Sarga 118

Verse 1

तांतुपाश्वस्थितांप्रह्वांरामस्सम्प्रेक्ष्यमैथिलीम् ।हृदयान्तर्गतंक्रोधव्याहर्तुमुपचक्रमे ।।6.118.1।।

Nang makita ni Rāma si Maithilī na nakatayo sa tabi, mapagpakumbaba at nakayuko, sinimulan niyang bigkasin ang galit na nakabaon sa kaibuturan ng kanyang puso.

Verse 2

एषासिनिर्जिताभद्रेशत्रुंजित्वारणाजिरे ।पौरुषाद्यदनुष्ठेयंमयैतदुपपादितम् ।।6.118.2।।

Ikaw ay pinahirapan sa pagkakayakap ni Rāvaṇa at tiningnan ng masamang mga mata; paano pa kita muling tatanggapin habang ipinagmamalaki kong ako’y mula sa dakilang angkan?

Verse 3

गतोऽस्म्यन्तममर्षस्यधर्षणासम्प्रमार्जिता ।अवमानश्चशत्रुश्चयुगपन्निहतौमया ।।6.118.3।।

Natapos ko na ang naipong poot; napawi na ang paglapastangan. Sa iisang hagupit, winasak ko kapwa ang kahihiyan at ang kaaway na nagdulot nito.

Verse 4

अद्यमेपौरुषंदृष्टमद्यमेसफल्श्रमः ।अद्यतीर्णप्रतिज्ञोऽत्वाप्रभवाम्यद्यचात्मनः ।।6.118.4।।

Ngayon napatunayan ang aking tapang; ngayon nagbunga ang aking pagod. Ngayon natupad ko ang aking panata, at ngayon ako’y ganap na may-ari ng aking sarili—at ng aking layunin tungkol sa iyo.

Verse 5

यात्वंविरहितानीताचलचित्तेनरक्षसा ।दैवसम्पादितोदोषोमानुषेणमयाजितः ।।6.118.5।।

Nang ikaw ay naiwang mag-isa at dinala ng pabagu-bagong isip na rākṣasa, ang kapahamakan na idinulot ng tadhana ay napagtagumpayan na ngayon—sa pamamagitan ko, isang taong mortal lamang.

Verse 6

सम्प्राप्तमवमानंयस्तेजसा न प्रमार्जति ।कस्तस्यपुरुषार्थोमहताप्यल्पचेतसः ।।6.118.6।।

Ang sinumang hindi nag-aalis ng dumating na paghamak sa pamamagitan ng sariling lakas—ano pa ang silbi ng dakilang kagitingan sa taong makitid ang isip?

Verse 7

लङ्घनं च समुद्रस्यलङ्कायाश्चापिमर्धनम् ।सफलंतस्य च श्लाघ्यमद्यकर्महनूमतः ।।6.118.7।।

Ang pagtalon ni Hanumān sa karagatan at ang pagdurog niya sa Laṅkā—ngayon ay napatunayang mabunga, at ang kanyang gawa ay karapat-dapat purihin.

Verse 8

युद्धेविक्रमतश्चैवहितंमन्त्रयतस्तथा ।सुग्रीवस्यससैन्यस्यसफलोऽद्यपरिश्रमः ।।6.118.8।।

Sa digmaan, sa pamamagitan ng kagitingan, at gayundin sa wastong payo, si Sugrīva at ang kanyang hukbo—ngayon ay naputungan ng tagumpay ang kanilang pagod.

Verse 9

विभीषणस्य च तथासफलोऽद्यपरिश्रमः ।विगुणंभ्रातरंत्यक्त्वायोमांस्वयमुपस्थितः ।।6.118.9।।

Gayundin, ang pagsisikap ni Vibhīṣaṇa ay ngayon ay namunga—siya na, iniwan ang kapatid na salat sa kabutihan, ay kusang lumapit sa akin.

Verse 10

इत्येवंवदत्श्रुत्वासीतारामस्यतद्वचः ।मृगीवोत्फुल्लनयनाबभूवाश्रुपरिप्लुता ।।6.118.10।।

Nang marinig ni Sītā ang gayong mga salita ni Rāma, ang kanyang mga mata—malaki na parang sa usa—ay napuno at umapaw sa luha.

Verse 11

पश्यतस्तांतुरामस्यसमीपेहृदयप्रियाम् ।जनवादभयाद्राज्ञोबभूवहृदयंद्विधा ।।6.118.11।।

Kahit tinitingnan ni Rāma ang minamahal ng kanyang puso na nasa malapit, dahil sa takot sa usap-usapan ng bayan, nahati sa dalawa ang puso ng hari.

Verse 12

सीतामुत्पलपत्राक्षींनीलकुञ्चितमूर्थजाम् ।अवदद्वैवरारोहंमध्येवानररक्षसाम् ।।6.118.12।।

Sa gitna ng mga Vānara at mga Rākṣasa, nagsalita si Rāma kay Sītā—may mga matang tulad ng talulot ng lotus, may maitim na kulot na buhok, at may marikit na anyo—na tila mabigat at pigil ang damdamin.

Verse 13

यत्कर्तव्यंमनुष्येणधर्षणांप्रतिमार्जता ।तत्कृतंरावणंहत्वामयेदंमानकाङ्क्षिणा ।।6.118.13।।

Ang dapat gawin ng isang tao upang mapawi ang kahihiyan—iyon ay nagawa na: napatay ko si Rāvaṇa, udyok ng hangaring maibalik ang dangal.

Verse 14

निर्जिताजीवलोकस्यतपसाभावितात्मना ।अगस्त्येनदुराधर्षामुनिनादक्षिणेवधिक् ।।6.118.14।।

Sa daigdig ng mga mortal, ang dakong timog ay mahirap daigin; ngunit ang muni na si Agastya—pinatibay ng tapas at hinubog ang sarili—ay nagtagumpay roon. Gayon din, nanaig ako.

Verse 15

विदितश्चास्तुभत्रंतेयोऽयंरणपरिश्रमः ।सुतीर्णःसुहृदांवीर्यान्नत्वदर्थंमयाकृतः ।।6.118.15।।रक्षतातुमयावृत्तपमवादं च सर्वतः ।प्रख्यातस्यात्मवंशस्यव्यङ्ग्यं च परिमार्जता ।।6.118.16।।

Sītā, mabatid mo—at nawa’y mapasa iyo ang kabutihan—na ang pagod ng digmaang ito, na matagumpay na nalampasan sa tapang ng aking tapat na mga kaibigan, ay hindi ko sinimulan alang-alang sa iyo.

Verse 16

विदितश्चास्तुभत्रंतेयोऽयंरणपरिश्रमः ।सुतीर्णःसुहृदांवीर्यान्नत्वदर्थंमयाकृतः ।।6.118.15।।रक्षतातुमयावृत्तपमवादं च सर्वतः ।प्रख्यातस्यात्मवंशस्यव्यङ्ग्यं च परिमार्जता ।।6.118.16।।

Sa halip, kumilos ako upang ingatan ang wastong asal at hadlangan ang paninirang-puri mula sa lahat ng panig—nililinis ang dungis na maaaring dumikit sa aking bantog na angkan.

Verse 17

प्राप्तचारित्रसन्देहाममप्रतिमुखेस्थिता ।दीपोनेत्रातुरस्येवप्रतिकूलासिमेदृढम् ।।6.118.17।।

Dahil sa pagdududang bumalot sa iyong kalinisan, ngayong nakatayo ka sa harap ko, para kang maliwanag na ilawan sa may sakit ang mga mata—masakit at tunay na di-matiis.

Verse 18

तद्गच्छत्वानुजानेऽद्ययथेष्टंजनकात्मजे ।एतादशदिशोभद्रेकार्यमस्ति न मेत्वया ।।6.118.18।।

Kaya humayo ka—ngayon ay pinahihintulutan kita, O anak ni Janaka, na magtungo saan man ninanais mo, sa alinmang panig. Mapalad na giliw, wala na akong anumang dapat pang hingin sa iyo.

Verse 19

कःपुमांस्तुकुलेजातस्स्त्रयंपरगृहाषिताम् ।तेजस्वीपुनरादद्यात्सुहृल्लेख्येनचेतसा ।।6.118.19।।

Sinong marangal na lalaki, isinilang sa dakilang angkan, ang muling tatanggap sa isang babae na tumira sa bahay ng iba—na batid niyang pati mga kaibigan ay huhusga sa kanya sa gayong bagay?

Verse 20

रावणाङ्कपरिक्लिष्टांदृष्टांदुष्टेनचक्षुषा ।कथंत्वापुनरादद्यांकुलंव्यपदिशन् महत् ।।6.118.20।।

Ikaw ay pinahirapan sa pagkakayakap ni Rāvaṇa at tiningnan ng masamang mga mata; paano pa kita muling tatanggapin habang ipinagmamalaki kong ako’y mula sa dakilang angkan?

Verse 21

तदर्थंनिर्जितामेत्वंयशःप्रत्याहृतंमया ।नास्तिमेत्यय्यभिष्वङ्गोयथेष्टंगम्यतामितः ।।6.118.21।।

Dahil doon lamang kita nabawi, at naibalik ko ang aking dangal. Wala na akong pagkakapit ng puso sa iyo ngayon—humayo ka mula rito saan man ninanais mo.

Verse 22

तदद्यव्याहृतंभद्रेमयैतत् कृतबुधदिना ।लक्ष्मणेनाथभरतेकुरुबुधदिंयथासुखम् ।।6.118.22।।

Mapalad na giliw, ito ang aking sinabi ngayon matapos pag-isipan nang mabuti. Ituon mo ang iyong isip ayon sa nais mo—kay Lakṣmaṇa, o kaya’y kay Bharata—kung saan mo inaakalang may kaginhawahan.

Verse 23

शत्रुघ्नेवाथसुग्रीवेराक्षसेवाविभीषणे ।निवेशयमनस्सीतेयथावासुखमात्मनः ।।6.118.23।।

O Sītā, ituon mo ang iyong isip sa paninirahan kay Śatrughna, o kay Sugrīva, o maging sa piling ng mga Rākṣasa kasama ni Vibhīṣaṇa—kung saan ka man magkakaroon ng kapanatagan at ginhawa.

Verse 24

न हित्वांरावणोदृष्टवादिव्यरूपांमनोरमाम् ।मर्षयेतचिरंसीतेस्वगृहेपर्यवस्थिताम् ।।6.118.24।।

Tunay, Sītā, nang makita ka ni Rāvaṇa—na may banal na ningning at kaakit-akit—hindi niya matitiis na panatilihin ka nang matagal sa sarili niyang tahanan.

Verse 25

Nang marinig ni Maithilī mula sa minamahal ang mga salitang masakit pakinggan, siya’y umiyak nang matagal; nanginginig siya nang matindi at nagbuhos ng saganang luha, na wari’y baging na hinampas ng kamay na tila punò ng isang makapangyarihang elepante.