पुष्पार्पण-विनिर्णयः (Determination of Flower-Offerings to Śiva)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । व्यासशिष्य महाभाग कथय त्वं प्रमाणतः । कैः पुष्पैः पूजितश्शंभुः किं किं यच्छति वै फलम्

Sinabi ng mga rishi: “O marangal na alagad ni Vyāsa, isalaysay mo sa amin ayon sa patunay ng mga śāstra: sa aling mga bulaklak sinasamba si Śambhu, at anong mga tiyak na bunga (kinalabasan) ang tunay Niyang ipinagkakaloob?”

Verse 2

सूत उवाच । शौनकाद्याश्च ऋषयः शृणुतादरतोऽखिलम् । कथयाम्यद्य सुप्रीत्या पुष्पार्पणविनिर्णयम्

Sinabi ni Sūta: “O mga rishi na pinangungunahan ni Śaunaka, makinig kayo nang may paggalang sa lahat. Ngayon, sa taos-pusong kagalakan, ipaliliwanag ko ang wastong paghatol at tuntunin ng pag-aalay ng mga bulaklak (sa Panginoong Śiva).”

Verse 3

एष एव विधिः पृष्टो नारदेन महर्षिणा । प्रोवाच परमप्रीत्या पुष्पार्पणविनिर्णयम्

Ito nga ang paraang itinanong ng dakilang rishi na si Nārada. Pagkaraan, ipinaliwanag ng tagapagsalaysay, sa lubos na kagalakan, ang tiyak na tuntunin ng pag-aalay ng mga bulaklak kay Panginoong Śiva.

Verse 4

ब्रह्मोवाच । कमलैर्बिल्वपत्रैश्च शतपत्रैस्तथा पुनः । शंखपुष्पैस्तथा देवं लक्ष्मीकामोऽर्चयेच्छिवम्

Wika ni Brahmā: Ang nagnanais ng kasaganaan (Lakṣmī) ay dapat sumamba kay Panginoong Śiva sa pamamagitan ng mga bulaklak ng lotus, mga dahon ng bilva, at mga bulaklak na may sandaang talulot; gayundin, sa mga bulaklak na hugis-sankha ay dapat niyang sambahin ang banal na Śiva.

Verse 5

एतैश्च लक्षसंख्याकैः पूजितश्चेद्भवेच्छिवः । पापहानिस्तथा विप्र लक्ष्मीस्स्यान्नात्र संशयः

O brāhmaṇa, kung si Śiva ay sambahin gamit ang mga ito sa sukat na isang lakh (isang daang libo), mawawasak ang mga kasalanan; at tiyak na lilitaw ang kasaganaan (Lakṣmī)—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 6

विंशतिः कमलानां तु प्रस्थमेकमुदाहृतम् । बिल्वो दलसहस्रेण प्रस्थार्द्धं परिभाषितम्

Dalawampung bulaklak ng lotus ang ipinahayag na bumubuo ng isang prastha (sukat na pang-ritwal). At ang bilva naman ay itinakda na ang isang libong dahon nito ay katumbas ng kalahating prastha.

Verse 7

शतपत्रसहस्रेण प्रस्थार्द्धं परिभाषितम् । पलैः षोडशभिः प्रत्थः पलं टंकदशस्मृतः

Ayon sa ganitong sukat, ang kalahating prastha ay itinatakdang katumbas ng isang libong yunit na śatapatra. Ang isang prastha ay sinasabing katumbas ng labing-anim na pala, at ang isang pala ay ayon sa kaugalian na sampung ṭaṅka.

Verse 8

अनेनैव तु मानेन तुलामारोपयेद्यदा । सर्वान्कामानवाप्नोति निष्कामश्चेच्छिवो भवेत्

Kapag isinagawa ang ritwal ng pagtitimbang (tulā-āropaṇa) ayon sa sukat na ito, natatamo ang lahat ng minimithing layon; at kung gawin nang walang pagnanasa, nagiging Śiva ang tao—nakakamit ang kalikasan ni Śiva sa debosyong walang pagnanasa.

Verse 9

राज्यस्य कामुको यो वै पार्थिवानां च पूजया । तोषयेच्छंकरं देवं दशकोष्ट्या मुनीश्वराः

O pinakadakilang mga pantas, ang sinumang naghahangad ng paghahari ay dapat sumamba sa mga Pārthiva Liṅga (Liṅgang yari sa lupa) at palugdan si Panginoong Śaṅkara, ang Banal, sa pamamagitan ng sampung koṭi na mga gawa ng pagsamba.

Verse 10

लिंगं शिवं तथा पुष्पमखण्डं तंदुलं तथा । चर्चितं चंदनेनैव जलधारां तथा पुनः

Sambahin si Śiva sa anyo ng Liṅga: maghandog ng mga bulaklak na buo at mga butil ng bigas na ganap; pahiran ng paste ng sandalwood; at muli’t muli, isagawa ang jaladhārā—ang tuluy-tuloy na pagbuhos ng tubig dito.

Verse 11

प्रतिरूपं तथा मंत्रं बिल्वीदलमनुत्तमम् । अथवा शतपत्रं च कमलं वा तथा पुनः

Maaari ring maghandog ng pratirūpa (banal na sagisag) at bigkasin ang mantra, kasama ang walang kapantay na dahon ng bilva; o kaya’y maghandog ng lotus na may sandaang talulot—tunay ngang lotus din—muli sa pagsamba.

Verse 12

शंखपुष्पैस्तथा प्रोक्तं विशेषेण पुरातनैः । सर्वकामफलं दिव्यं परत्रेहापि सर्वथा

Ipinahayag ng mga sinaunang pantas, sa natatanging paraan, na ang pag-aalay ng mga bulaklak na śaṅkha ay nagkakaloob ng banal na bunga na tumutupad sa lahat ng hangarin—tiyak, dito sa daigdig at gayundin sa kabilang buhay.

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे प्रथम खंडे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां सृष्ट्युपाख्याने शिवपूजाविधानवर्णनो नाम चतुर्दशोऽध्यायः

Kaya nito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa Unang Bahagi, sa ikalawang kalipunang tinatawag na Rudra Saṃhitā, sa salaysay ng Paglikha—nagtatapos ang Ikalabing-apat na Kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Paraan at mga Alituntunin ng Pagsamba kay Śiva.”

Verse 15

प्रधान्यकामुको यो वै तदर्द्धेनार्चयेत्पुमान् । कारागृहगतो यो वै लक्षेनैवार्चयेद्धनम्

Ang lalaking naghahangad ng katanyagan at dangal sa daigdig ay dapat sumamba kay Śiva gamit ang kalahati ng (itinakdang handog) na iyon. At ang sinumang napasok sa bilangguan ay dapat sumamba gamit ang isang lakh (isandaang libo) ng gayong handog/yaman, upang makamtan ang paglaya at maibalik ang mapalad na kapalaran.

Verse 16

रोगग्रस्तो यदा स्याद्वै तदर्द्धेनार्चयेच्छिवम् । कन्याकामो भवेद्यो वै तदर्द्धेन शिवं पुनः

Kapag ang isang tao ay pinahihirapan ng karamdaman, dapat niyang sambahin si Śiva gamit ang kalahati (ng itinakdang handog). Gayundin, ang sinumang nagnanais ng isang dalaga—isang angkop na mapapangasawa—ay dapat muling sumamba kay Śiva gamit ang kalahati (ng itinakdang handog) na iyon.

Verse 17

विद्याकामस्तथा यः स्यात्तदर्द्धेनार्चयेच्छिवम् । वाणीकामो भवेद्यो वै घृतेनैवार्चयेच्छिवम्

Ang nagnanais ng banal na kaalaman ay dapat sumamba kay Śiva gamit ang sangkap na tinatawag na tadarddha. At ang nagnanais ng kahusayan sa pananalita at kapangyarihan ng wika ay dapat sumamba kay Śiva gamit ang ghee (nilinaw na mantikilya).

Verse 18

उच्चाटनार्थं शत्रूणां तन्मितेनैव पूजनम् । मारणे वै तु लक्षेण मोहने तु तदर्धतः

Upang itaboy ang mga kaaway, ang pagsamba ay dapat isagawa ayon sa itinakdang sukat na iyon. Para sa ritwal ng pagwasak, gawin ito sa bilang na isang lakh (isandaang libo); at para sa ritwal ng pagkalito o pag-akit, kalahati niyon.

Verse 19

सामंतानां जये चैव कोटिपूजा प्रशस्यते । राज्ञामयुतसंख्यं च वशीकरणकर्मणि

Para sa tagumpay laban sa mga haring sakop (samanta), pinupuri ang Koṭipūjā—ang pagsambang inihahandog nang isang koṭi (isang crore). At para sa ritwal ng pagpapasailalim ng mga hari sa impluwensiya (vaśīkaraṇa), inirerekomenda ang pagsambang may bilang na isang ayuta (sampung libo).

Verse 20

यशसे च तथा संख्या वाहनाद्यैः सहस्रिका । मुक्तिकामोर्चयेच्छंभुं पंचकोट्या सुभक्तितः

Para sa dangal—at gayundin para sa kasaganaan at kasaganaan ng yaman, na may libu-libong sasakyan at iba pa—ang nagnanais ng kalayaan (mokṣa) ay dapat sumamba kay Śambhu nang may dakilang debosyon, sa bilang na limang koṭi (limang crore).

Verse 21

ज्ञानार्थी पूजयेत्कोट्या शंकरं लोक शंकरम् । शिवदर्शनकामो वै तदर्धेन प्रपूजयेत्

Ang naghahangad ng kaalamang nagpapalaya ay dapat sumamba kay Śaṅkara—ang tagapagpala ng mga daigdig—sa handog na kasinghalaga ng isang koṭi; ngunit ang nagnanais ng tuwirang darśana ng Śiva ay dapat sumamba sa Kanya sa kalahati niyon.

Verse 22

तथा मृत्युंजयो जाप्यः कामनाफलरूपतः । पंचलक्षा जपा यर्हि प्रत्यक्षं तु भवेच्छिवः

“Gayundin, dapat bigkasin sa japa ang mantrang Mṛtyuñjaya, sapagkat ipinagkakaloob nito ang bunga ng mga minimithing layon. Kapag natapos ang limandaang libong pag-uulit, si Śiva ay tunay na mahahayag nang tuwiran sa deboto.”

Verse 23

लक्षेण भजते कश्चिद्द्वितीये जातिसंभवः । तृतीये कामनालाभश्चतुर्थे तं प्रपश्यति

May ilan na sumasamba sa Kanya sa pamamagitan ng isang lakh (100,000) pag-uulit o gawaing debosyonal; sa ikalawang antas, nakakamit ang marangal na kapanganakan; sa ikatlo, natutupad ang ninanais; at sa ikaapat, tuwirang namamasdan Siya—ang Panginoong Śiva.

Verse 24

पंचमं च यदा लक्षं फलं यच्छत्यसंशयम् । अनेनैव तु मंत्रेण दशलक्षे फलं भवेत्

Kapag natapos ang ikalimang lakh (100,000) ng pag-uulit, tiyak na ipinagkakaloob ang bunga nito. Tunay, sa mismong mantrang ito, kapag nakumpleto ang sampung lakh, nakakamit ang higit na ganap na kaganapan ng bunga.

Verse 25

मुक्तिकामो भवेद्यो वै दर्भैश्च पूजनं चरेत् । लक्षसंख्या तु सर्वत्र ज्ञातव्या ऋषिसत्तम

O pinakadakila sa mga rishi, ang sinumang nagnanais ng moksha (kalayaan) ay dapat magsagawa ng pagsamba gamit ang damong darbha; at sa bawat ganitong ritwal, dapat maunawaan na ang bilang na isang lakh ang wastong sukat.

Verse 26

आयुष्कामो भवेद्यो वै दूर्वाभिः पूजनश्चरेत् । पुत्रकामो भवेद्यो वै धत्तूरकुसुमैश्चरेत्

Ang nagnanais ng mahabang buhay ay dapat magsamba gamit ang damong dūrvā. At ang nagnanais ng anak na lalaki ay dapat magsamba gamit ang mga bulaklak ng dhattūra.

Verse 27

रक्तदण्डश्च धत्तूरः पूजने शुभदः स्मृतः । अगस्त्यकुसुमैश्चैव पूजकस्य महद्यशः

Sa pagsamba kay Panginoong Śiva, ang pag-aalay ng halamang may pulang tangkay at ng dhattūra ay inaalala bilang nagdudulot ng kabutihang-palad. At sa pagsamba gamit ang mga bulaklak na agastya, ang sumasamba ay nagkakamit ng dakilang karangalan at katanyagan.

Verse 28

भुक्तिमुक्तिफलं तस्य तुलस्याः पूजयेद्यदि । अर्कपुष्पैः प्रतापश्च कुब्जकल्हारकैस्तथा

Kung sasambahin ang banal na Tulasī, matatamo ang bunga ng kapwa pagtamasa sa daigdig (bhukti) at paglaya (mukti). Gayundin, sa pag-aalay ng mga bulaklak na arka at ng kubja-kalhāraka, nakakamit ang ningning na espirituwal at sagradong karilagan.

Verse 29

जपाकुसुमपूजा तु शत्रूणां मृत्युदा स्मृता । रोगोच्चाटनकानीह करवीराणि वै क्रमात्

Ang pagsamba kay Śiva gamit ang mga bulaklak na japā (hibiscus) ay inaalala bilang nagdudulot ng kamatayan sa mga kaaway. At dito, ayon sa wastong pagkakasunod, ang pag-aalay ng karavīra (oleander) ay sinasabing nagpapalayas ng mga karamdaman.

Verse 30

बंधुकैर्भूषणावाप्तिर्जात्यावाहान्न संशयः । अतसीपुष्पकैर्देवं विष्णुवल्लभतामियात्

Sa pag-aalay ng mga bulaklak na bandhūka, nakakamit ang mga palamuti; sa pag-aalay ng mga bulaklak na jātī, nakakamit ang sasakyan—walang pag-aalinlangan. At sa pag-aalay ng mga bulaklak na atasī, ang Diyos ay nagiging minamahal ni Viṣṇu.

Verse 31

शमीपत्रैस्तथा मुक्तिः प्राप्यते पुरुषेण च । मल्लिकाकुसुमैर्दत्तैः स्त्रियं शुभतरां शिवः

Sa pag-aalay ng mga dahon ng śamī, ang lalaki ay tunay na nakakamit ang kalayaan (moksha). At sa pag-aalay ng mga bulaklak na mallīkā (sampagita), ipinagkakaloob ni Panginoong Śiva sa babae ang higit na mapalad at pinagpalang kalagayan.

Verse 32

यूथिकाकुसुमैश्शस्यैर्गृहं नैव विमुच्यते । कर्णिकारैस्तथा वस्त्रसंपत्तिर्जायते नृणाम्

Sa paglalagay ng mapalad na mga bulaklak na yūthikā (sampagita), hindi iniiwan ng kasaganaan ang tahanan; gayundin, sa pag-aalay o paggamit ng mga bulaklak na karṇikāra, nagkakamit ang mga tao ng kasaganaan sa kasuotan at damit.

Verse 33

निर्गुण्डीकुसुमैर्लोके मनो निर्मलतां व्रजेत् । बिल्वपत्रैस्तथा लक्षैः सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Sa pag-aalay ng mga bulaklak na nirguṇḍī sa mundong ito, ang isip ay nagiging dalisay. Gayundin, sa pag-aalay ng mga dahon ng bilva—kahit napakarami—natatamo ang lahat ng ninanais sa biyaya ni Śiva.

Verse 34

शृङ्गारहारपुष्पैस्तु वर्द्धते सुख सम्पदा । ऋतुजातानि पुष्पाणि मुक्तिदानि न संशयः

Sa pag-aalay ng mababangong bulaklak at mga garlandang pampalamuti, lumalago ang kaligayahan at kasaganaan. Ang mga bulaklak na sumisibol sa tamang panahon, kapag inialay sa pagsamba, ay nagkakaloob ng mokṣa—walang pag-aalinlangan.

Verse 35

राजिकाकुसुमानीह शत्रूणां मृत्युदानि च । एषां लक्षं शिवे दद्याद्दद्याच्च विपुलं फलम्

Dito’y sinasabi na ang mga bulaklak ng rājikā (mustasa) ay nakapagbibigay ng kamatayan sa mga kaaway. Kapag naghandog ang tao ng isang daang libo nito kay Panginoong Śiva, tunay na ipinagkakaloob Niya ang saganang gantimpala.

Verse 36

विद्यते कुसुमं तन्न यन्नैव शिववल्लभम् । चंपकं केतकं हित्वा त्वन्यत्सर्वं समर्पयेत्

Walang bulaklak na hindi minamahal ni Panginoong Śiva. Gayunman, isantabi ang campaka at ketaka, at ialay ang lahat ng iba pang bulaklak sa pagsamba.

Verse 37

अतः परं च धान्यानां पूजने शंकरस्य च । प्रमाणं च फलं सर्वं प्रीत्या शृणु च सत्तम

Ngayon, tungkol sa pagsamba kay Śaṅkara sa pamamagitan ng mga butil at ani, O pinakadakila sa mga mabubuti, makinig nang may debosyon; ipaliliwanag ko ang wastong sukat at ang ganap na bunga na nagmumula rito.

Verse 38

तंदुलारोपणे नॄणां लक्ष्मी वृद्धिः प्रजायते । अखण्डितविधौ विप्र सम्यग्भक्त्या शिवोपरि

Sa paghahasik (pag-aalay) ng mga butil ng bigas, dumarami ang kasaganaan (Lakṣmī) para sa mga tao. O brāhmaṇa, kapag ang itinakdang ritwal ay isinasagawa nang walang putol, na may tapat na debosyon na nakatuon kay Panginoong Śiva, tiyak na lilitaw ang bunga nito.

Verse 39

षट्केनैव तु प्रस्थानां तदर्धेन तथा पुनः । पलद्वयं तथा लक्षमानेन समदाहृतम्

Ang prastha ay tunay na binibilang sa anim (yunit); at muli, binibilang din sa kalahati ng sukat na iyon. Gayundin, binanggit ang dalawang pala, at ipinahayag din ang sukat na lakṣa ayon sa wastong pagkakasunod.

Verse 40

पूजां रुद्रप्रधानेन कृत्वा वस्त्रं सुसुन्दरम् । शिवोपरि न्यसेत्तत्र तंदुलार्पणमुत्तमम्

Matapos isagawa ang pagsamba na si Rudra ang pangunahing diyos, dapat ilapag ang isang napakagandang tela kay Śiva; at doon din, dapat ihandog ang pinakamainam na alay ng mga butil ng bigas.

Verse 41

उपरि श्रीफलं त्वेकं गंधपुष्पादिभिस्तथा । रोपयित्वा च धूपादि कृत्वा पूजाफलं भवेत्

Ipatong ang isang niyog sa itaas (sa luklukan ng pagsamba/sa sagisag ni Śiva), at maghandog nang wasto ng paste ng sandal, mga bulaklak at iba pa; saka magsindi ng insenso at iba pang alay—makakamtan ang ganap na bunga ng pagsamba.

Verse 42

प्रजापत्यद्वयं रौप्यमासंख्या च दक्षिणा । देया तदुपदेष्ट्रे हि शक्त्या वा दक्षिणा मता

Ihandog bilang dakṣiṇā ang dalawang yunit na prājāpatya at isang bukás-palad na kaloob na pilak (rūpya) na hindi binibilang. Tunay na ito’y dapat ibigay sa gurong nagkaloob ng gayong aral; o kaya, ayon sa sariling kakayahan, itakda ang dakṣiṇā.

Verse 43

आदित्यसंख्यया तत्र ब्राह्मणान्भोजयेत्ततः । लक्षपूजा तथा जाता साङ्गश्च मन्त्रपूर्वकम्

Pagkatapos, sa banal na pagtalima na iyon, dapat pakainin ang mga Brāhmaṇa sa bilang na katumbas ng mga Āditya. Sa ganitong paraan, ang “lakṣa-pūjā” (isang daang libong gawa ng pagsamba) ay natutupad nang wasto—ganap sa lahat ng sangkap at isinasagawa kasama ng mga mantra ayon sa itinakda.

Verse 44

शतमष्टोत्तरं तत्र मंत्रे विधिरुदाहृतः । तिलानां च पलं लक्षं महापातकनाशनम्

Sa kalagayang iyon, ipinahayag na ang itinakdang tuntunin para sa mantra ay isang daan at walo (108) na pagbigkas. At ang handog na linga—isang lakh na pala—ay nagiging tagapuksa ng malalaking kasalanan (mahāpātaka).

Verse 45

एकादशपलैरेव लक्षमानमुदाहृतम् । पूर्ववत्पूजनं तत्र कर्तव्यं हितकाम्यया

Ang sukat na “lakṣa” ay ipinahayag na nabubuo sa labing-isang (11) pala lamang. Doon, ang nagnanais ng kapakanan at kabutihang espirituwal ay dapat magsagawa ng pagsamba gaya rin ng naunang itinakda.

Verse 46

भोज्या वै ब्राह्मणास्तस्मादत्र कार्या नरेण हि । महापातकजं दुखं तत्क्षणान्नश्यति ध्रुवम्

Kaya nga, sa bagay na ito, ang tao ay dapat na tiyak na magpakain at maghandog sa mga Brahmana. Ang dalamhating bunga ng malalaking kasalanan ay tiyak na nawawasak sa mismong sandaling iyon.

Verse 47

यवपूजा तथा प्रोक्ता लक्षेण परमा शिवे । प्रस्थानामष्टकं चैव तथा प्रस्थार्द्धकं पुनः

Kaya nito, itinuro ang pagsamba gamit ang sebada (yava-pūjā) bilang lubhang minamahal ni Śiva. Isinasagawa ito ayon sa takdang sukat: walong prastha, at muli’y dagdag na kalahating prastha.

Verse 48

पलद्वययुतं तत्र मानमेतत्पुरातनम् । यवपूजा च मुनिभिः स्वर्गसौख्यविवर्द्धिनी

Doon, ang sinaunang pamantayang sukat na ito ay sinasabing may bigat na “dalawang pala.” At ang pagsambang may sebada (yava) na isinasagawa ng mga muni ay gawi na nagpapalago ng ligaya at ginhawa sa langit.

Verse 49

प्राजापत्यं ब्राह्मणानां कर्तव्यं च फलेप्सुभिः । गोधूमान्नैस्तथा पूजा प्रशस्ता शंकरस्य वै

Para sa mga Brahmanang naghahangad ng bunga sa espiritu at sa daigdig, ang panatang Prājāpatya ay tunay na dapat isagawa. Gayundin, ang pagsamba kay Śaṅkara na may handog na pagkaing mula sa trigo ay lubhang pinupuri.

Verse 50

संततिर्वर्द्धते तस्य यदि लक्षावधिः कृता । द्रोणार्द्धेन भवेल्लक्षं विधानं विधिपूर्वकम्

Kung makumpleto ng isang tao ang pagtalima hanggang sa ganap na bilang na isang lakh, ang kanyang angkan ay lalago at uunlad. At sa (pag-aalay ng) kalahating droṇa bilang takdang sukat, ito’y nagiging ganap na “lakh”-antas, kung ang ritwal ay isinasagawa nang mahigpit ayon sa tuntunin ng śāstra.

Verse 51

मुद्गानां पूजने देवः शिवो यच्छति वै सुखम् । प्रस्थानां सप्तकेनैव प्रस्थार्द्धेनाथवा पुनः

Kapag inihandog sa pagsamba ang munggo (mudga), tunay na ipinagkakaloob ni Panginoong Śiva ang espirituwal na ligaya—maging ang handog ay sukat na pitong prastha, o kahit kalahating prastha.

Verse 52

पलद्वययुतेनैव लक्षमुक्तं पुरातनैः । ब्राह्मणाश्च तथा भोज्या रुद्रसंख्याप्रमाणतः

Ipinahayag ng mga sinaunang pantas na ang “lakṣa” (isang daang libo) ay dapat unawain na may dagdag na dalawang pala. Gayundin, ang mga Brāhmaṇa ay dapat pakainin ayon sa sukat na itinatakda ng bilang na Rudra (ang itinakdang bilang sa pagsambang Rudra).

Verse 53

प्रियंगुपूजनादेव धर्माध्यक्षे परात्मनि । धर्मार्थकामा वर्द्धंते पूजा सर्वसुखावहा

Sa pagsamba kay (Śiva) sa pamamagitan ng mga bulaklak na priyangu—Siya ang Kataas-taasang Sarili at Tagapangalaga ng Dharma—ang dharma, artha, at kāma ng tao ay patuloy na lumalago; ang gayong pagsamba ay nagiging tagapagkaloob ng lahat ng ligaya.

Verse 54

प्रस्थैकेन च तस्योक्तं लक्षमेकं पुरातनैः । ब्रह्मभोजं तथा प्रोक्तमर्कसंख्याप्रमाणतः

Sinabi ng mga sinaunang pantas na sa isang prastha (sukatan) lamang nito, nakakamit ang gantimpalang kasinghalaga ng pag-aalay ng isang daang libo sa kawanggawa. Gayundin, ayon sa pagtutuos batay sa bilang ng arka, ipinahayag na ito’y katumbas ng “Brahmabhoja,” ang banal na pagpapakain na inihahandog bilang paggalang sa mga Brahmana.

Verse 55

राजिकापूजनं शंभोश्शत्रोर्मृत्युकरं स्मृतम् । सार्षपानां तथा लक्षं पलैर्विशतिसंख्यया

Ang pagsamba kay Śambhu sa pamamagitan ng rājikā (butil ng mustasa) ay inaalala bilang sanhi ng kamatayan para sa kaaway. Gayundin, nararapat maghandog ng isang daang libong butil ng mustasa, na tinimbang na katumbas ng dalawampung pala.

Verse 56

तेषां च पूजनादेव शत्रोर्मृत्युरुदाहृतः । आढकीनां दलैश्चैव शोभयित्वार्चयेच्छिवम्

Sa pagsamba gamit lamang ang mga handog na iyon, ipinahahayag na dumarating ang kamatayan (pagkawasak) ng kaaway. Pagkatapos palamutian ng mga dahon ng āḍhakī, sambahin ang Panginoong Śiva.

Verse 57

वृता गौश्च प्रदातव्या बलीवर्दस्तथैव च । मरीचिसंभवा पूजा शत्रोर्नाशकरी स्मृता

Ang isang bakang pinalamutian at tinanggap ayon sa wastong ritwal ay dapat ipagkaloob, gayundin ang isang toro. Ang pūjā na isinasagawa sa mga handog na nagmumula sa “marīci” (mga sinag ng liwanag)—mga dalisay at sattvic na bagay gaya ng ghee para sa sagradong gawain—ay inaalala bilang sumisira sa kaaway (mga hadlang sa loob at labas).

Verse 58

आढकीनां दलैश्चैव रंजयि त्वार्चयेच्छिवम् । नानासुखकरी ह्येषा पूजा सर्वफलप्रदा

Sambahin si Śiva matapos palamutian ng mga dahon ng āḍhakī. Ang pūjā na ito ay nagdudulot ng sari-saring kaligayahan at nagbibigay ng lahat ng bunga—mga biyayang makamundo at ang pinakamataas na gantimpalang espirituwal sa pamamagitan ng bhakti sa Panginoon.

Verse 59

धान्यमानमिति प्रोक्तं मया ते मुनिसत्तम । लक्षमानं तु पुष्पाणां शृणु प्रीत्या मुनीश्वर

“Kaya nga, ipinaliwanag ko na sa iyo, O pinakamainam sa mga muni, ang sukat na tinatawag na ‘dhānya-māna’ (sukat ng butil). Ngayon, O panginoon sa mga pantas, makinig nang may galak habang inilalarawan ko ang ‘lakṣa-māna’—ang sukat na ginagamit para sa mga bulaklak.”

Verse 60

प्रस्थानां च तथा चैकं शंखपुष्पसमुद्भवम् । प्रोक्तं व्यासेन लक्षं हि सूक्ष्ममानप्रदर्शिना

“Si Vyāsa—na nagpapakita maging ng maseselang pamantayan ng pagsukat—ay nagpahayag na ang isang ‘lakṣa’ ay binubuo ng iisang yunit na nagmumula sa sukat na ‘prastha’, ayon sa pagbibilang na nakabatay sa bulaklak na śaṅkha.”

Verse 61

प्रस्थैरेकादशैर्जातिलक्षमानं प्रकीर्तितम् । यूथिकायास्तथा मानं राजिकायास्तदर्द्धकम्

Ipinahayag na ang takdang sukat para sa bulaklak na jātī (sampagita) ay isang lakṣa, na binibilang bilang labing-isang prastha. Gayon din ang sukat para sa yūthikā, at para sa rājikā ay kalahati niyon.

Verse 62

प्रस्थैर्विंशतिकैश्चैव मल्लिकामान मुत्तमम् । तिलपुष्पैस्तथा मानं प्रस्थान्न्यूनं तथैव च

Para sa bulaklak na mallikā (jasmin), ang pinakamainam na itinakdang sukat ay dalawampung prastha. Para rin sa tila-puṣpa (bulaklak ng linga), ang sukat ay itinakdang bahagyang mas mababa kaysa isang prastha.

Verse 63

ततश्च द्विगुणं मानं करवीरभवे स्मृतम् । निर्गुंडीकुसुमे मानं तथैव कथितं बुधैः

Pagkaraan, ang itinakdang sukat ay sinasabing dinodoble kapag ang handog ay may bulaklak na karavīra (oleander). At para rin sa mga bulaklak ng nirguṇḍī, itinuro ng mga pantas ang gayon ding sukat.

Verse 64

कर्णिकारे तथा मानं शिरीषकुसुमे पुनः । बंधुजीवे तथा मानं प्रस्थानं दशकेन च

Ang itinakdang sukat ay gayon din para sa karṇikāra at muli para sa mga bulaklak ng śirīṣa. Para rin sa bandhu-jīva, itinakda ang wastong dami—sampung ulit ng isang prastha.

Verse 65

इत्याद्यैर्विविधै मानं दृष्ट्वा कुर्याच्छिवार्चनम् । सर्वकामसमृध्यर्थं मुक्त्यर्थं कामनोज्झितः

Matapos maunawaan ang wastong mga sukat at pamantayan sa iba’t ibang paraang ito at sa iba pa, nararapat isagawa ang pagsamba kay Śiva. Upang matupad ang lahat ng makatarungang layunin at upang makamtan ang mokṣa (kalayaan), sambahin Siya nang walang pagnanasa at pagkapit sa pagnanasa.

Verse 66

अतः परं प्रवक्ष्यामि धारापूजाफलं महत् । यस्य श्रवणमात्रेण कल्याणं जायते नृणाम्

Ngayon ay ipahahayag ko ang dakilang bunga ng dhārā-pūjā, ang pagsamba kay Śiva sa pamamagitan ng tuluy-tuloy na banal na pagbubuhos. Sa pagdinig pa lamang nito, sumisilang na ang pagpapala sa mga tao.

Verse 67

विधानपूर्वकं पूजां कृत्वा भक्त्या शिवस्य वै । पश्चाच्च जलधारा हि कर्तव्या भक्तितत्परैः

Matapos isagawa nang may debosyon ang pagsamba kay Panginoong Śiva ayon sa itinakdang ritwal, ang mga debotong matatag sa bhakti ay nararapat na maghandog pagkatapos nito ng jaladhārā—tuloy-tuloy na agos ng tubig—bilang mapitagang paglilingkod.

Verse 68

ज्वरप्रलापशांत्यर्थं जल धारा शुभावहा । शतरुद्रियमंत्रेण रुद्रस्यैकादशेन तु

Upang mapayapa ang lagnat at pagbigkas na parang deliryo, ang jaladhārā (abhiṣeka), ang tuluy-tuloy na pagbubuhos ng tubig, ay mapalad at nagdudulot ng kagalingan—na isinasagawa sa pamamagitan ng mantrang Śatarudrīya at ng labing-isang pag-anyaya kay Rudra.

Verse 69

रुद्रजाप्येन वा तत्र सूक्तेन् पौरुषेण वा । षडंगेनाथ वा तत्र महामृत्युंजयेन च

Doon, maaaring isagawa ang pagsamba sa pamamagitan ng japa ng mga mantra ni Rudra, o sa pagbigkas ng Puruṣa Sūkta; at muli, sa pamamagitan ng anim-na-sangkap (ṣaḍaṅga) na mga pantulong, at gayundin sa mantrang Mahāmṛtyuñjaya.

Verse 70

गायत्र्या वा नमोंतैश्च नामभिः प्रणवादिभिः । मंत्रैवाथागमोक्तैश्च जलधारादिकं तथा

Ang jaladhārā at iba pang gawain ng pagsamba ay maaaring isagawa sa pamamagitan ng Gāyatrī, ng mga pormulang “namo-” na pagpupugay, ng mga Banal na Pangalan na nagsisimula sa Praṇava (Oṃ), o ng mga mantrang itinakda sa mga Āgama.

Verse 71

सुखसंतानवृद्ध्यर्थं धारापूजनमुत्तमम् । नानाद्रव्यैः शुभैर्दिव्यैः प्रीत्या सद्भस्मधारिणा

Para sa kaligayahan at pagdami ng lahi, ang pagsambang tinatawag na dhārā-pūjā ang ipinahayag na pinakamainam—ginaganap nang may pag-ibig na debosyon, gamit ang sari-saring handog na mapalad at makalangit—ng tunay na deboto na may dalang banal na abo (bhasma).

Verse 72

घृतधारा शिवे कार्या यावन्मंत्रसहस्रकम् । तदा वंशस्य विस्तारो जायते नात्र संशयः

Maghandog kay Śiva ng tuluy-tuloy na agos ng ghee habang binibigkas ang isang libong mantra. Pagkaraan nito, lalawak ang angkan—walang pag-aalinlangan dito.

Verse 73

एवं मदुक्तमंत्रेण कार्यं वै शिवपूजनम् । ब्रह्मभोज्यं तथा प्रोक्तं प्राजापत्यं मुनीश्वरैः

Kaya nga, sa mantrang gaya ng aking sinabi, dapat ngang isagawa ang pagsamba kay Śiva. Ang handog na piging para sa mga Brāhmaṇa ay ipinahayag din ng mga dakilang muni bilang ritong “Prājāpatya”.

Verse 74

केवलं दुग्धधारा च तदा कार्या विशेषतः । शर्करामिश्रिता तत्र यदा बुद्धिजडो भवेत्

Sa panahong iyon, lalo na’y maghandog ng tuluy-tuloy na agos ng gatas—gatas lamang. At kapag ang isip ay naging mapurol at mabigat, haluan ang gatas ng asukal at saka ihandog.

Verse 75

तस्या संजायते जीवसदृशी बुद्धिरुत्तमा । यावन्मंत्रायुतं न स्यात्तावद्धाराप्रपूजनम्

Para sa debotong iyon, sumisilang ang isang dakilang pagkaunawa—gaya ng nagising na kamalayan ng isang may buhay at isip. Hanggang hindi natatapos ang sampung libong pagbigkas ng mantra, ipagpatuloy ang pagsamba sa pamamagitan ng di-napapatid na agos ng mga handog (dhārā).

Verse 76

यदा चोच्चाटनं देहे जायते कारणं विना । यत्र कुत्रापि वा प्रेम दुःखं च परिवर्द्धितम्

Kapag, nang walang malinaw na dahilan, may biglang pagkaligalig at pagkatabingi sa loob ng katawan—at kapag sa isang lugar o sa isang tao, ang pagkapit ng pag-ibig (premā) at dalamhati ay nagsisimulang lumaki—unawain ito bilang makahulugang tanda: may di-nakikitang puwersang kumikilos, tumatawag na manalig kay Śiva at ibalik ang panloob na katatagan sa pamamagitan ng wastong pagsamba.

Verse 77

स्वगृहे कलहो नित्यं यदा चैव प्रजायते । तद्धारायां कृतायां वै सर्वं दुःखं विलीयते

Kapag ang alitan ay palaging sumisibol sa sariling tahanan, kung ang banal na dhārā (handog na tuloy-tuloy) ay maisagawa nang wasto, tunay na nalulusaw ang lahat ng dalamhati.

Verse 78

शत्रूणां तापनार्थं वै तैलधारा शिवोपरि । कर्तव्या सुप्रयत्नेन कार्यसिद्धिर्धुवं भवेत्

Upang supilin ang mga kaaway, dapat ibuhos sa Śiva (sa Liṅga) ang di-napuputol na agos ng langis nang may lubos na pag-iingat; sa taimtim na pagsasagawa, tiyak na darating ang katuparan ng layon.

Verse 79

मासि तेनैव तैलेन भोगवृद्धिः प्रजायते । सार्षपेनैव तैलेन शत्रुनाशोभवेद्ध्रुवम्

Sa paggamit ng gayon ding langis sa loob ng isang buwan, sumisibol ang pagdami ng ginhawa at kasaganaan. At sa paggamit ng langis ng mustasa, tiyak na nagaganap ang paglipol sa mga kaaway.

Verse 80

मधुना यक्षराजो वै गच्छेच्च शिवपूजनात । धारा चेक्षुरसस्यापि सर्वानन्दकरी शिवे

Sa pag-aalay ng pulot sa pagsamba kay Śiva, tiyak na naaabot ng tao ang kalagayan ng Panginoon ng mga Yakṣa; at maging ang tuloy-tuloy na handog ng katas ng tubo ay nagiging tagapagkaloob ng lahat ng ligaya kay Śiva.

Verse 81

धारा गंगाजलस्यैव भुक्तिमुक्तिफलप्रदा । एतास्सर्वाश्च याः प्रोक्ता मृत्यंजयसमुद्भवाः

Kahit isang agos lamang ng tubig ng Gaṅgā ay nagbibigay ng bunga ng kapakinabangan sa daigdig at ng paglaya (moksha). Lahat ng ito na inilarawan ay nagmumula kay Mṛtyuñjaya—si Śiva, ang Mananakop ng Kamatayan.

Verse 82

तत्राऽयुतप्रमाणं हि कर्तव्यं तद्विधानतः । कर्तव्यं ब्राह्मणानां च भोज्यं वै रुद्रसंख्यया

Doon, ayon sa itinakdang tuntunin, dapat isagawa ang handog sa sukat na sampung libo; at ang mga Brahmana ay dapat parangalan at pakainin—tunay na ayon sa bilang na kaugnay ni Rudra—upang maging kalugud-lugod kay Śiva ang ritwal.

Verse 83

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं मुनीश्वर । एतद्वै सफलं लोके सर्वकामहितावहम्

O panginoon sa mga pantas, naipaliwanag ko na sa iyo nang buo ang lahat ng iyong itinanong. Tunay, sa mundong ito, ang aral na ito ay mabunga at nagdudulot ng kabutihan para sa lahat ng makatarungang layon at hangarin.

Verse 84

स्कंदोमासहितं शंभुं संपूज्य विधिना सह । यत्फलं लभते भक्त्या तद्वदामि यथाश्रुतम्

Matapos sambahin nang wasto si Śambhu kasama sina Umā at Skanda ayon sa itinakdang paraan, anumang bunga ang makamtan ng deboto sa pamamagitan ng bhakti—iyan ang sasabihin ko ngayon, ayon sa aking narinig.

Verse 85

अत्र भुक्त्वाखिलं सौख्यं पुत्रपौत्रादिभिः शुभम् । ततो याति महेशस्य लोकं सर्वसुखावहम्

Dito rin, matapos tamasahin ang lahat ng mapalad na kaligayahan kasama ang mga anak, apo, at iba pa, saka siya tutungo sa daigdig ni Maheśa (Panginoong Śiva)—ang kahariang nagkakaloob ng ganap na ligaya.

Verse 86

सूर्यकोटिप्रतीकाशैर्विमानैः सर्वकामगैः । रुद्रकन्यासमाकीर्णैर्गेयवाद्यसमन्वितैः

May mga vimāna sa langit, nagniningning na parang sampu-sampung milyong araw, gumagalaw ayon sa nais upang tuparin ang lahat ng hangarin—punô ng mga dalagang anak ni Rudra at sinasabayan ng awit at tugtugin ng mga instrumento.

Verse 87

क्रीडते शिवभूतश्च यावदाभूतसंप्लवम् । ततो मोक्षमवाप्नोति विज्ञानं प्राप्य चाव्ययम्

Pag naging isang nilalang ni Śiva, siya’y nakikipaglaro at namamalagi sa piling ni Śiva hanggang sa paglusaw ng sanlibutan ng lahat ng nilalang; pagkaraan, sa pagkamit ng di-nasisirang kaalamang ganap, nararating niya ang mokṣa, ang paglaya.