Valmiki Ramayana 6.31.4 — Yuddha Kanda, Sarga 31, Shloka 4

मायाशिरोप्रदर्शनम्

The Display of the Illusory Head of Rāma

Devanagari script

तस्यतद्वचनंश्रुत्वामन्त्रिणोऽभ्यागमन् द्रुतम् ।ततस्समन्त्रयामासराक्षसैस्सचिवैस्सह ।।।।

Transliteration

tasya tad vacanaṃ śrutvā mantriṇo 'bhyāgaman drutam |

tatas sa mantrayāmāsa rākṣasaiḥ sacivaiḥ saha ||

Translation

Nang marinig ang kanyang mga salita, mabilis na dumating ang mga ministro; pagkatapos ay nakipagsanggunian siya kasama ang mga rakshasa at ang kanyang mga tagapayo.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-सम्भव, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषण (qualifying वचनम्)

• वचनम्: speech/command
• वचनम्: Karma (कर्म/Object of श्रुत्वा)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाल (prior action)

• मन्त्रिणः: the ministers
• मन्त्रिणः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: मन्त्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• अभ्यागमन्: came/approached
• अभ्यागमन्: Kriyā (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + अभि- (उपसर्ग) + आ- (उपसर्ग)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• द्रुतम्: quickly
• द्रुतम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्रुत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (Adverb/क्रियाविशेषण)

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण/Time)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्यय (Adverb; temporal ‘then’)

• सः: he
• सः: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मन्त्रयामास: consulted/deliberated
• मन्त्रयामास: Kriyā (क्रिया/Predicate)
• Type: Verb
• Root: मन्त्र् (धातु; denominative from मन्त्र)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राक्षसैः: with Rakshasas
• राक्षसैः: Sahakāraka (सहकारक/Associate; with whom)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• सचिवैः: with ministers
• सचिवैः: Sahakāraka (सहकारक/Associate)
• Type: Noun
• Root: सचिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• सह: together with
• सह: Sahārtha (सहार्थ/Comitative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय (Preposition-like; ‘together with’)

Context

Having been ordered (by Ravana) that way, the ministers along with Rakshasas instantly reached and he started to think with them.

Characters & Entities

• Rāvaṇa (implied by context: 'his')
• ministers
• rākṣasas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Counsel is morally neutral; dharma depends on the aim. Here deliberation serves an unrighteous agenda, warning that strategy without satya becomes harmful.

What is the narrative situation?

After an order is given, ministers assemble swiftly and a council is held.

Which character virtue is emphasized?

Administrative decisiveness and coordination—though the verse implies these capacities can be misused when divorced from dharma.