देवस्तुतिः—नन्दिकेश्वरविज्ञप्तिः—शम्भोः समाधेः उत्थानम् (Devas’ Hymn, Nandikeśvara’s Petition, and Śiva’s Rising from Samādhi)

Verse 1

देवा ऊचुः । नमो रुद्राय देवाय मदनांतकराय च । स्तुत्याय भूरिभासाय त्रिनेत्राय नमोनमः

Wika ng mga Deva: “Pagpupugay kay Rudra, sa banal na Panginoon; pagpupugay sa pumatay kay Madana (Kāma). Pagpupugay sa karapat-dapat purihin, sa nagniningning sa saganang liwanag; sa Tatlong-Mata—muli’t muli kaming yumuyuko.”

Verse 2

शिपिविष्टाय भीमाय भीमाक्षाय नमोनमः । महादेवाय प्रभवे त्रिविष्टपतये नमः

Muli’t muli ang pagpupugay kay Śiva na lumalaganap sa lahat (Śipiviṣṭa), sa Kakila-kilabot (Bhīma), at sa may mga matang nakapanghihilakbot (Bhīmākṣa). Pagpupugay kay Mahādeva, sa Kataas-taasang Panginoon at pinagmumulan ng lahat ng pagpapakita (Prabhava), at pagpupugay sa Panginoon ng tatlong daigdig (Triviṣṭapati).

Verse 3

त्वं नाथः सर्वलोकानां पिता माता त्वमीश्वरः । शंभुरीशश्शंकरोसि दयालुस्त्वं विशेषतः

Ikaw ang Panginoon ng lahat ng mga daigdig; Ikaw ang ama at ina ng lahat—tunay, Ikaw lamang ang Kataas-taasang Tagapamahala. Ikaw si Śambhu, ang naghaharing Īśa, at si Śaṅkara; higit sa lahat, Ikaw ay bukod-tanging mahabagin.

Verse 4

त्वं धाता सर्वजगतां त्रातुमर्हसि नः प्रभो । त्वां विना कस्समर्थोस्ति दुःखनाशे महेश्वर

O Panginoon, Ikaw ang Tagapagpanatili ng lahat ng daigdig; kaya Ikaw lamang ang karapat-dapat na magtanggol sa amin. Kung wala Ka, O Maheśvara, sino ang makapapawi at makapupuksa ng dalamhati?

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां सुराणां नन्दिकेश्वरः । कृपया परया युक्तो विज्ञप्तुं शंभुमारभत्

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig niya ang mga salita ng mga deva, si Nandīkeśvara—puspos ng kataas-taasang habag—ay nagsimulang maghandog ng mapagkumbabang pagsusumamo kay Śambhu (Panginoong Śiva).

Verse 6

नंदिकेश्वर उवाच । विष्ण्वादयस्सुरगणा मुनिसिद्धसंघास्त्वां द्रष्टुमेव सुरवर्य्य विशेषयंति । कार्यार्थिनोऽसुरवरैः परिभर्त्स्य मानास्सम्यक् पराभवपदं परमं प्रपन्नाः

Sinabi ni Nandikeśvara: “O pinakadakila sa mga diyos, si Viṣṇu at ang iba pang pangkat ng mga deva—kasama ang mga kapulungan ng mga muni at mga siddha—ay dumarating nang natatangi upang masilayan Ka lamang. Naghahangad ng katuparan ng kanilang banal na layon, at matapos laitin ng mga panginoon ng asura, sila’y tunay na bumagsak sa sukdulang kahihiyan at ngayo’y napipilitang manangan sa Iyo bilang kanlungan.”

Verse 7

तस्मात्त्वया हि सर्वेश त्रातव्या मुनयस्सुराः । दीनबंधुर्विशेषेण त्वमुक्तो भक्तवत्सलः

Kaya nga, O Panginoon ng lahat, tunay na sa Iyo ang tungkuling ingatan ang mga muni at ang mga deva. Lalo na, Ikaw ay kilala bilang kaibigan ng mga nagdurusa at bilang mapagmahal sa Iyong mga deboto.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । एवं दयावता शंभुर्विज्ञप्तो नंदिना भृशम् । शनैश्शनैरुपरमद्ध्यानादुन्मील्य चाक्षिणी

Sinabi ni Brahmā: Sa gayon, ang mahabaging Śambhu—na taimtim na pinakiusapan ni Nandin—ay unti-unting huminto sa Kanyang pagninilay at dahan-dahang idinilat ang Kanyang mga mata.

Verse 9

ईशोऽथोपरतश्शंभुस्तदा परमकोविदः । समाधेः परमात्मासौ सुरान्सर्वानुवाच ह

Pagkaraan, ang Panginoon—si Śambhu—nang makaalis sa samādhi, ang Kataas-taasang Sarili na lubhang marunong, ay nagsalita sa lahat ng mga deva.

Verse 10

शंभुरुवाच । कस्माद्यूयं समायाता मत्समीपं सुरेश्वरः । हरिब्रह्मादयस्सर्वे ब्रूत कारणमाशु तत्

Sinabi ni Śambhu: “O mga panginoon ng mga deva, bakit kayong lahat ay nagtipon at lumapit sa Aking harapan? O kayong lahat, mula kina Hari (Viṣṇu) at Brahmā, sabihin ninyo agad ang dahilan.”

Verse 11

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचश्शम्भोस्सर्वे देवा मुदाऽन्विताः । विष्णोर्विलोकयामासुर्मुखं विज्ञप्तिहेतवे

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig nila ang mga salita ni Śambhu (Panginoong Śiva), napuno ng kagalakan ang lahat ng mga diyos. Pagkaraan, tumingin sila sa mukha ni Viṣṇu, upang sa pamamagitan niya ihain ang kanilang pakiusap.

Verse 12

अथ विष्णुर्महाभक्तो देवानां हितकारकः । मदीरितमुवाचेदं सुरकार्यं महत्तरम्

Pagkaraan nito, si Viṣṇu—dakilang deboto at laging gumagawa para sa kapakanan ng mga deva—ay nagpahayag ng mabigat na tungkulin ng mga deva, ayon sa naipabatid ko sa kanya.

Verse 13

तारकेण कृतं शंभो देवानां परमाद्भुतम् । कष्टात्कष्टतरं देवा विज्ञप्तुं सर्व आगताः

O Śambhu, ang ginawa ni Tāraka sa mga deva ay lubhang kagila-gilalas—at higit na masahol kaysa sa pinakamatinding kapahamakan. Kaya’t ang lahat ng deva ay nagtipon at dumating upang magsumamo sa Iyong harapan.

Verse 14

हे शंभो तव पुत्रेणौरसेन हि भविष्यति । निहतस्तारको दैत्यो नान्यथा मम भाषितम्

O Śambhu, tunay na si Tāraka na daitya ay mapapatay ng Iyong sariling anak na isinilang mula sa Iyo. Ang aking pahayag ay hindi magiging iba pa.

Verse 15

विचार्य्येत्थं महादेव कृपां कुरु नमोऽस्तु ते । देवान्समुद्धर स्वामिन् कष्टात्तारकनिर्मितात्

“Pagkatapos pagnilayan ito, O Mahādeva, ipagkaloob Mo ang habag—pagpupugay sa Iyo. O Panginoon, iligtas Mo ang mga deva mula sa pagdurusang nilikha ni Tāraka.”

Verse 16

तस्मात्त्वया गिरिजा देव शंभो ग्रहीतव्या पाणिना दक्षिणेन । पाणिग्रहेणैव महानुभावां दत्तां गिरींद्रेण च तां कुरुष्व

Kaya nga, O Deva Śambhu, tanggapin mo si Girijā sa pamamagitan ng iyong kanang kamay. Sa mismong ritwal ng paghawak sa kamay (pāṇigrahaṇa), tanggapin mo siya—ang dakilang-diwa na dalagang ipinagkaloob ng Panginoon ng mga bundok—at gawin mo siyang iyong ganap at marangal na kabiyak.

Verse 17

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा प्रसन्नो ह्यब्रवीच्छिवः । दर्शयन् सद्गतिं तेषां सर्वेषां योगतत्परः

Nang marinig ang mga salita ni Viṣṇu, si Panginoong Śiva, na nalugod, ay nagsalita. Nanatili sa Yoga, inihayag niya sa kanilang lahat ang sadgati—ang tunay na mapagpalang landas—at ipinakita ang mapalad na hantungan na inilaan para sa bawat isa.

Verse 18

शिव उवाच । यदा मे स्वीकृता देवी गिरिजा सर्वसुंदरी । तदा सर्वे सुरेंद्राश्च मुनयो ऋषयस्तदा

Wika ni Śiva: “Nang tanggapin ko bilang kabiyak ang Diyosa Girijā—ang Devī na ganap na marikit—noon ding sandali, nagtipon ang lahat ng mga panginoon ng mga deva, kasama ang mga muni at mga ṛṣi.”

Verse 19

सकामाश्च भविष्यन्ति न क्षमाश्च परे पथि । जीवयिष्यति दुर्गा सा पाणिग्रहणतस्स्मरम्

Sila’y magiging alipin ng pagnanasa at sa mas mataas na landas ay hindi magiging mapagtiis. Gayunman, ang mismong Durgā na iyon ang muling magbubuhay kay Kāma sa pamamagitan ng gawa ng pag-aasawa—ang ritwal ng paghawak sa kamay.

Verse 20

मदनो हि मया दग्धस्सर्वेषां कार्य्यसिद्धये । ब्रह्मणो वचनाद्विष्णो नात्र कार्या विचारणा

Tunay ngang sinunog Ko si Kāma (Madana) upang maganap ang layon ng lahat. O Viṣṇu, yamang ito’y ginawa ayon sa salita ni Brahmā, hindi na kailangan ang karagdagang pagninilay dito.

Verse 21

एवं विमृश्य मनसा कार्याकार्यव्यवस्थितौ । सुधीः सर्वैश्च देवेंद्र हठं नो कर्तुमर्हसि

Kaya, matapos pagnilayan sa isip ang dapat gawin at di-dapat gawin, O Indra—matalino at pinuno ng mga deva—huwag kang kumilos nang matigas ang ulo, gamit ang dahas laban sa amin.

Verse 22

दग्धे कामे मया विष्णो सुरकार्यं महत् कृतम् । सर्वे तिष्ठंतु निष्कामा मया सह सुनिश्चितम्

“O Viṣṇu, nang sunugin ko si Kāma, natupad ang isang dakilang gawain para sa mga deva. Ngayon, manatili nawa ang lahat na walang pagnanasa—ito’y matibay na pasya, kasama ko.”

Verse 23

यथाऽहं च सुरास्सर्वे तथा यूयमयत्नतः । तपः परमसंयुक्ताः करिष्यध्वं सुदुष्करम्

Gaya ng ginawa Ko at ng lahat ng mga deva, gayon din kayo—nang walang pag-uurong-sulong—ay magsagawa ng tapas, ang banal na pag-aayuno at pagdidisiplina. Kapag lubos na nagkaisa sa pinakamataas na disiplina ng tapas, magtatagumpay kayo kahit sa napakahirap.

Verse 24

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे पार्वतीविवाहस्वीकारो नाम चतुर्विशोऽध्यायः

Sa gayon, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa—sa ikalawang bahagi, ang Rudra-saṃhitā, at sa ikatlong sangay na tinatawag na Pārvatī-khaṇḍa—nagtatapos ang ika-dalawampu’t apat na kabanata, na pinamagatang “Ang Pagtanggap sa Pag-aasawa ni Pārvatī.”

Verse 25

पुरावृत्तं स्मरकृतं विस्मृतं यद्विधे हरे । महेन्द्र मुनयो देवा यत्तत्सर्वं विमृश्यताम्

O Vidhe (Brahmā) at O Hari (Viṣṇu), nawa’y alalahanin at pagbulay-bulayan nang ganap ang sinaunang pangyayaring iyon—na idinulot ni Smara (Kāma) ngunit kinalaunan ay nalimutan—upang masiyasat ng lubos ni Mahendra (Indra), ng mga muni, at ng mga deva.

Verse 26

महाधनुर्धरेणैव मदनेन हठात्सुराः । सर्वेषां ध्यानविध्वंसः कृतस्तेन पुरापुरा

Noong unang panahon, O mga diyos, si Madana (Kāma), ang dakilang may hawak ng busog, ay sapilitang sumira sa pagninilay (dhyāna) ng lahat ng nagkatipon.

Verse 27

कामो हि नरकायैव तस्मात् क्रोधोभिजायते । क्रोधाद्भवति संमोहो मोहाच्च भ्रंशते तपः

Ang pagnanasa (kāma) ay tunay na humahantong lamang sa pagdurusang parang impiyerno; mula rito isinisilang ang galit. Mula sa galit dumarating ang pagkalito (moha), at mula sa pagkalito gumuho ang tapas—ang banal na disiplina at pagtitiis sa loob.

Verse 28

कामक्रोधौ परित्याज्यौ भवद्भिस्सुरसत्तमैः । सर्वैरेव च मंतव्यं मद्वाक्यं नान्यथा क्वचित्

O pinakamainam sa mga diyos, talikdan ninyo ang pagnanasa at galit. At kayong lahat ay humawak lamang sa aking mga salita—huwag kailanman, sa anumang oras, unawain ito nang iba.

Verse 29

ब्रह्मोवाच । एवं विश्राव्य भगवान् महादेवो वृषध्वजः । सुरान् प्रवाचयामास विधिविष्णू तथा मुनीम्

Sinabi ni Brahmā: Pagkatapos iparinig nang gayon ang (kanyang layon at kautusan), ang Mapalad na Panginoong Mahādeva—si Vṛṣadhvaja, na may bandilang toro—ay nagsalita sa mga diyos, at gayundin kay Brahmā na Tagapag-ayos, kay Viṣṇu, at sa muni.

Verse 30

तूष्णींभूतोऽभवच्छंभुर्ध्यानमाश्रित्य वै पुनः । आस्ते पुरा यथा स्थाणुर्गणैश्च परिवारितः

Pagkaraan, muling nanahimik si Śambhu at sumandig sa malalim na pagninilay. Umupo Siya gaya noong unang panahon—tulad ni Sthāṇu na di matinag—na napalilibutan ng Kanyang mga gaṇa.

Verse 31

स्वात्मानमात्मना शंभुरात्मन्येव व्यचिंतयत् । निरंजनं निराभासं निर्विकारं निरामयम्

Pinagnilayan ni Śambhu ang Kanyang sariling Sarili sa pamamagitan ng Kanyang Sarili, nananahan lamang sa Sarili—walang dungis, walang mapanlinlang na anyo, di nagbabago, at malaya sa lahat ng pighati.

Verse 32

परात्परतरं नित्यं निर्ममं निरवग्रहम् । शब्दातीतं निर्गुणं च ज्ञानगम्यं परात्परम्

Siya’y higit pa sa pinakadakila, walang hanggan, walang pag-aangking “akin,” at walang anumang anyong naglilimita. Lampas sa mga salita, nirguṇa, at natatamo sa tunay na kaalaman—tunay ngang Kataas-taasang lampas sa kataas-taasan.

Verse 33

एवं स्वरूपं परमं चिंतयन् ध्यानमास्थितः । परमानंदसंमग्नो बभूव बहुसूतिकृत्

Kaya nito, habang ninanamnam ang kataas-taasang anyo, siya’y pumasok sa matatag na pagninilay (dhyāna); nalubog sa sukdulang kaligayahan, siya’y naging ama ng maraming supling.

Verse 34

ध्यानस्थितं च सर्वेशं दृष्ट्वा सर्वे दिवौकसः । हरि शक्रादयस्सर्वे नंदिनं प्रोचुरानताः

Nang makita ang Panginoon ng lahat, si Śiva, na lubos na nakalubog sa dhyāna, ang lahat ng naninirahan sa langit—si Hari (Viṣṇu), si Śakra (Indra), at iba pa—ay yumukod at nagsalita kay Nandin.

Verse 35

देवा ऊचुः । किं वयं करवामाद्य विरक्तो ध्यानमास्थितः । शंभुस्त्वं शंकर सखस्सर्वज्ञः शुचिसेवकः

Nagsalita ang mga Deva: “Ano ang dapat naming gawin ngayon? Si Śambhu ay naging walang pagkapit at pumasok sa pagninilay. O Śaṅkara, ikaw ang kanyang malapit na kasama—ang nakaaalam ng lahat, at dalisay na tagapaglingkod na tapat sa banal na paglilingkod.”

Verse 36

केनोपायेन गिरिशः प्रसन्नः स्याद्गणाधिप । तदुपायं समाचक्ष्व वयं त्वच्छरणं गताः

“O Gaṇādhipa, sa anong paraan magiging kalugud-lugod si Girīśa—si Śiva, Panginoon ng Bundok? Ipaalam mo sa amin ang paraang iyon; kami’y dumulog sa iyo bilang kanlungan.”

Verse 37

ब्रह्मोवाच । इति विज्ञापितो देवैर्मुने हर्षादिभिस्तदा । प्रत्युवाच सुरांस्तान्स नंदी शंभुप्रियो गणः

Sinabi ni Brahmā: Kaya noon, nang maipabatid ng mga Deva at ng mga muni na pinangungunahan ni Harṣa at ng iba pa, si Nandī—ang minamahal na gaṇa ni Śambhu—ay sumagot sa mga Deva na iyon.

Verse 38

नंदीश्वर उवाच । हे हरे हे विधे शक्रनिर्जरा मुनयस्तथा । शृणुध्वं वचनं मे हि शिवसंतोषकारकम्

Wika ni Nandīśvara: “O Hari, O Lumikha (Brahmā), O Indra at kayong mga walang-kamatayang diyos, pati na rin kayong mga muni—pakinggan ninyo ang aking mga salita, sapagkat ang mga ito’y tunay na nakapagpapasaya kay Panginoong Śiva.”

Verse 39

यदि वो हठ एवाद्य शिव दारपरिग्रहे । अतिदीनतया सर्वे सुनुतिं कुरुतादरात्

“Kung kayo’y tunay na matatag ngayon sa pagnanais na tanggapin ni Śiva ang pag-aasawa, kung gayon kayong lahat, sa sukdulang pagpapakumbaba, ay maghandog ng taimtim na pagsusumamo nang may paggalang.”

Verse 40

भक्तेर्वश्यो महादेवो न साधारणतस्तुराः । अकार्यमपि सद्भक्त्या करोति परमेश्वरः

Si Mahādeva ay tunay na napapasailalim sa kapangyarihan ng debosyon, hindi sa karaniwang paraan. Sa dalisay at tapat na bhakti, ang Kataas-taasang Panginoon ay nagagawa maging ang itinuturing na imposible o di-nararapat gawin.

Verse 41

एवं कुरुत सर्वे हि विधिविष्णुमुखाः सुराः । यथागतेन मार्गेणान्यथा गच्छत मा चिरम्

“Kaya gawin ninyo ito—kayong lahat na mga diyos na pinangungunahan nina Brahmā at Viṣṇu. Umalis kayo agad; bumalik sa mismong daang pinanggalingan ninyo—huwag dumaan sa iba, at huwag magtagal.”

Verse 42

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य मुने विष्ण्वादयस्सुराः । तथेति मत्त्वा सुप्रीत्या शंकरं तुष्टुवुर्हि ते

Sinabi ni Brahmā: Nang marinig ang mga salita ng pantas na iyon, si Viṣṇu at ang iba pang mga diyos, na tinanggap iyon bilang totoo, ay masayang nagpuri kay Śaṅkara nang may dakilang galak.

Verse 43

देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । समुद्धर महाक्लेशात्त्राहि नश्शरणागतान्

O Diyos ng mga diyos, O Mahādeva, O Panginoon—karagatan ng habag—iangat Mo kami mula sa malaking pagdurusang ito at ingatan Mo kami, sapagkat lumapit kami sa Iyo bilang mga nagkanlong sa Iyo.

Verse 45

हरिर्मया सुदीनोक्त्या सुविज्ञप्तं चकार ह । संस्मरन्मनसा शंभुं भक्त्या परमयान्वितः

Si Hari (Viṣṇu), nang maipabatid nang wasto sa aking mapagpakumbabang mga salita, ay kumilos ayon dito; at sa isip na laging umaalaala kay Śambhu (Śiva), napuspos siya ng pinakadakilang debosyon.

Verse 46

ब्रह्मोवाच । सुरैरेवं स्तुतश्शंभुर्हरिणा च मया भृशम् । भक्तवात्सल्यतो ध्यानाद्विरतोभून्महेश्वरः

Wika ni Brahmā: Sa gayon, si Śambhu ay masidhing pinuri ng mga diyos—ni Hari (Viṣṇu) at pati na rin ng akin; at dahil sa malasakit sa mga deboto, si Mahēśvara ay umurong mula sa kaniyang malalim na pagninilay (dhyāna).

Verse 47

उवाच सुप्रसन्नात्मा हर्यादीन्हर्षयन्हरः । विलोक्य करुणादृष्ट्या शंकरो भक्तवत्सलः

Pagkaraan, si Śaṅkara—si Hara, ang Panginoong mapagmahal sa mga deboto—na lubos ang kagalakan sa puso, pinasaya si Hari at ang iba pa; at sa tinging mahabagin, siya’y nagsalita.

Verse 48

शंकर उवाच । हे हरे हे विधे देवाश्शक्राद्या युगपत्समे । किमर्थमागता यूयं सत्यं ब्रूत ममाग्रतः

Sinabi ni Śaṅkara: “O Hari, o Vidhātr̥ (Brahmā), at kayong mga diyos na pinangungunahan ni Śakra (Indra)—sabay-sabay kayong dumating sa akin. Ano ang inyong pakay? Sabihin ninyo ang katotohanan sa harap ko.”

Verse 49

हरिरुवाच । सर्वज्ञस्त्वं महेशान त्वंतर्याम्यखिलेश्वरः । किं न जानासि चित्तस्थं तथा वच्म्यपि शासनात्

Wika ni Hari: “O Maheśāna, ikaw ay lubos na nakaaalam; ikaw ang Antaryāmin, ang Panloob na Tagapamahala, at ang Panginoon ng lahat. Ano pa ang nasa loob ng isip na hindi mo nalalaman? Gayunman, bilang pagsunod sa iyong utos, magsasalita ako.”

Verse 50

तारकासुरतो दुःखं संभूतं विविधं मृड । सर्वेषां नस्तदर्थं हि प्रसन्नोऽकारि वै सुरैः

“O Mr̥ḍa, mapagkalingang Panginoon! Dahil kay Tārakāsura, sumibol ang sari-saring pagdurusa. Kaya para sa kapakanan naming lahat, ang mga deva ay naghandog at nanalangin upang ikaw ay malugod.”

Verse 51

शिवा सा जनिता शैलात्त्वदर्थं हि हिमालयात् । तस्यां त्वदुद्भवात्पुत्रात्तस्य मृत्युर्न चान्यथा

“Ang mapalad na Diyosa, si Śivā, ay isinilang mula sa Bundok—mula mismo sa Himālaya—para sa iyo. At mula sa anak na lalabas sa iyo sa kanya, doon lamang magaganap ang kamatayan niya—wala nang ibang paraan.”

Verse 52

इति दत्तो ब्रह्मणा हि तस्मै दैत्याय यद्वरः । तदन्यस्मादमृत्युस्स बाधते निखिलं जगत्

Kaya nga, ipinagkaloob ni Brahmā ang gayong biyaya sa daitya. Nang siya’y maging di-mapapatay ng iba pang sanhi, pagkaraan ay inapi niya ang buong daigdig.

Verse 53

नारदस्य निर्देशात्सा करोति कठिनं तपः । तत्तेजसाखिलं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

Sa tagubilin ni Nārada, isinagawa niya ang mahigpit na tapas. Sa ningning na isinilang ng tapas na iyon, napuspos ang tatlong daigdig—lahat ng gumagalaw at di-gumagalaw.

Verse 54

वरं दातुं शिवायै हि गच्छ त्वं परमेश्वर । देवदुःखं जहि स्वामिन्नस्माकं सुखमावह

O Parameśvara, pumaroon Ka upang ipagkaloob ang biyaya kay Śivā (Pārvatī). O Panginoon, pawiin Mo ang dalamhati ng mga deva at ihatid sa amin ang kagalakan.

Verse 55

देवानां मे महोत्साहो हृदये चास्ति शंकर । विवाहं तव संद्रष्टुं तत्त्वं कुरु यथोचितम्

O Śaṅkara, sa aking puso—at gayundin sa mga deva—sumiklab ang dakilang pananabik na masaksihan ang Iyong kasal. Kaya, isakatuparan Mo nawa ang nararapat na paghahanda, ayon sa katotohanan at wastong kaayusan.

Verse 56

रत्यै यद्भवता दत्तो वरस्तस्य परात्पर । प्राप्तोऽवसर एवाशु सफलं स्वपणं कुरु

O Kataas-taasang Higit pa sa lahat! Ang biyayang ipinagkaloob mo kay Rati ay dumating na sa tamang sandali. Kaya’t agad mong pagbungahin ang sarili mong pasiya at panata.

Verse 57

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तं प्रणम्यैव विष्णुर्देवा महर्षयः । संस्तूय विविधैस्तोत्रैस्संतस्थुस्तत्पुरोऽखिलाः

Wika ni Brahmā: Pagkasabi nito, si Viṣṇu, kasama ang mga deva at mga dakilang rishi, ay yumukod at nagpatirapa sa Kanya. Pagkaraan, pinuri nila Siya sa sari-saring banal na himno, at silang lahat ay nanatiling nakatayo sa harap Niya.

Verse 58

भक्ताधीनः शंकरोऽपि श्रुत्वा देववचस्तदा । विहस्य प्रत्युवाचाशु वेदमर्यादरक्षकः

Pagkaraan, si Śaṅkara—bagaman Siya ang Kataas-taasang Panginoon—dahil laging tumutugon sa mga deboto, ay nakinig sa mga salita ng mga deva. Ngumiti Siya, at bilang Tagapangalaga ng kabanalan ng mga Veda, agad Siyang sumagot.

Verse 59

शंकर उवाच । हे हरे हे विधे देवाश्शृणुतादरतोऽखिलाः । यथोचितमहं वच्मि सविशेषं विवेकतः

Sinabi ni Śaṅkara: “O Hari, O Vidhi (ang Lumikha), at kayong lahat na mga deva—makinig nang may paggalang. Magsasalita ako nang nararapat, na may malinaw na pag-unawa, at ipaliliwanag ko ang bagay na ito sa mga natatanging detalye.”

Verse 60

नोचितं हि विधानं वै विवाहकरणं नृणाम् । महानिगडसंज्ञो हि विवाहो दृढबन्धनः

Tunay nga, para sa mga tao, hindi nararapat na kautusan ang pagpasok sa pag-aasawa. Sapagkat ang pag-aasawa ay tinatawag na “dakilang tanikala,” isang matibay at nagbubuklod na gapos.

Verse 61

कुसंगा बहवो लोके स्त्रीसंगस्तत्र चाधिकः । उद्धरेत्सकलबंधैर्न स्त्रीसंगात्प्रमुच्यते

Sa mundong ito, maraming uri ng masamang pakikisama, ngunit ang pagkakabit sa makamundong pagnanasa at pagdikit sa kalayawan ang pinakamatindi. Maaaring mailigtas ang tao mula sa ibang mga gapos, ngunit mula sa gapos na isinilang ng gayong pagkakabit, hindi siya madaling makalaya.

Verse 62

लोहदारुमयैः पाशैर्दृढं बद्धोऽपि मुच्यते । स्त्र्यादिपाशसुसंबद्धो मुच्यते न कदाचन

Kahit ang mahigpit na nakagapos sa tanikalang bakal o lubid na kahoy ay maaari pang mapalaya; ngunit ang mahigpit na nabibigkis ng silo ng pagkakapit sa babae at mga katulad nito ay hindi kailanman napapalaya, sa anumang panahon.

Verse 63

वर्द्धंते विषयाश्शश्वन्महाबंधनकारिणः । विषयाक्रांतमनसस्स्वप्ने मोक्षोऽपि दुर्लभः

Ang mga bagay na pandama ay patuloy na dumarami at nagiging sanhi ng malaking pagkagapos. Para sa taong ang isip ay sinakop ng makamundong kalayawan, ang mokṣa ay mahirap makamtan—kahit sa pag-iisip man lamang, na tila sa panaginip.

Verse 64

सुखमिच्छतु चेत्प्राज्ञो विधिवद्विषयांस्त्यजेत् । विषवद्विषयानाहुर्विषयैर्यैर्निहन्यते

Kung ang isang marunong ay tunay na nagnanais ng pangmatagalang kaligayahan, dapat niyang talikdan, ayon sa wastong disiplina, ang mga bagay na kinahuhumalingan ng pandama; sapagkat ipinahahayag ng mga rishi na ang mga ito’y tulad ng lason—sa mismong mga bagay na iyon napapahamak ang tao.

Verse 65

जनो विषयिणा साकं वार्तातः पतति क्षणात् । विषयं प्राहुराचार्यास्सितालितेंद्रवारुणीम्

Ang tao, sa pakikipag-usap lamang sa isang alipin ng pagnanasa sa pandama, ay maaaring bumagsak sa isang iglap. Kaya ipinahahayag ng mga guro na maging ang mga pinong nakalalasing—puting alak, maitim na alak, ang “inumin ni Indra,” at alak na wain—ay mga bagay ng pagpapakalabis.

Verse 66

यद्यप्येवं हि जानामि सर्वं ज्ञानं विशेषतः । तथाप्यहं करिष्यामि प्रार्थनां सफलां च वः

“Bagaman tunay kong nalalaman ang lahat ng ito—bawat aral sa kani-kaniyang detalye—gayunman ay iaalay ko pa rin ang panalanging ito, at tiyak na ito’y mamumunga para sa inyo.”

Verse 67

भक्ताधीनोऽहमेवास्मि तद्वशात्सर्वकार्य कृत् । अयथोचितकर्ता हि प्रसिद्धो भुवनत्रये

Ako nga ay tunay na nakatali sa aking mga bhakta; sa ilalim ng kanilang pag-ibig at kapangyarihan ay tinutupad Ko ang bawat gawain. Sa tatlong daigdig, Ako’y kilala bilang kumikilos lampas sa inaasahan—para lamang sa kapakanan ng Aking mga deboto.

Verse 68

कामरूपाधिपस्यैव पणश्च सफलः कृतः । सुदक्षिणस्य भूपस्य भैमबंधगतस्य हि

Kaya nga, natupad ang pustahang ginawa ng panginoon ng Kāmarūpa; at para kay Haring Sudakṣiṇa, na nabihag sa gapos ni Bhīma, ito’y tunay na naganap.

Verse 69

गौतमक्लेशकर्ताहं त्र्यंबकात्मा सुखावहः । तत्कष्टप्रददुष्टानां शापदायी विशेषतः

Ako ang mismong Tryambaka, ang diwa ng kaginhawahan—ngunit Ako’y naging sanhi ng pagdurusa ni Gautama. Sa masasamang nagdudulot ng sakit sa kanya, Ako’y lalo nang Tagapagkaloob ng sumpa.

Verse 70

विषं पीतं सुरार्थं हि भक्तवत्सलभावधृक् । देवकष्टं हृतं यत्नात्सर्वदैव मया सुराः

Para sa kapakanan ng mga Deva, tunay ngang ininom Ko ang lason, sapagkat Ako’y laging may pusong mahabagin sa mga bhakta. O mga diyos, sa masusing pagsisikap ay palagi Kong inaalis ang inyong pagdurusa.

Verse 71

भक्तार्थमसहं कष्टं बहुशो बहुयत्नतः । विश्वानर मुनेर्दुःखं हृतं गृहपतिर्भवन्

Alang-alang sa Kanyang deboto, paulit-ulit na tiniis ng Panginoon ang di-matiis na paghihirap, nagsikap sa maraming paraan; at nang Siya’y maging Gṛhapati (pinuno ng sambahayan), inalis Niya ang dalamhati ng pantas na si Viśvānara.

Verse 72

किं बहूक्तेन च हरे विधे सत्यं ब्रवीम्यहम् । मत्पणोऽस्तीति यूयं वै सर्वे जानीथ तत्त्वतः

Ano pa ang silbi ng maraming salita, O Hari at O Vidhā, ang Lumikha? Sinasabi ko ang katotohanan: alamin ninyong lahat, sa tunay na diwa, na ang aking panata at pangako ay nananatiling matatag.

Verse 73

यदा यदा विपत्तिर्हि भक्तानां भवति क्वचित् । तदा तदा हरम्याशु तत्क्षणात्सर्वशस्सदा

Tuwing kailanman, sa anumang oras, kapag may kapahamakan na dumarating sa aking mga deboto, sa mismong sandaling iyon ay agad Ko itong inaalis nang lubos—lagi at sa lahat ng paraan.

Verse 74

जानेऽहं तारकाद्दुःखं सर्वेषां वस्समुत्थितम् । असुरा त्तद्धरिष्यामि सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

Mahal kong anak, batid Ko ang dalamhating sumibol sa inyong lahat dahil kay Tāraka. Mula sa asurang iyon ay aalisin Ko ito—ito ang katotohanan; katotohanan, katotohanan ang aking ipinahahayag.

Verse 75

नास्ति यद्यपि मे काचिद्विहारकरणे रुचिः । विवाहयिष्ये गिरिजा पुत्रोत्पादनहेतवे

Bagaman wala Akong anumang hilig sa makamundong aliw o paglilibang, pakakasalan Ko si Girijā upang maging sanhi ng pagsilang ng isang anak na lalaki.

Verse 76

गच्छत स्वगृहाण्येव निर्भयास्सकलाः सुराः । कार्यं वस्साधयिष्यामि नात्र कार्या विचारणा

Kayong lahat na mga deva, magsibalik sa inyong mga tahanan nang walang pangamba. Aking tutuparin ang inyong gawain; dito’y wala nang dapat pag-isipan pa.

Verse 77

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मौनमास्थाय समाधिस्थोऽभवद्धरः । सर्वे विष्ण्वादयो देवास्स्वधामानि ययुर्मुने

Wika ni Brahmā: Pagkasabi nito, si Hara (Panginoong Śiva) ay nanahimik at pumasok sa samādhi. Pagkaraan, ang lahat ng mga diyos—si Viṣṇu at ang iba pa—ay umalis, O pantas, patungo sa kani-kanilang tahanang banal.