Sarga 2

Verse 1

तंतुशोकपरिद्यूनंरामंदशरथात्मजम् ।उवाचवचनंश्रीमान् सुग्रीवश्शोकनाशनम् ।।।।

Kay Rāma, anak ni Daśaratha, na lupaypay sa dalamhati, nagsalita ang maringal na Sugrīva ng mga salitang pumapawi ng pagdadalamhati.

Verse 2

किंत्वंसन्तप्यसेवीर यथान्यःप्राकृतस्तथा ।मैवंभूस्त्यजसन्तापंकृतघ्नइवसौहृदम् ।।।।

Bakit ka nag-aapoy sa dalamhati, O bayani, na parang karaniwang tao? Huwag kang ganyan—iwaksi mo ang pighati, gaya ng walang utang-na-loob na nagtatakwil ng pagkakaibigan.

Verse 3

सन्तापस्यचतेस्थानंनहिपश्यामिराघव ।प्रवृत्तावुपलब्धायांज्ञातेचनिलयेरिपोः ।।।।

Rāghava, wala akong nakikitang puwang para sa pighati sa iyo ngayon—sapagkat natamo na ang kinakailangang kaalaman at natukoy na ang kuta ng kaaway.

Verse 4

मतिमान्शास्त्रवित्प्राज्ञःपण्डितश्चासिराघव ।त्यजेमांपापिकांबुद्धिंकृतात्मेवार्थदूषणीम् ।।।।

Rāghava, ikaw ay matalino, bihasa sa mga śāstra, marunong at mapanuri; iwaksi mo ang masamang kaisipang ito—gaya ng taong may disiplina na itinataboy ang isip na sumisira sa tama at mahalaga.

Verse 5

समुद्रंलङ्घयित्वातुमहानक्रसमाकुलम् ।लङ्कामारोहयिष्यामोहनिष्यामश्चतेरिपुम् ।।।।

Kapag natawid natin ang dagat na hitik sa malalaking buwaya, aakyat tayo sa Laṅkā at wawasakin natin ang iyong kaaway.

Verse 6

निरुत्साहस्यदीनस्यशोकपर्याकुलात्मनः ।सर्वार्थाव्यवसीदन्तिव्यसनंचाधिगच्छति ।।।।

Sa taong nawalan ng sigla, lugmok at ang diwa’y ginugulo ng dalamhati, gumuho ang bawat gawain—at ang kapahamakan ay lumalapit.

Verse 7

इमेशूरास्समर्थाश्चसर्वनोहरियूथपाः ।त्वत्प्रियार्थंकृतोत्साहाःप्रवेष्टुमपिपावकम् ।एषांहर्षेणजानामितर्कश्चास्मिन् दृढोमम ।।।।

Ang lahat ng pinunong ito ng mga vānara—matatapang at lubos na may kakayahan—ay nag-alab ang sigasig para sa iyong kagalakan, handang pumasok maging sa apoy. Sa kanilang tuwa ay nalalaman ko ito, at matatag ang aking paghinuha sa bagay na ito.

Verse 8

विक्रमेणसमानेष्येसीतांहत्वायथारिपुम् ।रावणंपापकर्माणंतथात्वंकर्तुमर्हसि ।।।।

Sa pamamagitan ng kagitingan ay ibabalik namin si Sītā, matapos mapatay ang kaaway—si Rāvaṇa na may masasamang gawa. Nararapat na kumilos ka upang ito’y maganap.

Verse 9

सेतुरत्रयथाबध्येद्यथापश्येमतांपुरीम् ।तस्यराक्षसराजस्यतथात्वंकुरुराघव ।।।।

Ayusin mo, O Rāghava, upang dito ay maitayo ang isang tulay at aming mamasdan ang lungsod ng haring rākṣasa.

Verse 10

दृष्टवातांतुपुरींलङ्कांत्रिकूटशिखरेस्थिताम् ।हतंचरावणंयुद्धेदर्शनावधारय ।।।।

Kapag namasdan mo ang lungsod na Laṅkā na nakatindig sa tuktok ng Trikūṭa, alamin mo sa mismong tanaw na iyon na si Rāvaṇa ay napatay sa digmaan.

Verse 11

अबध्वासागरेसेतुंघोरेचतुवरुणालये ।लङ्कांनमर्दितुंशक्यासेन्द्रैरपिसुरासुरैः ।।।।

Kung hindi muna magtatayo ng tulay sa nakapanghihilakbot na karagatan—tahanan ni Varuṇa—hindi kayang durugin ang Laṅkā kahit ng mga deva at asura, pati si Indra.

Verse 12

सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।।।

Kapag naitayo na ang tulay sa dagat hanggang sa mismong kalapitan ng Laṅkā, at nakatawid na ang buong hukbo ko, ituring mo na ang tagumpay ay nakamit na—sapagkat ang mga bayaning Vānara na ito’y matatapang sa labanan at nakapag-aanyong ayon sa nais.

Verse 13

सेतुर्बद्धस्समुद्रेचयावल्लङ्कास्समीपतः ।।6.2.12।।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्युपधारय ।इमेहिसमरेवीराहरयःकामरूपिण ।।6.2.13।।

Kapag ang tulay ay naitayo sa dagat hanggang sa pasukan ng Laṅkā at nakatawid na ang buong lakas ko, ituring mong tiyak na ang tagumpay—sapagkat ang mga bayaning Vānara na ito’y magigiting sa digmaan at nakapag-aanyong ayon sa kanilang nais.

Verse 14

तदलंविक्लबांबुद्धिम् राजन सर्वार्थनाशनीम् ।पुरुषस्यहिलोकेऽस्मिन् शोकश्शौर्यापकर्षणः ।।।।

Kaya, O hari, talikdan mo ang nanginginig na pag-iisip na sumisira sa lahat ng layon; sapagkat sa mundong ito, ang dalamhati ang nagpapahina sa tapang ng tao.

Verse 15

यत्तुकार्यंमनुष्येणशौण्डीर्यमवलम्बता ।अस्मिन् कालेमहाप्राज्ञसत्त्वमातिष्ठतेजसा ।।।।

Anumang gawain na dapat gampanan ng tao ay natatamo sa pag-asa sa kabayanihang paninindigan; sa sandaling ito, O dakilang pantas, tumindig kang matatag sa tapang at lakas-loob.

Verse 16

शूराणांहिमनुष्याणांत्वद्विधानांमहात्मनाम् ।विनष्टेवाप्रणष्टेवाशोकस्सर्वार्थनाशनः ।।।।

Sapagkat sa matatapang na tao—sa mga dakilang kaluluwang tulad mo—kung magpapadaig sila sa dalamhati sa nawasak man o nawala, ang gayong lungkot ang sisira sa bawat layon.

Verse 17

तत्त्वंबुद्धिमतांश्रेष्ठस्सर्वशास्त्रार्थकोविदः ।मद्विधैस्सचिवैस्सार्थमरिंजेतुमिहार्हसि ।।।।

Ikaw, na pinakadakila sa mga marurunong at bihasa sa diwa ng lahat ng mga śāstra, ay karapat-dapat na daigin dito ang kaaway, kasama ang mga ministro at mga kapanalig na tulad ko.

Verse 18

नहिपश्याम्यहंकंचित् त्रिषुलोकेषुराघव ।गृहीतधनुषेयस्तेतिष्ठेदभिमुखोरणे ।।।।

O Rāghava, wala akong nakikitang sinuman sa tatlong daigdig na, kapag hawak mo na ang iyong busog, ay makatatayo pang kaharap mo sa digmaan.

Verse 19

वानरेषुसमासक्तंनतेकार्यंविपत्स्यते ।अचिराद्द्रक्ष्यसेसीतांतीर्त्वासागरमक्ष्यम् ।।।।

Yamang ang gawain ay naipagkatiwala na sa mga Vānara, hindi mabibigo ang iyong adhikain; di magtatagal at masisilayan mo si Sītā, pag natawid mo ang dagat na di-madaig.

Verse 20

तदलंशोकमालम्ब्यक्रोधमालम्बभूपते ।निश्चेष्टाःक्षत्रियामन्दास्सर्वेचण्डस्यबिभ्यति ।।।।

O hari ng lupa, tama na ang pagkapit sa dalamhati—yakapin mo ang matuwid na poot. Kapag ang mga mandirigma’y nananatiling walang-kilos, sila’y nagiging mahina; ngunit ang lahat ay nanginginig sa mabagsik at matatag.

Verse 21

लङ्घनार्थंचघोरस्यसमुद्रस्यनदींपतेः ।सहास्माभिरिहोपेतस्सूक्ष्मबुद्धिर्विचारय ।।।।

Ikaw na may masusing talino, sumama ka sa amin dito ngayon at pag-isipan ang paraan ng pagtawid sa kakilakilabot na karagatang ito, ang panginoon ng mga ilog.

Verse 22

लङ्घितेतस्यतैस्सैन्यंजितमित्युपधारय ।सर्वंतीर्णंचमेसैन्यंजितमित्यवधार्यताम् ।।।।

Isipin mo ito: kung maitawid nila iyon, ang tagumpay ay nakamit na. Itanim sa isip—kapag ang buong hukbo ko’y nakatawid, tiyak ang pananaig.

Verse 23

इमेहिहरयश्शूरास्समरेकामरूपिणः ।तानरीन्विधमिष्यन्तिशिलापादपवृष्टिभिः ।।।।

Ang mga Vanara na ito’y matatapang na bayani sa digmaan at nakapag-aanyong ayon sa nais; dudurugin nila ang mga kaaway sa pag-ulan ng mga bato, punò, at gilid ng bundok.

Verse 24

कथञ्चित्सन्तरिष्यामस्तेवयंवरुणालयम् ।हतमित्येवतंमन्येयुद्धेशत्रुनिबर्हण ।।।।

O tagapuksa ng mga kaaway, sa anumang paraan ay tatawirin namin ang karagatang ito—ang tahanan ni Varuṇa; at itinuturing kong yaong kaaway ay para bang napatay na sa digmaan.

Verse 25

किमुक्त्वाबहुधाचापिसर्वथाविजयीभवान् ।निमित्तानिचपश्यामिमनोमेसम्प्रहृष्यति ।।।।

Ano pa ang saysay ng mahabang pagsasalita? Sa lahat ng paraan, ikaw ay magwawagi. Nakikita ko ang mga mapalad na palatandaan, at ang aking puso’y napupuno ng galak.