Sarga 81

Verse 1

विज्ञायतुमनस्तस्यराघवस्यमहात्मनः ।स निवृत्याहवात्तस्मात् प्रविवेशपुरींततः ।।।।

Nang maunawaan niya ang isip at layon ng dakilang si Rāghava, umurong siya mula sa labanan at saka pumasok sa lungsod.

Verse 2

सोऽनुस्मृत्यवधंतेषांराक्षसानांतरस्विनाम् ।क्रोधताम्रेक्षणश्शूरोनिर्जगामाहाद्युति: ।।।।

Naalaala niya ang pagpatay sa mga matatapang na rākṣasa, kaya ang bayaning Indrajit, maningning sa dakilang ningning, ay lumabas—namumula sa galit ang kanyang mga mata.

Verse 3

स पश्चिमेवद्वारेणनिर्ययौराक्षसैर्वृतः ।इन्द्रजित्सुमहावीर्यःपौलस्त्योदेवकण्टकः ।।।।

Si Indrajit—na makapangyarihan ang lakas, mula sa angkan ni Paulastya at nagpapahirap sa mga diyos—ay lumabas sa kanlurang tarangkahan, napapaligiran ng mga rakshasa.

Verse 4

इन्द्रजित्तुततोदृष्टवाभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।रणायाभ्युद्यतौवीरौमायांप्रादुष्करोत्तदा ।।।।

Pagkaraan, si Indrajit, nang makita ang magkapatid na bayani—sina Rāma at Lakṣmaṇa—na handang-handa sa digmaan, ay ipinamalas noon ang kaniyang kapangyarihan ng māyā.

Verse 5

इन्द्रजित्तुरथेस्थाप्यसीतांमायामयींतदा ।बलेनमहतावृत्यतस्यावधमरोचयत् ।।।।

Pagkatapos, si Indrajit ay iniluklok sa kaniyang karwahe ang isang māyā na anyo ni Sītā, at pinaligiran ito ng malaking hukbo; at doon niya pinili ang balak na patayin siya.

Verse 6

मोहनार्थंतुसर्वेषांबुद्धिंकृत्वासुदुर्मतिः ।हन्तुंसीतांव्यवसितोवानराभिमुखोययौ ।।।।

Upang dayain ang pag-iisip ng lahat, ang lubhang masama ang loob, na nagpasiyang patayin si Sītā, ay sumulong na nakaharap sa hukbo ng mga Vānara.

Verse 7

तम्दृष्टवात्वभिनिर्यान्तंसर्वेतेकाननौकसः ।उत्पेतुरभिसङ्क्रुद्धाश्शिलाहस्तायुयुत्सवः ।।।।

Nang makita nilang siya’y sumusugod, ang lahat ng naninirahan sa gubat ay biglang tumindig sa galit, sabik makipaglaban, tangan ang mga batong panghagis.

Verse 8

हनूमान् पुरतस्तेषांजगामकपिकुञ्जरः ।प्रगृह्यसुमहच्छृङ्गंपर्वतस्यदुरासदम् ।।।।

Si Hanumān, ang dakilang parang toro-elepante sa mga unggoy, ay nauna sa kanila, hinablot ang napakalaking tuktok ng bundok na mahirap lapitan.

Verse 9

स ददर्शहतानन्दांसीतामिन्द्रजितोरथे ।एकवेणीधरांदीनामुपवासकृशाननाम् ।।।।परिक्लिष्टैकवसनाममृजांराघवप्रियाम् ।रजोमलाभ्यामालिप्तैस्सर्वगात्रैर्वरस्त्रियम् ।।।।

Nakita niya si Sītā sa karwahe ni Indrajit—walang galak, iisang tirintas ang buhok, kaawa-awa, ang mukha’y payat dahil sa pag-aayuno; nakasuot ng iisang kupas na kasuotan, tila wala nang sigla; minamahal ni Rāghava, isang marangal na babae, ang buong katawan ay nababalutan ng alikabok at dumi, walang palamuti.

Verse 10

स ददर्शहतानन्दांसीतामिन्द्रजितोरथे ।एकवेणीधरांदीनामुपवासकृशाननाम् ।।6.81.9।।परिक्लिष्टैकवसनाममृजांराघवप्रियाम् ।रजोमलाभ्यामालिप्तैस्सर्वगात्रैर्वरस्त्रियम् ।।6.81.10।।

Nakita niya si Sītā sa karwahe ni Indrajit—walang galak, ang buhok ay iisang tirintas, kaawa-awa, payat ang mukha dahil sa pag-aayuno; nakasuot ng iisang maruming kasuotan, walang palamuti, minamahal ni Rāghava, at ang marangal na babae’y nababalutan ng alikabok at dumi sa buong katawan.

Verse 11

तांनिरीक्ष्यमुहूर्तंतुमैथिलीत्यध्यवस्यतु ।बभूवाचिरदृष्टाहितेनसाजनकात्मजा ।।।।

Matapos siyang pagmasdan sandali, napagpasyahan niya, “Si Maithilī ito,” sapagkat ang anak ni Janaka ay nakita na niya kamakailan lamang.

Verse 12

अब्रवीत्तांतुशोकार्तांनिरानन्दांतपस्विनीम् ।दृष्टवारथोस्थितांदृष्ट्वाराक्षसेन्द्रसुतश्रिताम् ।।।।कंसमर्थितमस्येतिचिन्तयन्समहाकपिः ।सहतैर्वानरश्रेष्ठैरभ्यधावतरावणिम् ।।।।

Nang makita niya siya—lugmok sa dalamhati, walang galak, namumuhay na parang isang asceta—nakaupo sa karuwahe at nasa kapangyarihan ng anak ng hari ng rākṣasa, nag-isip ang dakilang unggoy: “Ano ang ginawa sa kanya?” Pagkaraan, kasama ang pinakamararangal na vānara, sumugod siya kay Rāvaṇi (Indrajit).

Verse 13

अब्रवीत्तांतुशोकार्तांनिरानन्दांतपस्विनीम् ।दृष्टवारथोस्थितांदृष्ट्वाराक्षसेन्द्रसुतश्रिताम् ।।6.81.12।।कंसमर्थितमस्येतिचिन्तयन्समहाकपिः ।सहतैर्वानरश्रेष्ठैरभ्यधावतरावणिम् ।।6.81.13।।

Nang makita niya siya—lugmok sa dalamhati at walang galak, namumuhay na parang isang asceta—nakaupo sa karuwahe at nasa kapangyarihan ng prinsipe ng rākṣasa, nagtaka ang dakilang unggoy kung ano ang ginawa sa kanya; at kasama ang pinakamararangal na vānara, sinalakay niya si Rāvaṇi (Indrajit).

Verse 14

तद्वानरबलंदृष्टवारावणिःक्रोधमूर्छितः ।कृत्वाविकोशंनिस्त्रिंशंमूर्ध्निसीतामकर्षयत् ।।।।

Nang makita ni Rāvaṇi ang hukbong vānara, siya’y nalugmok sa pagkahilo ng matinding galit; hinugot niya ang kanyang tabak at hinila si Sītā sa buhok sa tuktok ng ulo.

Verse 15

तांस्त्रियंपश्यतांतेषांताडयामासरावणि: ।क्रोशन्तींरामरामेतिमाययायोजितांरथे ।।।।

Sa harap ng kanilang mga mata, sinaktan ni Rāvaṇi ang babaeng iyon—na sa daya’y isinakay sa karuwahe—habang siya’y sumisigaw, “Rāma! Rāma!”

Verse 16

गृहीतमूर्धजांदृष्टवाहनुमान् दैन्यमागतः ।शोकजंवारिनेत्राभ्यामुत्सृजन्मारुतात्मजः ।।।।

Nang makita ni Hanumān, anak ni Māruta, na hinawakan ang buhok niya, siya’y napuno ng dalamhati; at ang mga luhang isinilang ng pighati’y dumaloy mula sa kanyang mga mata.

Verse 17

तांदृष्टवाचारुसर्वाङ्गींरामस्यमहिषींप्रियाम् ।अब्रवीत्पुरुषंवाक्यंक्रोधाद्रक्षोधिपात्मजम् ।।।।

Nang makita niya ang minamahal na reyna ni Rāma, na kaaya-aya sa bawat bahagi ng katawan, siya—sa galit—ay nagsalita ng mabibigat na salita ng pagsaway sa prinsipe ng mga rākṣasa.

Verse 18

दुरात्मन्नात्मनाशायकेशपक्षेपरामृशः ।ब्रह्मर्षीणांकुलेजातोराक्षसींयोनिमाश्रितः ।।।।

O masamang-loob, ang pagdakma sa kanya sa buhok ay para lamang sa sarili mong kapahamakan. Bagaman isinilang ka sa angkang kaugnay ng mga Brahmarṣi, kumapit ka sa sinapupunan at asal ng isang rākṣasī.

Verse 19

धिक्त्वांपापसमाचारंयस्यतेमतिरिदृशी ।नृशंसानार्य दुर्वृत्त क्षुद्र पापपराक्रम ।।।।अनार्यस्येदृशंकर्मघृणातेनास्तिनिर्घृण ।

Kasuklam-suklam ka, makasalanang asal, sapagkat ganyan ang iyong isip! O malupit at di-mararangal, masamang ugali, hamak at masamang tapang—ang ganyang gawa’y para lamang sa di-karapat-dapat; wala kang habag, ikaw na walang-awa.

Verse 20

च्युतागृहाच्चराज्याच्चरामहस्ताच्चमैथिली ।।।।किंतवैषापराद्धाहियदेनांहन्तुमिच्छसि ।

Si Maithilī ay naagaw mula sa kanyang tahanan, sa kanyang kaharian, at maging sa mapagkalingang kamay ni Rāma. Anong malaking kasalanan ang nagawa niya sa iyo upang naisin mo siyang patayin?

Verse 21

सीतांहत्वातु न चिरंजीविष्यसिकथञ्चन ।।।।वधार्हकर्मणानेनममहस्तगतोह्यसि ।

Kapag pinatay mo si Sītā, hindi ka mabubuhay nang matagal—hinding-hindi. Sa gawang ito na karapat-dapat sa kamatayan, tunay na napasakamay ka na sa akin.

Verse 22

येच स्त्रीघातिनांलोकालोकवध्यैषुकुसतिताः ।।।।इहजीवितमुत्सृज्यप्रेत्यतान्प्रतिपत्स्यसे ।

Ang mga daigdig na nakalaan sa mga pumapatay ng babae—ibinabagsak sa hanay ng mga hinatulan ng sanlibutan—ay mapapasaiyo. Isusuko mo ang buhay dito, at pagpanaw mo’y mahuhulog ka sa gayong mga kalagayan.

Verse 23

तिब्रुवाणोहनुमान् सायुधैर्हरिभिर्वृतः ।।।।अभ्यदावत् ससुङ्कृद्धोराक्षसेन्द्रसुतंप्रति ।

Pagkasabi nito, si Hanumān—napaliligiran ng mga armadong mandirigmang Vānara—ay sumugod nang nag-aalab ang poot patungo sa anak ng hari ng mga Rākṣasa.

Verse 24

पतन्तंमहावीर्यंतदनीकंवनौकसाम् ।।।।रक्षसांभीमकोपानामनीकंतुन्यवारयत् ।

Ang makapangyarihang pangkat ng mga Vānara na naninirahan sa gubat, habang rumaragasa, ay hinarang ang sumusulong na hanay ng mga Rākṣasa na kakila-kilabot sa kanilang poot.

Verse 25

सःतांबाणसहस्रेणविक्षोभ्यहरिवाहिनीम् ।।।।हनूमन्तंहरिश्रेष्ठमिन्द्रजित् प्रत्युवाच ह ।

Matapos guluhin ang hukbo ng mga Vanara gamit ang libong palaso, nagsalita si Indrajit kay Hanuman, ang pinakamahusay sa mga unggoy.

Verse 26

सुग्रीवस्त्वं च रामश्चयन्निमित्तमिहागताः ।।।।तांवधिष्यामिवैदेहीमद्यैवतवपश्यतः ।

Kung para kanino naririto sina Sugriva, ikaw, at si Rama—papatayin ko ang Vaidehi na iyon ngayon mismo, sa harap ng iyong mga mata.

Verse 27

इमांहत्वाततोरामंलक्ष्मणंत्वां च वानर ।।।।सुग्रीवं च वधिष्यामितंचानार्यंविभीषणम् ।

Matapos ko siyang patayin ngayon, papatayin ko naman sina Rama, Lakshmana, at ikaw, O Vanara—pati na rin si Sugriva at ang taksil na si Vibhishana.

Verse 28

न हन्तव्याःस्त्रियश्चेतियद् ब्रवीषिप्लवङ्गम ।।।।पीडाकरममित्राणांयत्स्यात्कर्तव्यमेवतत् ।

Sinasabi mong, 'Ang mga babae ay hindi dapat patayin,' O Plavangama. Ngunit anumang nagdudulot ng pasakit sa mga kaaway—iyon ang nararapat gawin.

Verse 29

तमेवमुक्त्वारुदतींसीतांमयामयीं च ताम् ।।।।शितधारेणखङ्गेननिजघानेन्द्रजित्स्वयम् ।

Pagkasabi nito, si Indrajit mismo ay humampas ng matalim na tabak sa umiiyak na “Sītā”—yaong anyong hinubog ng mahika ng ilusyon.

Verse 30

यज्ञोपवीतमार्गेणभिन्नातेनतपस्विनी ।।।।सापृथिव्यांपृथुश्रोणीपपातप्रियदर्शना ।

Hinati niya sa guhit ng yajñopavīta (sagradong sinulid) ang mapag-asetang babae; at siya, malapad ang balakang at kaaya-ayang pagmasdan, ay bumagsak sa lupa.

Verse 31

त्तामिन्द्रजित् स्त्रियंहत्वाहनूमन्तमुवाच ह ।।।।मयारामस्यपश्येमांकोपेन च ।एषाविशस्तावैदेहीनिष्फलोवःपरिश्रमः ।।।।

Pagkapatay sa babaeng iyon, sinabi ni Indrajit kay Hanumān: “Tingnan mo—ang Vaidehī ni Rāma, pinugutan ko sa galit. Nawalan ng bunga ang inyong pagpapagal.”

Verse 32

त्तामिन्द्रजित् स्त्रियंहत्वाहनूमन्तमुवाच ह ।।6.81.31।।मयारामस्यपश्येमांकोपेन च ।एषाविशस्तावैदेहीनिष्फलोवःपरिश्रमः ।।6.81.32।।

Pagkapatay sa babaeng iyon, sinabi ni Indrajit kay Hanumān: “Tingnan mo—ang Vaidehī ni Rāma, pinugutan ko sa galit. Nawalan ng bunga ang inyong pagpapagal.”

Verse 33

ततःखडगेनमहताहत्वातामिन्द्रजित् स्वयम् ।हृष्टस्सरथमास्थायननाद च महास्वनम् ।।।।

Pagkatapos, si Indrajit mismo, nang mapatay siya sa kanyang malaking tabak, ay nagalak; sumakay sa kanyang karwahe at umungal nang ubod-lakas.

Verse 34

वानराश्शुश्रुवुश्शब्दमदूरेप्रत्यवस्थिताः ।व्यादितास्यस्यनदतस्तद्दुर्गंसंश्रितस्यतु ।।।।

Narinig ng mga Vānara, na nakapuwesto hindi kalayuan, ang dagundong ng sigaw ng may nakanganga—yaong kumupkop sa kuta na mahirap marating.

Verse 35

तथातुसीतांविनिहत्यदुर्मतिःप्रहृष्टचेतास्सबभूवरावणिः ।तंहृष्टरूपंसमुदीक्ष्यवानराविषण्णरूपास्सहसाप्रददुद्रुवुः ।।।।

Kaya, matapos ‘patayin si Sītā,’ ang masamang-isip na anak ni Rāvaṇa ay nagalak ang loob. Nang makita siyang nagbubunyi, ang mga Vānara, nabalot ng dalamhati, ay biglang nagtakbuhang nagkawatak-watak.