Sarga 3

Verse 1

सुग्रीवस्यवचश्श्रुत्वाहेतुमत्परमार्थवत् ।प्रतिजग्राहकाकुत्स्थोहनूमन्तमथाब्रवीत् ।।।।

Nang marinig ni Rāma, ang Kakutstha, ang mga salita ni Sugrīva na may dahilan at may malalim na layon, tinanggap niya iyon at saka kinausap si Hanumān.

Verse 2

तपसासेतुबन्धेनसागरोच्छोषणेनच ।सर्वथासुसमर्थोऽस्मिसागरस्यास्यलङ्घने ।।।।

Sa pamamagitan ng tapasya, sa pagtatayo ng tulay, o maging sa pagpapatuyo ng karagatan—sa alinmang paraan—ganap akong may kakayahang tawirin ang dagat na ito.

Verse 3

कतिदुर्गाणिदुर्गायालङ्कायाब्रूहितानिमे ।ज्ञातुमिच्छामितत्सर्वंदर्शनादिववानर ।।।।

Ilan ang mga kuta ng Laṅkā na mahirap salakayin? Ipagbigay-alam mo sa akin ang mga iyon; nais kong malaman ang lahat, O Vānara, na para bang nasaksihan ko mismo.

Verse 4

बलस्यपरिमाणंचद्वारदुर्गक्रियामपि ।गुप्तिकर्मचलङ्कायारक्षसांसदनानिच ।।।।यथासुखंयथावच्छलङ्कायामसिदृष्टवान् ।सर्वमाचक्ष्वतत्त्वेनसर्वथाकुशलोह्यसि ।।।।

Ipahayag mo rin sa akin ang sukat ng kanilang lakas, ang pagkakaayos ng mga tarangkahang mahirap pasukin, ang paraan ng pagbabantay sa Lanka, at ang mga tahanan ng mga rākṣasa.

Verse 5

बलस्यपरिमाणंचद्वारदुर्गक्रियामपि । गुप्तिकर्मचलङ्कायारक्षसांसदनानिच ।।6.3.4।।यथासुखंयथावच्छलङ्कायामसिदृष्टवान् ।सर्वमाचक्ष्वतत्त्वेनसर्वथाकुशलोह्यसि ।।6.3.5।।

Gaya ng iyong nakita sa Lanka—nang malinaw at ayon sa nararapat—isalaysay mo ang lahat nang tapat; sapagkat ikaw ay bihasa sa lahat ng paraan.

Verse 6

श्रुत्वारामस्यवचनंहनुमान्मारुतात्मजः ।वाक्यंवाक्यविदांश्रेष्ठोरामंपुनरथाब्रवीत् ।।।।

Nang marinig ni Hanuman, anak ni Māruti at pinakadakila sa mga bihasa sa pananalita, ang mga salita ni Rama, muli niyang kinausap si Rama.

Verse 7

श्रूयतांसर्वमाख्यास्येदुर्गकर्मविधानतः ।गुप्तापुरीयथालङ्कारक्षिताचयथाबलैः ।।।।

Makinig kayo: isasalaysay ko ang lahat—kung paano inayos ang mga kuta, kung paano sinisiguro ang Lanka, at kung paano siya pinangangalagaan ng mga hukbo.

Verse 8

राक्षसाश्चयथास्निग्धारावणस्यचतेजसा ।परांसमृद्धिंलङ्कायास्सागरस्यचभीमताम् ।।।।विभागंचबलौघस्यनिर्देशंवाहनस्यच ।एवमुक्त्वाकपिश्रेष्ठःकथयामासतत्त्ववित: ।।।।

Isasalaysay ko kung paanong ang mga rākṣasa’y tapat kay Rāvaṇa, kung paanong sa kanyang ningning at lakas sila’y napapasunod; ang dakilang kasaganaan ng Laṅkā, at ang nakapanghihilakbot na anyo ng karagatan.

Verse 9

राक्षसाश्चयथास्निग्धारावणस्यचतेजसा ।परांसमृद्धिंलङ्कायास्सागरस्यचभीमताम् ।।6.3.8।।विभागंचबलौघस्यनिर्देशंवाहनस्यच ।एवमुक्त्वाकपिश्रेष्ठःकथयामासतत्त्ववित: ।।6.3.9।।

Inilarawan din niya ang pagkakahati-hati ng hukbong nagkakaisa, at ang pagkakaayos ng kanilang mga sasakyan; matapos sabihin ito, ang pinakadakila sa mga kapi—ang nakaaalam ng katotohanan—ay nagsimulang magsalaysay nang masinsinan.

Verse 10

हृष्टप्रमुदितालङ्कामत्तद्विपसमाकुला ।महतीरथसंपूर्णारक्षोगणसमाकुला ।।।।

Ang Laṅkā—malawak at nag-uumapaw sa galak—ay siksik sa mga elepanteng naglalagablab sa pagkalasing, punô ng mga karwahe, at dinagsa ng mga pangkat ng rākṣasa.

Verse 11

दृढबद्धकवाटानिमहापरिघवन्तिच ।द्वाराणिविपुलान्यस्याश्चत्वारिसुमहान्तिच ।।।।

Malalapad ang mga pasukan nito; ang mga pinto’y matibay na nakapinid at pinatibay ng dambuhalang mga halang na bakal; at ang apat nitong dakilang tarangkahan ay tunay na kahanga-hanga.

Verse 12

तत्रेषूपलयन्त्राणिबलवन्तिमहान्तिच ।आगतंपरसैन्यंतैस्तत्रप्रतिनिवार्यते ।।।।

Naroon ang malalakas at dambuhalang mga makinang panghagis ng palaso at bato; sa pamamagitan ng mga iyon, ang dumarating na hukbong kaaway ay napipigil at naitataboy pabalik.

Verse 13

द्वारेषुसंस्कृताभीमाःकालायसमयाश्शिताः ।शतशोरचितावीरैश्शतघ्नयोरक्षसांगणै ।।।।

Sa mga tarangkahan, inilagay ng mga pangkat ng mandirigmang rākṣasa ang daan-daang nakapanghihilakbot na śataghnī—yari sa maitim na bakal at matatalim ang dulo.

Verse 14

सौवर्णस्तुमहांस्तस्याःप्राकारोदुष्प्रधर्षणः ।मणीविद्रुमवैदूर्यमुक्ताविरचितान्तरः ।।।।

Ngunit ang dakilang pader na pananggalang nito ay ginto, mahirap lusubin, at may mga bahaging inukitan at ininlay ng mga hiyas, koral, batong vaidūrya, at mga perlas.

Verse 15

सर्वतश्चमहाभीमाश्शीततोयवहाश्शुभाः ।अगाधाग्राहवत्यश्चपरिखामीनसेविता ।।।।

Sa paligid nito ay may mariringal na mga moat, nakapanghihilakbot ang anyo, may dalang tubig na ubod-lamig, walang masukat na lalim, at tinitirhan ng mga isda at buwaya.

Verse 16

द्वारेषुतासांचत्वारस्सङ्क्रमाःपरमायताः ।यन्त्रैरुपेताबहुभिर्महद्भिर्गृहपङ्क्तिभिः ।।।।

Sa mga tarangkahan ng mga iyon ay may apat na napakahahabang tulay na tawiran, nilagyan ng maraming malalaking makinang pangdigma, at sinasapawan ng mahahabang hanay ng malalaking gusali para sa pagbabantay at pagpigil.

Verse 17

त्रायन्तेसङ्क्रमास्तत्रपरसैन्यागतेसति ।यन्त्रैस्तैरवकीर्यन्तेपरिखासुसमन्ततः ।।।।

Kapag dumarating ang hukbong kaaway, ang mga tawirang iyon ay pinatitibay at binabantayan; sa pamamagitan ng mga mekanismong iyon, ang mga daanan ay hinahatak at ibinabagsak sa mga moat sa lahat ng panig, upang walang makapasok.

Verse 18

एकस्त्वकम्प्योबलवान्सङ्क्रमस्सुमहादृढः ।काञ्चनै र्बहुभिस्स्तम्भैर्वेदिकाभिश्चशोभितः ।।।।

May isang tawiran na di matinag—makapangyarihan at lubhang matibay—pinalamutian ng maraming haliging ginto at mga plataporma/altar na maringal.

Verse 19

स्वयंप्रकृतिमापन्नोयुयुत्सूराम रावण: ।उत्थितश्चाप्रमत्तश्चबलानामनुदर्शने ।।।।

O Rāma, si Rāvaṇa mismo—nagnanais makipagdigma—ay bumalik sa sarili niyang likas na ugali; siya’y bumangon at kumikilos, laging mapagbantay, sinusuri ang pagkakaayos ng kaniyang mga hukbo.

Verse 20

लङ्कापुनर्निरालम्बादेवदुर्गाभयावहा ।नादेयंपार्वतंवान्यंकृत्रिमंचचतुर्विधम् ।।।।

At ang Laṅkā naman ay isang nakapanghihilakbot na kuta, nakatindig sa mataas at mahirap lapitan—maging ng mga deva—na binabantayan ng apat na uri ng tanggulan: kuta sa ilog, kuta sa bundok, kuta sa gubat, at mga likhang-kuta.

Verse 21

स्थितापारेसमुद्रस्यदूरपारस्यराघव ।नौपथोपिश्चनास्त्यत्रनिरादेशश्चसर्वशः ।।।।

O Rāghava, ito’y nasa malayong pampang ng karagatan, sa dagat na mahirap tawirin; ni daanang-barko ay wala roon, at sa lahat ng dako’y walang mapapasukan o malalapitan.

Verse 22

शैलाग्रेरचितादुर्गासापुरैर्देवपुरोपमा ।वाजिवारणासम्पूर्णालङ्कापरमदुर्जया ।।।।

Itinindig sa tuktok ng bundok ang kuta—ang lungsod ay wari’y isang banal na lunsod ng mga deva; hitik sa mga kabayo at elepante, ang Laṅkā ay lubhang mahirap lupigin.

Verse 23

परिखाश्चशतघ्नयश्चयन्त्राणिविविधानिच ।शोभयन्तिपुरींलङ्कांरावणस्यदुरात्मनः ।।।।

Ang mga moat, ang mga sandatang śataghnī, at sari-saring makinang pandigma ang nagpaganda sa lungsod ng Laṅkā—na pag-aari ni Rāvaṇa na may masamang kalooban.

Verse 24

अयुतंरक्षसामत्रपूर्वद्वारंसमाश्रितम् ।शूलहस्तादुराधर्षास्सर्वेखङ्गाग्रयोधिनः ।।।।

Sa silangang tarangkahan, sampung libong Rākṣasa ang nakapuwesto—may hawak na trident, mahirap daigin, at pawang nakikipaglaban sa unahan, sa talim ng espada.

Verse 25

नियुतंरक्षसामत्रदक्षिणद्वारमाश्रितम् ।चतुरङ्गेणसैन्येनयोधास्तत्राप्यनुत्तमाः ।।।।

Sa timog na tarangkahan din, isang niyuta ng mga Rākṣasa ang nakapuwesto, na sinusuportahan ng apat-na-sangay na hukbo; ang mga mandirigma roon ay tunay ding walang kapantay.

Verse 26

प्रयुतंरक्षसामत्रपश्चिमद्वारमाश्रितम् ।चर्मखङ्गधरास्सर्वेतथासर्वास्त्रकोविदाः ।।।।

Sa kanlurang tarangkahan, isang prayuta ng mga Rākṣasa ang nakapuwesto—bawat isa’y may kalasag at tabak, at pawang bihasa sa sari-saring sandata.

Verse 27

न्यर्बुदंरक्षसामत्राप्युत्तरद्वारमाश्रितम् ।रथिनश्चाश्ववाहाश्चकुलपुत्त्रास्सुपूजिताः ।।।।

Sa hilagang tarangkahan din, isang nyarbuda ng mga Rākṣasa ang nakatalaga—mga mandirigmang nakasakay sa karwahe at kabayo, mga anak ng mararangal na angkan, pinararangalan at pinagkakatiwalaan.

Verse 28

शतशोऽथसहस्राणिमध्यमंस्कन्धमाश्रिताः ।यातुधानादुराधर्षास्साग्रकोटिश्चरक्षसाम् ।।।।

At sa gitnang bahagi ng lungsod, daan-daan at libu-libong di-madadaig na Yātudhāna ang nagkakumpol—mga Rākṣasa na umaabot sa mga krore at higit pa ang bilang.

Verse 29

तेमयासङ्क्रमाभग्नाःपरिखाश्चावपूरिताः ।दग्धाचनगरीलङ्काप्राकाराश्चावसादिताः ।।।।बलैकदेशःक्षपितोराक्षसानांमहात्मनाम् ।

Ako ang sumira sa mga tawiran, pinuno ang mga moat, at sinunog ang lungsod na Laṅkā; winasak din ang mga pader at muog. At nalipol ang isang bahagi ng hukbo ng mga dakilang Rākṣasa.

Verse 30

येनकेनतुमार्गेणतरामवरुणालयम् ।हतेतिनगरीलङ्कावानरैरवधार्यताम् ।। ।।

Sa alinmang landas man tayo makatawid sa karagatan—ang tahanan ni Varuṇa—kapag nakatawid na ang mga Vānara, ituring na ang lungsod na Laṅkā ay parang napuksa na.

Verse 31

अङ्गदोद्विविदोमैन्दोजाम्बवान्पनसोऽनलः ।नीलस्सेनापतिश्चेवबलशेषेणकिंतव ।।।।प्लवमानाहिगत्वातांरावणस्यमहापुरीम् ।।।।सपर्वतवनांभित्त्वासखातांचसप्रतोरणाम् ।सप्राकारांसभवनामानयिष्यन्तिराघव ।।।।

Bakit mo pa kailangan ang nalalabing hukbo, O Rāghava, kung naririto sina Aṅgada, Dvivida, Mainda, Jāmbavān, Panasa, Anala, at si Nīla na pinunò ng sandatahan? Sa pagtalon at paglipad sa ibayo, mararating nila ang dakilang lungsod ni Rāvaṇa; wawasakin nila ang mga tanggulang bundok at gubat, ang mga moat at tarangkahan na may arko, pati ang mga pader at gusali, at papasukin nila iyon nang sapilitan.

Verse 32

अङ्गदोद्विविदोमैन्दोजाम्बवान्पनसोऽनलः ।नीलस्सेनापतिश्चेवबलशेषेणकिंतव ।।6.3.31।।प्लवमानाहिगत्वातांरावणस्यमहापुरीम् ।।6.3.32।।सपर्वतवनांभित्त्वासखातांचसप्रतोरणाम् ।सप्राकारांसभवनामानयिष्यन्तिराघव ।।6.3.33।।

Bakit mo pa kailangan ang nalalabing hukbo, O Rāghava, kung naririto sina Aṅgada, Dvivida, Mainda, Jāmbavān, Panasa, Anala, at si Nīla na pinunò ng sandatahan? Sa pagtalon at paglipad sa ibayo, mararating nila ang dakilang lungsod ni Rāvaṇa; wawasakin nila ang mga tanggulang bundok at gubat, ang mga moat at tarangkahan na may arko, pati ang mga pader at gusali, at papasukin nila iyon nang sapilitan.

Verse 33

अङ्गदोद्विविदोमैन्दोजाम्बवान्पनसोऽनलः ।नीलस्सेनापतिश्चेवबलशेषेणकिंतव ।।6.3.31।।प्लवमानाहिगत्वातांरावणस्यमहापुरीम् ।।6.3.32।।सपर्वतवनांभित्त्वासखातांचसप्रतोरणाम् ।सप्राकारांसभवनामानयिष्यन्तिराघव ।।6.3.33।।

Bakit mo pa kailangan ang nalalabing hukbo, O Rāghava, kung naririto sina Aṅgada, Dvivida, Mainda, Jāmbavān, Panasa, Anala, at si Nīla na pinunò ng sandatahan? Sa pagtalon at paglipad sa ibayo, mararating nila ang dakilang lungsod ni Rāvaṇa; wawasakin nila ang mga tanggulang bundok at gubat, ang mga moat at tarangkahan na may arko, pati ang mga pader at gusali, at papasukin nila iyon nang sapilitan.

Verse 34

एवमाज्ञापयक्षिप्रंबलानांसर्वसङ्ग्रहम् ।मुहूर्तेनतुयुक्तेनप्रस्थानमभिरोचय ।।।।

Kaya’t ipag-utos mo agad ang ganap na pagtitipon ng mga hukbo, at sang-ayunan ang pag-alis sa isang mapalad at wastong sandali.