गणेशविवाहोत्सवः तथा सिद्धि-बुद्धि-सन्तानवर्णनम् | Gaṇeśa’s Wedding Festival and the Progeny of Siddhi & Buddhi

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र विश्वरूपः प्रजापतिः । तदुद्योगं संविचार्य सुखमाप प्रसन्नधीः

Wika ni Brahmā: Sa sandaling iyon, doon mismo, ang Prajāpati na si Viśvarūpa, matapos pagnilayan nang mabuti ang gawaing iyon, ay nakamtan ang ginhawa at ligaya, at luminaw at tumahimik ang kanyang isip.

Verse 2

विश्वरूपप्रजेशस्य दिव्यरूपे सुते उभे । सिद्धिबुद्धिरिति ख्याते शुभे सर्वांगशोभने

Kay Prajāpati Viśvarūpa ay isinilang ang dalawang anak na babae na may anyong makalangit. Sila’y tanyag bilang Siddhi at Buddhi—kapwa mapalad at ang buong katawan ay nagniningning sa kagandahan.

Verse 3

ताभ्यां चैव गणेशस्य गिरिजा शंकरः प्रभू । महोत्सवं विवाहं च कारयामासतुर्मुदा

Pagkaraan, si Girijā at ang Panginoong Śaṅkara, ang Makapangyarihan, kasama ang dalawang iyon, ay masayang nag-ayos ng dakilang pagdiriwang at ng seremonya ng kasal ni Gaṇeśa.

Verse 4

समाप्तोयं रुद्रसंहितान्तर्गतः कुमारखण्डश्चतुर्थः

Sa gayon nagwakas ang ikaapat na bahagi—ang Kumāra-khaṇḍa—na nakapaloob sa Rudra-saṃhitā.

Verse 5

तथा च विश्वकर्माऽसौ विवाहं कृतवांस्तथा । तथा च ऋषयो देवा लेभिरे परमां मुदम्

Kaya nga, si Viśvakarmā man ay maayos na nagsagawa ng mga ritwal ng kasal; at pagkaraan, ang mga rishi at ang mga deva ay nagkamit ng sukdulang kagalakan.

Verse 6

गणेशोपि तदा ताभ्यां सुखं चैवाप्तिचिंतकम् । प्राप्तवांश्च मुने तत्तु वर्णितुं नैव शक्यते

Noon, maging si Gaṇeśa ay sa pamamagitan nila ay nagkamit ng ligaya at kaganapang nag-aalis ng lahat ng pangamba tungkol sa pag-abot. O muni, ang karanasang iyon ay tunay na di-masasalaysay sa mga salita.

Verse 7

कियता चैव कालेन गणेशस्य महात्मनः । द्वयोः पत्न्योश्च द्वौ दिव्यौ तस्य पुत्रौ बभूवतुः

Pagkaraan ng ilang panahon, ang dakilang-si Gaṇeśa ay nagkaroon, sa pamamagitan ng kanyang dalawang asawa, ng dalawang anak na lalaki—maningning at maka-diyos.

Verse 8

सिद्धेर्गणेशपत्न्यास्तु क्षेमनामा सुतोऽभवत् । बुद्धेर्लाभाभिधः पुत्रो ह्यासीत्परभशोभनः

Mula kay Siddhi, ang asawa ng Panginoong Gaṇeśa, isinilang ang isang anak na lalaki na nagngangalang Kṣema. At mula kay Buddhi, tunay ngang may anak na tinawag na Lābha—lubhang maningning sa anyo at kapalaran.

Verse 9

एवं सुखमचिंत्यं व भुंजाने हि गणेश्वरे । आजगाम द्वितीयश्च क्रांत्वा पृथ्वीं सुतस्तदा

Habang si Gaṇeśvara (Gaṇeśa) ay nagtatamasa ng di-mawariing kaginhawahan, dumating noon ang ikalawang anak, matapos malibot at matahak ang buong daigdig.

Verse 10

तावश्च नारदेनैव प्राप्तो गेहे महात्मना । यथार्थं वच्मि नोऽसत्यं न छलेन न मत्सरात्

Pagkaraan, dumating sa kanilang tahanan ang dakilang-kaloobang si Nārada at natagpuan ang dalawang iyon. Sinasabi ko ang tunay na nangyari—walang kasinungalingan—hindi dahil sa panlilinlang at hindi rin dahil sa inggit.

Verse 11

पितृभ्यां तु कृतं यच्च शिवया शंकरेण ते । तन्न कुर्य्यात्परो लोके सत्यं सत्यं ब्रवीम्यहम्

Anumang ginawa ng inyong mga magulang—si Śiva at si Śaṅkara—ay walang sinuman sa daigdig ang makagagawa ng gayon. Ito ang katotohanan; katotohanan ang aking ipinahahayag.

Verse 12

निष्कास्य त्वां कुक्रमणं मिषमुत्पाद्य यत्नतः । गणेशस्य वरोकारि विवाहः परशोभनः

Sa masusing pagsisikap, nilikha ang isang dahilan upang ikaw ay mapalayo—upang walang maganap na di-wastong landas—at sa gayon, ang lubhang mapalad at maringal na kasal ni Gaṇeśa ay naisaayos nang ganap, O tagapagkaloob ng mga biyaya.

Verse 13

गणेशस्य कृतोद्वाहो लब्धवांस्स्त्रीद्वयं मुदा । विश्वरूपप्रजेशस्य कन्यारत्नं महोत्तमम्

Kaya nga, ang banal na kasal ni Gaṇeśa ay naisagawa, at sa galak ay tinamo niya ang dalawang asawa—ang dalawang anak na dalagang tulad ng hiyas, pinakadakila, ni Viśvarūpa Prajāpati.

Verse 14

पुत्रद्वयं ललाभासौ द्वयोः पत्न्योश्शुभांगयोः । सिद्धे क्षेमं तथा बुद्धेर्लाभं सर्वं सुखप्रदम्

Mula sa dalawang mapalad at marikit na asawa, nagkamit siya ng dalawang anak na lalaki—Siddha at Buddherlābha—na nagdadala ng kagalingan, pag-iingat, at lahat ng uri ng ligaya.

Verse 15

पत्न्योर्द्वयोर्गणेशोऽसौ लब्ध्वा पुत्रद्वयं शुभम् । मातापित्रोर्मतेनैव सुखं भुंक्ते निरंतरम्

Yaong si Gaṇeśa, nang makamtan mula sa dalawang asawa ang dalawang mapalad na anak, ay namumuhay sa ligayang di napuputol, na lubos na ginagabayan ng payo at kalooban ng kanyang ina at ama.

Verse 16

भवता पृथिवी क्रांता ससमुद्रा सकानना । तच्छलाज्ञावशात्तात तस्य जातं फलं त्विदम्

Sa pamamagitan mo, mahal na anak, nalibot ang daigdig—kasama ang mga dagat at kagubatan. Ngunit, anak ko, ito’y naganap sa bisa ng yaong (banal) utos at pakana; at ito ang bungang sumibol mula roon.

Verse 17

पितृभ्यां क्रियतास्मैवच्छलं तात विचार्यताम् । स्वस्वामिभ्यां विशेषेण ह्यन्यः किन्न करोति वै

“Kaya nga, mahal na anak, magbalangkas ng isang pakana at ipatupad ito sa pamamagitan lamang ng kanyang mga magulang. Pag-isipan mong mabuti: alang-alang sa sariling panginoon—sa sariling layon—ano pa ang hindi gagawin ng iba?”

Verse 18

असम्यक्च कृतं ताभ्यां त्वत्पितृभ्यां हि कर्म ह । विचार्यतां त्वयाऽपीह मच्चित्ते न शुभं मतम्

Tunay nga, ang ginawa ng iyong mga magulang ay hindi wasto. Ikaw man ay magnilay rito; sa aking puso, hindi ito nagmumukhang mapalad o mabuti.

Verse 19

दद्याद्यदि गरं माता विक्रीणीयात्पिता यदि । राजा हरति सर्वस्वं कस्मै किं च ब्रवीतु वै

Kung ang ina ay magbigay ng lason, kung ang ama ay ipagbili ang sariling anak, at kung ang hari ay samsamin ang lahat ng ari-arian—kanino pa lalapit, at ano pa nga ba ang masasabi?

Verse 20

येनैवेदं कृतं स्याद्वै कर्मानर्थकरं परम् । शांतिकामस्सुधीस्तात तन्मुखं न विलोकयेत्

Ang taong gumawa ng lubhang mapaminsalang gawaing ito—o minamahal—ang pantas na naghahangad ng kapayapaan ay hindi man lamang dapat tumingin sa kanyang mukha.

Verse 21

इति नीतिः श्रुतौ प्रोक्ता स्मृतौ शास्त्रेषु सर्वतः । निवेदिता च सा तेऽद्य यथेच्छसि तथा कुरु

Ganyan ang tuntuning ito ng wastong asal na ipinahayag sa Śruti, sa Smṛti, at sa lahat ng Śāstra. Ipinabatid ko na sa iyo ngayon; ngayo’y kumilos ka ayon sa iyong nais.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा नारद त्वं तु महेश्वरमनोगतिः । तस्मै तथा कुमाराय वाक्यं मौनमुपागतः

Wika ni Brahmā: “Pagkasabi mo nang gayon, O Nārada—na ang isip ay nakalubog kay Mahēśvara (Mahādeva)—ikaw ay tumahimik, at wala nang salitang sumibol pa para sa Kumāra na iyon.”

Verse 23

स्कन्दोऽपि पितरं नत्वा कोपाग्निज्वलितस्तदा । जगाम पर्वतं क्रौंचं पितृभ्यां वारितोऽपि सन्

Si Skanda man ay yumukod sa kanyang ama, at noon ay nag-alab sa apoy ng galit; at bagaman pinigil ng kapwa niyang mga magulang, nagtungo pa rin siya sa Bundok Krauncha.

Verse 24

वारणे च कृते त्वद्य गम्यते च कथं त्वया । इत्येवं च निषिद्धोपि प्रोच्य नेति जगाम सः

“Ngayong araw ay pinigil ka na; paano ka pa makaaalis?”—ganyan ang tanong. Ngunit kahit pinagbawalan nang gayon, sumagot siya, “Hindi,” at umalis.

Verse 25

न स्थातव्यं मया तातौ क्षणमप्यत्र किंचन । यद्येवं कपटं प्रीतिमपहाय कृतं मयि

O minamahal kong mga ama, hindi ako nararapat manatili rito kahit isang saglit. Kung isinantabi ang tunay na pag-ibig at dinaya ninyo ako, hindi marapat na manatili pa ako rito.

Verse 26

एवमुक्त्वा गतस्तत्र मुने सोऽद्यापि वर्तते । दर्शनेनैव सर्वेषां लोकानां पापहारकः

Pagkasabi nito, O pantas na muni, siya’y nagtungo roon at nananatili roon hanggang ngayon—yaong sa darśana lamang (pagkakita sa kanya) ay nag-aalis ng mga kasalanan ng lahat ng nilalang sa mga daigdig.

Verse 27

तद्दिनं हि समारभ्य कार्तिकेयस्य तस्य वै । शिवपुत्रस्य देवर्षे कुमारत्वं प्रतिष्ठितम्

Mula sa araw na iyon, O banal na pantas, ang kalagayang “Kumāra” ng Kartikeya—ang anak ni Panginoong Śiva—ay matibay na naitatag.

Verse 28

तन्नाम शुभदं लोके प्रसिद्धं भुवनत्रये । सर्वपापहरं पुण्यं ब्रह्मचर्यप्रदं परम्

Ang Pangalan na iyon ay mapalad sa daigdig at bantog sa tatlong kaharian. Banal at sukdulang mapagpala, winawasak nito ang lahat ng kasalanan at nagkakaloob ng pinakamataas na brahmacarya (kadalisayan at pagpipigil).

Verse 29

कार्तिक्यां च सदा देवा ऋषयश्च सतीर्थकाः । दर्शनार्थं कुमारस्य गच्छंति च मुनीश्वराः

At sa Kārtikī, ang mga diyos at mga rishi—kasama ang mga banal na tīrtha—ay laging pumaparoon upang masilayan si Kumāra (Skanda); at ang mga dakilang muni ay naglalakbay din para sa Kanyang darśana.

Verse 30

कार्तिक्यां कृत्तिकासंगे कुर्याद्यः स्वामिदर्शनम् । तस्य पापं दहेत्सर्वं चित्तेप्सित फलं लभेत्

Sinumang sa Kārttikī—sa mapalad na sandaling kaugnay ng Kṛttikā—ay makamit ang darśana ng Panginoon (Śiva), masusunog ang lahat ng kanyang kasalanan, at matatamo niya ang bungang minimithi ng puso.

Verse 31

उमापि दुःखमापन्ना स्कन्दस्य विरहे सति । उवाच स्वामिनं दीना तत्र गच्छ मया प्रभो

Nang wala si Skanda, si Umā man ay nalugmok din sa dalamhati. Sa kanyang pagdadalamhati ay nagsalita siya sa kanyang Panginoon: “O Guro, O Prabhu—pumaroon ka roon na kasama ko.”

Verse 32

तत्सुखार्थं स्वयं शंभुर्गतस्स्वांशेन पर्वते । मल्लिकार्जुननामासीज्ज्योतिर्लिङ्गं सुखावहम्

Para sa pinagpalang kagalakan ng deboto, si Śambhu mismo ay nagtungo sa bundok taglay ang isang bahagi ng Kanyang banal na kapangyarihan; at doon Siya naging Jyotirliṅga na tinatawag na Mallikārjuna, na nagkakaloob ng mapalad na kaligayahan.

Verse 33

अद्यापि दृश्यते तत्र शिवया सहितश्शिवः । सर्वेषां निजभक्तानां कामपूरस्सतां गतिः

Hanggang ngayon, si Śiva ay nakikita roon kasama si Śivā (Pārvatī). Siya ang tumutupad sa mga hangarin ng lahat ng Kanyang sariling deboto, at Siya ang kataas-taasang kanlungan at hantungan ng mga matuwid.

Verse 34

तमागतं स विज्ञाय कुमारस्सशिवं शिवम् । स विरज्य ततोऽन्यत्र गंतुमासीत्समुत्सुकः

Nang makilala niyang dumating na si Śiva—si Śiva kasama ang Kanyang mga kasamahan—ang banal na Kumāra ay napahiwalay sa loob mula sa lahat ng iba pa, at sa pananabik na magpatuloy, naghanda siyang tumungo sa ibang pook.

Verse 35

देवैश्च मुनिभिश्चैव प्रार्थितस्सोपि दूरतः । योजनत्रयमुत्सृज्य स्थितः स्थाने च कार्तिकः

Bagaman pinakiusapan ng mga diyos at ng mga muni mula sa malayo, nanatili si Kārtikeya sa may pagitan. Sa pag-iwas ng tatlong yojana, siya’y matatag na nanahan sa sarili niyang pook.

Verse 36

पुत्रस्नेहातुरौ तौ वै शिवौ पर्वणि पर्वणि । दर्शनार्थं कुमारस्य तस्य नारद गच्छतः

O Nārada, ang dalawang iyon—si Śiva at (Pārvatī)—na nababalisa sa matinding pagmamahal sa kanilang anak, ay muling-muli, sa bawat banal na pagdiriwang, pumaparoon upang masilayan si Kumāra.

Verse 37

अमावास्यादिने शंभुः स्वयं गच्छति तत्र ह । पूर्णमासी दिने तत्र पार्वती गच्छति ध्रुवम्

Sa araw ng bagong buwan, si Śambhu (Panginoong Śiva) ay tiyak na pumaparoon doon nang Siya mismo; at sa araw ng kabilugan ng buwan, si Pārvatī ay tunay na pumaparoon din doon.

Verse 38

यद्यत्तस्य च वृत्तांतं भवत्पृष्टं मुनीश्वर । कार्तिकस्य गणेशस्य परमं कथितं मया

O pinakadakilang pantas, anumang salaysay tungkol sa Kanya na iyong itinanong—naisalaysay ko na sa iyo ang kataas-taasan at pinakadiwang ulat hinggil kina Kārtikeya at Gaṇeśa.

Verse 39

एतच्छ्रुत्वा नरो धीमान् सर्वपापैः प्रमुच्यते । शोभनां लभते कामानीप्सितान्सकलान्सदा

Ang marunong na makarinig nito ay napapalaya sa lahat ng kasalanan. Lagi niyang natatamo ang kabutihang-palad at nakukuha ang lahat ng ninanais ng kanyang puso.

Verse 40

यः पठेत्पाठयेद्वापि शृणुयाच्छ्रावयेत्तथा । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

Sinumang bumibigkas nito, nagpapabigkas, nakikinig, o nagpaparinig nito—nakakamit ang lahat ng ninanais na layon. Dito’y wala nang dapat pang pag-aalinlangan.

Verse 41

ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यो धन समृद्धस्स्याच्छूद्रस्सत्समतामियात्

Sa bisaing nakasentro kay Śiva na inilarawan dito, ang brāhmaṇa ay nagiging maningning sa espirituwal na liwanag; ang kṣatriya ay nagiging matagumpay; ang vaiśya ay nakakamit ang kasaganaan ng yaman; at ang śūdra ay umaabot sa marangal na pagkakapantay sa mga banal at mabubuti.

Verse 42

रोगी रोगात्प्रमुच्येत भयान्मुच्येत भीतियुक् । भूतप्रेतादिबाधाभ्यः पीडितो न भवेन्नरः

Ang maysakit ay napapalaya sa karamdaman; ang nababalot ng takot ay napapalaya sa takot. Ang tao’y hindi na pinahihirapan ng mga panggugulo ng bhūta, preta, at iba pang gayong nilalang.

Verse 43

एतदाख्यानमनघं यशस्यं सुखवर्द्धनम् । आयुष्यं स्वर्ग्यमतुलं पुत्रपौत्रादिकारकम्

Ang banal at walang dungis na salaysay na ito’y nagkakaloob ng mabuting pangalan at nagpapalago ng ligaya. Ipinagkakaloob nito ang mahabang buhay at di-mapapantayang gantimpalang makalangit, at nagiging sanhi ng pagkamit ng mga anak, apo, at pagyabong ng angkan.

Verse 44

अपवर्गप्रदं चापि शिवज्ञानप्रदं परम् । शिवाशिवप्रीतिकरं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

Ipinagkakaloob din nito ang apavarga (huling paglaya) at ang kataas-taasang kaalaman tungkol kay Śiva. Ikinagagalak ito ni Śiva at ng mga mapalad na nakatalaga sa Kanya, at pinaiigting ang bhakti kay Śiva.

Verse 45

श्रवणीयं सदा भक्तैर्निःकामैश्च मुमुक्षुभिः । शिवाद्वैतप्रदं चैतत्सदाशिवमयं शिवम्

Ang aral na ito’y dapat laging pakinggan ng mga deboto—ng mga walang pagnanasa at ng mga naghahangad ng paglaya; sapagkat ipinagkakaloob nito ang di-dalawang pagkamalay kay Śiva, at ito mismo’y may kalikasan ni Sadāśiva—ang mapalad na Śiva.