त्रिपुरवर्णनम् (Tripura-varṇanam) — “Description of Tripura”

Verse 1

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे त्रिपुरवधोपाख्याने त्रिपुरवर्णनं नाम प्रथमोऽध्यायः

Kaya nga, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Ikalawang bahagi, ang Rudra-saṃhitā—sa Ikalimang bahagi, ang Yuddha-khaṇḍa, sa salaysay hinggil sa paglipol kay Tripura, nagsisimula ang Unang Kabanata na pinamagatang “Paglalarawan kay Tripura.”

Verse 2

इदानीं ब्रूहि सुप्रीत्या चरितं वरमुत्तमम् । शंकरो हि यथा रुद्रो जघान विहरन्खलान्

Ngayon, sa pusong may pag-ibig at galak, isalaysay mo sa amin ang pinakadakila at pinakamainam na kasaysayan—kung paanong si Śaṅkara, tunay na bilang Rudra, sa kanyang malayang paglalakbay, ay nagpabagsak sa masasama.

Verse 3

कथं ददाह भगवान्नगराणि सुरद्विषाम् । त्रीण्येकेन च बाणेन युगपत्केन वीर्यवान्

Paano sinunog ng Mapagpalang Panginoon ang mga lungsod ng mga kaaway ng mga deva? At paano winasak ng Makapangyarihan, sa iisang palaso, ang tatlong (lungsod) nang sabay-sabay?

Verse 4

एतत्सर्वं समाचक्ष्व चरितं शशिमौलिनः । देवर्षिसुखदं शश्वन्मायाविहरतः प्रभोः

Isalaysay mo sa amin ang lahat ng ito—ang mga banal na gawa ng Panginoong may buwan sa kanyang tuktok—mga gawang laging nagbibigay-galak sa mga deva at mga rishi, habang ang Kataas-taasang Guro ay naglalaro sa pamamagitan ng kanyang banal na māyā.

Verse 5

ब्रह्मोवाच । एवमेतत्पुरा पृष्टो व्यासेन ऋषिसत्तमः । सनत्कुमारं प्रोवाच तदेव कथयाम्यहम्

Wika ni Brahmā: “Tunay ngang gayon. Noong una, nang tanungin ni Vyāsa ang pinakadakilang rishi, itinuro niya ito kay Sanatkumāra; ang salaysay ding iyon ang aking isasalaysay ngayon.”

Verse 6

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । यथा ददाह त्रिपुरं बाणेनैकेन विश्व हृत्

Wika ni Sanatkumāra: Makinig ka, O Vyāsa na dakilang pantas, sa mga banal na gawa ng Panginoong may koronang buwan—ang Umaagaw sa puso ng mga daigdig—kung paanong sinunog Niya ang Tripura, ang tatlong lungsod, sa iisang palaso.

Verse 7

शिवात्मजेन स्कन्देन निहते तारकासुरे । तत्पुत्रास्तु त्रयो दैत्याः पर्यतप्यन्मुनीश्वर

O panginoon ng mga muni, nang mapatay si Tārakāsura ni Skanda, anak ni Śiva, ang tatlo niyang anak—mga prinsipe ng daitya—ay sinakmal ng naglalagablab na dalamhati at nagsimulang pahirapan ang daigdig.

Verse 8

तारकाख्यस्तु तज्जेष्ठो विद्युन्माली च मध्यमः । कमलाक्षः कनीयांश्च सर्वे तुल्यबलास्सदा

Sa kanila, ang nagngangalang Tāraka ang panganay; si Vidyunmālī ang pangalawa; at si Kamalākṣa ang bunso—ngunit silang lahat ay laging magkakapantay sa lakas.

Verse 9

जितेन्द्रियास्ससन्नद्धास्संयतास्सत्यवादिनः । दृढचित्ता महावीरा देवद्रोहिण एव च

Sila’y mga nagwagi sa mga pandama, ganap na nasasandata at may disiplina, at tapat sa katotohanan. Matatag ang loob, sila’y makapangyarihang mga bayani—ngunit tunay ngang mga kaaway ng mga Deva.

Verse 10

ते तु मेरुगुहां गत्वा तपश्चक्रुर्महाद्भुतम् । त्रयस्सर्वान्सुभोगांश्च विहाय सुमनोहरान्

Ngunit ang tatlong iyon, nang makarating sa yungib ng Bundok Meru, ay nagsagawa ng lubhang kahanga-hangang pag-aayuno at pagninilay, tinalikdan ang lahat ng kaaya-aya at nakaaakit na kaluguran.

Verse 11

वसंते सर्वकामांश्च गीतवादित्रनिस्स्वनम् । विहाय सोत्सवं तेपुस्त्रयस्ते तारकात्मजाः

Nang dumating ang tagsibol, tinalikuran ng tatlong anak ni Tāraka ang lahat ng kalayawan at ang masayang ugong ng awit at tugtugin, at sila’y nagsagawa ng mahigpit na tapasya, ang pagninilay at pagtitika.

Verse 12

ग्रीष्मे सूर्यप्रभां जित्वा दिक्षु प्रज्वाल्य पावकम् । तन्मध्यसंस्थाः सिद्ध्यर्थं जुहुवुर्हव्यमादरात्

Sa init ng tag-init, na nilalampasan pa ang ningning ng araw, sinindihan nila ang apoy sa lahat ng dako. Nakaupo sa gitna ng naglalagablab na bilog, taimtim nilang inihandog ang mga oblation (hāvya) sa banal na apoy upang makamit ang siddhi.

Verse 13

महाप्रतापपतितास्सर्वेप्यासन् सुमूर्छिताः । वर्षासु गतसंत्रासा वृष्टिं मूर्द्धन्यधारयन्

Tinamaan ng makapangyarihang ningas na lakas, silang lahat ay bumagsak at lubos na nawalan ng malay. Gaya ng mga taong nasasapol ng malakas na ulan sa tag-ulan, humupa ang kanilang takot at tinanggap nila ang buhos sa kanilang ulo.

Verse 14

शरत्काले प्रसूतं तु भोजनं तु बुभुक्षिताः । रम्यं स्निग्धं स्थिरं हृद्यं फलं मूलमनुत्तमम्

Sa panahon ng taglagas, ang mga nagugutom ay kumain ng pagkaing hinog sa panahong iyon—kaaya-aya, malinamnam at may langis, nakapagpapatatag at nakalulugod sa puso; at tinamasa rin nila ang mahuhusay na prutas at mga ugat.

Verse 15

संयमात्क्षुत्तृषो जित्वा पानान्युच्चावचान्यपि । बुभुक्षितेभ्यो दत्त्वा तु बुभूवुरुपला इव

Sa pamamagitan ng pagpipigil-sa-sarili, napagtagumpayan nila ang gutom at uhaw, pati na ang iba’t ibang inumin. Sa halip, ibinigay nila ang mga iyon sa mga nagugutom, at sila’y naging parang bato—di matinag at di nayayanig ng pagnanasa.

Verse 16

संस्थितास्ते महात्मानो निराधाराश्चतुर्दिशम् । हेमंते गिरिमाश्रित्य धैर्येण परमेण तु

Ang mga dakilang kaluluwang iyon ay nanatiling matatag sa apat na panig, na walang anumang sandigan. Sa panahon ng taglamig, sumilong sila sa bundok at nagtiis nang may sukdulang katatagan.

Verse 17

तुषारदेहसंछन्ना जलक्लिन्नेन वाससा । आसाद्य देहं क्षौमेण शिशिरे तोयमध्यगाः

Nabalutan ng hamog-yelo ang kanilang mga katawan; at ang kanilang kasuotan ay basang-basa sa tubig. Sa ginaw ng taglamig, binalot nila ang sarili ng telang lino at nanatiling nakatayo sa gitna ng mga tubig.

Verse 18

अनिर्विण्णास्ततस्सर्वे क्रमशोऽवर्द्धयंस्तपः । तेपुस्त्रयस्ते तत्पुत्रा विधिमुद्दिश्य सत्तमाः

Pagkaraan, silang lahat ay hindi nanghina ng loob at unti-unting pinatindi ang kanilang tapas. Ang tatlong mararangal na anak na iyon ay nagsagawa ng austeridad na nakatuon ang isip kay Brahmā (Vidhī), upang hingin ang Kanyang biyaya at kautusan.

Verse 19

तप उग्रं समास्थाय नियमे परमे स्थिता । तपसा कर्षयामासुर्देहान् स्वान् दानवोत्तमाः

Isinagawa nila ang mabagsik na tapas at nanatili sa pinakadakilang disiplina. Bilang mga pangunahing Dānava, pinahirapan at pinangayayat nila ang sarili nilang katawan sa pamamagitan ng tapas.

Verse 20

वर्षाणां शतकं चैव पदमेकं निधाय च । भूमौ स्थित्वा परं तत्र तेपुस्ते बलवत्तराः

Itinanim nila ang iisang hakbang sa iisang lugar at nanatiling nakatayo sa lupa nang hindi gumagalaw; at doon—matatag at lubhang makapangyarihan—nagsagawa sila ng mahigpit na tapas sa loob ng isang daang taon.

Verse 21

ते सहस्रं तु वर्षाणां वातभक्षास्सुदारुणाः । तपस्तेपुर्दुरात्मानः परं तापमुपागताः

Sa loob ng isang libong taon, yaong mga labis na mababangis—na hangin lamang ang ikinabubuhay—ay nagsagawa ng matinding tapas (pagpapakasakit). Ngunit dahil sa baluktot na layon, nahulog sila sa sukdulang pagdurusa, ang naglalagablab na bunga ng sarili nilang marahas na tapas.

Verse 22

वर्षाणां तु सहस्रं वै मस्तकेनास्थितास्तथा । वर्षाणां तु शतेनैव ऊर्द्ध्वबाहव आसिताः

Tunay nga, sa loob ng isang libong taon ay nanatili silang nakatayo sa kanilang ulo; at sa karagdagang isang daang taon, nanatili silang nakataas ang mga bisig—matiyagang tinitiis ang mahigpit na tapas sa matatag na disiplina.

Verse 23

एवं दुःखं परं प्राप्ता दुराग्रहपरा इमे । ईदृक्ते संस्थिता दैत्या दिवारात्रमतंद्रिता

Kaya nga, nang mahulog sa sukdulang pagdurusa, ang mga nilalang na ito—na pinakikilos ng matigas na maling pasiya—ay nanatili sa gayong kalagayan. Ang mga Daitya ay nagpatuloy araw at gabi na walang pahinga, di matinag sa kanilang ligaw na paninindigan.

Verse 24

एवं तेषां गतः कालो महान् सुतपतां मुने । ब्रह्मात्मनां तारकाणां धर्मेणेति मतिर्मम

O pantas, sa gayon ay lumipas ang mahabang panahon para sa mga panginoon ng mga anak na iyon. Sa aking pagkaunawa, ang mga Tāraka—na ang likas na pagkatao’y nakaugnay sa kapangyarihan ni Brahmā—ay iningatan at ginabayan ng sarili nilang itinakdang dharma.

Verse 25

प्रादुरासीत्ततो ब्रह्मा सुरासुरगुरुर्महान् । संतुष्टस्तपसा तेषां वरं दातुं महायशाः

Pagkaraan, nagpakita si Brahmā na Dakila—ang gurong iginagalang ng mga deva at mga asura—sa harap nila. Nalugod sa kanilang tapasya, ang bantog na iyon ay dumating upang magbigay ng isang biyaya.

Verse 27

ब्रह्मोवाच । प्रसन्नोऽस्मि महादैत्या युष्माकं तपसा मुने । सर्वं दास्यामि युष्मभ्यं वरं ब्रूत यदीप्सितम्

Wika ni Brahmā: “O makapangyarihang mga Daitya—o banal na muni—nalugod Ako sa inyong tapas, ang inyong mahigpit na pag-aayuno at pagninilay. Ipagkakaloob Ko sa inyo ang lahat; sabihin ninyo ang biyayang ninanais ninyo.”

Verse 28

किमर्थं सुतपस्तप्तं कथयध्वं सुरद्विषां । सर्वेषां तपसो दाता सर्वकर्तास्मि सर्वदा

“Sa anong layunin ninyo isinagawa ang marilag na tapas na ito? Ipaalam ninyo sa Akin, o mga kalaban ng mga deva. Ako ang laging Tagapagkaloob ng bunga ng lahat ng tapas, at sa lahat ng panahon Ako ang gumaganap at nagpapaganap ng lahat ng gawa.”

Verse 29

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा शनैस्ते स्वात्मनो गतम् । ऊचुः प्रांजलयस्सर्वे प्रणिपत्य पितामहम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig nila ang kanyang mga salita, unti-unti silang nagbalik sa sariling pagpipigil. Pagkaraan, silang lahat, na nakatiklop ang mga kamay, ay nagpatirapa at nagsalita kay Pitāmaha (Brahmā).

Verse 30

दैत्या ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश यदि देयो वरस्त्वया । अवध्यत्वं च सर्वेषां सर्वभूतेषु देहिनः

Wika ng mga Daitya: “Kung Ikaw ay nalulugod, O Panginoon ng mga deva, at kung magbibigay Ka ng biyaya, ipagkaloob Mo sa amin ang pagiging di-mapapatay—upang sa lahat ng may katawan, sa lahat ng uri ng nilalang, walang sinuman ang makapapatay sa amin.”

Verse 31

स्थिरान् कुरु जगन्नाथ पांतु नः परिपंथिनः । जरारोगादयस्सर्वे नास्मान्मृत्युरगात् क्वचित्

O Panginoon ng sansinukob, gawin Mo kaming matatag; nawa’y ingatan Mo kami laban sa lahat ng kaaway. Nawa’y hindi dumapo sa amin ang katandaan, karamdaman, at lahat ng pagdurusa; at nawa’y hindi kailanman sumapit sa amin ang kamatayan sa anumang oras.

Verse 32

अजराश्चामरास्सर्वे भवाम इति नो मतम् । समृत्यवः करिष्यामस्सर्वानन्यांस्त्रिलोकके

“Ito ang aming matibay na pasiya: kaming lahat ay magiging walang pagtanda at walang kamatayan. Gagawin naming ang lahat ng iba pa sa tatlong daigdig ay mapasailalim sa kamatayan.”

Verse 33

लक्ष्म्या किं तद्विपुलया किं कार्यं हि पुरोत्तमैः । अन्यैश्च विपुलैर्भोगैस्स्थानैश्वर्येण वा पुनः

Ano ang silbi ng napakalaking kayamanan? Ano ang pangangailangan sa pinakamataas na ranggo sa daigdig? At muli, ano ang mapapala sa saganang aliw, sa maringal na katayuan, o sa paghahari—kung ang sukdulang layon ay pakikipag-isa kay Śiva na lampas sa lahat ng pag-aangkin?

Verse 34

यत्रैव मृत्युना ग्रस्तो नियतं पंचभिर्दिनैः । व्यर्थं तस्याखिलं ब्रह्मन् निश्चितं न इतीव हि

O Brahmana, ang sinumang sinakmal ng Kamatayan at nakatakdang mamatay sa loob ng limang araw, ang lahat ng kanyang ginagawa roon ay nauuwi sa walang saysay—na para bang wala ngang anumang tunay na natitiyak o natatatag para sa kanya.

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तेषां दैत्यानां च तपस्विनाम् । प्रत्युवाच शिवं स्मृत्वा स्वप्रभुं गिरिशं विधिः

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig niya ang gayong mga salita ng mga Daitya at ng mga ermitanyong pantas, si Vidhi (Brahmā) ay sumagot—na unang inalaala si Śiva, ang kanyang sariling Panginoon, si Girīśa, ang Panginoon ng mga bundok.

Verse 36

ब्रह्मोवाच । नास्ति सर्वामरत्वं च निवर्तध्वमतोऽसुराः । अन्यं वरं वृणीध्वं वै यादृशो वो हि रोचते

Wika ni Brahmā: “Walang ganap na kawalang-kamatayan para sa lahat. Kaya, O mga Asura, tumigil kayo. Pumili kayo ng ibang biyaya—yaong tunay na nakalulugod sa inyo.”

Verse 37

जातो जनिष्यते नूनं जंतुः कोप्यसुराः क्वचित् । अजरश्चामरो लोके न भविष्यति भूतले

Tunay na ang sinumang nilalang na isinilang ay muling isisilang. Sa mundong ito sa ibabaw ng lupa, walang nilalang—maging deva man o asura—na magiging di-tumatanda at di-namamatay.

Verse 38

ऋते तु खंडपरशोः कालकालाद्धरेस्तथा । तौ धर्माधर्मपरमावव्यक्तौ व्यक्तरूपिणौ

Maliban kina Khaṇḍaparaśu at Hari—na siyang Kāla at lampas pa sa Kāla—ang dalawang sukdulang simulain, ang Dharma at Adharma, ay nananatiling di-nahahayag sa kanilang pinakamataas na katotohanan, subalit lumilitaw sa daigdig sa pamamagitan ng mga anyong nahahayag.

Verse 39

संपीडनाय जगतो यदि स क्रियते तपः । सफलं तद्गतं वेद्यं तस्मात्सुविहितं तपः

Kung ang tapas (pagpapakasakit/ascetisismo) ay isinasagawa upang apihin ang daigdig, dapat maunawaang ‘may bunga’ lamang ito sa layuning mapanira; kaya ang tunay na tapas ay dapat ituwid ang direksiyon—gawin nang maayos at ayon sa Dharma, kaayon ng kaayusan ni Śiva at hindi sa kalupitan.

Verse 40

तद्विचार्य स्वयं बुद्ध्या न शक्यं यत्सुरासुरैः । दुर्लभं वा सुदुस्साध्यं मृत्युं वंचयतानघाः

Sa pagninilay gamit ang sarili nilang pag-unawa, napagtanto nila na ang hindi magawa ng mga deva o asura—maging bihira man o lubhang napakahirap—ay magagawa ng mga walang dungis na iyon, sapagkat nalilinlang at nalalampasan pa nila maging ang Kamatayan.

Verse 41

तत्किंचिन्मरणे हेतुं वृणीध्वं सत्त्वमाश्रिताः । येन मृत्युर्नैव वृतो रक्षतस्तत्पृथक् पृथक्

“O kayong nakatatag sa sattva (kadalisayan), pumili kayo para sa inyong sarili ng isang tiyak na sanhi ng kamatayan, bawat isa ayon sa sariling paraan, upang hindi kayo masakmal ni Kamatayan habang kayo’y pinangangalagaan—bawat isa nang hiwa-hiwalay.”

Verse 42

सनत्कुमार उवाच । एतद्विधिवचः श्रुत्वा मुहूर्त्तं ध्यानमास्थिताः । प्रोचुस्ते चिंतयित्वाथ सर्वलोकपितामहम्

Sinabi ni Sanatkumāra: Nang marinig nila ang mga salitang iyon ng kautusan, pumasok sila sa pagninilay sa loob ng isang sandali. Pagkaraan, matapos magnilay-nilay, nagsalita sila kay Pitāmaha (Brahmā), ang dakilang ninuno ng lahat ng daigdig.

Verse 43

दैत्या ऊचुः । भगवन्नास्ति नो वेश्म पराक्रमवतामपि । अधृष्याः शात्रवानां तु यन्न वत्स्यामहे सुखम्

Nagsalita ang mga Daitya: “O Panginoon, bagaman kami’y makapangyarihan, wala kaming ligtas na tahanan. Sapagkat ang aming mga kaaway ay hindi madaling madaig; kaya hindi kami makapanirahan sa ligaya.”

Verse 44

पुराणि त्रीणि नो देहि निर्मायात्यद्भुतानि हि । सर्वसंपत्समृद्धान्य प्रधृष्याणि दिवौकसाम्

“Ipagkaloob mo sa amin ang tatlong kahanga-hangang lungsod, nilikha sa pamamagitan ng iyong walang kapantay na kapangyarihang māyā—mga lungsod na sagana sa lahat ng kasaganaan, di-masusugpo at di-matatagumpayan kahit ng mga deva sa langit.”

Verse 45

वयं पुराणि त्रीण्येव समास्थाय महीमिमाम् । चरिष्यामो हि लोकेश त्वत्प्रसादाज्जगद्गुरो

O Panginoon ng mga daigdig, O Guru ng sansinukob—umaasa sa kapangyarihan ng tatlong Purāṇa na ito, sa pamamagitan ng iyong biyaya ay tunay naming lilibutin ang daigdig na ito.

Verse 46

तारकाक्षस्ततः प्राह यदभेद्यं सुरैरपि । करोति विश्वकर्मा तन्मम हेममयं पुरम्

Pagkaraan, sinabi ni Tārakākṣa: “Ang aking ginintuang lungsod na kahit ang mga diyos ay hindi kayang pasukin o wasakin—si Viśvakarmā ang magtatayo niyan para sa akin.”

Verse 47

ययाचे कमलाक्षस्तु राजतं सुमहत्पुरम् । विद्युन्माली च संहृष्टो वज्रायसमयं महत्

Pagkatapos, humiling si Kamalākṣa ng isang napakalawak na lungsod na pilak; at si Vidyunmālī, na nagagalak ang kalooban, ay humiling ng isang dakilang lungsod na yari sa bakal na tigas na tulad ng vajra.

Verse 48

पुरेष्वेतेषु भो ब्रह्मन्नेकस्थानस्थितेषु च । मध्याह्नाभिजिते काले शीतांशौ पुष्प संस्थिते

O Brahmā, nang ang mga kutaing lungsod na ito ay tumigil at nagkaisa sa iisang pagkahanay, sa mapalad na oras ng tanghali na tinatawag na Abhijit, habang ang buwang may malamig na sinag ay nakalagak sa gitna ng mga bulaklak, (doon magaganap ang itinadhanang pangyayari).

Verse 49

उपर्युपर्यदृष्टेषु व्योम्नि लीलाभ्रसंस्थिते । वर्षत्सु कालमेघेषु पुष्करावर्तनामसु

Sa kaitaasan ng langit, nagtipon ang mga ulap na wari’y naglalaro; at ang maiitim na ulap-ulan na tinatawag na Puṣkarāvarta ay nagsimulang bumuhos. Ang tanawing iyon ay tila isang masamang palatandaan, na nagbabadya ng marahas na pagliko ng nalalapit na digmaan.

Verse 50

तथा वर्षसहस्राते समेष्यामः परस्परम् । एकीभावं गमिष्यंति पुराण्येतानि नान्यथा

Gayon din, kapag lumipas na ang isang libong taon, tayo’y muling magtatagpo sa isa’t isa. At sa sandaling iyon, ang mga sinaunang Purāṇa na ito ay tiyak na magsasanib sa iisang pagkakaisa—wala nang ibang daan.

Verse 51

सर्वदेवमयो देवस्सर्वेषां मे कुहेलया । असंभवे रथे तिष्ठन् सर्वोपस्करणान्विते

Ang Panginoong iyon—na naglalaman ng lahat ng mga diyos—sa pamamagitan ng aking mapanlinlang na gawang-maya ay tumindig sa isang karwaheng di-mawari, na may ganap na kasangkapan ng digmaan.

Verse 52

असंभाव्यैककांडेन भिनत्तु नगराणि नः । निर्वैरः कृत्तिवासास्तु योस्माकमिति नित्यशः

“Sa iisang di-mawarì na hampas, nawa’y wasakin niya ang aming mga lungsod. Ngunit si Kṛttivāsā (Śiva), na laging walang poot, ay palaging ‘amin’—tunay ngang siya’y sa amin magpakailanman.”

Verse 53

वंद्यः पूज्योभिवाद्यश्च सोस्माकं निर्दहेत्कथम् । इति चेतसि संधाय तादृशो भुवि दुर्लभः

“Siya’y karapat-dapat sambahin, purihin, at batiin ng pagpupugay—paano niya kami masusunog?” Sa gayong pag-iisip sa kanilang puso, napagtanto nila na ang gayong nilalang ay bihira sa daigdig.

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । एवमस्तीति तान् प्राह सृष्टिकर्ता स्मरञ्शिवम्

Wika ni Sanatkumāra: Nang marinig ni Brahmā—ang lolo ng mga daigdig, ang Manlilikha—ang kanilang mga salita, inalaala niya si Panginoong Śiva at sumagot, “Mangyari nawa; tunay ngang gaya ng inyong sinabi.”

Verse 55

आज्ञां ददौ मयस्यापि कुत्र त्वं नगरत्रयम् । कांचनं राजतं चैव आयसं चेति भो मय

Nag-utos din siya kay Maya: “O Maya, saan mo lililukin ang tatlong lungsod—isa’y ginto, isa’y pilak, at isa’y bakal?”

Verse 56

इत्यादिश्य मयं ब्रह्मा प्रत्यक्षं प्राविशद्दिवम् । तेषां तारकपुत्राणां पश्यतां निजधाम हि

Matapos silang turuan nang gayon, si Brahmā—na nabuo mula sa Māyā, ang kapangyarihang nagpapakita ng sansinukob—ay hayagang pumasok sa kalangitan; at ang mga anak ni Tāraka ay nakatanaw, nakikitang siya’y bumabalik sa sarili niyang makalangit na tahanan.

Verse 57

ततो मयश्च तपसा चक्रे धीरः पुराण्यथ । कांचनं तारकाक्षस्य कमलाक्षस्य राजतम्

Pagkaraan nito, si Māyā, matatag at bihasa, ay lumikha sa mga kutaing lungsod sa bisa ng tapas (mahigpit na pag-aayuno at pagninilay): isang ginto para kay Tārakākṣa, at isang pilak para kay Kamalākṣa.

Verse 58

विद्युन्माल्यायसं चैव त्रिविधं दुर्गमुत्तमम् । स्वर्गे व्योम्नि च भूमौ च क्रमाज्ज्ञेयानि तानि वै

Ang kataas-taasang kuta na mahirap lusubin ay tunay na may tatlong uri: Vidyunmālī, Mālī, at Ayasa. Dapat maunawaan ayon sa pagkakasunod na sila’y nasa langit, sa kalawakan, at sa ibabaw ng lupa.

Verse 59

दत्वा तेभ्यो सुरेभ्यश्च पुराणि त्रीणि वै मयः । प्रविवेश स्वयं तत्र हितकामपरायणः

Matapos ipagkaloob ni Maya sa mga deva ang tatlong kutaing lungsod, siya mismo’y pumasok doon, lubos na nakatuon sa kanilang kapakanan.

Verse 60

एवं पुत्रत्रयं प्राप्य प्रविष्टास्तारकात्मजाः । बुभुजुस्सकलान्भोगान्महाबलपराक्रमाः

Kaya nga, nang magkamit sila ng tatlong anak na lalaki, ang mga anak ni Tāraka ay naitatag sa kanilang paghahari; makapangyarihan sa lakas at kabayanihan, nilasap nila ang lahat ng kaluguran at kapangyarihang makamundo.

Verse 61

कल्पद्रुमैश्च संकीर्णं गजवाजिसमाकुलम् । नानाप्रासादसंकीर्णं मणिजालसमा वृतम्

Yaon ay punô ng mga punong Kalpadruma na tumutupad ng hiling, at siksik sa mga elepante at kabayo. Maraming palasyo ang nag-uunahan, at napaliligiran sa lahat ng panig na wari’y lambat ng mga hiyas.

Verse 62

सूर्यमण्डलसंकाशैर्विमानैस्सर्वतोमुखैः । पद्मरागमयैश्चैव शोभितं चन्द्रसन्निभैः

Sa lahat ng dako’y pinalamutian ito ng mga vimāna sa himpapawid na kumikislap na gaya ng bilog ng araw, nakaharap sa bawat panig. At lalo pa itong nagniningning sa mga gusaling yari sa padmarāga (rubi), na may liwanag na tulad ng buwan.

Verse 63

प्रासादैर्गोपुरैर्दिव्यैः कैलासशिखरोपमैः । दिव्यस्त्रीजनसंकीर्णैर्गंधर्वैस्सिद्धचारणैः

Ito’y pinalamutian ng mga makalangit na palasyo at maringal na mga toreng tarangkahan, na kahawig ng matatayog na tuktok ng Kailāsa. At ito’y siksik sa mga diwata, gayundin sa mga Gandharva, Siddha, at Cāraṇa.

Verse 64

रुद्रालयैः प्रतिगृहमग्निहोत्रैः प्रतिष्ठितैः । द्विजोत्तमैश्शास्त्र ज्ञैश्शिवभक्तिरतैस्सदा

Sa bawat tahanan ay naitatag ang mga dambana ni Rudra, at ang mga apoy ng agnihotra ay iningatan nang wasto. Ang mga pinakadakila sa mga dalawang-ulit na isinilang, bihasa sa mga śāstra, ay laging nalulubog sa debosyon kay Śiva.

Verse 65

वापीकूपतडागैश्च दीर्घिकाभिस्सुशोभितम् । उद्यानवनवृक्षैश्च स्वर्गच्युत गुणोत्तमैः

Yaon ay marikit na pinalamutian ng mga balon, mga hakbang-balon, mga lawa at mahahabang imbakan ng tubig; gayundin ng mga hardin, mga kakahuyan at mga punong may dakilang kagandahan, na wari’y bumaba mula sa langit.

Verse 66

नदीनदसरिन्मुख्यपुष्करैः शोभितं सदा । सर्वकामफलाद्यैश्चानेकैर्वृक्षैर्मनोहरम्

Ito’y laging pinaliliwanag ng mahuhusay na ilog, batis at mga pangunahing lawa ng lotus; at kaakit-akit dahil sa maraming punong nagbibigay ng lahat ng ninanais na bunga at iba pang pagpapala.

Verse 67

मत्तमातंगयूथैश्च तुरंगैश्च सुशोभनैः । रथैश्च विविधाकारैश्शिबिकाभिरलंकृतम्

Ito’y maringal na pinalamutian ng mga kawan ng elepanteng tila lasing sa sigla, ng magagandang kabayo, ng mga karwaheng iba-iba ang anyo, at ng mga palankin (śibikā) rin.

Verse 68

समयादिशिकैश्चैव क्रीडास्थानैः पृथक्पृथक् । वेदाध्ययनशालाभिर्विविधाभिः पृथक्पृथक्

At mayroon ding magkakahiwalay na pook para sa mga guro ng wastong asal at disiplina, magkakahiwalay na lugar ng paglalaro, at—bukod pa roon—maraming bulwagang itinalaga para sa pag-aaral at pagbigkas ng mga Veda.

Verse 69

अदृष्टं मनसा वाचा पापान्वितनरैस्सदा । महात्मभिश्शुभाचारैः पुण्यवद्भिः प्रवीक्ष्यते

Ang Katotohanang yaon—na di makita ng mga taong nababalot ng kasalanan, maging sa isip o sa salita—ay tunay na napagkikilala ng mga dakilang-loob, may mabuting asal, at puspos ng kabutihang-loob (puṇya).

Verse 70

पतिव्रताभिः सर्वत्र पावितं स्थलमुत्तमम् । पतिसेवनशीलाभिर्विमुखाभिः कुधर्मतः

Ang bawat pook ay nagiging lubhang banal saanman may mga asawang pativrata—malinis at tapat—na matatag sa paglilingkod sa kanilang asawa at tumatalikod sa maling gawi (adharma).

Verse 71

दैत्यशूरैर्महाभागैस्सदारैस्ससुतैर्द्विजैः । श्रौतस्मार्तार्थतत्त्वज्ञैस्स्वधर्मनिरतैर्युतम्

Kasama roon ang mga bayaning Daitya na mapalad, kasama ang kanilang mga asawa at mga anak na lalaki; at naroon din ang mga dvija na batid ang tunay na diwa ng mga tuntuning Śrauta at Smārta, matatag sa sariling svadharma.

Verse 72

व्यूढोरस्कैर्वृषस्कंधैस्सामयुद्धधरैस्सदा । प्रशांतैः कुपितैश्चैव कुब्जैर्वामनकैस्तथा

Lagi silang laging handa sa maayos na pakikidigma: may malalapad ang dibdib at balikat na tila toro; may payapa at panatag, may nag-aalab sa galit; may kuba, at may pandak din.

Verse 73

नीलोत्पलदलप्रख्यैर्नीलकुंचितमूर्द्धजैः । मयेन रक्षितैस्सर्वैश्शिक्षितैर्युद्धलालसैः

Silang lahat—na pinangangalagaan ni Māyā—ay mahusay na sinanay at sabik sa digmaan; ang kutis ay tulad ng talulot ng asul na lotus at ang buhok ay maitim at kulot.

Verse 74

वरसमररतैर्युतं समंतादजशिवपूजनया विशुद्धवीर्यैः । रविमरुतमहेन्द्रसंनिकाशैस्सुरमथनैस्सुदृढैस्सुसेवितं यत्

Napapaligiran ito sa lahat ng panig ng mahuhusay na mandirigma, laging nakatuon sa marangal na labanan—mga taong dalisay ang lakas dahil sa pagsamba kay Śiva na Walang Kapanganakan. Sila’y maningning na gaya ng Araw, ng Hangin, at ni Mahendra (Indra), matatag at di matinag, at mahusay na pinaglilingkuran ng mga kayang dumurog maging sa mga hukbo ng mga diyos.

Verse 75

शास्त्रवेदपुराणेषु येये धर्माः प्रकीर्तिताः । शिवप्रियास्सदा देवास्ते धर्मास्तत्र सर्वतः

Anumang mga dharma na ipinahayag sa mga śāstra, sa mga Veda, at sa mga Purāṇa—ang mga dharmang iyon ay lubos na itinatag roon bilang banal, sapagkat ang mga diyos ay laging minamahal ni Śiva, at ang mismong mga dharmang iyon ay saanman nakaugat sa Kanyang biyaya.

Verse 76

एवं लब्धवरास्ते तु दैतेयास्तारकात्मजाः । शैवं मयमुपाश्रित्य निवसंति स्म तत्र ह

Kaya nito, matapos makamtan ang mga biyaya, ang mga Daitya na anak ni Tāraka ay sumilong sa isang kuta na nilikha ng māyā sa anyong Śaiva, at tunay ngang nanirahan sila roon.

Verse 77

सर्वं त्रैलोक्यमुत्सार्य प्रविश्य नगराणि ते । कुर्वंति स्म महद्राज्यं शिवमार्गरतास्सदा

Pinalayas nila ang mga kaaway sa buong tatlong daigdig, pumasok sa mga lungsod, at nagtatag ng dakilang paghahari—laging deboto sa landas ni Śiva.

Verse 78

ततो महान् गतः कालो वसतां पुण्यकर्मणाम् । यथासुखं यथाजोषं सद्राज्यं कुर्वतां मुने

Pagkaraan, lumipas ang mahabang panahon para sa mga gumagawa ng kabutihan na nanahan doon; namuhay silang maginhawa ayon sa nais, at patuloy na namahala sa isang mabuti at maayos na kaharian, O pantas.