पार्वत्याः पितृगृहगमनं तथा मङ्गलस्वागतम् | Pārvatī’s Return to Her Father’s House and the Auspicious Welcome

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात महाभाग धन्यस्त्वं परमार्थदृक् । अद्भुतेयं कथाश्रावि त्वदनुग्रहतो मया

Wika ni Nārada: “O Vidhē (Brahmā), mahal na ama, O lubhang mapalad—pinagpala ka, sapagkat natatanaw mo ang kataas-taasang katotohanan. Sa iyong biyaya, aking napakinggan ang kamangha-manghang banal na salaysay na ito.”

Verse 2

गते हरे स्वशैले हि पार्वती सर्वमंगला । किं चकार गता कुत्र तन्मे वद महामते

Nang umalis na si Hari patungo sa sarili niyang tahanang-bundok, ano ang ginawa ni Pārvatī—ang lubos na mapalad—at saan siya nagtungo? O dakilang-isip, ipahayag mo sa akin.

Verse 3

श्रुत्वा सुगीतं तद्दृष्ट्वा सुनृत्यं च मनोहरम् । सहसा मुमुहुस्सर्वे मेनापि च तदा मुने

O pantas, nang marinig ang napakagandang awit at makita ang kaakit-akit at marikit na sayaw, ang lahat ay biglang nabalot ng pagkahumaling at nahimatay—pati si Menā noon.

Verse 4

पार्वत्यपि सखीयुक्ता रूपं कृत्वा तु सार्थकम् । जगाम स्वपितुर्गेहं महादेवेति वादिनी

Si Pārvatī rin, kasama ang kanyang mga kasama, ay nag-anyo nang angkop at may layon, at nagtungo sa bahay ng kanyang ama, na walang tigil sa pagbigkas ng “Mahādeva.”

Verse 5

पार्वत्यागमनं श्रुत्वा मेना च स हिमाचलः । दिव्यं यानं समारुह्य प्रययौ हर्षविह्वलः

Nang marinig ang pagdating ni Pārvatī, si Menā at si Himācala (Panginoon ng mga Bundok) ay nalunod sa galak; sumakay sila sa makalangit na sasakyan at agad na umalis.

Verse 6

पुरोहितश्च पौराश्च सख्यश्चैवाप्यनेकशः । सम्वन्धिनस्तथान्ये च सर्वे ते च समाययुः

Dumating at nagtipon doon ang mga pari ng angkan, ang mga taga-lungsod, at maraming kaibigan—gayundin ang mga kamag-anak at iba pa; silang lahat ay nagkatipon sa iisang dako.

Verse 7

भ्रातरः सकला जग्मुर्मैनाकप्रमुखास्तदा । जयशब्दं प्रब्रुवन्तो महाहर्षसमन्विताः

Pagkaraan, ang lahat ng magkakapatid—na pinangungunahan ni Maināka—ay sabay-sabay na lumakad, sumisigaw ng “Tagumpay!” at puspos ng dakilang galak.

Verse 8

संस्थाप्य मंगलघटं राजवर्त्मनि राजिते । चन्दनागरुकस्तूरीफलशाखासमन्विते

Itinindig nila ang mapalad na banga ng ritwal (maṅgala-ghaṭa) sa maringal na landas-hari na pinalamutian; at inayos ito kasama ng sandalwood, agaru, musk, at mga sanga na may bunga, upang magningning ang pagsamba sa banal na pagpapala.

Verse 9

सपुरोधोब्राह्मणैश्च मुनिभिर्ब्रह्मवादिभिः । नारीभिर्नर्तकीभिश्च गजेन्द्राद्रिसुशोभितैः

Kasama ng mga pari ng angkan—mga brāhmaṇa, mga muni, at mga tagapagturo ng Brahman—naroon din ang mga babae at mga mananayaw; at ang buong tanawin ay maringal, na wari’y pinapaganda ng makapangyarihang mga elepante at dangal na tulad ng bundok.

Verse 10

परितः परितो रंभास्तम्भवृन्दसमन्विते । पतिपुत्रवतीयोषित्समूहैर्दीपहस्तकैः

Sa palibot, pinalamutian ang lugar ng mga kumpol ng haliging saging; at pinaligiran ito ng mga pangkat ng kababaihang may asawa at may anak na lalaki, bawat isa’y may hawak na lampara sa kamay.

Verse 11

द्विजवृन्दैश्च संयुक्ते कुर्वद्भिर्मङ्गलध्वनिम् । नानाप्रकारवाद्यैश्च शंखध्वनिभिरन्विते

Ang pook ay siksik sa mga pangkat ng mga Brahmanang “dalawang-ulit na isinilang,” na nagpapalaganap ng mga tunog na mapalad; umuugong ito sa sari-saring tugtugin at napupuno ng alingawngaw ng pag-ihip sa banal na kabibe (shankha).

Verse 12

एतस्मिन्नन्तरे दुर्गा जगाम स्वपुरान्तिकम् । विशंती नगरं देवी ददर्श पितरौ पुनः

Samantala, nagtungo si Durgā malapit sa sarili niyang lungsod. Pagpasok ng Diyosa sa bayan, muli niyang nasilayan ang kanyang mga magulang.

Verse 13

सुप्रसन्नौ प्रधावन्तौ हर्षविह्वलमानसौ । दृष्ट्वा काली सुप्रहृष्टा स्वालिभिः प्रणनाम तौ

Nagniningning sa galak, ang dalawa ay sumugod pasulong, ang kanilang isipan ay nalulunod sa tuwa. Pagkakita sa kanila, si Kālī man ay labis na nagalak at, kasama ang kanyang mga babaeng tagapaglingkod, yumukod at nagbigay-pugay sa kanila.

Verse 14

तौ सम्पूर्णाशिषं दत्त्वा चक्रतुस्तौ स्ववक्षसि । हे वत्से त्वेवमुच्चार्य रुदन्तौ प्रेमविह्वलौ

Matapos ibigay ang ganap na pagpapala, niyakap nila siya sa kanilang dibdib. Habang sinasabi, “O anak, ganyan nga,” sila’y umiyak, nilulunod ng pag-ibig.

Verse 15

ततस्स्वकीया अप्यस्या अन्या नार्यापि संमुदा । भ्रातृस्त्रियोपि सुप्रीत्या दृढालिंगनमादधुः

Pagkaraan, ang mga kababaihan ng kanyang angkan at iba pang mga babae ay nagalak nang lubos; maging ang mga asawa ng kanyang mga kapatid na lalaki ay yumakap sa kanya nang mahigpit, sa dakilang pagmamahal.

Verse 16

साधितं हि त्वया सम्यक्सुकार्यं कुलतारणम् । त्वत्सदाचरणेनापि पाविताः स्माखिला वयम्

Tunay ngang natupad mo nang ganap ang marangal na gawaing pagliligtas sa angkan. Sa iyong matuwid na pamumuhay, kaming lahat ay napadalisay rin.

Verse 17

इति सर्वे सुप्रशंस्य प्रणेमुस्तां प्रहर्षिताः । चन्दनैः सुप्रसूनैश्च समानर्चुश्शिवां मुदा

Kaya nga, silang lahat ay lubos na nagpuri at masayang nagpatirapa sa mapalad na Diyosa Śivā (Pārvatī); at sa galak ng debosyon, sama-sama nila Siyang sinamba sa pamamagitan ng pahid na sandalwood at mga piling bulaklak.

Verse 18

तस्मिन्नवसरे देवा विमानस्था मुदाम्बरे । पुष्पवृष्टिं शुभां चक्रुर्नत्वा तां तुष्टुवुः स्तवैः

Sa mismong sandaling iyon, ang mga diyos na nakaluklok sa kanilang mga sasakyang makalangit sa masayang kalangitan ay nagpaulan ng mapalad na mga bulaklak. Pagkaraang magpatirapa, pinuri nila Siya sa pamamagitan ng mga himno.

Verse 19

तदा तां च रथे स्थाप्य सर्वे शोभान्विते वरे । पुरं प्रवेशयामासुस्सर्वे विप्रादयो मुदा

Pagkatapos, iniluklok nila Siya sa isang napakahusay na karwaheng hitik sa karilagan; at silang lahat—na pinangungunahan ng mga brāhmaṇa—ay masayang naghatid sa Kanya papasok sa lungsod.

Verse 20

अथ विप्राः पुरोधाश्च सख्योन्याश्च स्त्रियः शिवाम् । गृहं प्रवेशयामासुर्बहुमानपुरस्सरम्

Pagkatapos, ang mga brāhmaṇa, ang mga pari ng angkan, at ang iba pang kababaihan—mga kasama niya—ay gumabay kay Śivā (Pārvatī) papasok sa bahay, na nauuna sa Kanya sa dakilang paggalang at mapitagang pagsalubong.

Verse 21

स्त्रियो निर्मच्छनं चक्रुर्विप्रा युयुजुराशिषः । हिमवान्मेनका माता मुमोदाति मुनीश्वर

O panginoon ng mga pantas, isinagawa ng mga babae ang mapalad na ritwal ng paglilinis; binigkas ng mga brāhmaṇa ang mga pagpapala. Sina Himavān, Menakā, at ang ina (ng nobya) ay labis na nagalak.

Verse 22

ततस्स हिमवान् तात सुप्रहृष्टाः प्रसन्नधीः । सम्मान्य सकलान्प्रीत्या स्नातुं गंगां जगाम ह

Pagkaraan, O minamahal, si Himavān—lubhang nagagalak at may payapang pag-unawa—ay pinarangalan ang lahat nang may pag-ibig, at nagtungo sa Gaṅgā upang maligo.

Verse 23

ब्राह्मणेभ्यश्च बंदिभ्यः पर्वतेन्द्रो धनं ददौ । मङ्गलं पाठयामास स द्विजेभ्यो महोत्सवम्

Ang Panginoon ng mga Bundok (Himālaya) ay nagkaloob ng yaman bilang kawanggawa sa mga brāhmaṇa at sa mga makatang tagapuri. Pagkaraan, ipinabigkas niya sa mga dwija ang mga pagpapalang mapalad, at ipinagdiwang iyon bilang isang dakilang kapistahan.

Verse 24

एवं स्वकन्यया हृष्टौ पितरौ भ्रातरस्तथा । जामयश्च महाप्रीत्या समूषुः प्रांगणे मुने

Kaya nga, O pantas, ang mga magulang niya, ang mga kapatid niyang lalaki, at ang mga hipag—nagalak dahil sa sarili nilang anak na babae—ay nagsiupo nang magkakasama sa looban na may dakilang tuwa.

Verse 26

एतस्मिन्नंतरे शंभुस्सुलीलो भक्तवत्सलः । सुनर्तकनटो भूत्वा मेनकासंनिधिं ययौ

Samantala, si Śambhu—laging mapaglaro sa Kanyang banal na līlā at mahabagin sa mga deboto—ay nag-anyong isang napakahusay na mananayaw at aktor, at nagtungo sa harapan ni Menakā.

Verse 27

शृंगं वामे करे धृत्वा दक्षिणे डमरु तथा । पृष्ठे कंथां रक्तवासा नृत्यगानविशारदः

May hawak siyang sungay sa kaliwang kamay at ḍamaru sa kanang kamay; may balabal sa likod at nakadamit na pula, at lubhang bihasa sa sayaw at awit.

Verse 28

ततस्सुनटरूपोसौ मेनकाया गणे मुदा । चक्रे सुनृत्यं विविधं गानं चातिमनोहरम्

Pagkaraan, nag-anyong mananayaw Siya at buong galak na nagsayaw ng sari-saring maririkit na sayaw sa gitna ng mga kasamahan ni Menakā, at umawit din nang lubhang kaakit-akit sa puso.

Verse 29

शृंगं च डमरुं तत्र वादयामास सुध्वनिम् । महतीं विविधां तत्र स चकार मनोहराम्

Doon ay sinimulan niyang tugtugin ang busina at ang ḍamaru, na lumilikha ng matamis at umaalingawngaw na tunog; at sa pook na iyon ay nilikha niya ang isang dakila, sari-sari, at kaakit-akit na musika.

Verse 30

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे पार्वतीप्रत्यागमनमहोत्सववर्णनं नाम त्रिंशोऽध्यायः

Sa gayon nagtatapos ang ikatatlumpung kabanata, na pinamagatang “Paglalarawan ng Dakilang Pista sa Pagbabalik ni Pārvatī,” sa ikatlong bahagi—Pārvatīkhaṇḍa—ng ikalawang dibisyon, ang Rudra Saṃhitā, ng maluwalhating Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 32

मूर्च्छां संप्राप्य सा दुर्गा सुदृष्ट्वा हृदि शंकरम् । त्रिशूलादिकचिह्नानि बिभ्रतं चातिसुन्दरम्

Nang siya’y nahimatay, namasdan ng Diyosa Durgā si Śaṅkara sa loob ng sarili niyang puso—napakagandang anyo, taglay ang mga tanda at sagisag gaya ng triśūla at iba pa.

Verse 33

विभूतिविभूषितं रम्यमस्थिमालासमन्वितम् । त्रिलोचनोज्ज्वलद्वक्त्रं नागायज्ञोपवीतकम्

Pinalamutian Siya ng vibhūti (banal na abo), marikit at maningning, may kuwintas na buto; ang mukha’y nagniningning na may tatlong mata, at ang ahas ay ginawang yajñopavīta (banal na tali)—ganyan inilarawan ang mapalad na hayag na anyo ni Panginoong Śiva.

Verse 34

वरं वृण्वित्युक्तवन्तं गौरवर्णं महेश्वरम् । दीनबन्धु दयासिन्धुं सर्वथा सुमनोहरम्

Namataan nila si Mahādeva—si Maheshvara na maputi ang anyo—na nagsalita: “Pumili kayo ng biyaya.” Siya ang kaibigan ng mga nagdurusa, dagat ng habag, at sa lahat ng paraan ay lubhang kaakit-akit sa isipan.

Verse 35

हृदयस्थं हरं दृष्ट्वेदृशं सा प्रणनाम तम् । वरं वव्रे मानसं हि पतिर्मे त्वं भवेति च

Nang makita niya si Hara na nananahan sa kanyang puso sa gayong paraan, siya’y yumukod at sumamba sa Kanya. Pagkaraan, sa kanyang isipan ay pumili siya ng biyaya: “Nawa’y Ikaw nga ang maging aking asawa.”

Verse 36

वरं दत्त्वा शिवं चाथ तादृशं प्रीतितो हृदा । अन्तर्धाय पुनस्तत्र सुननर्त्त स भिक्षुकः

Matapos magbigay ng gayong biyaya kay Shiva, ang mendicant na iyon—na ang puso ay puno ng kagalakan—ay naglaho; at muli, doon mismo, siya ay sumayaw nang napakahusay.

Verse 37

ततो मेना सुरत्नानि स्वर्णपात्रस्थितानि च । तस्मै दातुं ययौ प्रीत्या तद्भूति प्रीतमानसः

Pagkatapos ay si Menā, na may pusong nagagalak sa mapalad na kapalaran na iyon, ay masayang pumaroon upang mag-alay sa kanya ng mga piling hiyas na nakalagay sa mga gintong sisidlan.

Verse 38

तानि न स्वीचकारासौ भिक्षां याचे शिवां च ताम् । पुनस्सुनृत्यं गानश्च कौतुकात्कर्तुमुद्यतः

Hindi niya tinanggap ang mga alay na iyon. Sa halip, humingi siya ng limos mula sa mapalad na Ginang (Śivā, Pārvatī). Pagkatapos, dahil sa mapaglarong kuryosidad, muli siyang naghanda upang sumayaw at kumanta.

Verse 39

मेना तद्वचनं श्रुत्वा चुकोपाति सुविस्मिता । भिक्षुकं भर्त्सयामास बहिष्कर्तुमियेष सा

Nang marinig ang mga salitang iyon, si Menā—lubhang namangha—ay nag-alab sa matinding galit. Pinagalitan niya ang pulubing asceta at nagpasyang itaboy ito palabas.

Verse 40

एतस्मिन्नन्तरे तत्र गंगातो गिरिराययौ । ददर्श पुरतो भिक्षुं प्रांगणस्थं नराकृतिम्

Noon din, dumating doon ang Panginoon ng mga Bundok (Himālaya) mula sa Ilog Gaṅgā. Sa kanyang harapan ay nakita niya ang isang pulubing-asceta, nakatayo sa looban, na may anyong tao.

Verse 41

श्रुत्वा मेनामुखाद्वृत्तं तत्सर्वं सुचुकोप सः । आज्ञां चकारानुचरान्बहिष्कर्तुञ्च तं नटम्

Nang marinig niya mula mismo sa bibig ni Menā ang buong nangyari, siya’y nag-alab sa matinding galit. Pagkaraan, iniutos niya sa mga tagapaglingkod na itaboy palabas ng kapulungan ang “artista” na iyon.

Verse 42

महाग्निमिव दुःस्पर्शं प्रज्वलन्तं सुतेजसम् । न शशाक बहिष्कर्तुं कोपि तं मुनिसत्तम

O pinakamainam sa mga pantas, walang sinuman ang nakayang magtaboy sa kanya. Siya’y tulad ng malaking apoy na di-malapitan, naglalagablab sa sariling ningning.

Verse 43

ततस्स भिक्षुकस्तात नानालीलाविशारदः । दर्शयामास शैलाय स्वप्रभावमनन्तकम्

Pagkaraan, O minamahal, ang pulubing-ascetang iyon—dalubhasa sa maraming banal na lila—ay naghayag sa Bundok (Himālaya) ng kanyang sariling walang-hanggang karilagan at kapangyarihan.

Verse 44

शैलो ददर्श तं तत्र विष्णुरूपधरं द्रुतम् । किरीटिनं कुण्डलिनं पीतवस्त्रं चतुर्भुजम्

Doon, agad na namasdan ni Śaila (Himālaya) siya na nag-anyong Viṣṇu—may korona, may hikaw, nakadamit ng dilaw, at may apat na bisig.

Verse 45

यद्यत्पुष्पादिकं दत्तं पूजाकाले गदाभृते । गात्रे शिरसि तत्सर्वं भिक्षुकस्य ददर्श ह

Anumang mga bulaklak at iba pang handog na inialay sa oras ng pagsamba sa Panginoong may hawak na pamalo, nakita niyang ang lahat ng iyon ay nakapatong sa katawan at ulo ng pulubing asceta.

Verse 46

ततो ददर्श जगतां स्रष्टारं स चतुर्मुखम् । रक्तवर्णं पठन्तञ्च श्रुतिसूक्तं गिरीश्वरः

Pagkaraan, namasdan ni Girīśvara—si Śiva, Panginoon ng mga bundok—ang Lumikha ng mga daigdig, si Brahmā na may apat na mukha, mapulang ningning, na bumibigkas ng mga himnong mula sa Śruti (mga Veda).

Verse 47

ततस्सूर्य्यस्वरूपञ्च जगच्चक्षुस्स्वरूपकम् । ददर्श गिरिराजस्स क्षणं कौतुककारिणाम्

Pagkatapos, nasaksihan ni Girirāja (Himālaya) sa isang saglit ang kahanga-hangang pagpapakita—na may anyo mismo ng Araw, ang “mata ng sansinukob”—na nagpagimbal sa lahat ng nakasaksi.

Verse 48

ततो ददर्श तं तात रुद्ररूपं महाद्भुतम् । पार्वती सहितं रम्यं विहसन्तं सुतेजसम्

Pagkatapos, mahal na giliw, namasdan niya Siya sa kamangha-manghang anyong Rudra—marikit, nagliliwanag sa sukdulang ningning, banayad na nakangiti, at kasama si Pārvatī.

Verse 49

ततस्तेजस्स्वरूपञ्च निराकारं निरंजनम् । निरुपाधिं निरीहञ्च महाद्भुतमरूपकम्

Pagkatapos, lumitaw ang Katotohanang ang likas na diwa ay dalisay na liwanag—walang anyo, walang dungis, malaya sa mga upādhi na naglilimita, walang pansariling pagpupunyagi, kagila-gilalas na di masukat, at gayunma’y walang materyal na hugis. Sa pagkaunawang Śaiva, ito’y si Śiva bilang Pati: ang transendenteng Liwanag na nirguṇa sa pinakadiwa, bago ang lahat ng pagpapakita.

Verse 50

एवं बहूनि रूपाणि तस्य तत्र ददर्श सः । सुविस्मितो बभूवाशु परमानन्दसंयुतः

Kaya nga, sa mismong lugar na iyon, nasaksihan niya ang maraming anyo ng Panginoon. Agad siyang namangha, napuspos ng sukdulang kaligayahan, na waring nilamon ng mapalad na darśana ng sari-saring pagpapakita ni Śiva.

Verse 51

अथासौ भिक्षुवर्य्यो हि तस्मात्तस्याश्च सूतिकृत् । भिक्षां ययाचे दुर्गान्तां नान्यज्जग्राह किञ्चन

Pagkaraan, ang pinakadakilang pulubi-asceta—na siyang nagsagawa ng ritwal ng panganganak para sa kaniya—ay humingi ng limos kay Diyosa Durgā mismo; at wala siyang tinanggap na iba pa, ni anuman.

Verse 52

न स्वीचकार शैलैन्द्रो मोहितश्शिवमायया । भिक्षुः किंचिन्न जग्राह तत्रैवान्तर्दधे ततः

Nalito sa māyā ni Śiva, ang panginoon ng mga bundok ay hindi pumayag. Wala ni anuman ang tinanggap ng pulubing-asceta, at doon mismo siya naglaho.

Verse 53

तदा बभूव सुज्ञानं मेनाशैलेशयोरिति । आवां शिवो वञ्चयित्वा स्वस्थानं गतवान्प्रभुः

Noon, sumilang ang malinaw na pagkaunawa kina Menā at sa panginoon ng bundok: “Nilinlang tayo ni Panginoong Śiva sa Kanyang banal na paglalaro, at ngayo’y nagbalik na Siya sa Kanyang sariling tahanan.”

Verse 54

तयोर्विचिन्त्य तत्रैव शिवे भक्तिरभूत्परा । महामोक्षकरी दिव्या सर्वानन्दप्रदायिनी

Sa pagninilay sa dalawang iyon, doon mismo ay sumibol ang walang kapantay na debosyon kay Śiva—banal at makalangit, nagkakaloob ng dakilang moksha, at nagbibigay ng ganap na kaligayahang ānanda.