Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 103, Shloka 23

ऐन्द्ररथप्रदानम्

Indra’s Chariot Offered to Rāma; The Duel Intensifies

Devanagari script

तेदीप्तवदनादीप्तंसमन्तोज्वलनंमुखैः ।राममेवाभ्यवर्तन्तव्यादितास्याभयानकाः ।।।।

Transliteration

te dīptavadanā dīptaṁ samanto jvalanaṁ mukhaiḥ | rāmam evābhyavartanta vyāditāsyā bhayānakāḥ ||

Translation

Ang mga yaong nakapanghihilakbot, na may nagliliyab na mga mukha at nakanganga, nag-aapoy sa paligid at nagbubuga ng apoy, ay dumaluyong nang tuwiran kay Rama.

Word by Word

• ते: they/those
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम

• दीप्त-वदनाः: with blazing mouths
• दीप्त-वदनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: dīpta (कृदन्त; √dīp दीप्) + vadana (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (दीप्तं वदनं येषाम्)

• दीप्तम्: blazing
• दीप्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: dīpta (कृदन्त; √dīp दीप्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifying ज्वलनम्)

• समन्तः: on all sides
• समन्तः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: samanta (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (adverb) = ‘all around’

• ज्वलनम्: fire/flame
• ज्वलनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: jvalana (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मुखैः: with (their) mouths
• मुखैः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: mukha (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन

• वमन्तः: vomiting/emitting
• वमन्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √vam (वम्)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• रामम्: Rama
• रामम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: rāma (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: eva (अव्यय)
• Form: अव्यय (particle/emphasis)

• अभ्यवर्तन्त: advanced toward
• अभ्यवर्तन्त: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √vṛt (वृत्) उपसर्गः अभि
• Form: लङ्, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• व्यादित-आस्याः: with gaping mouths
• व्यादित-आस्याः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: vyādita (कृदन्त; √dā/√dī? here √dā ‘to open’ via causative? lexical ‘vyādita’ = opened) + āsya (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; समासः कर्मधारय/तत्पुरुष (व्यादितम् आस्यम् येषाम्)

• भयानकाः: terrifying
• भयानकाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: bhayānaka (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

Context

Those shafts with wide flaming mouths, vomiting fire, glowing, frightening, and striking went over to Rama.

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse underscores steadfastness in dharma: righteousness is maintained not by absence of danger, but by unwavering conduct amid terror.

What is the narrative situation?

The serpent-like projectiles intensify, appearing as fire-spewing, frightful forms as they close in on Rama.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s courage (śaurya) and inner stability under extreme threat.