प्रणवार्थ-शिवतत्त्व-निर्णयः (The Determination of Śiva as the Meaning of Praṇava)

Verse 1

श्रीब्रह्मण्य उवाच । साधुसाधु महाभाग वामदेव मुनीश्वर । त्वमतीव शिवे भक्तश्श्विज्ञानवतांवरः

Wika ni Śrī Brahmaṇya: “Mahusay, mahusay, O Vāmadeva na lubhang mapalad, panginoon sa mga muni. Ikaw ay labis na deboto kay Śiva, at ikaw ang pinakadakila sa mga may tunay na kaalaman tungkol kay Śiva.”

Verse 2

त्वया त्वविदितं किंचिन्ना स्ति लोकेषु कुत्रचित् । तथापि तव वक्ष्यामि लोकानुग्रहकारिणः

Walang anumang bagay sa alinmang daigdig na hindi mo nalalaman. Gayunman, para sa kapakanan ng mga daigdig, magsasalita pa rin ako sa iyo tungkol sa mga bagay na nagkakaloob ng biyaya sa lahat ng nilalang.

Verse 3

लोकेस्मिन्पशवस्सर्व्वे नानाशास्त्रविमोहिताः । वञ्चिताः परमेशस्य माययातिविचित्रया

Sa daigdig na ito, ang lahat ng paśu—mga kaluluwang may katawan—ay nalilinlang ng sari-saring doktrina, at sa kamangha-manghang Māyā ni Parameśvara (Panginoong Śiva) ay naililigaw sila.

Verse 4

न जानति परं साक्षात्प्रणवार्थम्महेश्वरम् । सगुणन्निर्गुणं ब्रह्म त्रिदेवजनकम्परम्

Hindi niya tunay na nakikilala ang Kataas-taasan—si Mahādeva mismo, si Mahēśvara—na tuwirang siyang kahulugan ng Praṇava (Oṁ): ang Brahman na kapwa may katangian at lampas sa katangian, ang pinakamataas na Katotohanan, at ang Ama (pinagmulan) ng tatlong diyos.

Verse 5

दक्षिणम्बाहुमुद्धृत्य शपथम्प्रब्रवीमि ते । सत्यं सत्यं पुनस्सत्यं सत्यं सत्यं पुनः पुनः

Itinaas ko ang aking kanang bisig at ipinahahayag ko sa iyo ang panunumpa: tunay—tunay nga—tunay muli; tunay, tunay, paulit-ulit na tunay.

Verse 6

प्रणवार्थश्शिवः साक्षात्प्राधान्येन प्रकीर्त्तितः । श्रुतिषु स्मृतिशास्त्रेषु पुराणेष्वागमेषु च

Ang kahulugan ng Praṇava (Oṁ) ay si Śiva mismo; ito’y ipinahahayag bilang pangunahing at pinakadakila sa mga Śruti, sa mga Smṛti-śāstra, sa mga Purāṇa, at sa mga Āgama.

Verse 7

यतो वाचो निवर्त्तन्ते अप्राप्य मनसा सह । आनन्दं यस्य वे विद्वान्न बिभेति कुतश्च न

Yaong Katotohanang pinagbabalikan ng pananalita—kasama ng isip—dahil hindi Ito maabot: ang pantas na nakakabatid sa Kaligayahang iyon (Ānanda) ay hindi natatakot sa anumang bagay.

Verse 8

यस्माज्जगदिदं सर्वं विधिविष्ण्विन्द्रपूर्वकम् । सह भूतेन्द्रियग्रामैः प्रथमं सम्प्रसूयते

Mula sa Kanya unang sumibol ang buong sansinukob na ito—kasama ang mga pangkat ng mga elemento at ng mga pandama—na pinangungunahan nina Brahmā (ang Tagapag-ayos), Viṣṇu, at Indra.

Verse 9

न सम्प्रसूयते यो वै कुतश्चन कदाचन । यस्मिन्न भासते विद्युन्न न सूर्यो न चन्द्रमाः

Ang Kataas-taasang Panginoon (Śiva) ay Siya na kailanman ay hindi isinilang, saanman at kailanman; sa Kanya’y hindi kumikislap ang kidlat, wala ang araw, wala ang buwan—higit sa lahat ng nilikhang liwanag at higit sa lahat ng pag-iral na nagiging anyo.

Verse 10

यस्य भासो विभातीदञ्जगत्सर्वं समन्ततः । सर्व्वैश्वर्य्येण सम्पन्नो नाम्ना सर्व्वेश्वरस्स्वयम्

Sa pamamagitan ng Kanyang ningning, ang buong sansinukob ay nagliliwanag sa lahat ng dako. Siya, na ganap sa lahat ng banal na kapangyarihan, ay kilala sa pangalang Sarveśvara—Panginoon ng lahat.

Verse 11

यो वै मुमुक्षुभिर्ध्येयः शम्भुराकाशमध्यगः । सर्वव्यापी प्रकाशात्मा भासरूपो हि चिन्मयः

Si Śambhu, na nananahan sa gitna ng kalawakan, ang siyang dapat pagnilayan ng mga naghahangad ng kalayaan. Siya’y sumasaklaw sa lahat, ang Kanyang diwa ay maliwanag na kamalayan; tunay, ang Kanyang anyo ay liwanag, sapagkat Siya’y likas na dalisay na Kamalayan.

Verse 12

इति श्रीशिवमहापुराणे षष्ठ्यां कैलाससंहितायां संन्यासविधिवर्णनं नाम द्वादशोऽध्यायः

Sa ganito, sa Śrī Śiva Mahāpurāṇa, sa Ikaanim na Aklat, ang Kailāsa-saṃhitā, nagtatapos ang ikalabindalawang kabanata na pinamagatang “Paglalarawan ng Pamamaraan ng Saṃnyāsa (Pagtalikod).”

Verse 13

तदीयन्त्रिविधंरूपं स्थूलं सूक्ष्मं परन्ततः । ध्येयं मुमुक्षुभिर्नित्यं क्रमतो योगिभिर्मुने

O pantas, ang Kanyang katotohanan ay may tatlong anyo—magaspang, maselan, at sa huli’y lubhang transendente. Kaya ang mga naghahangad ng moksha ay dapat magnilay-nilay dito nang palagian, at ang mga yogi’y sumusulong nang sunod-sunod ayon sa wastong kaayusan.

Verse 14

निष्कलस्सर्व्वदेवानामादिदेवस्सनातनः । ज्ञानक्रियास्वभावो यः पर मात्मेति गीयते

Siya ang Niṣkala, ang Walang-bahagi, ang unang Diyos at walang-hanggang Bathala ng lahat ng mga diyos. Siya na ang likas na kalikasan ay kamalayan (jñāna) at banal na pagkilos (kriyā) ay inaawit bilang Paramātmā, ang Kataas-taasang Sarili.

Verse 15

तस्य देवाधिदेवस्य मूर्त्तिस्साक्षात्सदाशिवः । पञ्चमंत्रतनुर्देवः कलापञ्चकविग्रहः

Ang hayag na anyo ng Diyos ng mga diyos ay tunay na si Sadāśiva mismo—Siya na ang katawan ay binubuo ng limang banal na mantra, at ang Kanyang anyo ay hinubog ng limang banal na kalā (kapangyarihan/bahagi).

Verse 16

शुद्धस्फटिकसंकाशः प्रसन्नः शीतलद्युतिः । पंचवक्त्रो दशभुजस्त्रिपंचनयनः प्रभुः

Nagpakita ang Panginoon na tila dalisay na kristal—payapa, may malamig at nakaaaliw na liwanag. Siya ang Kataas-taasang Guro, may limang mukha, sampung bisig, at labinlimang mata.

Verse 17

ईशानमुकुटोपेतः पुरुषास्यः पुरातनः । अघोरहृदयो वामदेवगुह्यप्रदेशवान्

Taglay Niya ang korona ni Īśāna; ang Kanyang mukha ay mukha ng sinaunang Puruṣa. Ang Kanyang puso ay Aghora, at ang lihim na bahagi ay Vāmadeva—ganito itinuturo ang banal na anyo ng Panginoon sa pamamagitan ng mga banal na pagtutugma.

Verse 18

सद्यपादश्च तन्मूर्त्तिः साक्षात्सकलनिष्कलः । सर्व्वज्ञत्वादिषट्शक्तिषडंगीकृतविग्रहः

Ang mismong Anyong iyon ay tinatawag na Sadyapāda—Siya na tuwirang kapwa may anyo at lampas sa anyo. Ang Kanyang nahayag na katawan ay binubuo ng anim na kapangyarihan na nagsisimula sa ganap na pagkaalam, at pinag-isa sa anim na sangkap ng banal na pagpapahayag.

Verse 19

शब्दादिशक्तिस्फुरितहृत्पंकजविराजितः । स्वशक्त्या वामभागे तु मनोन्मन्या विभूषितः

Nagniningning Siya sa lotus ng Kanyang puso, na nagising at nagliliwanag sa mga kapangyarihang nagsisimula sa Śabda (banal na tunog). At sa Kanyang kaliwa, pinalamutian Siya ng sarili Niyang Śakti—si Manonmanī, na lampas sa isip—na naghahayag na ang Panginoong Pati ay di-maihihiwalay sa Kanyang banal na Kapangyarihan.

Verse 20

मन्त्रादिषड्विधार्थानामर्थोपन्याससार्गतः । समष्टिव्यष्टिभावार्थं वक्ष्यामि प्रणवात्मकम्

Batay sa pinakadiwa ng mga kahulugang inilahad tungkol sa anim na uri na nagsisimula sa mantra, ipaliliwanag ko ngayon ang Pranava (Oṁ) bilang sagisag ng kahulugan kapwa ng kabuuan (kosmik) at ng isa-isa (indibidwal).

Verse 21

उपदेशक्रमो ह्यादौ वक्तव्यश्श्रूयतामयम् । चातुर्व्वर्ण्यं हि लोकेस्मिन्प्रसिद्धम्मानुषे मुने

Una, dapat munang ipahayag ang wastong pagkakasunod ng pagtuturo—makinig ka ngayon. Sapagkat sa daigdig ng tao, O muni, ang apat na varṇa ay kinikilalang matatag at laganap.

Verse 22

त्रैवर्णिकानामेवात्र श्रुत्याचारसमन्वयः । शुश्रूषामात्रसारा हि शूद्राः श्रुतिबहिष्कृताः

Dito, ang pagkakatugma ng Śruti (pahayag ng Veda) at ācāra (kaugalian ng pagsasagawa) ay para lamang sa tatlong uri ng mga “dalawang ulit na isinilang.” Ang mga Śūdra, yamang hindi pinahihintulutan sa pag-aaral ng Veda, ay may pangunahing tungkuling maglingkod nang may masusing pagtalima.

Verse 23

त्रैवर्णिकानां सर्व्वेषां स्वस्वाश्रमरतात्मनाम् । श्रुतिस्मृत्युदितो धर्मोऽनुष्ठेयो नापरः क्वचित्

Para sa lahat ng “dalawang ulit na isinilang” sa tatlong varṇa, na nakatuon sa kani-kanilang āśrama, ang dharma na itinuro sa Śruti at Smṛti lamang ang dapat isagawa—hindi kailanman ang iba, sa anumang panahon.

Verse 24

श्रुतिस्मृत्युदितं कर्म्म कुर्व्व न्सिद्धिमवाप्स्यति । इत्युक्तम्परमेशेन वेदमार्गप्रदर्शिना

“Ang sinumang gumaganap ng mga gawaing iniutos sa Śruti at Smṛti ay makakamit ang espirituwal na siddhi.” Ganito ipinahayag ni Parameśa (Panginoong Śiva), tagapagturo ng landas ng Veda.

Verse 25

वर्णाश्रमाचारपुण्यैरभ्यर्च्य परमेश्वरम् । तत्सायुज्यं गतास्सर्वे बहवो मुनिसत्तमाः

Sa pagsamba kay Parameśvara sa pamamagitan ng mga mapagpalang tungkulin ng varṇa at āśrama, marami sa mga pinakadakilang muni ay pawang nakaabot sa sāyujya—pakikiisa sa Kanya sa pinakamalapit na pagdikit.

Verse 26

ब्रह्मचर्येण मुनयो देवा यज्ञक्रियाध्वना । पितरः प्रजया तृप्ता इति हि श्रुतिरब्रवीत्

Tunay ngang ipinahayag ng Śruti: ang mga muni ay nagkakaganap sa pamamagitan ng brahmacarya (banal na pagpipigil at kalinisan); ang mga deva ay nasisiyahan sa landas ng mga ritwal na yajña; at ang mga Pitṛ (mga ninuno) ay napapawi sa pamamagitan ng supling. Kaya bawat kaayusan ay napalalakas sa sariling angkop na paraan—ngunit ang lahat ng tungkuling ito ay nakakamit ang higit na kaganapan kapag iniaalay sa debosyon kay Panginoong Śiva, ang Kataas-taasang Pati, na nagbibigay ng mokṣa lampas sa lahat ng gapos.

Verse 27

एवं ऋणत्रयान्मुक्तो वानप्रस्थाश्रमं गतः । शीतोष्णसुखदुःखादिसहिष्णुर्विजितेन्द्रियः

Kaya, matapos makalaya sa tatlong utang, pumapasok siya sa yugto ng buhay na tinatawag na vānaprastha. Tinitiis ang init at lamig, ligaya at dalamhati, at iba pa, nagiging mapagpigil siya, at napapasailalim ang mga pandama.

Verse 28

तपस्वी विजिताहारो यमाय योगम भ्यसेत् । यथा दृढतरा बुद्धिरविचाल्या भवेत्तथा

Ang asetang nagtagumpay sa pagpipigil sa pagkain ay magsanay ng yoga alang-alang sa yama (pagpipigil-sa-sarili), upang ang kanyang talino ay maging lalong matatag at manatiling di matinag.

Verse 29

एवं क्रमेण शुद्धात्मा सर्व्वकर्म्माणि विन्यसेत् । सन्यस्य सर्व्वकर्म्माणि ज्ञानपूजापरो भवेत्

Sa gayon, unti-unti, kapag nalinis na ang sarili, dapat isantabi ang lahat ng gawa. Pagkatapos talikdan ang lahat ng gawa, maging deboto sa “pagsamba sa pamamagitan ng kaalaman”: matatag na pagninilay kay Śiva, ang Panginoon (Pati), bilang Katotohanang nagpapalaya.

Verse 30

सा हि साक्षाच्छिवैक्येन जीवन्मुक्तिफलप्रदा । सर्व्वोत्तमा हि विज्ञेया निर्विकारा यतात्म नाम्

Sapagkat ang gayong pagkaunawa ay tuwirang nagbibigay ng bunga ng jīvanmukti—kalayaan habang nabubuhay—sa pamamagitan ng agarang pakikiisa kay Śiva. Ito’y dapat makilalang pinakamataas na aral: di-nagbabago at walang pagbabanyuhay, para sa mga disiplinado at mapagpigil ang sarili.

Verse 31

तत्प्रकारमहं वक्ष्ये लोकानुग्रहकाम्यया । तव स्तेहान्महाप्राज्ञ सावधानतया शृणु

Ngayon ay ipaliliwanag ko ang paraang iyon, sa hangaring pagpalain ang mga daigdig. Dahil sa aking pagmamahal sa iyo, O dakilang marunong, makinig ka nang buong pag-iingat at pagtuon.

Verse 32

सर्व्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञं वेदांतज्ञानपारगम् । आचार्य्यमुपगच्छेत्स यतिर्म्मतिमतां वरम्

Ang marunong na renunciate ay dapat lumapit sa isang tunay na ācārya—ang pinakamainam sa mga may malinaw na paghatol—na nakakabatid sa ubod ng kahulugan ng lahat ng śāstra at ganap na nakatawid sa karunungan ng Vedānta.

Verse 33

तत्समीपमुपव्रज्य यथाविधि विचक्षणः । दीर्घदण्डप्रणामाद्यैस्तोषयेद्यत्नतस्सुधीः

Pagkalapit sa kanya, ang may pag-unawa at karunungan ay dapat, ayon sa itinakdang ritwal, masikap na magbigay-lugod sa kanya sa pamamagitan ng mga gawaing nagsisimula sa daṇḍavat-praṇāma (pagpapatirapa nang pahaba na parang tungkod) at iba pang mapitagang pagsamba.

Verse 34

यो गुरु्स्स शिवः प्रोक्तो यश्शिवस्स गुरुस्स्मृतः । इति निश्चित्य मनसा स्वविचारन्निवेदयेत्

Ang ipinahahayag na Guru ay tunay na si Śiva, at si Śiva rin ay inaalala bilang Guru. Kapag ito’y matibay nang napagpasiyahan sa isipan, dapat iharap nang mapagpakumbaba sa Gurung iyon ang sariling pagninilay at panloob na pag-unawa.

Verse 35

लब्धानुज्ञस्तु गुरुणा द्वादशाहं पयोव्रती । शुक्लपक्षे चतुर्थ्यां वा दशम्यां वा विधानतः

Matapos makamit ang pahintulot ng kanyang guro, dapat niyang tuparin ang panatang-gatas sa loob ng labindalawang araw, ayon sa tuntunin—sa ikaapat o ika-sampung araw ng buwan sa maliwanag na kalahati (śukla-pakṣa).

Verse 36

प्रातः स्नात्वा विशुद्धात्मा कृतनित्य क्रियस्सुधीः । गुरुमाहूय विधिना नांदीश्राद्धं समारभेत्

Pagkaligo sa bukang-liwayway at maging dalisay ang kalooban, ang marunong—matapos ganapin ang mga araw-araw na tungkuling ritwal—ay dapat, ayon sa wastong tuntunin, anyayahan ang guru at saka simulan ang ritwal na Nāndī-śrāddha.

Verse 37

विश्वेदेवाः सत्यवसुसंज्ञावंतः प्रकीर्त्तिताः । देवश्राद्धे ब्रह्मविष्णु महेशाः कथितास्त्रयः

Ang mga Viśvedevas ay ipinahahayag na yaong tinatawag sa pangalang “Satyavasus.” At sa ritwal na Deva-śrāddha, tatlo ang tuwirang binabanggit: sina Brahmā, Viṣṇu, at Maheśa (Śiva).

Verse 38

ऋषिश्राद्धे तु सम्प्रोक्ता देवक्षेत्रमनुष्यजाः । देवश्राद्धे तु वसुरुद्रादित्यास्सम्प्रकीर्त्तिताः

Sa śrāddha na iniaalay para sa mga ṛṣi, ang mga tatanggap ay ipinahahayag na ang uring deva, yaong isinilang sa banal na angkan (kṣetra), at ang mga tao. Ngunit sa śrāddha na iniaalay para sa mga deva, ang mga Vasu, Rudra, at Āditya ang tuwirang itinatakdang mga tatanggap.

Verse 39

चत्वारो मानुषश्राद्धे सनकाद्या मुनीश्वराः । भूतश्राद्धे पंच महाभूतानि च ततः परम्

Sa śrāddha na iniaalay para sa mga ninunong tao, dapat pagnilayan ang apat na panginoon ng mga muni na nagsisimula kay Sanaka bilang mga tatanggap. Sa bhūta-śrāddha naman, pagkatapos ay iniaalay sa limang dakilang elemento.

Verse 40

चक्षुरादीन्द्रियग्रामो भूतग्रामश्चतुर्विधः । पितृश्राद्धे पिता तस्य पिता तस्य पिता त्रयः

Ang kalipunan ng mga pandama na nagsisimula sa mata, at ang kalipunan ng mga nilalang na nahahati sa apat—lahat ng ito’y dapat maunawaan kaugnay ng śrāddha para sa mga Pitṛ. Sa Pitṛ-śrāddha, ang “ama” ay tatlo: ama, lolo, at lolo sa tuhod.

Verse 41

मातृश्राद्धे मातृपितामह्यौ च प्रपितामही । आत्मश्राद्धे तु चत्वार आत्मा पितृपितामहौ

Sa śrāddha na iniaalay para sa ina, dapat ding maghandog ng mga ritwal para sa lola sa ina at sa ninunong lola sa ina. Ngunit sa śrāddha na iniaalay para sa sarili, may apat na tatanggap—ang sarili, ang ama, at ang lolo sa ama (ayon sa itinakdang hanay ng pag-aalay).

Verse 42

प्रपितामहनामा च सपत्नीकाः प्रकीर्त्तिताः । मातामहात्मकश्राद्धे त्रयो मातामहादयः

Gayundin, ang mga ninunong lolo sa itaas (mga lolo-sa-lolo) ay dapat banggitin sa pangalan, kasama ang kanilang mga asawa. At sa śrāddha para sa linya ng ina, ang tatlo na nagsisimula sa lolo sa ina ay dapat tawagin at parangalan.

Verse 43

प्रतिश्राद्धं ब्राह्मणानां युग्मं कृत्वोपकल्पितान् । आहूय पादौ प्रक्षाल्य स्वयमाचम्य यत्नतः

Sa bawat pagdiriwang ng śrāddha, dapat niyang ayusin ang mga inihandang Brāhmaṇa nang magkapares. Pagkatapos silang anyayahan, hugasan niya ang kanilang mga paa; saka siya mismo, nang may pag-iingat, ay magsagawa ng ācamana at ipagpatuloy ang ritwal nang buong pagtuon.

Verse 44

समस्तसंपत्समवाप्तिहेतवः समुत्थितापत्कुलधूमकेतवः । अपारसंसारसमुद्रसेतवः पुनन्तु मां ब्राह्मणपादरेणवः

Nawa’y linisin ako ng alabok mula sa mga paa ng mga Brahmana—yaong alabok na sanhi ng pag-abot sa lahat ng kasaganaan, na tila bandilang-usok na sumisilang bilang hudyat ng pagkalipol ng pulutong ng kapahamakan, at na siyang tulay sa pagtawid sa walang-hanggang dagat ng samsara.

Verse 45

आपद्धनध्वान्तसहस्रभानवः समीहिता र्थार्पणकामधेनवः । समस्ततीर्थांबुपवित्रमूर्त्तयो रक्षंतु मां ब्राह्मणपादपांसवः

Nawa’y ingatan ako ng alabok mula sa mga paa ng mga Brahmana—yaong alabok na nagliliwanag na parang sanlibong araw at nagpapawi sa dilim ng kamalasan; na gaya ng Kāmadhenu, ang bakang tumutupad ng hiling, ay nagkakaloob ng lahat ng minimithi; at na ang anyo nito’y banal na wari’y nahugasan ng tubig ng lahat ng sagradong tīrtha.

Verse 46

इति जप्त्वा नमस्कृत्य साष्टांगं भुवि दण्डवत् । स्थित्वा तु प्राङ्मुखः शम्भोः पादाब्जयुगलं स्मरन्

Pagkatapos bigkasin nang gayon ang mantra, siya’y yumukod sa paggalang at nagpatirapa nang lubos (sāṣṭāṅga) sa lupa na parang isang tuwid na tungkod. Pagkaraan, tumayo siyang nakaharap sa silangan, at nagmuni-muni sa dalawang paa-lotus ni Śambhu—Panginoong Śiva.

Verse 47

सपवित्रकरश्शुद्ध उपवीती दृढासनः । प्राणायामत्रयं कुर्य्या च्छ्रुत्वातिथ्यादिकं पुनः

Taglay ang mga kamay na pinadalisay ng pavitra at ang sarili’y malinis, suot ang banal na sinulid (upavīta) at nakaupo nang matatag, dapat niyang isagawa ang tatluhang prāṇāyāma. Pagkaraan, matapos muling pakinggan at tuparin ang mga tungkuling nagsisimula sa pag-asikaso sa panauhin, magpatuloy siya sa susunod na gawain.

Verse 48

मत्संन्यासांगभूतं यद्विश्वेदेवादिकं तथा । श्राद्धमष्टविधं मातामहगतं पार्वणेन वै

Kasama rin sa mga sangkap ng Aking disiplina ng pagtalikod (saṃnyāsa) ang mga handog na nagsisimula sa pag-aalay sa mga Viśvedevas at iba pa. Gayundin, ang walong uri ng śrāddha—lalo na yaong para sa lolo sa ina—kasama ang ritong pārvana.

Verse 49

विधानेन करिष्यामि युष्मदाज्ञापुरस्सरम् । एवं विधाय संकल्पं दर्भानुत्तरतस्त्यजेत्

“Gagawin ko ito ayon sa itinakdang paraan, na inuuna ang inyong utos.” Pagkatapos gawin ang saṅkalpa nang gayon, dapat niyang ihagis ang damong kuśa (darbha) patungo sa hilaga.

Verse 50

उपस्पृश्याप उत्थाय वरणक्रममारभेत् । पवित्रपाणिः संस्पृश्य पाणी ब्राह्मणयोर्वदेत्

Pagkatapos sumipsip ng tubig para sa paglilinis at tumindig, dapat simulan ang wastong pagkakasunod ng pormal na pag-anyaya at paggalang sa mga tagapagpaganap ng ritwal. Sa kamay na ginawang dalisay ayon sa ritwal, at matapos humipo nang may pagpipitagan, dapat niyang kausapin ang mga kamay ng dalawang Brāhmaṇa, na humihiling ng kanilang pakikibahagi sa seremonya.

Verse 51

विश्वेदेवार्थ इत्यादि भवद्भ्यां क्षण इत्यपि

“Mula sa mga salitang ‘para sa kapakanan ng mga Viśvedevā,’ at pati ang pahayag na ‘kahit isang saglit’—ang mga pariralang ito ay binigkas ninyong dalawa.”

Verse 52

प्रसादनीय इत्यन्तं सर्व्व त्रैवं विधिक्रमः । एवं समाप्य वरणं मण्डलानि प्रकल्पयेत्

Sa gayon, itinatakda ang ganap na pagkakasunod-sunod ng mga ritong Veda, mula sa mga gawaing nagdudulot ng banal na biyaya hanggang sa tinatawag na “prasādanīya.” Pagkatapos maisagawa nang ganito ang ritong paglalakip (varaṇa), saka ihanda at ayusin ang mga sagradong maṇḍala.

Verse 53

उदगारभ्य दश च कृत्वाभ्यर्चनमक्षतैः । तेषु क्रमेण संस्थाप्य ब्राह्मणान्पादयोः पुनः

Mula sa hilagang panig, sambahin ang sampung (pook) gamit ang buo at di-basag na bigas (akṣata). Pagkaraan, ayusin ang mga ito ayon sa wastong pagkakasunod, at muling paupuin ang mga Brāhmaṇa sa (mga) paang iyon.

Verse 54

विश्वेदेवादिनामानि ससंवबोधनमुच्चरेत् । इदं वः पाद्यमिति सकुशपुष्पाक्षतोदकैः

Dapat niyang bigkasin ang mga pangalan ng mga diyos, simula sa mga Viśvedevā, na may wastong panawagan; at saka maghandog na nagsasabi, “Ito ang tubig para sa paghuhugas ng inyong mga paa,” na may kasamang tubig na may damong kuśa, mga bulaklak, at akṣata (buong butil ng bigas).

Verse 55

पाद्यं दत्त्वा स्वयमपि क्षालितांघ्रिरुदङ्मुखः । आचम्य युग्मक्लृप्तांस्तानासनेषूपवेश्य च

Pagkatapos ihandog ang tubig para sa paghuhugas ng paa (pādya), hinugasan din niya ang sarili niyang mga paa habang nakaharap sa hilaga. Pagkaraan, matapos gawin ang ācamana (ritwal na pag-inom ng kaunting tubig para sa pagdalisay), pinaupo niya ang mga pinararangalan sa mga upuang inihanda, na nakaayos nang tig-dalawa.

Verse 56

विश्वेदेवस्वरूपस्य ब्राह्मणस्येदमासनम् । इति दर्भासनं दत्त्वा दर्भपाणिस्स्वयं स्थितः

“Ang upuang ito ay para sa Brahmana na kumakatawan sa anyo ng mga Visvedeva.” Sa pagsasabi nito, nag-alay siya ng upuang gawa sa sagradong damong darbha; pagkatapos, hawak ang darbha sa sariling kamay, siya mismo ay tumayong handa.

Verse 57

अस्मिन्नान्दीमुखश्राद्धे विश्वेदेवार्थ इत्यपि । भवद्भ्यां क्षण इत्युक्त्वा क्रियतामिति संवदेत्

Sa Nāndīmukha-śrāddha na ito, kahit sabihin, “Ito’y para sa mga Viśvedevas,” dapat kausapin ang dalawang inanyayahan: “Maghintay muna sandali,” at saka sabihin, “Isagawa nawa ang ritwal,” upang ipagpatuloy ang seremonya.

Verse 58

प्राप्नुतामिति सम्प्रोच्य भवन्ताविति संवदेत् । वदेतां प्राप्नुयावेति तौ च ब्राह्मणपुंगवौ

Pagkasambit nang may paggalang, “Nawa’y matamo ninyo itong biyaya,” tawagin sila bilang “kayong dalawa, mga iginagalang.” At ang dalawang pinakadakilang Brāhmaṇa ay dapat sumagot, “Nawa’y matamo namin ito.”

Verse 59

संपूर्णमस्तु संकल्पसिद्धिरस्त्विति तान्प्रति । भवन्तोऽनुगृह्णंत्विति प्रार्थयेद्द्विजपुंगवान्

Ang pinakadakila sa mga dalawang-beses-isinilang ay dapat magsabi sa kanila: “Nawa’y maging ganap; nawa’y magtagumpay ang inyong saṅkalpa (banal na panata). O mga iginagalang, ipagkaloob ninyo ang inyong mapagpalang biyaya.”

Verse 60

ततश्शुद्धकदल्यादिपात्रेषु क्षालितेषु च । अन्नादिभोज्यद्रव्याणि दत्त्वा दर्भैः पृथक्पृथक्

Pagkaraan, sa malilinis na sisidlan gaya ng mga dahong-saging na hugas na hugas, ilagay ang mga handog na pagkain—kanin at iba pang pagkain—at paghiwa-hiwalayin ang bawat bahagi gamit ang damong darbha.

Verse 61

परिस्तीर्य्य स्वयं तत्र परिषिच्योदकेन च । हस्ताभ्यामवलंब्याथ पात्रं प्रत्येकमादरात्

Doon, siya mismo ang dapat maglatag ng ayos ng ritwal at saka wisikan ng banal na tubig. Pagkaraan nito, gamit ang dalawang kamay, maingat niyang iaangat at hahawakan ang bawat sisidlan, isa-isa, nang may paggalang.

Verse 62

पृथिवी ते पात्रमित्यादि कृत्वा तत्र व्यवस्थितान् । देवादींश्च चतुर्थ्यन्ताननूद्याक्षतसंयुतान्

Matapos isagawa ang ritwal na nagsisimula sa pormulang, “Ang lupa ang iyong sisidlan,” doon din niya dapat tawagin ang mga Deva at iba pa—binibigkas sa anyong pag-aalay—at maghandog kasama ang akṣata, ang mga butil ng bigas na buo.

Verse 63

उदग्गृहीत्वा स्वाहेति देवार्थेऽन्नं यजेत्पुनः । न ममेति वदेदन्ते सर्वत्रायं विधिक्रमः

Itaas ang handog nang may paggalang at bigkasin ang “svāhā,” at muli niyang ialay ang pagkain para sa mga Deva. Sa wakas ay sabihin, “hindi akin.” Ito ang itinakdang pagkakasunod ng ritwal sa lahat ng dako.

Verse 64

यत्पादपद्मस्मरणाद्यस्य नामजपादपि । न्यूनं कर्म भवेत्पूर्णन्तं वन्दे साम्बमीश्वरम्

Sumasamba ako kay Panginoong Īśvara—si Śiva na kaisa ni Umā—na sa pag-alaala sa lotus ng Kanyang mga paa, at maging sa pag-uulit ng Kanyang Banal na Pangalan, ang anumang pagsamba o gawaing espirituwal na kulang ay nagiging ganap.

Verse 65

इति जप्त्वा ततो ब्रूयान्मया कृत मिदं पुनः । नान्दीमुखश्राद्धमिति यथोक्तं च वदेत्ततः

Pagkasambit nang gayon, saka niya sabihin: “Ito ay muling naisagawa ko.” Pagkaraan nito, ayon sa itinakda, ipahayag niyang ito ang Nāndīmukha-śrāddha.

Verse 66

अस्विति ब्रूतेति च तान्प्रसाद्य द्विजपुंगवान् । विसृज्य स्वकरस्थोदं प्रणम्य भुवि दण्डवत्

Sa pagsasabing, “Gayon na nga,” kanyang pinalugod ang mga pangunahing Brāhmaṇa. Pagkaraan, binitiwan niya ang tubig na hawak sa sariling kamay at nagpatirapa sa lupa sa ganap na daṇḍavat.

Verse 67

उत्थाय च ततो ब्रूयादमृतम्भवतु द्विजान् । प्रार्थयेच्च परं प्रीत्या कृतांजलिरुदारधीः

Pagkatapos ay tumindig, ang marangal ang loob ay magsabi sa mga dwija: “Nawa’y maging tulad ng amṛta—isang pagpapala—ito para sa inyo.” Na may magkadikit na palad, dapat niyang buong pag-ibig na manikluhod sa Kataas-taasan sa taimtim na debosyon.

Verse 68

श्रीरुद्रं चमकं सूक्तं पौरुषं च यथाविधि । चित्ते सदाशिवन्ध्यात्वा जपेद्ब्रह्माणि पञ्च च

Dapat niyang, ayon sa itinakdang paraan, bigkasin ang himno ng Śrī Rudra, ang Camaka, at ang Pauruṣa Sūkta; at sa pagninilay kay Sadāśiva sa puso, ulitin din ang limang Brahma-mantra.

Verse 69

भोजनान्ते रुद्रसूक्तं क्षमा पय्य द्विजान्मुनः । तन्मन्त्रेण ततो दद्यादुत्तरापोशणं पुरः

Sa pagtatapos ng pagkain, ang pantas ay dapat magpakumbabang humingi ng paumanhin sa mga dwija at saka bigkasin ang Rudra-sūkta. Pagkaraan, sa pamamagitan ng mismong mantrang iyon, ialay niya sa harap nila ang pangwakas na ācamana—ang pag-inom ng banal na tubig.

Verse 70

प्रक्षालितांघ्रिराचम्य पिण्डस्थानं व्रजेत्ततः । आसीनः प्राङ्मुखो मौनी प्राणायामत्रयं चरेत्

Pagkahugasan ang mga paa at maisagawa ang ācāmana, magtungo sa itinakdang pook para sa handog na piṇḍa. Umupo roon na nakaharap sa silangan, manahimik (mauna), at isagawa ang tatluhang prāṇāyāma.

Verse 71

नान्दीमुखोक्तश्राद्धांगं करिष्ये पिण्डदानकम् । इति संकल्प्य दक्षादिसमारभ्योदकान्ति कम्

Sa pagpasya, “Isasagawa ko ang pag-aalay ng piṇḍa bilang bahagi ng śrāddha na itinuro ni Nandīmukha,” sinimulan niya ang ritwal—mula kina Dakṣa at iba pa—at itinuloy hanggang sa pangwakas na pagbubuhos ng tubig.

Verse 72

नव रेखाः समालिख्य प्रागग्रान्द्वादश क्रमात् । संस्तीर्य्य दर्भान्दक्षादिदेवादिस्थानपञ्चकम्

Pagkatapos gumuhit nang maayos ng siyam na guhit, saka iguhit nang sunod-sunod ang labindalawang bahagi na ang mga dulo ay nakaharap sa silangan; ilatag ang damong darbha at ayusin ang limang banal na puwesto, simula kay Dakṣa at sa iba pang mga deva.

Verse 73

तूष्णीं दद्यात्साक्षतोदं त्रिषु स्थानेषु च क्रमात् । स्थानेष्वन्येषु मातृषु मार्ज्जयन्तास्ततः परम्

Sa katahimikan, ihandog ang tubig na iyon nang tuwiran, ayon sa wastong pagkakasunod, sa tatlong itinakdang lugar. Pagkaraan nito, sa iba pang lugar na nauukol sa mga Ina-Diyosa (Mātṛ), magpatuloy sa pagpupunas at paglilinis.

Verse 74

अत्रेति पितरः पश्चात्साक्षतोदं समर्च्य च । दद्यात्ततः क्रमेणैव देवादिस्थानपञ्चके

Pagkatapos, bigkasin ang “atretī” (panawagan para sa mga Pitṛ) at sambahin nang tuwiran ang mga Pitṛ. Pagkaraan nito, ayon sa pagkakasunod, ihandog sa limang banal na puwesto na nagsisimula sa mga deva.

Verse 75

तत्तद्देवादिनामानि चतुर्थ्यन्तान्युदीर्य्य च । पिण्डत्रयं ततो दद्यात्प्रत्येकं स्थानपञ्चके

Sa pagbigkas ng kani-kaniyang mga pangalan ng mga diyos at iba pa sa anyong datibo, saka maghandog ng tatlong bolang kanin (piṇḍa), at ilagay ang bawat isa sa limang itinakdang pook.

Verse 76

स्वगृह्योक्तेन मार्गेण दद्यात्पिण्डान्पृथक्पृथक् । दद्यादिदं साक्षतं च पितृसाङ्गुण्यहेतवे

Ayon sa paraang itinuro sa sariling tradisyong Gṛhya, ihandog ang mga piṇḍa (bilog na kanin) nang magkakahiwalay, isa-isa. Ihandog din ito kasama ang akṣata (mga butil na buo), upang madagdagan ang mapalad na kagalingan at bisa ng kabutihan ng mga Pitṛ (mga ninuno).

Verse 77

ध्यायेत्सदाशिवं देवं हृदयाम्भोजमध्यतः । तत्पादपद्मस्मरणादिति श्लोकं पठन्पुनः

Magnilay sa Diyos na Sadāśiva sa pinakasentro ng lotus ng puso; at sa pag-alaala sa Kanyang mga paang-lotus, bigkasin muli at muli ang talatang ito.

Verse 78

नमस्कृत्य ब्राह्मणेभ्यो दक्षिणां च स्वश क्तितः । दत्त्वा क्षमापय्य च तान्विसृज्य च ततः क्रमात्

Pagkatapos yumukod sa mga brāhmaṇa at magbigay ng dakṣiṇā (handog na kabayaran) ayon sa sariling kakayahan, humingi ng kapatawaran sa kanila; saka sila pauwiin nang may paggalang, at pagkatapos ay magpatuloy ayon sa wastong pagkakasunod-sunod.

Verse 79

पिण्डानुत्सृज्य गोग्रासं दद्यान्नोचेज्जले क्षिपेत् । पुण्याहवाचनं त्वां भुंजीत स्वजनैस्सह

Pagkaraang ihandog ang mga piṇḍa (bilog na kanin), magbigay ng isang subo ng pagkain sa baka; kung hindi maaari, ihagis iyon sa tubig. Pagkatapos, matapos ang mapalad na ritong paglilinis (puṇyāha-vācana), siya’y dapat kumain kasama ng sariling mga kamag-anak.

Verse 80

अन्येद्युः प्रातरुत्थाय कृतनित्यक्रियस्सुधीः । उपोष्य क्षौरकर्मादि कक्षोपस्थविवर्जितम्

Kinabukasan, ang matalinong deboto ay bumangon nang maaga, tapusin ang pang-araw-araw na mga gawaing paglilinis, at mag-ayuno. Iwasan din niya ang pag-aahit at mga kahalintulad na pag-aayos, at magpigil sa mga pagnanasa na may kaugnayan sa kilikili at sa bahaging pangkasarian—upang mapanatili ang pagpipigil ng katawan bilang bahagi ng panata sa pagsamba kay Panginoong Śiva.

Verse 81

केशश्मश्रुनखानेव कर्म्मावधि विसृज्य च । समाष्टकेशान्विधिवत्कारयित्वा विधानतः

Sa buong panahon ng banal na pagtalima, iwasan din niyang gupitin ang buhok, balbas, at mga kuko. Pagkaraan, ayon sa itinakdang tuntunin, ipaaayos at ipagugupit ang buhok nang wasto at ayon sa ritwal.

Verse 82

स्नात्वा धौतपटश्शुद्धो द्विराचम्याथ वाग्यतः । भस्म संधार्य्य विधिना कृत्वा पुण्याहवाचनम्

Pagkatapos maligo, magsuot ng malinis na kasuotang nilabhan at maging dalisay; magsagawa ng ācamana nang dalawang ulit at pigilin ang pananalita. Pagkaraan, ayon sa tuntunin, ipahid ang bhasma (banal na abo) at isagawa ang puṇyāha-vācana, ang ritwal ng mapagpalang panawagan.

Verse 83

तेन संप्रोक्ष्य संप्राप्य शुद्धदेहस्वभावतः । होमद्रव्यार्थमाचार्य्य दक्षिणार्थं विहाय च

Matapos wisikan ng banal na tubig na iyon at sa gayon ay makamtan ang likás na kalinisan ng katawan, dapat maglaan ng yaman para sa mga sangkap ng homa; at, O guro, dapat ding ibigay ang dakṣiṇā bilang handog na parangal sa pari ng ritwal.

Verse 84

द्रव्यजातं महेशाय द्विजेभ्यश्च विशेषतः । भक्तेभ्यश्च प्रदायाथ शिवाय गुरुरूपिणे

Pagkaraan, ialay ang mga nalikom na handog—lalo na sa mga dvija (mga Brāhmaṇa) at gayundin sa mga debotong bhakta—at magbigay ng kawanggawa alang-alang kay Maheśa, kay Śiva na nananahan sa anyo ng Guru.

Verse 85

वस्त्रादि दक्षिणां दत्त्वा प्रणम्य भुवि दण्डवत् । दोरकौपीनवसनं दण्डाच्च क्षालितम्भुवि

Pagkakaloob ng dakṣiṇā gaya ng tela at iba pang handog, dapat siyang magpatirapa sa lupa na parang tungkod (ganap na pagpapatirapa). Pagkaraan, sa mismong lupa, dapat niyang hugasan ang tungkod at ang payak na kasuotan ng asceta—gaya ng dora na panali sa bisig, ang kaupīna na bahag, at iba pang damit—upang mapanatili ang kadalisayan at disiplina ng panata sa debosyon kay Śiva.

Verse 86

आदाय होमद्रव्याणि समिधादीनि च क्रमात् । समुद्रतीरे नद्यां वा पर्व्वते वा शिवालये

Pagkatapos kunin nang ayon sa wastong ayos ang mga sangkap ng homa—simula sa mga banal na patpat na panggatong (samidh)—isagawa ito sa dalampasigan, o sa tabi ng ilog, o sa bundok, o sa templo ni Śiva.

Verse 87

अरण्ये चापी गोष्ठे वा विचार्य्य स्थानमुत्तमम् । स्थित्वाचम्य ततः पूर्व्वं कृत्वा मानसमञ्जरीम्

Maging sa gubat o kahit sa kulungan ng baka, pag-isipang mabuti at piliin ang pinakamainam na lugar. Tumayo roon, gawin muna ang ācamana (ritwal na pag-inom ng tubig para sa paglilinis), at saka ayusin ang ‘handog sa isip’—isang palumpon na parang garland ng pagsamba na hinahabi sa loob ng kamalayan.

Verse 88

ब्राह्ममोंकारसहितं नमो ब्रह्मण इत्यपि । जपित्वा त्रिस्ततो ब्रूयादग्निमीऌए पुरोहितम्

Pagkatapos bigkasin nang tatlong ulit ang Brahma-mantra kasama ang banal na pantig na Oṁ—ang “Namo Brahmaṇe” (Pagpupugay sa Brahman)—saka bigkasin ang pambungad na panawagan ng Ṛgveda: “Agnim īḷe purohitam” (Pinupuri ko si Agni, ang banal na pari).

Verse 89

अथ महाव्रतमिति अग्निर्वै देवा नामतः । तथैतस्य समाम्नायमिषेत्वोर्ज्जे त्वा वेति तत्

Sumunod, ang ritwal na tinatawag na “Mahāvrata” ay tunay na si Agni, na kilala ng mga deva sa pangalang iyon. Gayundin, ang tradisyunal na pagbigkas para rito ay: “iṣe tvā, ūrje tvā”—‘para sa pag-alaga at sustansiya, tinatawag kita; para sa lakas, tinatawag kita.’

Verse 90

अग्न आयाहि वीतये शन्नो देवीरभिष्टये । पश्चात्प्रोच्य मयरसतजभनलगैः सह

“O Agni, halika para sa ritwal ng paghahandog; nawa’y ipagkaloob ng mga kapangyarihang banal ang pagpapala at kabutihang-palad sa aming minimithing layon.” Pagkasambit nito, ipinagpatuloy niya ang mga itinakdang pagbigkas kasama ng mga pantig na pormula, at sa gayon ay natapos ang pagsamba ayon sa wastong kaayusan.

Verse 91

सम्मितं च ततः पञ्चसंवत्सरमयं ततः । समाम्नायस्समाम्नातः अथ शिक्षां वदेत्पुनः । प्रवक्ष्यामीत्युदीर्याथ वृद्धिरादैच्च सम्वदेत्

Pagkaraan nito, panatilihin ang nasusukat na disiplina ng pagbigkas sa loob ng limang taon. Kapag ang banal na samāmnāya (pamana ng pagbigkas) ay natanggap at naingatan nang wasto, muli niyang ituro ang Śikṣā (ponetika at wastong pagbigkas). Sa pagsasabing, “Ngayon ay ipaliliwanag ko,” ipaliwanag niya ang vṛddhi at pati ang mga diptonggo na ai at au.

Verse 92

अथातो धर्मजिज्ञासेत्युच्चार्य पुनरंजसा । अथातो ब्रह्मजिज्ञासा वेदादीनपि संजपेत्

Pagkatapos, bigkasin nang malinaw ang sutra: “Ngayon, kaya nararapat siyasatin ang Dharma.” At muli, nang walang pag-aantala, bigkasin: “Ngayon, kaya ang pagsisiyasat sa Brahman,” at gayundin ay ulitin ang pagbigkas ng mga Veda at iba pang banal na teksto.

Verse 93

ब्रह्माणमिन्द्रं सूर्य्यञ्च सोमं चैव प्रजापतिम् । आत्मानमन्तरात्मानं ज्ञानात्मानमतः परम्

Siya ay si Brahmā, si Indra, ang Araw at si Soma, at gayundin si Prajāpati. Siya ang Sarili, ang Panloob na Sarili, ang Sarili bilang dalisay na Kaalaman; at lampas sa lahat ng ito, Siya ang Kataas-taasang Transendente.

Verse 94

परमात्मानमपि च प्रणवाद्यं नमोंतकम् । चतुर्थ्यन्तं जपित्वाऽथ सक्तुमुष्टिं प्रगृह्य च

Pagkaraan, matapos bigkasin sa japa ang banal na pormulang nagsisimula sa “Oṃ” at nagtatapos sa “namaḥ,” sa anyong datibo—iniukol maging sa Kataas-taasang Sarili—dapat niyang kunin at hawakan sa kamay ang isang dakot ng harinang sebada (saktu).

Verse 95

प्राश्याथ प्रणवेनैव द्विराचम्याथ संस्पृशेत् । नाभिं मन्त्रान्वक्ष्यमाणन्प्रणवाद्यान्नमोन्तकान्

Pagkatapos, matapos sumipsip ng tubig kasama ang Praṇava na “Oṃ” at magsagawa ng ācamana nang dalawang ulit, dapat niyang hipuin ang pusod, gamit ang mga mantrang babanggitin—nagsisimula sa Praṇava at nagtatapos sa “namaḥ.”

Verse 96

आत्मानमन्तरात्मानं ज्ञानात्मानं पुरं पुनः । आत्मानं च समुच्चार्य प्रजापतिमतः परम्

Muli’t muli, dapat niyang bigkasin (at pagnilayan) ang Sarili—ang Panloob na Sarili, ang Sarili ng dalisay na kaalaman—at sa gayong paraan ay ipahayag ang Sarili bilang Kataas-taasang Katotohanan, na lampas pa sa saklaw ni Prajāpati (kaayusang kosmiko ni Brahmā).

Verse 97

स्वाहांतान्प्रजपेत्पश्चात्पयोदधिघृतं पृथक् । त्रिवारं प्रणवेनैव प्राश्याचम्य द्विधा पुनः

Pagkaraan, dapat niyang ulitin sa japa ang mga mantrang nagtatapos sa “svāhā”. Pagkatapos, hiwa-hiwalay na kumuha ng gatas, yogurt/curd, at ghee, at higupin ang bawat isa nang tatlong ulit habang binibigkas ang Praṇava na “Oṃ”. Matapos humigop, magsagawa muli ng ācamana—dalawang ulit pa.

Verse 98

प्रागास्य उपविश्याथ दृढचित्तः स्थिरासनः । यथोक्तविधिना सम्यक्प्राणायामत्रयञ्चरेत्

Pagkaraan, humarap sa silangan at umupo nang may matatag na loob sa isang matibay na āsana; at ayon sa itinakdang paraan, isagawa nang wasto ang tatlong ulit na prāṇāyāma.