Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 91, Shloka 60

इन्द्रजित्-वधः

The Slaying of Indrajit

Devanagari script

तस्माच्चापाद्विनिष्पेतुर्भास्वराःकूटमुद्गराः ।।।।शूलानि च मुशुण्ड्यश्चगदाःखङ्गा: परश्वथा: ।

Transliteration

tasmāc cāpād viniṣpetur bhāsvarāḥ kūṭamudgarāḥ |

śūlāni ca muśuṇḍyaś ca gadāḥ khaṅgāḥ paraśvathāḥ ||6.91.60||

Translation

Kaya mula sa busog na iyon ay sumiklab at lumundag ang maningning na mga pamukpok na tila kuta, mga trishula, mga muśuṇḍī na sandata, mga gada, mga tabak, at mga palakol.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इति

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund)

• लक्ष्मणः: Lakshmana
• लक्ष्मणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सङ्ख्ये: in battle
• सङ्ख्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सङ्ख्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन (युद्धे/समरे)

• घोरम्: dreadful
• घोरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इति विशेषण

• अस्त्रम्: missile
• अस्त्रम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सुदारुणम्: very terrible
• सुदारुणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इति विशेषण

• अवार्यम्: irresistible
• अवार्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-वार्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इति विशेषण; ‘not to be warded off’

• सर्वभूतानाम्: of all beings
• सर्वभूतानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भूत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सर्वेषां भूतानाम्), नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• सर्वशस्त्रविदारणम्: shattering all weapons
• सर्वशस्त्रविदारणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + शस्त्र + विदारण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (सर्वेषां शस्त्राणां विदारणम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इति विशेषण

• महेश्वरेण: with (the weapon) of Maheshvara
• महेश्वरेण: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन; अस्त्रेण (understood) / देवतावाचक

• द्युतिमान्: radiant
• द्युतिमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: द्युतिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; लक्ष्मणः इति विशेषण

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इति

• अस्त्रम्: missile
• अस्त्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्रत्यवारयत्: repelled
• प्रत्यवारयत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-आ-वृ (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘repelled back’

Context

By the Sun missile, the Kutamudgaras, tridents, Bhusundas, swords and axes issued forth from Indrajith's bow.

Characters & Entities

• Indrajit (implied wielder)
• bow (cāpa)
• śūla
• gadā
• khaṅga

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The piling up of weapons underscores the danger of unrestrained force. Dharma in conflict values necessity and restraint; indiscriminate armament signals a drift away from righteous measure.

What is the narrative situation?

Indrajit’s missile-manifestation intensifies, producing multiple weapon-forms from his bow as the duel escalates.

Which character virtue is emphasized?

The verse emphasizes martial power and spectacle rather than virtue; it sets the stage for Lakshmaṇa’s discerning, controlled response.