānava, ang dakilang muni na si Nārada—payapa ang puso—ay sumagot kay Jalandhara.

Verse 24

नारद उवाच । सर्वदानवदैत्येन्द्र जलंधर महामते । धन्यस्त्वं सर्वलोकेश रत्नभोक्ता त्वमेव हि

Sinabi ni Nārada: “O Jalandhara, pinakadakila sa lahat ng Dānava at Daitya, O may dakilang pag-iisip! Tunay kang pinagpala; O panginoon ng lahat ng daigdig—tunay na ikaw lamang ang nagtatamasa ng mga hiyas at kayamanan.”

Verse 25

मदागमनहेतुं वै शृणु दैत्येन्द्रसत्तम । यदर्थमिह चायातस्त्वहं वक्ष्येखिलं हि तत्

“O pinakadakilang panginoon sa mga Daitya, pakinggan mo ang tunay na dahilan ng aking pagparito. Tungkol sa layuning nagdala sa iyo rito, ipaliliwanag ko ang lahat nang ganap.”

Verse 26

गतः कैलासशिखरं दैत्येन्द्राहं यदृच्छया । योजनायुतविस्तीर्णं कल्पद्रुममहावनम्

“O panginoon ng mga Daitya, sa di-inaasahang pagkakataon ay nakarating ako sa tuktok ng Kailāsa—sa malawak na dakilang gubat ng mga punong kalpadruma (punong tumutupad ng hiling), na umaabot sa sampung libong yojana.”

Verse 27

कामधेनुशताकीर्णं चिंतामणिसुदीपितम् । सर्वरुक्ममयं दिव्यं सर्वत्राद्भुतशोभितम्

Yaon ay punô ng daan-daang Kāmadhenu, ang mga bakang tumutupad ng hiling, at nagniningning sa liwanag ng mga Cintāmaṇi, mga hiyas na nagbibigay-kaloob. Lahat ay yari sa maningning na ginto, banal at makalangit, at sa bawat dako’y pinalamutian ng kagila-gilalas na karilagan.

Verse 28

तत्रोमया सहासीनं दृष्टवानस्मि शंकरम् । सर्वाङ्गसुन्दरं गौरं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम्

Doon ay nasilayan ko si Śaṅkara na nakaupo kasama si Umā—maputi ang ningning, kagandahan sa bawat sangkap, ang Panginoong may Tatlong Mata at ang may Koronang Buwan. Sa mapalad na pangitaing iyon, ang mahabaging Pati ay nagpakita sa anyong saguna upang itaas ang mga deboto.

Verse 29

तं दृष्ट्वा महदाश्चर्यं वितर्को मेऽभवत्तदा । क्वापीदृशी भवेद्वृद्धिस्त्रैलोक्ये वा न वेति च

Nang makita ko ang dakilang kababalaghan, sumibol noon sa aking isip ang pag-aalinlangan: “Mayroon kaya sa alinmang dako ng tatlong daigdig ang ganitong pambihirang paglago—o wala kahit saan?”

Verse 30

तावत्तवापि दैत्येन्द्र समृद्धिस्संस्मृता मया । तद्विलोकनकामोऽहं त्वत्सांनिध्यमिहा गतः

O panginoon ng mga Daitya, naalaala ko rin ang iyong kasaganaan at kapangyarihan. Ninais kong masilayan ito sa sarili kong mga mata, kaya ako’y dumating dito sa iyong mismong harapan.

Verse 31

सनत्कुमार उवाच । इति नारदतः श्रुत्वा स दैत्येन्द्रो जलंधरः । स्वसमृद्धिं समग्रां वै दर्शयामास सादरम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang gayong mga salita mula kay Nārada, si Jalandhara, ang panginoon ng mga Dānava, ay magalang na ipinamalas ang kabuuan ng kanyang kasaganaan at kapangyarihan.

Verse 32

दृष्ट्वा स नारदो ज्ञानी देवकार्यसुसाधकः । प्रभुप्रेरणया प्राह दैत्येन्द्रं तं जलंधरम्

Nang siya’y makita, ang marunong na pantas na si Nārada—na mahusay tumupad sa layunin ng mga diyos—ay nagsalita sa panginoon ng mga Dānava na si Jalandhara, ayon sa pag-uudyok ng Kataas-taasang Panginoon (Śiva).

Verse 33

नारद् उवाच । तवास्ति सुसमृद्धिर्हि वरवीर खिलाधुना । त्रैलोक्यस्य पतिस्त्वं हि चित्रं किं चात्र संभवम्

Wika ni Nārada: “O dakilang bayani, ngayon ay tunay kang ganap sa kasaganaan at kapangyarihan. Ikaw ang panginoon ng tatlong daigdig—kaya ano pa ang kataka-taka o di-mangyayari sa bagay na ito?”

Verse 34

मणयो रत्नपुंजाश्च गजाद्याश्च समृद्धयः । ते गृहेऽद्य विभांतीह यानि रत्नानि तान्यपि

“Mga hiyas at bunton ng mahahalagang batong-ginto, at mga kasaganaan gaya ng mga elepante at iba pa—tunay ngang lahat ng kayamanang umiiral—ngayon ay nagniningning dito sa iyong tahanan, pati yaong mga kayamanang iyon.”

Verse 35

गजरत्नं त्वयानीतं शक्रस्यैरावतस्तथा । अश्वरत्नं महावीर सूर्यस्योच्चैःश्रवा हयः

Dinala mo ang hiyas sa mga elepante—ang Airāvata ni Indra. At dinala mo rin ang hiyas sa mga kabayo, O dakilang bayani—ang kabayong Uccaiḥśravā na kasingningning ng araw.

Verse 36

कल्पवृक्षस्त्वयानीतो निधयो धनदस्य च । हंसयुक्तविमानं च त्वयानीतं हि वेधसः

Dinala mo ang punong Kalpa na nagbibigay ng lahat ng kahilingan, at pati na rin ang mga kayamanan ni Kubera, ang panginoon ng kayamanan. Dinala mo rin ang makalangit na karwahe ni Vedhas (Brahmā) na hila ng mga gansa.

Verse 37

इत्येवं वररत्नानि दिवि पृथ्व्यां रसातले । यानि दैत्येन्द्र ते भांति गृहे तानि समस्ततः

Kaya nga, O panginoon ng mga Daitya, ang lahat ng mahuhusay na hiyas na kumikislap sa langit, sa lupa, at sa Rasātala (daigdig sa ilalim) ay, sa kabuuan, nagliliwanag sa iyong tahanan.

Verse 38

त्वत्समृद्धिमिमां पश्यन्सम्पूर्णां विविधामहम् । प्रसन्नोऽस्मि महावीर गजाश्वादिसुशोभिताम्

Sa pagtanaw ko sa iyong kasaganaan—ganap, sari-sari, at maringal, pinalalamutian ng mga elepante, kabayo, at iba pa—ako’y nalulugod, O dakilang bayani.

Verse 39

जायारत्नं महाश्रेष्ठं जलंधर न ते गृहे । तदानेतुं विशेषेण स्त्रीरत्नं वै त्वमर्हसि

O Jalandhara, sa iyong tahanan ay wala pa ang “hiyas ng asawa” na pinakadakila. Kaya ikaw ay tunay na karapat-dapat—lalo na—na maghatid ng isang mahalagang hiyas na babae bilang iyong kabiyak.

Verse 40

यस्य गेहे सुरत्नानि सर्वाणि हि जलंधर । जायारत्नं न चेत्तानि न शोभंते वृथा ध्रुवम्

O Jalandhara, kahit naroon sa bahay ng isang tao ang lahat ng mahahalagang hiyas, kung wala ang “hiyas ng isang karapat-dapat na asawa,” ang mga kayamanang iyon ay hindi tunay na nagniningning—tiyak na walang saysay.

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा नारदस्य महात्मनः । उवाच दैत्यराजो हि मदनाकुलमानसः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang gayong mga salita ng dakilang si Nārada, nagsalita ang hari ng mga Dānava—ang isip ay ginulo ng pagnanasa at pagkahumaling.

Verse 42

जलंधर उवाच । भो भो नारद देवर्षे नमस्तेस्तु महाप्रभो । जायारत्नवरं कुत्र वर्तते तद्वदाधुना

Wika ni Jalandhara: “O kagalang-galang na Devarshi Narada, pagpupugay at pagyukod sa iyo, dakilang Panginoon. Nasaan na ngayon ang pinakamataas na hiyas sa mga asawa? Ipaalam mo sa akin agad.”

Verse 43

ब्रह्मांडे यत्र कुत्रापि तद्रत्नं यदि वर्त्तते । तदानेष्ये ततो ब्रह्मन्सत्यं सत्यं न संशयः

“O Brahmana, kung ang hiyas na iyon ay naroroon saanman sa sansinukob na ito, tiyak na dadalhin ko iyon. Ito’y katotohanan—katotohanang tunay—walang pag-aalinlangan.”

Verse 44

नारद उवाच । कैलासे ह्यतिरम्ये च सर्वद्धिसुसमाकुले । योगिरूपधरश्शंभुरस्ति तत्र दिगम्बरः

Sinabi ni Narada: “Sa Kailāsa na lubhang kaaya-aya at puspos ng lahat ng espirituwal na kaganapan, naroon si Śambhu, nasa anyo ng isang yogin—ang Panginoong Digambara, ang ‘nakadamit ng langit’.”

Verse 45

तस्य भार्या सुरम्या हि सर्वलक्षणलक्षिता । सर्वांगसुन्दरी नाम्ना पार्वतीति मनोहरा

Ang kanyang asawa ay tunay na napakaganda, taglay ang lahat ng mapalad na tanda. Siya’y kaakit-akit at kalugud-lugod, kilala sa pangalang Sarvāṅgasundarī, at tinatawag ding Pārvatī.

Verse 46

तदीदृशं रूपमनन्यसंगतं दृष्टं न कुत्रापि कुतूहलाढ्यम् । अत्यद्भुतं मोहनकृत्सुयोगिनां सुदर्शनीयं परमर्द्धिकारि

Ang gayong anyo—walang kapantay at walang katulad—ay hindi pa kailanman nakita saanman. Puspos ito ng pagkamangha, lubhang kahanga-hanga, at nakaaakit maging sa mga yogin na ganap na; mapalad itong pagmasdan at nagbibigay ng pinakamataas na kasaganaan at espirituwal na kaganapan.

Verse 47

स्वचित्ते कल्पयाम्यद्य शिवादन्यस्समृद्धिवान् । जायारत्नान्विताद्वीर त्रिलोक्या न जलंधर

Ngayon, sa aking sariling isip ay ganito ang pasya ko: bukod kay Śiva, wala sa tatlong daigdig ang tunay na masagana—O bayaning Jalandhara—maging sa pagkakaroon ng asawang tapat at deboto o sa pag-aangkin ng mahahalagang hiyas.

Verse 48

यस्या लावण्यजलधौ निमग्नश्चतुराननः । स्वधैर्य्यं मुमुचे पूर्वं तया कान्योपमीयते

Inihahambing siya sa dalagang yaong sa karagatan ng kanyang kagandahan, maging ang apat-na-mukhang Brahmā, nang malubog doon, ay minsang binitiwan ang sariling katatagan.

Verse 49

गतरागोऽपि हि यया मदनारिस्स्वलीलया । निजतंत्रोऽपि यतस्स स्वात्म वशगः कृतः

Dahil sa kanya—sa magaan na paglalaro ng Kaaway ni Kāma, si Śiva—maging ang nakalaya na sa pita ay muling naibabalik sa ilalim ng paghahari ng sariling loob; at maging ang malaya at may sariling pamamahala ay, sa kapangyarihang iyon, napapasailalim sa panloob na pag-uudyok.

Verse 50

यथा स्त्रीरत्नसंभोक्तुस्समृद्धिस्तस्य साभवत् । तथा न तव दैत्येन्द्र सर्वरत्नाधिपस्य च

Kung paanong dumating ang kasaganaan sa lalaking nagtamasa ng “hiyas sa mga babae,” gayon din, hindi ito darating sa iyo, O panginoon ng mga Daitya—kahit inaangkin mong ikaw ang maykapangyarihan sa lahat ng hiyas.

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा स तु देवर्षिर्नारदो लोकविश्रुतः । ययौ विहायसा देवोपकारकरणोद्यतः

Sinabi ni Sanatkumāra: Pagkasabi niyon, ang banal na rishi na si Nārada—na bantog sa lahat ng daigdig—ay lumisan sa himpapawid, may layuning isakatuparan ang makabubuti sa mga deva.